General Defences to an action in Torts
Volenti non fit injuria, తప్పిదం చేసిన వాది, inevitable accident, దైవికచర్య, ప్రైవేట్ రక్షణ, అవసరం, శాసన అధికారం
ఒక నిమిషంలో
వాది తప్పిదపు చర్యను, legal damage ను నిరూపించినా ఓడిపోవచ్చు. ప్రతివాది సాధారణ రక్షణను వాదించవచ్చు. ఇవి చాలా టార్ట్‌లలో బాధ్యతను మినహాయించే లేదా తగ్గించే కారణాలు.
ప్రధానమైనవి volenti non fit injuria (ప్రమాదానికి సమ్మతి), తప్పిదం చేసిన వాది, inevitable accident, దైవికచర్య, ప్రైవేట్ రక్షణ, అవసరం, శాసన అధికారం. పరీక్షల్లో volenti non fit injuria ఎక్కువగా అడుగుతారు, సాధారణంగా దీర్ఘ సమాధానంగా, కాబట్టి దాని రెండు అంశాలు, పరిమితులు నేర్చుకోండి.
పరీక్ష దృష్టి
- ఎంత తరచుగా: తరచుగా అడిగారు
- సాధారణంగా అడిగే రూపం: రెండూ (దీర్ఘ, సంక్షిప్త సమాధానాలు)
చట్టపరమైన నిబంధన
- సాధారణ రక్షణలను జాబితా చేసే చట్టం లేదు. అవి తీర్పుల నుండి వస్తాయి.
- భారతీయ న్యాయ సంహిత, 2023 సెక్షన్లు 34 నుండి 44: శరీరం, ఆస్తి ప్రైవేట్ రక్షణ హక్కు, దాని పరిమితులతో. సివిల్ కోర్టులు అనుపాత సూత్రాలనే వాడతాయి.
- శాసన అధికారం: ఒక చర్యను అనుమతించే చట్టం, ఆ చర్య అనివార్య ఫలితమైన హానికి దావా వేసే హక్కును తొలగించవచ్చు.
- మోటార్ వాహనాల చట్టం, 1988 సెక్షన్ 164: తప్పిదం రుజువు లేకుండా నిర్ణీత పరిహారం చెల్లించాలి, కాబట్టి ఈ రక్షణలు ఆ మొత్తాన్ని తగ్గించవు.
అర్థం, నిర్వచనం
సాధారణ రక్షణ అంటే వాది టార్ట్ అంశాలను నిరూపించినా, ప్రతివాది పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా బాధ్యత నుండి తప్పించుకోవడానికి వాదించి నిరూపించే కారణం. ఇది ఒక టార్ట్‌కే చెందే ప్రత్యేక రక్షణ నుండి, ఉదాహరణకు పరువు నష్టంలో సమర్థన నుండి, భిన్నం.
నిరూపణ భారం ప్రతివాదిపై ఉంటుంది. రక్షణలు మూడు సమూహాలు.
- వాది సొంత చర్య ఆధారంగా ఉన్నవి: volenti non fit injuria, తప్పిదం చేసిన వాది, contributory negligence.
- ఎవరూ నియంత్రించలేని సంఘటనల ఆధారంగా ఉన్నవి: inevitable accident, దైవికచర్య.
- ప్రతివాది సమర్థనీయమైన చర్య ఆధారంగా ఉన్నవి: ప్రైవేట్ రక్షణ, అవసరం, శాసన అధికారం.
వివరణాత్మక విశ్లేషణ
దశ 1: volenti non fit injuria, ప్రమాదానికి సమ్మతి
Volenti non fit injuria అంటే సమ్మతించిన వ్యక్తికి అన్యాయం జరగదు. తెలిసిన ప్రమాదాన్ని స్వేచ్ఛగా అంగీకరించిన వాది ఆ ప్రమాదం జరిగినప్పుడు దావా వేయలేడు. రెండు అంశాలు ఉండాలి.
- జ్ఞానం. ప్రమాదం స్వభావం, పరిధి అతనికి తెలిసి ఉండాలి. కేవలం తెలియడం చాలదు: scienti non fit injuria అంటే కేవలం తెలియడం రక్షణ కాదనే నియమం.
- స్వచ్ఛంద అంగీకారం. ఒత్తిడి లేదా మోసం లేకుండా ప్రమాదాన్ని భరించడానికి అతను స్వేచ్ఛగా అంగీకరించాలి. మోసం, బలం లేదా ప్రతివాది కలిగించిన అత్యవసర పరిస్థితి ద్వారా పొందిన సమ్మతి చెల్లదు.
Hall v. Brooklands Auto Racing Club (1933) లో రెండు రేసింగ్ కార్లు ఢీకొని ఒకటి జనంలోకి దూసుకెళ్లింది. కారు ట్రాక్ నుండి బయటికి వెళ్లే సాధారణ ప్రమాదాన్ని మోటార్ రేసు ప్రేక్షకుడు అంగీకరిస్తాడని, కాబట్టి క్లబ్ బాధ్యత వహించదని కోర్ట్ ఆఫ్ అపీల్ చెప్పింది. Smith v. Baker (1891) లో తన పని ప్రమాదకరమని తెలిసిన కార్మికుడు తన దావాను కోల్పోలేదు, ఎందుకంటే ప్రమాదం తెలియడం దాన్ని భరించడానికి అంగీకరించడం కాదు.
ఉదాహరణ. వేణు విశాఖపట్నంలో క్రికెట్ మ్యాచ్ చూడటానికి టికెట్ కొంటాడు. స్టాండ్‌లో సిక్సర్ అతనికి తగులుతుంది. అతను క్లబ్‌పై దావా వేయలేడు, ఎందుకంటే క్రికెట్ చూడటంలో ఆ రకం ప్రమాదం అంగీకరించబడుతుంది. క్లబ్ విరిగిన రైలింగ్ వదిలేయడం వల్ల అతను పడితే, ఆ ప్రమాదాన్ని అతను అంగీకరించలేదు.
రక్షణ పరిమితులు:
- కార్మికులను రక్షించే భద్రతా చట్టాల వంటి శాసనం ఒక వర్గాన్ని కాపాడేచోట ఇది వర్తించదు.
- రక్షకులు volenti కాదు. ప్రతివాది తప్పిదం సృష్టించిన ప్రమాదం నుండి మరొకరిని కాపాడడానికి తనను తాను ప్రమాదంలో పెట్టుకున్న వ్యక్తి ఇంకా దావా వేయవచ్చు (Haynes v. Harwood, 1935).
- లిఫ్ట్ అంగీకరించిన ప్రయాణికుడికి దీన్ని సులభంగా వర్తింపజేయరు. మోటార్ కేసుల్లో, డ్రైవర్ నిర్లక్ష్య ప్రమాదాన్ని భరించడానికి ప్రయాణికుడు అంగీకరించాడని కోర్టులు స్పష్టమైన రుజువు కోరతాయి.
దశ 2: తప్పిదం చేసిన వాది, ex turpi causa
Ex turpi causa non oritur actio అంటే నీచమైన కారణం నుండి దావా పుట్టదు. తన సొంత నేరం లేదా తీవ్ర తప్పిదం నుండి నేరుగా వచ్చిన హానికి వాది పరిహారం పొందలేడు. ఈ రక్షణ ఇరుకైనది. అక్రమత్వం దావాకు ఆధారమైనప్పుడే వర్తిస్తుంది.
ఉదాహరణ. హైదరాబాద్‌లో ఇద్దరు దొంగలు ఇంట్లో చొరబడతారు. ఒకరి భాగస్వామి అజాగ్రత్తగా భారీ వస్తువును జార విడిచి అతనికి గాయం అవుతుంది. అతను తన భాగస్వామిపై నష్టపరిహారం కోసం దావా వేయలేడు, ఎందుకంటే దావా వారి ఉమ్మడి నేరం నుండి నేరుగా పుడుతుంది.
దశ 3: inevitable accident
Inevitable accident అంటే సాధారణ జాగ్రత్త, శ్రద్ధ, నైపుణ్యం చూపినా నివారించలేని సంఘటన. ఇలాంటి హానికి ప్రతివాది బాధ్యుడు కాదు. Stanley v. Powell (1891) లో షూటింగ్ పార్టీలో ఒక సభ్యుడు ఫెజంట్‌పై కాల్చాడు, తూటా చెట్టు తగిలి మరొకరికి తగిలింది. సాధారణ జాగ్రత్త తీసుకున్నారు కాబట్టి ఇది inevitable accident అని కోర్టు చెప్పింది.
దశ 4: దైవికచర్య
దైవికచర్య (act of God) అంటే ఏ సహేతుక ముందుచూపూ నివారించలేని అసాధారణ ప్రకృతి సంఘటన. సాధారణ వర్షం, సముద్రపు పోటు, గాలులు అర్హత పొందవు. Nichols v. Marsland (1876) లో అపూర్వమైన వర్షపాతం కృత్రిమ సరస్సులను పగలగొట్టి నాలుగు వంతెనలను కొట్టుకుపోయేలా చేసింది. ప్రతివాది బాధ్యుడు కాదు.
ఉదాహరణ. చెన్నై శివారులో సరైన ప్రమాణంతో కట్టిన నీటి ట్యాంక్ ఆ ప్రాంతంలో ఎన్నడూ లేని తుఫానులో కూలుతుంది. పొరుగువారి ఇళ్లు మునుగుతాయి. యజమాని దైవికచర్యను వాదించవచ్చు.
దశ 5: ప్రైవేట్ రక్షణ
తన శరీరాన్ని లేదా ఆస్తిని, లేదా మరొకరిది, imminent చట్టవిరుద్ధ హాని నుండి కాపాడడానికి వ్యక్తి సహేతుక బలం వాడవచ్చు. ప్రమాదం నిజమైనది, తక్షణం అయి ఉండాలి, బలం అనుపాతంగా ఉండాలి. అధిక బలం రక్షణను పోగొడుతుంది. అతిక్రమించేవారిని గాయపరచడానికి స్ప్రింగ్ గన్ పెట్టడం అనుపాతం కాదు. భారతీయ న్యాయ సంహిత, 2023 సెక్షన్లు 34 నుండి 44 క్రిమినల్ చట్టానికి పరిమితులను చెబుతాయి, సివిల్ కోర్టులకు మార్గదర్శకం చేస్తాయి.
దశ 6: అవసరం
ఇంకా పెద్ద హానిని నివారించడానికి చేసి, కలిగించిన హాని తక్కువైతే, లేకపోతే టార్ట్ అయ్యే చర్య మన్నించబడుతుంది. ప్రమాదం అగ్ని, వరద వంటి ఏ మూలం నుండి అయినా రావచ్చు. Cope v. Sharpe (1912) లో ఒక గేమ్‌కీపర్ తన యజమాని భూమికి మంటలు చేరకుండా ఆపడానికి మరొకరి భూమిలో హీథర్ తగలబెట్టాడు. ఆ పరిస్థితుల్లో అతను సహేతుకంగా వ్యవహరించాడని, కాబట్టి trespass కు బాధ్యుడు కాదని కోర్టు చెప్పింది. ప్రమాదం ఆ సమయంలో నిజమైనదిగా సహేతుకంగా కనిపించాలి.
దశ 7: శాసన అధికారం
ఒక చర్యను చట్టం అనుమతిస్తే, ఆ చర్య అనివార్య ఫలితమైన హానికి దావా వేయలేరు, ఆ చర్య లేకపోతే టార్ట్ అయినా సరే. సహేతుక జాగ్రత్తతో నివారించలేని హానికి మాత్రమే ఈ రక్షణ వర్తిస్తుంది. అనుమతించిన చర్యను చేయడంలో నిర్లక్ష్యం మన్నించబడదు. Vaughan v. Taff Vale Railway (1860) లో లోకోమోటివ్ నిప్పురవ్వలు అడవిని తగలబెట్టాయి. రైల్వే అన్ని సహేతుక ముందు జాగ్రత్తలు వాడింది, శాసనం కింద వ్యవహరించింది, కాబట్టి బాధ్యత వహించలేదు.
దశ 8: Contributory negligence
హాని కలగడానికి వాది సొంత అజాగ్రత్త కూడా కారణమైతే, అతని వాటా దామాషాలో నష్టపరిహారం తగ్గుతుంది. ఇది పాక్షిక రక్షణ, negligence నోట్ దీన్ని వివరంగా చెబుతుంది.
కలపవద్దు: inevitable accident, దైవికచర్య, అవసరం
ఈ మూడూ ఒకేలా కనిపిస్తాయి ఎందుకంటే ప్రతిదీ ఒక హానిని మన్నిస్తుంది. కారణంలో తేడా ఉంది.
| అంశం | Inevitable accident | దైవికచర్య | అవసరం |
|---|---|---|---|
| కారణం | సాధారణ జాగ్రత్త నివారించలేని ఏ కారణమైనా | అసాధారణ ప్రకృతి శక్తి, మానవ చర్య లేదు | ఇంకా పెద్ద హానిని నివారించడానికి ప్రతివాది కావాలని చేసిన చర్య |
| ప్రతివాది చర్య | ఉద్దేశించనిది | కారణం కాదు | ఉద్దేశించినది, సహేతుకమైనది |
| ముఖ్య పరీక్ష | సాధారణ జాగ్రత్త దీన్ని నివారించగలిగేదా? | ఏ ముందుచూపైనా దీన్ని ఎదుర్కొనగలిగేదా? | కలిగించిన హాని నివారించిన హాని కంటే తక్కువా? |
| కేసు | Stanley v. Powell | Nichols v. Marsland | Cope v. Sharpe |
అవసరం పరిధిలో. రాజమహేంద్రవరంలో ఒక పొరుగువాడు కంచెను పగలగొట్టి మండుతున్న గుడిసె నుండి పిల్లవాడిని బయటికి లాగుతాడు. కంచె దెబ్బతింటుంది, కానీ చేసిన హాని నివారించిన హాని కంటే తక్కువ. అతను బాధ్యుడు కాదు.
దాని వెలుపల (దైవికచర్య). ఎన్నడూ వినని బలంతో వచ్చిన తుఫాను ఒక కొబ్బరి చెట్టును పెకలించి పొరుగువాడి పైకప్పుపై పడేస్తుంది. యజమాని ఏమీ చేయలేదు. ఇది దైవికచర్య, సమర్థించాల్సిన ప్రతివాది చర్య లేదు.
విద్యార్థులు చేసే సాధారణ తప్పులు
- Volenti కి ప్రమాదం తెలియడం చాలని రాయడం. స్వచ్ఛంద అంగీకారం కూడా కావాలి.
- Volenti ని రక్షకుడికి వర్తింపజేయడం. రక్షకుడిని సమ్మతించినవాడిగా పరిగణించరు.
- ప్రతి తుఫానునూ దైవికచర్య అనుకోవడం. సంఘటన అసాధారణంగా ఉండాలి.
- ప్రైవేట్ రక్షణ, అవసరం కలపడం. ప్రైవేట్ రక్షణ చట్టవిరుద్ధ దాడికి సమాధానం. అవసరం ఏ మూలం నుండి వచ్చిన ప్రమాదానికైనా సమాధానం.
- జాగ్రత్తగా చేసిన చర్య అనివార్య ఫలితమైన హానికి మాత్రమే శాసన అధికారం రక్షిస్తుందని మరచిపోవడం.
అన్వయించి చూడండి
సమస్య
వరంగల్‌లో కబడ్డీ మ్యాచ్‌లో మీన అనే ప్రేక్షకురాలు ముందు వరుసలో కూర్చుంది. ఒక ఆటగాడు మ్యాట్ నుండి తోయబడి ఆమెపై పడి ఆమె చేయి విరుగుతుంది. ఆమె నిర్వాహకులపై దావా వేస్తుంది. వారు volenti non fit injuria ను వాదిస్తారు.
ప్రశ్న. మీన ఆ ప్రమాదానికి సమ్మతించిందా, ఆ ప్రమాదాన్ని వదిలేయడానికి నిర్వాహకులకు అర్హత ఉందా?
నియమం. Volenti కి ప్రమాదం గురించి జ్ఞానం, దాన్ని భరించడానికి స్వచ్ఛంద అంగీకారం కావాలి. ప్రేక్షకుడు ఆట సాధారణ ప్రమాదాలను అంగీకరిస్తాడు (Hall v. Brooklands Auto Racing Club), కానీ నిర్వాహకుడి అజాగ్రత్త వల్ల వచ్చిన ప్రమాదాలను కాదు.
అన్వయం. ఆటగాళ్లు ముందు వరుసలో పడటం కబడ్డీ సాధారణ ప్రమాదం, మీన ముందు సీటు ఎంచుకుంది. నిర్వాహకులు అడ్డు లేకుండా సీట్లను చాలా దగ్గరగా పెట్టి ఉంటే, ప్రమాదం వారి అజాగ్రత్త వల్ల వచ్చింది.
ముగింపు. పడటం ఆట సాధారణ ప్రమాదమైతే దావా విఫలమవుతుంది. సీట్లు సురక్షితంగా లేకపోతే ఆమె గెలవగలదు.
ప్రధాన కేసులు
- Hall v. Brooklands Auto Racing Club (1933)
వాస్తవాలు. గంటకు 100 మైళ్లకు పైగా వేగంతో రెండు రేసింగ్ కార్లు ఢీకొని ఒకటి కంచె దాటి జనంలోకి దూసుకెళ్లి ఇద్దరు ప్రేక్షకులను చంపింది.
సూత్రం. రేసు చూడటం అంటే కారు ట్రాక్ నుండి బయటికి వెళ్లే సాధారణ ప్రమాదాన్ని అంగీకరించడమని కోర్ట్ ఆఫ్ అపీల్ చెప్పింది.
ప్రాముఖ్యత. Volenti non fit injuria కు క్లాసిక్ ఉదాహరణ.
- Rylands v. Fletcher (1868)
వాస్తవాలు. ఒక రిజర్వాయర్ పాత గని షాఫ్ట్‌ల్లోకి పగిలి పొరుగు గనిని ముంచింది.
సూత్రం. యజమాని బాధ్యుడు. తర్వాత Nichols v. Marsland వంటి కేసులు దైవికచర్య తప్పించుకోవడాన్ని మన్నిస్తుందని గుర్తించాయి.
ప్రాముఖ్యత. దైవికచర్య రక్షణ strict liability ని కలిసే చోటును ఇది చూపిస్తుంది.
- Pushpabai Purshottam Udeshi v. Ranjit Ginning & Pressing Co. (P) Ltd. (1977)
వాస్తవాలు. ఒక కంపెనీ మేనేజర్ నడిపిన కారు చెట్టును గట్టిగా ఢీకొని ఒక ప్రయాణికుడు మరణించాడు. కారు ఎలా నడిపారో ఏ ప్రత్యక్ష సాక్షీ చూడలేదు. ప్రతివాదులు inevitable accident ను వాదించారు.
సూత్రం. ప్రమాద వాస్తవాల నుండి సుప్రీం కోర్టు నిర్లక్ష్యాన్ని ఊహించింది. అప్పుడు inevitable accident ను నిరూపించే భారం ప్రతివాదులపైకి మారింది, వారు నిరూపించలేదు.
ప్రాముఖ్యత. Inevitable accident ను ప్రతివాది నిరూపించాలని ఇది చూపిస్తుంది.
పరీక్షలో ఈ సమాధానం ఎలా రాయాలి
5 మార్కుల సమాధానం
- సాధారణ రక్షణను నిర్వచించండి.
- Volenti non fit injuria ను రెండు అంశాలతో చెప్పండి.
- ఇతర రక్షణలను ఒక్కో వాక్యంలో పేర్కొనండి.
- Hall v. Brooklands Auto Racing Club ఉదహరించండి.
10 మార్కుల సమాధానం
- అర్థం, రక్షణల మూడు సమూహాలు.
- Volenti non fit injuria: అంశాలు, పరిమితులు, Hall v. Brooklands, Smith v. Baker.
- తప్పిదం చేసిన వాది.
- Inevitable accident, దైవికచర్య: Stanley v. Powell, Nichols v. Marsland.
- ప్రైవేట్ రక్షణ, అవసరం: Cope v. Sharpe.
- శాసన అధికారం: Vaughan v. Taff Vale Railway.
- Contributory negligence. ముగింపు.
గుర్తుంచుకోవాల్సిన ముఖ్యాంశాలు
- సాధారణ రక్షణలను ప్రతివాది వాదించి నిరూపిస్తాడు.
- Volenti కి జ్ఞానం, స్వచ్ఛంద అంగీకారం కావాలి. రక్షకులకు, రక్షణ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా వర్తించదు.
- Ex turpi causa అక్రమత్వం దావాకు ఆధారమైనప్పుడే దావాను ఆపుతుంది.
- Inevitable accident: సాధారణ జాగ్రత్త నివారించలేనిది. దైవికచర్య: అసాధారణ ప్రకృతి సంఘటన.
- ప్రైవేట్ రక్షణ: తక్షణ చట్టవిరుద్ధ హానికి సహేతుక, అనుపాత బలం.
- అవసరం: చేసిన హాని నివారించిన హాని కంటే తక్కువ.
- శాసన అధికారం: జాగ్రత్తగా చేసిన చర్య అనివార్య ఫలితమే మన్నించబడుతుంది.
త్వరిత స్వీయ పరీక్ష
1. Volenti non fit injuria కు ఏ రెండు అంశాలు కావాలి?
ప్రమాదం స్వభావం, పరిధి గురించి జ్ఞానం, దాన్ని భరించడానికి స్వచ్ఛంద అంగీకారం.
2. దైవికచర్య inevitable accident నుండి ఎలా భిన్నం?
దైవికచర్య మానవ చర్య లేని అసాధారణ ప్రకృతి సంఘటన. Inevitable accident సాధారణ జాగ్రత్త నివారించలేని ఏ సంఘటనైనా.
3. రక్షకుడిని volenti గా పరిగణిస్తారా?
లేదు. ప్రతివాది తప్పిదం కలిగించిన ప్రమాదం నుండి మరొకరిని కాపాడడానికి తనను తాను ప్రమాదంలో పెట్టుకున్న రక్షకుడు ఇంకా దావా వేయవచ్చు.