Pushpabai Purshottam Udeshi v. Ranjit Ginning & Pressing Co. (P) Ltd. (పుష్పాబాయి v. రంజిత్ జిన్నింగ్)

ఒక కంపెనీ మేనేజర్ నడిపిన కారు రోడ్డు దిగి చెట్టును ఢీకొంది, ప్రయాణికుడు మరణించాడు. డ్రైవింగ్‌ను ఎవరూ చూడలేదు. సుప్రీంకోర్టు res ipsa loquitur (ప్రమాదమే తన గురించి మాట్లాడుతుంది) సూత్రంతో negligence (నిర్లక్ష్యం) ను నిర్ధారించి, మేనేజర్ చర్యకు కంపెనీని బాధ్యురాలిగా తీర్పు ఇచ్చింది.

త్వరిత పునశ్చరణ

AIR, SCR, SCC citations తీర్పు హెడర్‌లోనే ముద్రితమై ఉన్నాయి. అప్పీల్ నంబర్ తీర్పులో పేర్కొనబడింది.

పక్షకారులు

Pushpabai Purshottam Udeshi మరియు ఇతరులు — అప్పీలుదారులు. మొదటి క్లెయిమెంట్ మృతుడు Purshottam Tulsidas Udeshi భార్య; 2 నుండి 8 వరకు క్లెయిమెంట్లు అతని పిల్లలు.

Purshottam Tulsidas Udeshi — మృతుడు. అతనికి 58 సంవత్సరాలు; కారులో ప్రయాణికుడిగా వెళ్లాడు.

Ranjit Ginning & Pressing Co. (P) Ltd. — ప్రతివాది నం. 1, ట్రిబ్యునల్ ముందు మొదటి ప్రత్యర్థి. కారు యజమాని, డ్రైవర్‌ను నియమించిన సంస్థ.

Madhavjibhai Mathuradas Ved — కారు నడిపిన కంపెనీ మేనేజర్. ఈ అప్పీల్‌లో అతను పక్షకారుడు కాదు.

Union Fire Accident and General Insurance Co. Ltd. — ప్రతివాది నం. 2, రెండవ ప్రత్యర్థి. కారుకు బీమా చేసింది. తరువాత జాతీయం (nationalise) అయింది, అందువల్ల కోర్టు జాతీయం అయిన బీమా సంస్థకు నోటీసు ఇచ్చింది; అది న్యాయవాది ద్వారా హాజరైంది.

విచారణ చరిత్ర

1. క్లెయిమెంట్లు Motor Vehicles Act సెక్షన్ 110 కింద Rs. 1 లక్ష పరిహారం కోరుతూ జబల్‌పూర్‌లోని Claims Tribunal (మోటార్ ప్రమాద క్లెయిమ్‌లను విచారించే సంస్థ) ముందు దావా వేశారు.
2. జబల్‌పూర్‌లోని Motor Accidents Claims Tribunal, మేనేజర్ నిర్లక్ష్యంగా నడిపాడని తేల్చింది. తన ఉద్యోగి నిర్లక్ష్యానికి కంపెనీ బాధ్యురాలని నిర్ణయించింది.
3. ట్రిబ్యునల్ general damages (వివరంగా లెక్కించలేని నష్టానికి పరిహారం) గా Rs. 31,209.15, అంత్యక్రియలు, తదనంతర ఖర్చులకు special damages (నిరూపితమైన నిర్దిష్ట ఖర్చులకు పరిహారం) గా Rs. 2,000 నిర్ణయించింది. యజమానికి Rs. 15,000 వరకు indemnify చేయాలని బీమా సంస్థను ఆదేశించింది.
4. యజమాని మధ్యప్రదేశ్ హైకోర్టులో Misc. First Appeal No. 104/66 దాఖలు చేశాడు. క్లెయిమెంట్లు, బీమా సంస్థ ప్రతివాదులు.
5. 20-4-1967 నాటి తీర్పు, ఉత్తర్వుతో హైకోర్టు యజమాని అప్పీల్‌ను అనుమతించింది. డ్రైవింగ్ నిర్లక్ష్యంగా, వేగంగా ఉందా, పరిహారం ఎంత అనే ప్రశ్నలను అది నిర్ణయించలేదు.
6. Purshottam ను ప్రయాణికుడిగా తీసుకెళ్లడం మేనేజర్ ఉద్యోగ కాలంలోనూ, ఏ అధికారం కిందా జరగలేదని హైకోర్టు తీర్పు చెప్పింది. యజమానులకు ఇది తెలుసనడానికి సాక్ష్యం లేదని పేర్కొంది.
7. యజమానులకు సంబంధించి Purshottam ఒక trespasser కంటే మెరుగ్గా ఏమీ కాదని హైకోర్టు తీర్పు చెప్పింది.
8. క్లెయిమెంట్ల దరఖాస్తుపై హైకోర్టు రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 133(1)(a) కింద సర్టిఫికెట్ మంజూరు చేసింది. ఇదే Civil Appeal No. 2071 of 1968.

వాస్తవాలు

1. 1960 డిసెంబర్ 18న Purshottam Tulsidas Udeshi, Saoner నుండి 16 మైళ్ల దూరంలోని Chincholivad అనే గ్రామం దగ్గర జరిగిన కారు ప్రమాదంలో మరణించాడు.
2. అతను Hindustan Ambassador Saloon కారులో ప్రయాణిస్తున్నాడు. దాన్ని Ranjit Ginning and Pressing Co. Private Ltd. మేనేజర్ Madhavjibhai Mathuradas Ved నడుపుతున్నాడు.
3. ఆ కారుకు Union Fire Accident and General Insurance Co. Ltd. వద్ద బీమా ఉంది.
4. మృతుడికి 58 ఏళ్లు. అతను సంవత్సరానికి సుమారు Rs. 9,000 సంపాదించేవాడని క్లెయిమెంట్లు చెప్పారు.
5. కారు Nagpur నుండి Pandhurna వెళ్తోంది. Pandhurna లోని Ginning and Pressing ఫ్యాక్టరీకి Rs. 20,000 అందజేయడం మేనేజర్ ఉద్దేశం; ఇది యజమాని వ్రాతపూర్వక సమాధానంలో అంగీకరించబడింది.
6. ప్రమాదం ఎలా జరిగిందో క్లెయిమెంట్లు ప్రత్యక్ష సాక్ష్యం ఇవ్వలేదు; ప్రత్యక్ష సాక్షిని విచారించలేదు.
7. మృతుడి తమ్ముడు P.W. 1, ప్రమాదం జరిగిన వెంటనే ఒక బంధువుతో, తన అన్న యజమాని వద్ద పనిచేసే ఒక ఉద్యోగితో కలిసి ఘటనా స్థలానికి వెళ్లాడు.
8. కారు చెట్టును ఢీకొన్నట్లు అతను చూశాడు. చెట్టు రోడ్డుకు కుడివైపున, ప్రధాన metalled రోడ్డు నుండి నాలుగు అడుగుల దూరంలో ఉంది.
9. రోడ్డు నేరుగా ఉన్న 15 అడుగుల వెడల్పు metalled రోడ్డు; ఇరువైపులా పొలాలు, అవి రోడ్డు కంటే కింద ఉన్నాయి. వాహనాలు ఎడమ వైపున నడవాలి.
10. చెట్టు నేల నుండి సుమారు 9 నుండి 10 అంగుళాల వద్ద పెకిలింది. కారు ముందు భాగం పగిలింది.
11. ఢీకొట్టిన శక్తికి కారు machine సుమారు ఒక అడుగు వెనక్కి వెళ్లింది. స్టీరింగ్ వీల్, ఇంజిన్ డ్రైవర్ వైపు వెనక్కి తగ్గాయి, లోపలి వారు మరణించారు, ముందు సీటు కూడా వెనక్కి జరిగింది.
12. అప్పుడు తీసిన ఒక ఫోటోను దాఖలు చేశారు.
13. కారు, చెట్టు పరిస్థితిపై సాక్షిని cross-examine చేయలేదు. కారు నిర్లక్ష్యంగా, వేగంగా నడపలేదని అతనికి సూచించలేదు.
14. రోడ్డు కుడివైపున, pavement దాటి జరిగిన ఈ ప్రమాదంలో కారులోని ముగ్గురు మరణించారని ట్రిబ్యునల్ నమోదు చేసింది.
15. ప్రతివాదులు inevitable accident (తప్పించుకోలేని ప్రమాదం) అని వాదించారు కానీ ఏ సాక్ష్యమూ చూపలేదని ట్రిబ్యునల్ పేర్కొంది.
16. ఆ వాహనం చెప్పిన ఉద్దేశంతో Nagpur నుండి Pandhurna వెళ్తోందని ప్రతివాదులు అంగీకరించారు.
17. నిర్లక్ష్యంగా, వేగంగా నడపడాన్ని ప్రతివాదులు నిరాకరించారు; వాహనం పూర్తిగా మంచి స్థితిలో ఉందని వాదించారు.
18. క్లెయిమెంట్ నం. 1 భర్త తన బాధ్యతపై, తన సొంత పని కోసం, పూర్తిగా ఉచితంగా ప్రయాణించాడని, కంపెనీ లేదా డ్రైవర్ తరఫున లేదా వారి కోరికపై ప్రయాణించలేదని వారు చెప్పారు.
19. ప్రమాదం తప్పించుకోలేనిదని వాదించారు; క్లెయిమ్ చాలా అతిశయోక్తిగా ఉందని వ్యతిరేకించారు.
20. క్లెయిమెంట్లు సమర్పించిన ఆదాయ పత్రాలను ట్రిబ్యునల్ అంగీకరించి, మృతుడి ఆదాయాన్ని సంవత్సరానికి Rs. 9,316.83 గా నిర్ణయించింది.
21. ట్రిబ్యునల్ Rs. 1,875 bonus ను మినహాయించగా సంవత్సరానికి Rs. 7,441.83 మిగిలింది. 5 సంవత్సరాలకు ఇది Rs. 37,209.15.
22. మృతుడు తనపై ఖర్చు చేసి ఉండే Rs. 6,000 ను తీసివేయగా, ట్రిబ్యునల్ Rs. 31,209.15 కు చేరింది.
23. రికార్డులోని item No. 27, మృతుడి జీతం నెలకు Rs. 425 మాత్రమేనని చూపించింది. ట్రిబ్యునల్ dearness allowance, conveyance allowance, ఇతర items కూడా చేర్చింది.

లేవనెత్తిన వివాదాంశాలు

1. కంపెనీ మేనేజర్ Madhavjibhai Mathuradas Ved నిర్లక్ష్యంగా, వేగంగా నడపడం వల్లే ప్రమాదం జరిగిందని క్లెయిమెంట్లు నిరూపించారా?
2. ప్రత్యక్ష సాక్షి లేనప్పుడు, res ipsa loquitur సూత్రం వర్తింపజేసి నిరూపిత వాస్తవాల నుండి negligence ను ఊహించవచ్చా?
3. మేనేజర్ ఉద్యోగ కాలంలో ఈ ఘటన జరిగిందా, అందువల్ల కంపెనీ vicariously liable (మరొకరి tort కు బాధ్యత) అవుతుందా?
4. ఈ రెండు అంశాలపై క్లెయిమెంట్లు గెలిస్తే, వారికి ఎంత పరిహారం లభిస్తుంది?
5. ప్రయాణికుడి గాయానికి బీమా సంస్థ Rs. 15,000 కంటే ఎక్కువ చెల్లించాల్సి ఉంటుందా? ఇది Motor Vehicles Act సెక్షన్ 95 పైన, పాలసీ పైన ఆధారపడి ఉంటుంది.

వాదనలు

అప్పీలుదారుల (క్లెయిమెంట్ల) తరఫున

• ప్రతివాది నం. 1 మేనేజర్ నిర్లక్ష్యంగా, వేగంగా నడపడం వల్లే ప్రమాదం జరిగింది.
• డ్రైవర్ ఉద్యోగ కాలంలోనే ప్రమాదం జరిగింది.
• ఘటన ఉద్యోగ కాలంలో లేదా కంపెనీ అధికారం కింద జరగలేదని హైకోర్టు పొరపాటుగా తీర్పు చెప్పింది.
• మృతుడి నెలవారీ జీతం Rs. 425 అని అప్పీలుదారుల తరఫు న్యాయవాది కోర్టు ముందు అంగీకరించారు.
• ఆధారాలు: అప్పీలుదారుల తరఫు న్యాయవాది ఉదహరించిన ఆధారాలను తీర్పు జాబితా చేయలేదు. Lockhart కేసు అప్పీలుదారులకు అనుకూలమని కోర్టు స్వయంగా కనుగొంది.

ప్రతివాది నం. 1 (కంపెనీ) తరఫున

• వాహనం మంచి స్థితిలో ఉంది; డ్రైవింగ్ నిర్లక్ష్యంగా, వేగంగా లేదు.
• ప్రమాదం తప్పించుకోలేనిది. ఈ వాదన తమ ముందు లేవనెత్తలేదని కోర్టు నమోదు చేసింది.
• రోడ్డు చాలా ఇరుకైనది, సుమారు 15 అడుగులు, ఇరువైపులా పొలాలు. పశువులు అకస్మాత్తుగా రోడ్డుపైకి వచ్చి ప్రమాదం కలిగించి ఉండవచ్చు.
• మృతుడు తన స్వంత ప్రమాదంపై, ఉచితంగా, తన స్వంత పని కోసం ప్రయాణించాడు; కంపెనీ లేదా డ్రైవర్ కోసం కాదు.
• negligence అంశాన్ని హైకోర్టు నిర్ణయించలేదు కాబట్టి దాన్ని హైకోర్టుకు తిరిగి పంపాలి.
• యజమాని తరఫు న్యాయవాది item No. 27 ను చూపి, అలవెన్సులు లేకుండా ఆదాయాన్ని నెలకు Rs. 425 గా మాత్రమే తీసుకోవాలన్నారు.
• చట్టం కింద బీమా కవరేజీ ప్రయాణికుల గాయాలకూ వర్తిస్తుందని యజమాని తరఫు న్యాయవాది వాదించారు. ఇందుకు సెక్షన్ 95(1)(b)(i) ను ఆధారం చేసుకున్నారు.
• ఆధారాలు: న్యాయవాది Houghton v. Pilkington, Twine v. Bean's Express, Limited లను ఆధారం చేసుకున్నారు. హైకోర్టు Sitaram Motilal Kalal, Canadian Pacific Railway Co. v. Lockhart, Conway v. George Wimpey లను ఆధారం చేసుకుంది. నిర్ధారిత వాస్తవాలపై కంపెనీ బాధ్యత లేదని చెప్పే ఏ ఆధారాన్నీ న్యాయవాది చూపలేదని కోర్టు పేర్కొంది.

ప్రతివాది నం. 2 (బీమా సంస్థ) తరఫున

• చట్టబద్ధ బీమా ప్రయాణికుల గాయాలను కవర్ చేయదని న్యాయవాది Mr. Naunit Lal సమర్పించారు.
• యజమాని ప్రయాణికుల ప్రమాదాన్ని Rs. 15,000 వరకు మాత్రమే ప్రత్యేకంగా బీమా చేశాడు. అందువల్ల బీమా సంస్థ బాధ్యత Rs. 15,000 కు పరిమితం కావాలి.
• పాలసీ endorsement ప్రకారం Rs. 15,000 చెల్లించడానికి బీమా సంస్థ సిద్ధంగా ఉంది.

కోర్టు తార్కికం

తీర్పుకు సంఖ్య వేసిన పేరాలు లేవు. తీర్పును Kailasam, J., Kailasam మరియు Beg, JJ. ధర్మాసనం తరఫున వెలువరించారు. కింది దశలు తీర్పు క్రమాన్ని అనుసరిస్తాయి.

Kailasam, J. (కోర్టు తరఫున)

A. అప్పీల్ పరిధి

1. Noted: ఈ అప్పీల్ రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 133(1)(a) కింద సర్టిఫికెట్‌తో వచ్చింది. రెండు ప్రశ్నలు: క్లెయిమెంట్లు నిర్లక్ష్యంగా, వేగంగా నడపడాన్ని నిరూపించారా, ఘటన డ్రైవర్ ఉద్యోగ కాలంలో జరిగిందా. రెండింటిలో గెలిస్తే అప్పుడు పరిహారం నిర్ణయించాలి.
2. Noted: మేనేజర్ డ్రైవింగ్ ఉద్యోగ కాలంలో కాదని చెప్పడానికి హైకోర్టు Sitaram Motilal Kalal v. Santanuprasad Jaishankar Bhatt, Canadian Pacific Railway Company v. Lockhart, Conway v. George Wimpey & Co. Ltd. లను ఆధారం చేసుకుంది. ప్రతివాదుల న్యాయవాది ఇతర తీర్పులను ఆధారం చేసుకున్నారు; వాటిని తరువాత ప్రస్తావించారు.
3. Held: హైకోర్టు నిర్ణయించలేదు కాబట్టి కోర్టు ముందుగా negligence ను నిర్ణయిస్తుంది. క్లెయిమెంట్లు నిర్లక్ష్యంగా, వేగంగా నడిపిన చర్యను నిరూపించలేకపోతే, మరే ప్రశ్నా తలెత్తదు.

B. Negligence మరియు res ipsa loquitur

4. Noted: క్లెయిమెంట్లు ప్రత్యక్ష సాక్ష్యం ఇవ్వలేదు, ప్రత్యక్ష సాక్షిని విచారించలేదు. కారు, చెట్టు గురించి P.W. 1 చెప్పిన వివరణే సాక్ష్యం; దాన్ని ఎవరూ సవాలు చేయలేదు.
5. Noted: కారు pavement దాటి చెట్టును అంత హింసాత్మకంగా ఢీకొట్టడంతో ముగ్గురు మరణించారని ట్రిబ్యునల్ తేల్చింది. Ellor v. Selfridge ను ఉదహరిస్తూ res ipsa loquitur సూత్రాన్ని వర్తింపజేసింది.
6. Noted: inevitable accident ను ప్రతివాదులే నిరూపించాలని, వారు ఏ సాక్ష్యమూ ఇవ్వలేదని ట్రిబ్యునల్ పేర్కొంది. inevitable accident ను నిరూపించే భారం ప్రత్యర్థి పక్షంపైనే ఉందని కోర్టు అంగీకరించింది.
7. Noted: విజయం సాధించాలంటే, ప్రమాద కారణాన్ని సాధారణ శ్రద్ధ, జాగ్రత్తతో నివారించలేమని ప్రత్యర్థి పక్షం చూపాలి.
8. Noted: కోర్టు Halsbury's Laws of England (Third Ed., Vol. 28, p. 81) ను ఉటంకించింది. ప్రమాదానికి కారణమేమిటో, ఫలితం తప్పించుకోలేనిదని ప్రతివాది చూపాలి. లేదంటే, సాధ్యమైన అన్ని కారణాలను చూపి, ప్రతి దానికీ ఫలితం నివారించలేమని నిరూపించాలి.
9. Held: అలాంటి ప్రయత్నమేదీ జరగలేదు; inevitable accident వాదన కోర్టు ముందు లేవనెత్తలేదు.
10. Noted: సాధారణ నియమం ప్రకారం negligence ను వాది నిరూపించాలి. కొన్ని కేసుల్లో నిజమైన కారణం ప్రతివాదికే తెలుస్తుంది, ఇది వాదికి కష్టం కలిగిస్తుంది. వాది ప్రమాదాన్ని నిరూపించగలడు కానీ అది ఎలా జరిగిందో నిరూపించలేడు.
11. Noted: res ipsa loquitur సూత్రం ఈ కష్టాన్ని తప్పిస్తుంది. ప్రమాదమే తన గురించి తాను మాట్లాడుతుంది, తన కథ తానే చెబుతుంది. అప్పుడు వాది ప్రమాదాన్ని నిరూపిస్తే చాలు; తన negligence కాకుండా మరో కారణంతో ప్రమాదం జరిగిందని ప్రతివాది చూపాలి.
12. Noted: Salmond on the Law of Torts (15th Ed., p. 306) ప్రకారం, ప్రతివాది negligence లేకుండా అలాంటి ప్రమాదం జరగడం చాలా అసంభవమైనప్పుడు, అదనపు సాక్ష్యం లేకుండానే సహేతుకమైన జ్యూరీ దాన్ని ఆ కారణంగా జరిగిందని తేల్చవచ్చు; అక్కడ ఈ సూత్రం వర్తిస్తుంది.
13. Noted: Halsbury (3rd Ed., Vol. 28, p. 77) burden of proof (నిరూపణ భారం) సాధారణ నియమానికి ఒక మినహాయింపును పేర్కొంది. నిరూపితమైన వాస్తవాల నుండి ప్రతివాది negligence అనే సహజ అనుమానం కలిగినప్పుడు, లేదా ఘటన తన కథను స్పష్టంగా, సందిగ్ధత లేకుండా చెప్పినప్పుడు ఈ మినహాయింపు వర్తిస్తుంది.
14. Noted: ఈ సూత్రం వర్తించినప్పుడు భారం ప్రతివాదిపై ఉంటుంది. తాను negligent కాదని, లేదా negligence సూచించని విధంగానే ప్రమాదం ఎక్కువ అవకాశంతో జరిగిందని అతను చూపాలి.
15. Noted: ఈ సూత్రం వర్తించడానికి రెండు విషయాలు చూపాలి. కారు ప్రతివాది నియంత్రణలో ఉండాలి; సరైన జాగ్రత్త పాటిస్తే సాధారణంగా జరగని ప్రమాదం అయి ఉండాలి.
16. Held: కారు మేనేజర్ నియంత్రణలో ఉందనడంలో వివాదం లేదు. P.W. 1 చెప్పిన వాస్తవాల ప్రకారం, సరైన జాగ్రత్త ఉంటే కారు రోడ్డు కుడి అంచుకు వెళ్లి, చెట్టును ఢీకొని దాన్ని కదిలించేది కాదు.
17. Noted: పశువులు రోడ్డుపైకి వచ్చి ఉండవచ్చని ప్రతివాదులు వాదించారు. కోర్టు దీన్ని తిరస్కరించింది.
18. Why: రెండు వైపులా పొలాలున్న సుమారు 15 అడుగుల పల్లె రోడ్డుపై, "ordinary care requires that the car should be driven at a speed in which it could be controlled". ఈ వాదన ఆమోదయోగ్యం కాదని కోర్టు తీర్పు చెప్పింది.
19. Held: కారు రోడ్డు కుడి అంచుకు, అంటే తప్పు వైపుకు వెళ్లి చెట్టును ఢీకొంది. చెట్టు నేల నుండి సుమారు 9 అంగుళాల వద్ద పెకిలింది. ఇంజిన్ ఒక అడుగు వెనక్కి జరిగింది; స్టీరింగ్ వీల్, ఇంజిన్ డ్రైవర్ వైపు వెనక్కి తగ్గాయి.
20. Held: డ్రైవర్ సహేతుకమైన శ్రద్ధ, జాగ్రత్త పాటించి ఉంటే "The car could not have gone to the right extremity and dashed with such violence on the tree".
21. Held: నిర్ధారిత వాస్తవాల ప్రకారం ఈ సూత్రం వర్తిస్తుంది. ఘటన తమ negligence వల్ల జరగలేదని ప్రత్యర్థులే నిరూపించాలి; వారు ప్రయత్నమైనా చేయలేదు. ఈ సూత్రాన్ని వర్తింపజేయడంలో ట్రిబ్యునల్ సమర్థనీయంగా వ్యవహరించింది.
22. Held: ఈ అంశాన్ని హైకోర్టుకు తిరిగి పంపాలన్న అభ్యర్థనను కోర్టు తిరస్కరించింది. నిర్లక్ష్యంగా, వేగంగా నడిపారని నిరూపించడానికి రికార్డులోని సాక్ష్యం నమ్మదగినదిగా ఉంది.

C. ఉద్యోగ కాలం (Course of employment)

23. Noted: రెండవ వాదన ఏమిటంటే, ఘటన ఉద్యోగ కాలంలో లేదా కంపెనీ అధికారం కింద జరగలేదని హైకోర్టు పొరపాటుగా తీర్పు చెప్పింది.
24. Noted: Purshottam ను ప్రయాణికుడిగా తీసుకెళ్తున్నట్లు యజమానికి తెలుసనడానికి సాక్ష్యం లేదని, అందువల్ల సేవకుడి tortious చర్యకు యజమాని బాధ్యుడు కాలేడని హైకోర్టు తేల్చింది.
25. Noted: కారు కంపెనీ వ్యాపారం మీద Nagpur నుండి Pandhurna వెళ్తోందని హైకోర్టే కనుగొంది. మేనేజర్ యజమాని వ్యాపారం మీద వెళ్తూ ఉండవచ్చని, కారు నడపడానికి implied authority ఉండవచ్చని కూడా పేర్కొంది.
26. Noted: అయినప్పటికీ, Purshottam యజమాని వ్యాపారంపై ప్రయాణించాడనడానికి, లేదా అతన్ని తీసుకెళ్లడానికి మేనేజర్‌కు ఇచ్చిన ఏదైనా ostensible authority (సేవకుడికి ఉన్నట్లు కనిపించే అధికారం) ఉందనడానికి pleadings గానీ, ఆధారం గానీ లేవని హైకోర్టు తీర్పు చెప్పింది.
27. Held: Madhavjibhai ప్రతివాది నం. 1 మేనేజర్ అని యజమాని వ్రాతపూర్వక సమాధానంలో అంగీకరించారు. కారు Nagpur నుండి Pandhurna వెళ్తూ, అక్కడి ఫ్యాక్టరీకి Rs. 20,000 అందజేయడానికని కూడా అంగీకరించారు.
28. Noted: మేనేజర్ కంపెనీ ఉద్యోగి అని, ఉద్యోగ కాలంలో కారు నడుపుతూ నిర్లక్ష్యంగా మరణం కలిగించాడని ట్రిబ్యునల్ pleadings ఆధారంగా తేల్చింది. మేనేజర్ యజమాని వ్యాపారంపై వెళ్తున్నాడని హైకోర్టు ధృవీకరించింది.
29. Held: ఈ నిర్ధారణపై వివాదం లేదు. సేవకుడి negligence వల్ల, అతని ఉద్యోగ కాలంలో ప్రమాదం జరిగిందన్న నిర్ణయాన్ని అడ్డుకోవడం కష్టం. యజమాని బాధ్యుడు. ఈ వాస్తవాలపై చట్టం చాలా స్పష్టం. ఈ ప్రశ్నపై సుదీర్ఘ వాదనలు జరిగినందున కోర్టు చట్టాన్ని సమీక్షించింది.
30. Noted: "the master's liability is based on the ground that the act is done in the scope or course of his employment or authority". ఇది ఇప్పుడు దృఢంగా స్థిరపడిన సూత్రమని కోర్టు చెప్పింది.

D. Young v. Edward Box and Co. Ltd.

31. Noted: లార్డ్ జస్టిస్ డెన్నింగ్ Young v. Edward Box and Co. Ltd. లో ఈ స్థితిని వివరించారు. వాది, అతని సహ కార్మికులకు ప్రతివాదుల లారీపై foreman, డ్రైవర్ సమ్మతితో లిఫ్ట్ ఇచ్చారు. ఒక ఆదివారం సాయంత్రం డ్రైవర్ నిర్లక్ష్యం వల్ల వాది గాయపడ్డాడు.
32. Noted: లారీపై ఉన్నప్పుడు వాది trespasser అనేది ప్రతివాదుల వాదన. ఆదివారాల్లో లిఫ్ట్‌లు ఏర్పాటు చేయమని foreman కు తాను ఎప్పుడూ ఆదేశించలేదని, అనుమతించే అధికారం foreman కు లేదని traffic manager చెప్పాడు.
33. Noted: లారీపై ఎక్కడానికి అనుమతి ఇచ్చే హక్కు foreman యొక్క ostensible authority పరిధిలో ఉందని, వాది licensee అని ఇద్దరు న్యాయమూర్తులు తీర్పు చెప్పారు. ప్రతివాదులకు సంబంధించి వాది trespasser అని లార్డ్ డెన్నింగ్ తీర్పు చెప్పారు. అయినా లిఫ్ట్ ఇవ్వడంలో డ్రైవర్ ఉద్యోగ కాలంలోనే పనిచేశాడు; ప్రతివాదులను బాధ్యులుగా చేయడానికి అదే చాలు.
34. Noted: లార్డ్ డెన్నింగ్ రెండు ప్రశ్నలు. మొదటిది: సేవకుడు బాధ్యుడా? అవును అయితే రెండవది: సేవకుడి బాధ్యతను యజమాని భరించాలా? యజమాని డ్రైవింగ్‌కే కాక, లిఫ్ట్ ఇవ్వడంలో సేవకుడి ప్రవర్తనకు కూడా బాధ్యుడై ఉండాలి.
35. Noted: లిఫ్ట్ ఇవ్వడం సేవకుడికి నిషిద్ధమైనా లేదా అధికారం లేకపోయినా, ప్రయాణికుడు యజమానులకు సంబంధించి trespasser అనడంలో సందేహం లేదు. అయితే అదొక్కటే క్లెయిమ్‌కు సమాధానం కాదు.
36. Noted: యజమాని సేవకుడిని ప్రయాణంపై పంపి, కారు నడపడానికి, లిఫ్ట్‌లు ఇవ్వడానికి అతనికి అవకాశం కల్పించవచ్చు. ప్రయాణంలో సేవకుడి ప్రవర్తనకు యజమాని బాధ్యుడు, సేవకుడు ఉద్యోగ కాలంలో పనిచేస్తుంటే.
37. Held: ఈ పరీక్ష ప్రకారం, Purshottam కు ప్రయాణ అనుమతి ఇచ్చే ostensible authority మేనేజర్‌కు ఉంది. లిఫ్ట్ ఇవ్వడంలో మేనేజర్ ఉద్యోగ కాలంలోనే పనిచేశాడు. రెండు పరీక్షల ప్రకారమూ ప్రతివాదులు బాధ్యులే.

E. హైకోర్టు ఆధారపడిన మూడు కేసులు

38. Noted: Sitaram Motilal Kalal లో యజమాని ఒక taxi ని A కి అప్పగించాడు. taxi శుభ్రం చేసే B కి A డ్రైవింగ్ నేర్పాడు. లైసెన్స్ పరీక్ష సమయంలో B ప్రతివాదిని గాయపరిచాడు; A వాహనంలో లేడు. యజమాని బాధ్యుడు కాదని మెజారిటీ తీర్పు చెప్పింది.
39. Noted: cleaner కు శిక్షణ ఇవ్వడానికి A కి అధికారం ఉన్నట్లు నిరూపితం కాలేదని ఈ కోర్టు అక్కడ తీర్పు చెప్పింది. అలాంటి అధికారం ఇవ్వలేదన్న యజమాని వాదనను అంగీకరించింది. ఆ చర్య implied గా అధికారం పొందినదని, లేదా scope of employment సిద్ధాంతం విస్తరణల్లో ఒకదానికి చెందుతుందని నిరూపితం కాలేదు.
40. Noted: Sitaram లో పరీక్ష: ఆ చర్య యజమాని వ్యాపారంపై జరిగిందా, లేదా యజమాని దాన్ని implied గా అనుమతించాడా. 537వ పేజీలో, ఉద్యోగ కాలంలో సేవకుల చర్యలకు యజమాని vicariously liable అని కోర్టు పేర్కొంది. ఆ చర్య యజమాని అనుమతించిన తప్పుడు చర్య అయి ఉండాలి, లేదా అనుమతించిన చర్యను అనధికారికంగా, తప్పుగా చేసే విధానం అయి ఉండాలి.
41. Noted: Ormrod v. Crosville Motor Services Ltd. లో లార్డ్ డెన్నింగ్ చేసిన ప్రకటనను కూడా Sitaram అంగీకరించింది. డ్రైవర్ యజమాని సమ్మతితో, యజమాని వ్యాపారంపై లేదా యజమాని ప్రయోజనాల కోసం నడుపుతుంటే యజమాని బాధ్యుడు. ఇది scope of employment సిద్ధాంతాన్ని విస్తరిస్తుంది.
42. Held: ఇక్కడ ప్రమాదం ఉద్యోగ కాలంలోనే జరిగింది కాబట్టి, Sitaram ప్రతివాదులకు ఏ విధంగానూ సహాయపడదు.
43. Noted: Canadian Pacific Railway Company v. Lockhart లో, రైల్వే వడ్రంగి మరమ్మతు పనికి వెళ్తూ తన సొంత, బీమా లేని కారు వాడాడు. బీమా లేని ప్రైవేట్ కార్లు వాడొద్దని రైల్వే సేవకులను హెచ్చరించింది. అతని నిర్లక్ష్యంతో ప్రమాదం జరిగింది.
44. Noted: అతను వాడిన రవాణా, అతను చేయడానికి నియమించబడిన పనికి అనుబంధమైనదని Privy Council తీర్పు చెప్పింది. నిషేధం బీమా లేని కారు వాడకంపై, డ్రైవర్‌గా పనిచేయడంపై కాదు. అది పని చేసే విధానాన్ని మాత్రమే పరిమితం చేసింది; ఉల్లంఘన వల్ల యజమాని మూడవ పక్షానికి బాధ్యత నుండి తప్పుకోడు.
45. Held: ఈ కేసు ప్రతివాదులకు సహాయపడదు. కంపెనీ ప్రయోజనాల కోసం కారు నడుపుతున్న మేనేజర్ ఉద్యోగ కాలంలోనే ఉన్నాడన్న అప్పీలుదారుల వాదనకు ఇది మద్దతు ఇస్తుంది.
46. Noted: Conway v. George Wimpey & Co. Ltd. లో కాంట్రాక్టర్లు తమ ఉద్యోగులను తీసుకెళ్లడానికి లారీలు ఏర్పాటు చేశారు. ప్రతి cab లో నోటీసు, స్పష్టమైన మౌఖిక ఆదేశాలు ఇతరులను ఎక్కించుకోవద్దని డ్రైవర్‌ను నిషేధించాయి.
47. Noted: వేరే సంస్థ కూలీ అయిన వాదిని పనికి వెళ్తూ డ్రైవర్ ఎక్కనిచ్చాడు; దిగుతుండగా అతను గాయపడ్డాడు. అతన్ని ఎక్కించుకోవడం, అనుమతించిన చర్యను తప్పుగా చేసే విధానం కాదని తీర్పు చెప్పారు. అది డ్రైవర్‌ను నియమించిన వర్గానికి చెందని చర్య.
48. Held: వాస్తవాలు పూర్తిగా భిన్నమైనవి. అక్కడ ప్రయాణికులను ఎక్కించుకోవద్దని డ్రైవర్‌కు కఠినమైన ఆదేశాలు ఉన్నాయి; ఇక్కడ బాధ్యతాయుత అధికారి అయిన మేనేజరే Purshottam ను కారులో ఎక్కనిచ్చాడు.
49. Held: "it is reasonable to presume, in the absence of any evidence to the contrary, that the Manager had authority to carry Purshottam". కంపెనీలో ఉన్నత స్థాయి అధికారిగా మేనేజర్ ఉద్యోగ కాలంలోనే పనిచేశాడు. హైకోర్టు విరుద్ధ నిర్ణయానికి ఏ మద్దతూ కోర్టుకు కనిపించలేదు.

F. ప్రతివాదులు ఉదహరించిన కేసులు

50. Noted: Houghton v. Pilkington లో, స్పృహ కోల్పోయిన సేవకుడికి సహాయం చేయడానికి ఒక సేవకుడి అభ్యర్థన మేరకు వాది ప్రతివాది బండిలోకి ఎక్కాడు. గుర్రాన్ని కదిలించడంలో సేవకుడి నిర్లక్ష్యం వల్ల అతను కింద పడి గాయపడ్డాడు. అత్యవసర పరిస్థితి వాదిని ఆహ్వానించే implied authority ని సేవకుడికి ఇవ్వలేదని, అందువల్ల ప్రతివాది బాధ్యుడు కాదని తీర్పు చెప్పారు.
51. Noted: Bankes, J. Bray, J. తో ఏకీభవించారు. అత్యవసర పరిస్థితి implied authority ఇచ్చిందని అంగీకరించడానికి ఆయన మొదట మొగ్గు చూపారు. కానీ Cox v. Midland Counties Ry. Co. ఆ కేసును నియంత్రిస్తుంది కాబట్టి, డ్రైవర్‌కు implied authority ఉందని సరిగ్గా చెప్పలేకపోయారు.
52. Held: Houghton కేసు వాస్తవాలు పూర్తిగా భిన్నమైనవి. వాదిని బండిలోకి ఆహ్వానించే అధికారాన్ని అత్యవసర పరిస్థితి డ్రైవర్‌కు ఇవ్వదనే ప్రాతిపదికపై అది నిర్ణయించబడింది.
53. Noted: Twine v. Bean's Express, Limited లో ప్రతివాదులు ఒక బ్యాంకుకు van, డ్రైవర్‌ను సరఫరా చేశారు. డ్రైవర్ వారి సేవకుడిగానే ఉన్నాడు. తమ ఉద్యోగులు కాని ప్రయాణికుల గాయానికి తాము బాధ్యత వహించమని ప్రతివాదులు చెప్పారు.
54. Noted: van పై రెండు నోటీసులు ఉన్నాయి: అనధికార వ్యక్తులను వాహనంలో అనుమతించరాదు; అనధికార ప్రయాణికులను అనుమతించవద్దని డ్రైవర్‌కు ఆదేశాలున్నాయి. ప్రయాణించడానికి అధికారం లేని T డ్రైవర్ సమ్మతితో లిఫ్ట్ పొందాడు; డ్రైవర్ నిర్లక్ష్యంతో మరణించాడు.
55. Noted: డ్రైవర్ సక్రమంగా అనుమతించిన ప్రయాణంలో ఉన్నాడన్న వాదన నిలవలేదు. ప్రతివాదులకు Tపై duty of care (జాగ్రత్త వహించే బాధ్యత) లేదు. లిఫ్ట్ ఇవ్వడంలో డ్రైవర్ తన ఉద్యోగ పరిధిలో పనిచేయలేదని అప్పీల్ ధృవీకరించింది.
56. Held: వాస్తవాలు పూర్తిగా భిన్నమైనవి. నిర్ధారిత వాస్తవాలపై కంపెనీ బాధ్యురాలు కాదని చెప్పే ఏ ఆధారాన్నీ న్యాయవాది చూపలేదు.

G. చట్టంలో ఇటీవలి ధోరణి

57. Noted: "the recent trend in law is to make the master liable for acts which do not strictly fall within the term" సాధారణంగా అర్థం చేసుకునే ఉద్యోగ కాలం అనే పదం పరిధిలోకి ఖచ్చితంగా రాని చర్యలకు కూడా యజమానిని బాధ్యుడిని చేయడం.
58. Noted: Sitaram లో ఈ కోర్టు Ormrod లో లార్డ్ డెన్నింగ్ అభిప్రాయాన్ని అంగీకరించింది. డ్రైవర్ యజమాని సమ్మతితో, యజమాని వ్యాపారంపై లేదా ప్రయోజనాల కోసం నడిపినా యజమాని బాధ్యుడే. ఈ విస్తరణను ఈ కోర్టు అంగీకరించిందని చెప్పింది.
59. Noted: Young v. Edward Box లో లార్డ్ డెన్నింగ్ రెండు ప్రశ్నల విధానం ఏకరీతిగా అంగీకరించబడింది. ఇది Salmond on the Law of Torts (15th Ed., p. 606) లో, Crown Proceedings Act, 1947 లో కనిపిస్తుంది. Staveley Iron & Chemical Co. Ltd. v. Jones, I.C.I. Ltd. v. Shatwell లలో House of Lords దీన్ని ఆమోదించింది.
60. Noted: ఉద్యోగ కాలం పరిధి Navarro v. Moregrand Ltd. లో విస్తరించబడింది. ఒక flat అద్దెకు కావాలనుకున్న వాది, యజమాని తరఫున flat అద్దెకు ఇచ్చే ostensible authority ఉన్న రెండవ ప్రతివాదిని సంప్రదించాడు. అతను premium గా £225 అడిగాడు, వాది చెల్లించాడు.
61. Noted: Landlord and Tenant (Rent Control) Act, 1949 కింద వాది యజమానిపై ఆ మొత్తానికి దావా వేశాడు. చట్టవిరుద్ధ అభ్యర్థన వల్ల రెండవ ప్రతివాది తన అధికారాన్ని మించి వ్యవహరిస్తున్నాడని వాదికి తెలిసినట్లు కాదని Court of Appeal తీర్పు చెప్పింది.
62. Noted: premium అడగడంలో అతను వాస్తవ లేదా ostensible authority పరిధిలో లేడని Court of Appeal తీర్పు చెప్పింది. కానీ యజమాని అద్దె ఇచ్చే పనిని అతనికి అప్పగించాడు. ఆ వ్యాపారాన్ని నిర్వహించే క్రమంలోనే అతను తప్పు చేశాడు, కాబట్టి ఉద్యోగ కాలంలోనే పనిచేశాడు.
63. Noted: రెండవ ప్రతివాది చట్టవిరుద్ధంగా వ్యవహరించాడని, చట్టవిరుద్ధ చర్యకు అధికారం లేదని లార్డ్ డెన్నింగ్ అభిప్రాయపడ్డారు. అయినా అతను స్పష్టంగా ఉద్యోగ కాలంలోనే పనిచేశాడు. ఇది premium అడిగి, తీసుకున్న అనధికారిక చట్టవిరుద్ధ చర్యకు కూడా పరిధిని విస్తరించింది.
64. Held (reserved): ఈ విస్తృత అర్థాన్ని ఈ కోర్టు అంగీకరించాలా వద్దా అని నిర్ణయించాల్సిన అవసరం కోర్టుకు లేదనిపించింది.
65. Noted: Lord Goddard, Chief Justice, Barker v. Levinson లో మరింత ముందుకు వెళ్లి, సేవకుడి నేరపూరిత చర్య అతని ఉద్యోగ సాధారణ పరిధిలో జరిగితే యజమాని బాధ్యుడని చెప్పారు. లార్డ్ డెన్నింగ్ అంత దూరం వెళ్లలేదు. ఆ భాగం అధీకృత Law Reports (1951) 1 K.B. 342 లో తొలగించబడిందని తెలిసి ఆయన ఊరట పొందారు.
66. Held: Lord Chief Justice Goddard కు ఆపాదించిన ఆ భాగం కొంచెం ఎక్కువగా వెళ్లిందన్న లార్డ్ డెన్నింగ్ అభిప్రాయంతో కోర్టు గౌరవపూర్వకంగా ఏకీభవించింది.
67. Held: Sitaram Motilal Kalal లో నిర్ధారించిన చట్టాన్ని కోర్టు ధృవీకరించి, డ్రైవర్ ఉద్యోగ కాలంలోనే పనిచేశాడని, కాబట్టి యజమాని బాధ్యుడని తేల్చింది. ఆ చర్య ఉద్యోగ కాలంలో లేదా యజమాని అధికారం కింద జరగలేదన్న హైకోర్టు నిర్ణయాన్ని పక్కన పెట్టి, అప్పీల్‌ను అనుమతించింది.

H. పరిహారం పరిమాణం

68. Noted: హైకోర్టు పరిహారం పరిమాణంలోకి వెళ్లలేదు. ట్రిబ్యునల్ పరిహారాన్ని ఖర్చులతో కలిపి Rs. 33,209.15 గా నిర్ణయించింది. యజమానికి Rs. 15,000 వరకు indemnify చేయాలని బీమా సంస్థను ఆదేశించింది.
69. Noted: అంత్యక్రియలు, తదనంతర ఖర్చులకు, రవాణా సహా, special damages ను ట్రిబ్యునల్ Rs. 2,000 గా నిర్ణయించింది. ఈ అంశంపై వివాదం లేదు.
70. Noted: రెండవ అంశం Rs. 31,209.15; మృతుడు 5 సంవత్సరాలు పని చేసి సంపాదించే మొత్తమని అంచనా. ట్రిబ్యునల్ అతని ఆదాయాన్ని సంవత్సరానికి Rs. 9,316.83 గా నిర్ణయించింది, Rs. 1,875 bonus ను సరిగ్గా మినహాయించింది, నికర సంపాదనను సంవత్సరానికి Rs. 7,441.83 గా నిర్ణయించింది. 5 సంవత్సరాలకు Rs. 37,209.15 వచ్చి, Rs. 6,000 తీసివేసింది.
71. Noted: మృతుడి జీతం నెలకు Rs. 425 మాత్రమేనని, dearness allowance, conveyance allowance, ఇతర items చేర్చడంలో ట్రిబ్యునల్ పొరపాటు చేసిందని ప్రతివాదుల న్యాయవాది చెప్పారు. అప్పీలుదారుల న్యాయవాది ఈ మొత్తాన్ని అంగీకరించారు.
72. Held: నెలకు Rs. 425 అంటే వార్షిక ఆదాయం Rs. 5,100, 5 సంవత్సరాలకు Rs. 25,500. special damages Rs. 2,000 కలిపితే మొత్తం Rs. 27,500. కోర్టు ఈ లెక్కను అంగీకరించి, ట్రిబ్యునల్ ఇచ్చిన అవార్డును Rs. 27,500 కు పరిమితం చేసి పునరుద్ధరించింది.

I. బీమా సంస్థ బాధ్యత

73. Noted: Nagpur లో వ్యాపారం చేస్తున్న Union Fire Accident & General Insurance Co. Ltd., Paris, జాతీయం అయింది. అది వినబడేలా కోర్టు జాతీయం అయిన సంస్థకు నోటీసు ఇచ్చింది. అది Mr. Naunit Lal ద్వారా హాజరై, ప్రయాణికుల గాయానికి తన బాధ్యత పరిమితిపై తప్ప మరేమీ జోడించలేదు.
74. Noted: చట్టబద్ధ బీమా ప్రయాణికుల గాయాన్ని కవర్ చేయదని, యజమాని ఆ ప్రమాదాన్ని Rs. 15,000 వరకు మాత్రమే ప్రత్యేకంగా బీమా చేశాడని బీమా సంస్థ చెప్పింది. చట్టం కింద కవరేజీ ప్రయాణికులకూ వర్తిస్తుందని యజమాని చెప్పి, సెక్షన్ 95(1)(b)(i) ను ఆధారం చేసుకున్నాడు.
75. Noted: Motor Vehicles Act సెక్షన్ 95, Act 56 of 1969 ద్వారా సవరించబడి, ఇంగ్లీష్ చట్టం ఆధారంగా ఉంది. అందువల్ల కోర్టు ఇంగ్లీష్ Road Traffic Act, 1960, 1930 చట్టాన్ని పరిశీలించింది. అద్దె లేదా ప్రతిఫలం కోసం, లేదా ఉద్యోగ ఒప్పందం కింద తీసుకెళ్లే ప్రయాణికులు తప్ప, వాహనంలోని ప్రయాణికుల మరణం లేదా శారీరక గాయానికి బీమా అవసరమని ఏదీ చెప్పలేదు.
76. Noted: 1960 చట్టంలోని sub-section 203(4) ప్రకారం, ఘటన సమయంలో వాహనంలో ఉన్న, ఎక్కుతున్న లేదా దిగుతున్న వ్యక్తుల మరణం లేదా శారీరక గాయానికి పాలసీ కవర్ చేయనవసరం లేదు. ఈ ఇంగ్లీష్ నిబంధనలు సవరణ ద్వారా భారత సెక్షన్ 95 లోకి ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి.
77. Noted: Halsbury's Laws of England (Third Ed., Vol. 22, p. 368, item 755) కొన్ని మినహాయింపులకు లోబడి, ప్రయాణికుల సాధారణ మినహాయింపును పేర్కొంటుంది.
78. Noted: తరువాతి ఇంగ్లీష్ చట్ట పరిణామాలను భారత చట్టం అనుసరించలేదు కాబట్టి వాటిని వివరించడం అనవసరమని కోర్టు భావించింది. Motor Vehicle (Passenger Insurance) Act, 1971 ప్రయాణికుల కవరేజీని తప్పనిసరి చేసిందని జోడించింది. Road Traffic Act, 1972 ఆ చట్టాన్ని రద్దు చేసింది. 1972 చట్టంలోని సెక్షన్ 145 అమలులోకి రావడాన్ని 1972 డిసెంబర్ 1 వరకు ఆలస్యం చేసింది (Bingham's Motor Claims Cases, 7th Ed., p. 704).
79. Held: సెక్షన్ 95(a), 95(b)(i) ఇంగ్లీష్ Road Traffic Act, 1960 ను స్వీకరించి, ప్రయాణికుల ప్రమాదానికి బీమా సంస్థ బాధ్యతను మినహాయించాయి.
80. Held: third party అనే పదాలు, బీమా చేసిన వ్యక్తి, బీమా సంస్థ తప్ప అందరినీ కవర్ చేసేంత విస్తృతమైనవి కావు. ప్రయాణికులకు కవరేజీ లభించదని ఆ sub-section యొక్క proviso స్పష్టం చేస్తుంది కాబట్టి కోర్టు ఆ వాదనను తిరస్కరించింది. వాహనంలో లేదా వాహనంపై ఉన్న, ఎక్కుతున్న లేదా దిగుతున్న వ్యక్తుల మరణం లేదా శారీరక గాయానికి పాలసీ కవర్ చేయనవసరం లేదని Proviso (ii) చెబుతుంది. మినహాయింపు: అద్దె లేదా ప్రతిఫలం కోసం, లేదా ఉద్యోగ ఒప్పందం కింద ప్రయాణికులను తీసుకెళ్లే వాహనం.
81. Held: అద్దె లేదా ప్రతిఫలం లేకుండా తీసుకెళ్లే ప్రయాణికుల ప్రమాదాన్ని పాలసీ కవర్ చేయాల్సిన అవసరం లేదు. బీమా సంస్థ వాదన అంగీకరించబడింది; Motor Vehicles Act అవసరాల కింద బీమా సంస్థ బాధ్యురాలు కాదు.
82. Noted: సెక్షన్ 95 వెలుపలి ప్రమాదాలను కవర్ చేసే పాలసీలను బీమా సంస్థ ఎప్పుడైనా తీసుకోవచ్చు. ఇక్కడ అదనపు ప్రీమియంతో, ఏ ప్రయాణికుడి శారీరక గాయానికైనా నిర్ణీత స్కేల్‌పై పరిహారం చెల్లిస్తామని ఒక endorsement హామీ ఇచ్చింది. ఆ స్కేల్ Rs. 15,000.
83. Noted: బీమా సంస్థ Rs. 15,000 చెల్లించడానికి సిద్ధంగా ఉంది. ప్రయాణికుల విషయంలో బాధ్యత అపరిమితమని బీమా చేసిన వ్యక్తి న్యాయవాది వాదించి, పాలసీలోని Section II (Liability to Third Parties) Clause 1 ను ఆధారం చేసుకున్నారు.
84. Noted: ప్రయాణికుల గాయాలతో సహా అన్ని ప్రమాదాలనూ clause 1 కవర్ చేసేంత విస్తృతమైనదని న్యాయవాది చెప్పారు. బీమా చేసిన వ్యక్తి చట్టబద్ధంగా చెల్లించవలసిన అన్ని మొత్తాలను బీమా సంస్థ indemnify చేస్తుందని అన్నారు.
85. Held: ఆ clause చాలా స్పష్టంగా రాయబడలేదు. కానీ Motor Vehicles Act, 1939 సెక్షన్ 95 అవసరాలను తీర్చడానికి అవసరమైన వాటికి మాత్రమే మినహాయింపు ఉండటం వల్ల, బాధ్యత సెక్షన్ 95 కోరే దానికే పరిమితమని తెలుస్తోంది.
86. Held: clause 1(a) రెండవ భాగం, బీమా చేసిన వ్యక్తి వద్ద ఆ వ్యక్తి ఉద్యోగ కాలంలో కలిగే గాయానికి బాధ్యతను మినహాయిస్తుంది. పాలసీలోని ఇతర clauses నుండి దీని అర్థం స్పష్టమవుతుంది. సెక్షన్ 95 వెలుపలి ప్రమాదాలను పాలసీ అదనపు ప్రీమియంతోనే బీమా చేస్తుంది. కాబట్టి clause 1, 1(a) సెక్షన్ 95 కోరే ప్రమాదాన్ని మాత్రమే కవర్ చేస్తాయి.
87. Held: పాలసీ అర్థ నిర్ణయంపై, ప్రయాణికుల గాయానికి యజమాని Rs. 15,000 వరకు మాత్రమే బీమా చేయబడ్డాడన్న బీమా సంస్థ వాదనను కోర్టు అంగీకరించింది. బీమా సంస్థ బాధ్యత Rs. 15,000 కు పరిమితం.

Authorities

• Young v. Edward Box and Co. Ltd., (1951) 1 T.L.R. 789 at 793. ఆమోదించబడింది. లార్డ్ డెన్నింగ్ రెండు ప్రశ్నలు; డ్రైవర్ ఉద్యోగ కాలంలో పనిచేస్తే, trespasser కు కూడా యజమాని బాధ్యుడన్న ఆయన అభిప్రాయం.
• Sitaram Motilal Kalal v. Santanuprasad Jaishankar Bhatt, [1966] 3 S.C.R. 527. హైకోర్టు ఆధారపడింది. కోర్టు దాని చట్టాన్ని ధృవీకరించి, వాస్తవాలపై సహాయం కాదని తేడా చూపింది.
• Ormrod and Another v. Crosville Motor Services Ltd., (1953) 2 All E.R. 753. ప్రస్తావించబడింది. డ్రైవర్ సమ్మతితో యజమాని వ్యాపారంపై లేదా ప్రయోజనాల కోసం నడిపితే యజమాని బాధ్యుడు.
• Canadian Pacific Railway Company v. Lockhart, (1942) A.C. 591 (A.I.R. 1943 P.C. 63); footnote లో Canadian Pacific Railway Company v. Leonard Lockhall గా పేర్కొనబడింది. హైకోర్టు ఆధారపడింది. ఇది ప్రతివాదులకు కాదు, అప్పీలుదారులకు అనుకూలమని కోర్టు చెప్పింది.
• Conway v. George Wimpey & Co. Ltd., [1951] 1 A.E.R. 363 (Court of Appeal, 62 T.L.R. 458). హైకోర్టు ఆధారపడింది. ప్రయాణికులను ఎక్కించుకోవద్దనే కఠిన ఆదేశాల వాస్తవాల ఆధారంగా తేడా చూపబడింది.
• Ellor v. Selfridge, [1930] 46 T.L.R. 236. res ipsa loquitur కోసం ట్రిబ్యునల్ ఉదహరించింది. తీర్పు headnote లో పేరు Eller v. Selfridge గా రాశారు.
• Houghton v. Pilkington, (1912) 3 K.B. 308. ప్రతివాదులు ఉదహరించారు. అత్యవసర పరిస్థితి, implied authority లేకపోవడం అనే వాస్తవాల ఆధారంగా తేడా చూపబడింది. headnote లో పేరు Honghton v. Pilkington గా రాశారు.
• Cox v. Midland Counties Ry. Co., 3 Ex. 268. Houghton కేసును నియంత్రించిన కేసుగా ప్రస్తావించబడింది. తేడా చూపబడింది.
• Twine v. Bean's Express, Limited, 62 T.L.R. 155 (1945-46). ప్రతివాదులు ఉదహరించారు. వాస్తవాలు పూర్తిగా భిన్నమైనవిగా తేడా చూపబడింది.
• Staveley Iron & Chemical Co. Ltd. v. Jones, (1956) A.C. 627. లార్డ్ డెన్నింగ్ రెండు ప్రశ్నలను House of Lords ఆమోదించిన కేసుగా పేర్కొనబడింది.
• I.C.I. Ltd. v. Shatwell, (1965) A.C. 656. అదే విధానాన్ని House of Lords ఆమోదించిన కేసుగా పేర్కొనబడింది.
• Navarro v. Moregrand Ltd. and Another, (1951) 2 T.L.R. 674. ప్రస్తావించబడింది. దాని విస్తృత అర్థాన్ని అంగీకరించాలా అని కోర్టు నిర్ణయించలేదు.
• Barker v. Levinson, 66 The Times L.R. (Pt. 2) 717. ప్రస్తావించబడింది. Goddard, C.J. కు ఆపాదించిన భాగం కొంచెం ఎక్కువగా వెళ్లిందని కోర్టు అంగీకరించింది.
• ఉదహరించిన గ్రంథాలు, చట్టాలు: Halsbury's Laws of England (Third Ed.), Vol. 28 (pp. 77, 81), Vol. 22 (p. 368, item 755); Salmond on the Law of Torts (15th Ed.), pp. 306, 606; Bingham's Motor Claims Cases (7th Ed.), p. 704; Crown Proceedings Act, 1947.
• Also cited in footnotes: law report (1951) 1 K.B. 342, ఇక్కడ Barker v. Levinson లోని భాగం తొలగించబడింది.

Provisions

• ఆర్టికల్ 133(1)(a), భారత రాజ్యాంగం: సుప్రీంకోర్టుకు అప్పీల్ కోసం హైకోర్టు సర్టిఫికెట్ మంజూరు చేసింది.
• సెక్షన్ 110, Motor Vehicles Act, 1939: మోటార్ ప్రమాద పరిహారం క్లెయిమ్‌లు Claims Tribunal కు వెళ్తాయి.
• సెక్షన్ 95(1)(b)(i), Motor Vehicles Act: పాలసీ ఏ వ్యక్తి మరణం లేదా శారీరక గాయానికైనా యజమాని బాధ్యతను బీమా చేయాలి. మూడవ పక్షం ఆస్తి నష్టాన్ని కూడా కవర్ చేయాలి. హాని పబ్లిక్ ప్రదేశంలో వాహన వినియోగం వల్ల కలిగి ఉండాలి.
• సెక్షన్ 95(b) Proviso (ii): వాహనంలో లేదా వాహనంపై తీసుకెళ్లే వ్యక్తుల మరణం లేదా గాయానికి పాలసీ కవర్ చేయనవసరం లేదు. మినహాయింపు: అద్దె లేదా ప్రతిఫలం కోసం, లేదా ఉద్యోగ ఒప్పందం కింద ప్రయాణికులను తీసుకెళ్లే వాహనం.
• Act 56 of 1969 ద్వారా సవరించిన సెక్షన్ 95: ఇంగ్లీష్ Road Traffic Act, 1960, 1930 చట్టం ఆధారంగా ఉంది.
• సెక్షన్ 203(4), Road Traffic Act, 1960 (ఇంగ్లండ్): వాహనంలో తీసుకెళ్లే, లేదా ఎక్కుతున్న, దిగుతున్న వ్యక్తుల మరణం లేదా గాయానికి పాలసీ కవర్ చేయనవసరం లేదు.
• Motor Vehicle (Passenger Insurance) Act, 1971 మరియు Road Traffic Act, 1972, సెక్షన్ 145: ఇంగ్లీష్ తరువాతి చట్టం; కేవలం ప్రస్తావనగా మాత్రమే.
• Landlord and Tenant (Rent Control) Act, 1949: Navarro లో వాది దావా వేసిన చట్టం.

తీర్పు

1. అప్పీల్ అనుమతించబడింది.
2. ఆ చర్య ఉద్యోగ కాలంలో లేదా యజమాని అధికారం కింద జరగలేదన్న హైకోర్టు నిర్ణయం పక్కన పెట్టబడింది.
3. డ్రైవింగ్ నిర్లక్ష్యంగా, వేగంగా సాగిందని, మేనేజర్ ఉద్యోగ కాలంలో పనిచేశాడని, కాబట్టి యజమాని బాధ్యుడని కోర్టు తీర్పు చెప్పింది.
4. అప్పీలుదారులకు అనుకూలంగా ప్రతివాదులపై Rs. 27,500 డిక్రీ ఉంటుంది.
5. ఆ మొత్తంలో బీమా సంస్థ బాధ్యత Rs. 15,000 కు పరిమితం.
6. అప్పీల్ అప్పీలుదారుల ఖర్చులతో అనుమతించబడింది; ఆ ఖర్చులను ప్రతివాదులు సమాన వాటాలో చెల్లించాలి.

న్యాయసూత్రం / Ratio

నిరూపిత వాస్తవాలు negligence లేకుండా జరగని ప్రమాదాన్ని చూపినప్పుడు, కారు ప్రతివాది నియంత్రణలో ఉన్నప్పుడు, negligence లేదని ప్రతివాదే నిరూపించాలి. యజమాని వ్యాపారంపై నడుపుతున్న మేనేజర్ ఇచ్చిన లిఫ్ట్‌తో సహా, ఉద్యోగ పరిధిలో లేదా ఉద్యోగ కాలంలో జరిగిన సేవకుడి tort కు యజమాని బాధ్యుడు.

ముఖ్య తీర్పు: "it is reasonable to presume, in the absence of any evidence to the contrary, that the Manager had authority to carry Purshottam".

నిర్ణయించబడలేదు: Navarro విస్తరణను భారత్‌లో అంగీకరించాలా అనేది. Goddard, C.J. కు ఆపాదించిన నేరపూరిత చర్య భాగంతో కోర్టు ఏకీభవించలేదు.

విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ

తీర్పు పాఠం ఆధారంగా విశ్లేషణ.

• కోర్టు స్వంత లెక్కలో ఐదేళ్ల సంపాదన Rs. 25,500 కు Rs. 2,000 కలిపారు. మృతుడి వ్యక్తిగత ఖర్చుల కోసం ట్రిబ్యునల్ చేసిన Rs. 6,000 తగ్గింపును ఇక్కడ పునరావృతం చేయలేదు. ఇందుకు తీర్పు కారణం చెప్పలేదు.
• ట్రిబ్యునల్ అవార్డును పునరుద్ధరిస్తున్నామని కోర్టు చెప్పింది, కానీ తుది మొత్తం Rs. 27,500 ట్రిబ్యునల్ Rs. 33,209.15 కంటే తక్కువ.
• Young v. Edward Box పరీక్ష ప్రకారం బాధ్యతకు రెండు మార్గాలను కోర్టు వివరించింది: ostensible authority, ఉద్యోగ కాలంలో పనిచేయడం. రెండింటి ప్రకారమూ ప్రతివాదులు బాధ్యులే కాబట్టి, వాటిలో ఒకదాన్ని ఎంచుకోలేదు.
• Navarro లోని విస్తృత అర్థాన్ని భారత్‌లో అంగీకరించాలా అనేది కోర్టు తెరిచే ఉంచింది.
• బీమా తీర్పు పాలసీ పదాలపై ఆధారపడింది; ఆ పదాలు చాలా స్పష్టంగా రాయబడలేదని కోర్టే చెప్పింది.

ప్రాముఖ్యత

• ప్రత్యక్ష సాక్షి లేని రోడ్డు ప్రమాదానికి ఈ కేసు res ipsa loquitur ను వర్తింపజేసి, భారాన్ని డ్రైవర్ యజమానిపై మోపింది.
• vicarious liability కు లార్డ్ డెన్నింగ్ రెండు ప్రశ్నల విధానాన్ని సుప్రీంకోర్టు అంగీకరించిందని ఇది ధృవీకరిస్తుంది.
• యజమానికి సంబంధించి ఉచిత ప్రయాణికుడు trespasser కావడం పరీక్ష కాదని ఇది చూపుతుంది. సేవకుడు ఉద్యోగ కాలంలో పనిచేశాడా అనేదే పరీక్ష.
• ఉచితంగా తీసుకెళ్లే ప్రయాణికులకు Motor Vehicles Act సెక్షన్ 95 బీమాను తప్పనిసరి చేయదని ఇది నమోదు చేస్తుంది.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు

• ఒక వాక్యంలో వాస్తవాలు: కంపెనీ మేనేజర్ Chincholivad దగ్గర కారును చెట్టుకు ఢీకొట్టాడు, ఉచిత ప్రయాణికుడు మరణించాడు. డ్రైవింగ్‌ను ఎవరూ చూడలేదు.
• నియమం: కారు ప్రతివాది నియంత్రణలో ఉండి, సరైన జాగ్రత్తతో సాధారణంగా జరగని ప్రమాదమైనప్పుడు res ipsa loquitur వర్తిస్తుంది. ఉచ్చు: inevitable accident వాదన భారాన్ని ప్రతివాదిపై ఉంచుతుంది.
• నియమం: సేవకుడి చర్య ఉద్యోగ పరిధిలో లేదా ఉద్యోగ కాలంలో లేదా అధికారంలో ఉంటే యజమాని బాధ్యుడు. ఉచ్చు: ఈ పరిస్థితుల్లో trespasser ప్రయాణికుడు కూడా పరిహారం పొందవచ్చు.
• లార్డ్ డెన్నింగ్ రెండు ప్రశ్నలు: మొదటిది, సేవకుడు బాధ్యుడా? రెండవది, ఆ బాధ్యతను యజమాని భరించాలా?
• తేడా: Conway, Twine లలో ప్రయాణికులను ఎక్కించుకోవద్దని నోటీసులు లేదా ఆదేశాలున్నాయి. Houghton అత్యవసర పరిస్థితిపై ఆధారపడింది.
• పరిహారం: నెలకు Rs. 425, సంవత్సరానికి Rs. 5,100, 5 సంవత్సరాలకు Rs. 25,500, special damages Rs. 2,000 కలిపి Rs. 27,500. అలవెన్సులు లెక్కించలేదు.
• బీమా: సెక్షన్ 95 కింద, అద్దె లేదా ప్రతిఫలం లేకుండా తీసుకెళ్లే ప్రయాణికులకు బీమా అవసరం లేదు. policy endorsement కింద బీమా సంస్థ Rs. 15,000 మాత్రమే చెల్లించాలి.

ఈ పేజీ తీర్పు పూర్తి పాఠం ఆధారంగా తయారు చేయబడింది. తీర్పులో సంఖ్య వేసిన పేరాలు లేనందున పేరా నంబర్లు ఇవ్వలేదు.