Percept D'Mark (India) Pvt. Ltd. v. Zaheer Khan (పెర్సెప్ట్ డి'మార్క్ (ఇండియా) ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ v. జహీర్ ఖాన్)

క్రికెటర్ జహీర్ ఖాన్ మరో ఏజెంట్‌తో సంతకం చేయకుండా ఆపమని ఒక స్పోర్ట్స్ మేనేజ్‌మెంట్ కంపెనీ కోర్టును కోరింది. అప్పటికే ముగిసిన తన contract (ఒప్పందం) లోని right of first refusal (మొదటి తిరస్కరణ హక్కు) పై అది ఆధారపడింది. ఒప్పందం ముగిసిన తర్వాత అమలు చేసే క్లాజు prima facie సెక్షన్ 27 కింద చెల్లదని, injunction (ఏదైనా చేయకుండా ఆపమని కోర్టు ఇచ్చే ఆదేశం) వ్యక్తిగత సేవ ఒప్పందం యొక్క specific performance (ఒప్పంద నెరవేర్పు ఆదేశం) కు సమానమవుతుందని సుప్రీంకోర్టు తీర్పు చెప్పింది.

త్వరిత పునశ్చరణ

పూర్తి తీర్పు చదవండి: Indian Kanoon (unofficial copy)

పక్షకారులు

Percept D'Markr (India) Pvt. Ltd. — అప్పీలుదారు; ఈవెంట్ మేనేజ్‌మెంట్, సెలబ్రిటీ endorsement, మేనేజ్‌మెంట్, స్పోర్ట్స్ మేనేజ్‌మెంట్ మొదలైన వ్యాపారం చేసే కంపెనీ. Promotion Agreement కింద ఏజెంట్.

Zaheer Khan — ప్రతివాది నం. 1; భారత పౌరుడు, అంతర్జాతీయ క్రికెటర్. సంతకం చేసినప్పుడు భారత జట్టులో అత్యుత్తమ ఫాస్ట్ బౌలర్, ఉదయిస్తున్న తార.

ప్రతివాది నం. 2 — Companies Act, 1956 కింద ఏర్పడిన కంపెనీ. జహీర్ ఖాన్ 2003 డిసెంబర్ 1 నుండి దాన్ని తన ఏజెంట్‌గా నియమించాడు.

విచారణ చరిత్ర

1. 2003 డిసెంబర్ 4న ప్రతివాది నం. 1 కు వ్యతిరేకంగా మధ్యంతర injunction కోసం Arbitration and Conciliation Act, 1996 సెక్షన్ 9 కింద హైకోర్టులో అప్పీలుదారు Arbitration Petition No. 514/2003 దాఖలు చేశాడు.
2. పిటిషన్‌లోని ప్రార్థన క్లాజు (a) ప్రకారం ఏకసభ్య న్యాయమూర్తి ad-interim (తాత్కాలిక) ఉపశమనం ఇచ్చారు (2003 డిసెంబర్ 10).
3. ప్రతివాదులు 1, 2 వేర్వేరు అప్పీళ్లు, Appeal Nos. 1109/2003, 1110/2003, దాఖలు చేశారు. బొంబాయి హైకోర్టు Division Bench 2003 డిసెంబర్ 19న వాటిని అనుమతించి, arbitration పిటిషన్‌ను కొట్టివేసింది.
4. ప్రతివాది నం. 2 తో ఒప్పందాన్ని, తాజా ఖాతాలను సీల్డ్ కవర్‌లో హైకోర్టుకు సమర్పించాలని ప్రతివాది నం. 1 ను Division Bench ఆదేశించింది. 2003 డిసెంబర్ 19 నుండి నాలుగు వారాల్లో అతడు చేసుకునే ఇతర ఒప్పందాన్ని, నాలుగు వారాల ఖాతాలను సీల్డ్ కవర్‌లో సమర్పించాలని కూడా ఆదేశించింది.
5. అప్పీలుదారు రెండు special leave petitions దాఖలు చేశాడు. తదుపరి ఉత్తర్వుల వరకు సవాలు చేసిన ఉత్తర్వును ఈ కోర్టు stay చేసింది. 2004 ఆగస్టు 27న leave ఇచ్చారు.
6. leave ఇచ్చేటప్పుడు Division Bench ఉత్తర్వును stay చేయడానికి లేదా ఏకసభ్య న్యాయమూర్తి ఉత్తర్వును పునరుద్ధరించడానికి ఈ కోర్టు నిరాకరించింది. 2003 డిసెంబర్ 19 నుండి ఏ injunction అమలులో లేదు.

వాస్తవాలు

1. 2000 నవంబర్ 1న అప్పీలుదారు, జహీర్ ఖాన్ పరస్పర అంగీకారంతో పొడిగిస్తే తప్ప 2000 అక్టోబర్ 30 నుండి 2003 అక్టోబర్ 29 వరకు మూడేళ్లకు Promotion Agreement పై సంతకం చేశారు.
2. అప్పీలుదారు జహీర్ ఖాన్ మీడియా వ్యవహారాలు, endorsement, ప్రకటనలను నిర్వహించడానికి, మార్కెటింగ్ చేయడానికి, చర్చలు జరపడానికి, ఒప్పందాలు అమలు చేయడానికి, సలహా ఇవ్వడానికి ఏకైక, ప్రత్యేక ఏజెంట్.
3. పొడిగింపు గురించి చర్చించడానికి 2003 ఆగస్టు 1 లోపు పక్షాలు కలవాలని క్లాజు 31(a) చెప్పింది. అరవై రోజులు అతడు అప్పీలుదారుతో మాత్రమే సదుద్దేశంతో చర్చలు జరపాలి.
4. క్లాజు 31(b) చెప్పింది: కాలంలో, మొదటి చర్చల కాలం ముగిసే ముందు, endorsement లేదా అనుబంధానికి ఏ ఆఫర్‌నూ అతడు అంగీకరించకూడదు. ఆ తర్వాత అప్పీలుదారుకు అన్ని ముఖ్య నిబంధనలతో లిఖిత నోటీసు, ఆఫర్‌ను సరిపోల్చే హక్కు ఇవ్వకుండా ఆఫర్‌ను అంగీకరించకూడదు. అంగీకరించడానికి అప్పీలుదారుకు పది రోజులు ఉన్నాయి. అది అంగీకరించకపోతే అతడు మూడో పక్షంతో ఒప్పందం చేసుకోవచ్చు.
5. క్లాజు 32(g) Arbitration and Conciliation Act, 1996 కింద, ముంబై కేంద్రంగా, ఒక arbitrator (మధ్యవర్తి) చేత arbitration కు వీలు కల్పించింది.
6. 2003 జులై 29న ఐదేళ్ల పొడిగింపు ముసాయిదా నిబంధనలతో అప్పీలుదారు letter of intent పంపాడు.
7. 2003 సెప్టెంబర్ 10న తాను పునరుద్ధరించడానికి లేదా పొడిగించడానికి ఇష్టపడటం లేదని, ఏ ఏజెంట్‌నూ నియమించే ఉద్దేశం లేదని జహీర్ ఖాన్ చెప్పాడు. ఒప్పందం 2003 అక్టోబర్ 20న ముగుస్తుందని (తీర్పులో రాసినట్లు) చెప్పాడు. ఆ లేఖలో పేర్కొన్న మూడు ఒప్పందాలు ఉనికిలో ఉన్నాయని నిర్ధారించాడు.
8. 2003 సెప్టెంబర్ 15న కాలంలో లేదా కాలం తర్వాత మూడో పక్ష ఆఫర్‌ను సరిపోల్చే హక్కును ముందుగా తనకు ఇవ్వాలని అప్పీలుదారు రాశాడు.
9. అతడు ఏ ఏజెంట్‌నూ నియమించే ఉద్దేశం లేదని చెప్పిన మాట తప్పుదోవ పట్టించేదని అప్పీలుదారు చెప్తాడు. అప్పీలుదారే అతని మీడియా వ్యవహారాలు నిర్వహిస్తే right of first refusal వర్తించదని, లేకపోతే కాలంలో, కాలం తర్వాత వర్తిస్తుందని 2003 సెప్టెంబర్ 15 నాటి అప్పీలుదారు లేఖ చెప్పింది.
10. 2003 సెప్టెంబర్ 23న ఏజెంట్‌ను నియమించే ఉద్దేశం లేదనే మాటను జహీర్ ఖాన్ ఖండించలేదు. కాలం దాటి కొనసాగే మూడో పక్ష ఒప్పందాలను గౌరవిస్తానని చెప్పాడు.
11. అప్పీలుదారు 2003 అక్టోబర్ 6న మళ్లీ రాశాడు, దానికి ప్రతివాది నం. 1 జవాబు పంపలేదు. 2003 అక్టోబర్ 27, 2003 నవంబర్ 10న మళ్లీ రాసి తన వైఖరిని పునరుద్ఘాటించాడు. మూడో పక్షం ఇచ్చిన నిబంధనలు గణనీయంగా మారితే అతడు వాటిని మళ్లీ ఆఫర్ చేయాలి.
12. 2003 అక్టోబర్ 28న, కాలం ముగియడానికి ఒక రోజు ముందు, క్లాజు 31(b) Contract Act కింద చెల్లదని అతడు జవాబిచ్చాడు. ఒప్పందం 2003 అక్టోబర్ 29న ముగిసింది.
13. 2003 నవంబర్ 18న 2003 అక్టోబర్ 29 తర్వాత, ఉనికిలో ఉన్న మూడో పక్ష ఒప్పందాలను, Adidas Limited తో ఒప్పందాన్ని గౌరవించడం తప్ప, తనకు ఏ బాధ్యతా లేదని చెప్పాడు. ఒప్పందం ఏకపక్షమని, అన్యాయమని మొదటిసారి అన్నాడు.
14. అతడు 2003 నవంబర్ 20న (22 నవంబర్ 2003 అని కూడా ఇచ్చారు) ప్రతివాది నం. 2 తో ఒప్పందంపై సంతకం చేశాడు; దాని ప్రకారం 2003 డిసెంబర్ 1 నుండి ప్రతివాది నం. 2 మీడియా వ్యవహారాలకు అతని ఏజెంట్ అయింది.
15. దీని గురించి 2003 డిసెంబర్ 1న మూలాల నుండి, ప్రతివాది నం. 2 వెబ్‌సైట్ నుండి అప్పీలుదారు తెలుసుకున్నాడు. 2003 డిసెంబర్ 4న arbitration పిటిషన్ దాఖలు చేశాడు.
16. ఒప్పందం కాలం గడిచి 2003 అక్టోబర్ 29న ముగిసిందని, క్లాజు 31 ముగింపు తర్వాత కూడా కొనసాగిందని, negative covenant (చేయకూడదని చెప్పే నిబంధన) ముగింపు తర్వాత చెల్లుబాటవుతుందని, తర్వాతి ఒప్పందం రద్దైనదని అప్పీలుదారు పిటిషన్ చెప్పింది.
17. జహీర్ ఖాన్‌కు సంవత్సరానికి కనీసం Rs 55 లక్షలు ఒప్పందం హామీ ఇచ్చింది. అతడు వాస్తవానికి సంవత్సరానికి Rs 1 కోటి సంపాదించాడని అప్పీలుదారు చెప్పాడు.

లేవనెత్తిన వివాదాంశాలు

తీర్పు వివాదాంశాలకు సంఖ్యలు ఇవ్వదు. కోర్టు ఈ ప్రశ్నలను చూసింది:

1. Percept D'Mark (India) Pvt. Ltd., జహీర్ ఖాన్ మధ్య జరిగిన క్లాజు 31(b) లోని right of first refusal, restraint of trade గా Indian Contract Act, 1872 సెక్షన్ 27 కింద చెల్లదా?
2. ఒప్పందం ముగిసిన తర్వాత కూడా క్లాజు 31(b) కొనసాగుతుందా, కాలం తర్వాత దాన్ని అమలు చేయవచ్చా?
3. Specific Relief Act, 1963 సెక్షన్లు 14, 41(e), 42 దృష్ట్యా, 1996 చట్టం సెక్షన్ 9 కింద negative covenant అమలు కోసం మధ్యంతర injunction ను ఏకసభ్య న్యాయమూర్తి ఇవ్వవచ్చా?
4. అప్పీలుదారు arbitration మొదలు పెట్టనప్పుడు, arbitration agreement (ఆర్బిట్రేషన్ ఒప్పందం) లో పక్షం కాని ప్రతివాది నం. 2 కు వ్యతిరేకంగా సెక్షన్ 9 పిటిషన్ విచారణ అర్హమా?

వాదనలు

అప్పీలుదారు తరఫున, Ashok H. Desai, సీనియర్ న్యాయవాది:

• సెక్షన్ 27 ను హైకోర్టు తప్పుగా చదివింది. మొదటి ఆప్షన్ లేదా మొదటి తిరస్కరణ ఒప్పందం ఎప్పుడూ restraint of trade కాదు. అది కేవలం నియంత్రణాత్మకమైనది, స్వతంత్ర ఒప్పందం కాదు.
• క్లాజు 31(b) కాంట్రాక్ట్ కాలంలో మాత్రమే వర్తించిందని, ఒప్పందం contract of service (సేవా ఒప్పందం) అని హైకోర్టు తీర్పు చెప్పడం తప్పు. బాధ్యత 2003 అక్టోబర్ 29 వ్యాపార గంటలు ముగిసిన తర్వాత అమలులో ఉండేది.
• ఆఫర్లను అతడు స్వయంగా అంగీకరించకుండా క్లాజు ఆపలేదు. మూడో పక్ష ఆఫర్‌ను పది రోజుల్లో అప్పీలుదారు సరిపోల్చకపోతే, అతడు మూడో పక్షంతో ఒప్పందం చేసుకోవడానికి స్వేచ్ఛగా ఉండేవాడు.
• Promotion Agreement పరిశ్రమలో సాధారణమైన celebrity contract. సంవత్సరానికి కనీసం Rs 55 లక్షల హామీ ఇవ్వడం, అతన్ని ఒక బ్రాండ్‌గా తీర్చిదిద్దడంలో పెట్టుబడి పెట్టడం అనే ప్రమాదాన్ని ఏజెంట్ తీసుకున్నాడు. right of first refusal పరస్పర వాగ్దానం. ప్రతివాది నం. 1 కు ఏ విధంగానూ నష్టం లేదు.
• రెండు పక్షాలు నెరవేర్చాయి, అతడు మూడేళ్లు లబ్ధి పొందాడు. తర్వాత మాత్రమే బేరసారాల్లో భాగమైన క్లాజు 31(b) ను సవాలు చేశాడు. ఒప్పందం unconscionable, కఠినమైనది, అసమంజసమైనది లేదా ఏకపక్షమైనదనే వాదన లేదు.
• సెక్షన్ 27 restraint of trade గురించి, వాణిజ్య ప్రోత్సాహం లేదా నియంత్రణ గురించి కాదు. అతడు V.N. Deshpande v. Arvind Mills పై ఆధారపడ్డాడు, అది Niranjan Shankar Golikari v. Century Spinning లో ధృవీకరించబడింది. Deshpande లో ఆ క్లాజు ఉద్యోగిగా పొందిన సమాచారాన్ని వెల్లడించడాన్ని మాత్రమే ఆపింది, ఉద్యోగిని మెరుగుపరిచే జ్ఞానం సంపాదించకుండా ఆపలేదు. కాలం తర్వాత కూడా అన్ని negative covenants restraint of trade కావు.
• అతడు Mahindra & Mahindra Ltd. v. Union of India పై ఆధారపడ్డాడు, అది Board of Trade v. United States లో Brandeis, J. ను ఉటంకించింది. అతడు Gujarat Bottling Co. Ltd. v. Coca Cola Co. పై ఆధారపడ్డాడు, అది Esso Petroleum Co. Ltd. v. Harper's Garage (Stourport) Ltd. ను ఉటంకించింది.
• Gujarat Bottling లో Esso Petroleum లో Lord Pearce ను కోర్టు ఉటంకించింది. రెండు రకాల ఒప్పందాల మధ్య ఎక్కడో ఒక రేఖ ఉండాలి:
  • restraint of trade ఒప్పందాలు, వాటి సహేతుకతను కోర్టులు పరిశీలించవచ్చు.
  • పక్షాల మధ్య సాధారణ వాణిజ్య సంబంధాలను కేవలం నియంత్రించే ఒప్పందాలు.
• అది Lord Wilberforce ను కూడా ఉటంకించింది:
  • ఒప్పందం వ్యాపారి స్వేచ్ఛను పరిమితం చేస్తుందనే కేవలం ఆరోపణ, దావా వేసే పక్షంపై సమర్థన భారాన్ని ఉంచదు.
  • ఉద్యోగం ముగిసిన తర్వాత యజమాని, ఉద్యోగి వంటి కొన్ని సున్నిత రంగాలకు ఎల్లప్పుడూ సహేతుకత పరీక్ష అవసరం.
  • సిద్ధాంతం బయట ఉన్న ఒప్పంద రకాలకు సమగ్ర పరీక్ష లేదు.
  • వాణిజ్య లేదా conveyancing సంబంధాల ఆమోదిత, సాధారణ చలామణిలోకి వచ్చిన ఒప్పందాలను, ప్రజా ప్రయోజనంలో, వాణిజ్య అభివృద్ధి అవసరంలో, సమర్థన నుండి న్యాయమూర్తులు మినహాయించారు.
• Gujarat Bottling ఇంకా చెప్పింది: పోటీ వస్తువులతో వ్యవహరించకూడదనే franchise (వాణిజ్య హక్కు) షరతు పంపిణీకి సహాయపడుతుంది, అది restraint of trade కాదు.
• క్లాజు restraint of trade అయినా, ప్రారంభ కాలాన్ని పొడిగించవచ్చు కాబట్టి అది కాలంలోనే పనిచేస్తుంది. ప్రత్యామ్నాయంగా, Niranjan Shankar Golikari లో లాగా సహేతుకత పరీక్ష వర్తిస్తుంది.
• Superintendence Company of India v. Krishan Murgai లో A.P. Sen, J. పరిశీలనలు అల్పసంఖ్యాక అభిప్రాయం, Gujarat Bottling లో ధృవీకరించలేదు. Gujarat Bottling లో, restraint యొక్క సహేతుకత సెక్షన్ 27 పరిధి బయట ఉందా అనేది తాను పరిశీలించబోవడం లేదని, సహేతుకతపై విచారణను సెక్షన్ 27 ఊహించలేదనే ఆధారంగా ముందుకు వెళ్తున్నామని కోర్టు చెప్పింది.
• క్లాజు సహేతుకం, ఎందుకంటే right of first refusal వల్ల తక్కువ పేరున్న ఆటగాడిపై అప్పీలుదారు రిస్క్ తీసుకుని అతనికి బాగా చెల్లించగలదు. యజమాని-ఉద్యోగి సంబంధాన్ని కోర్టులు కఠినంగా చూస్తాయి, కానీ ఇది ఏజెన్సీ, ఏ పక్షానికి బేరసారాల బలం ఎక్కువో స్పష్టం కాదు.
• సెక్షన్ 9 కింద ఉపశమనం ప్రతివాది నం. 1 కు వ్యతిరేకంగా మాత్రమే కోరారు. అప్పీలుదారు దాఖలు చేసినప్పుడు ప్రతివాది నం. 2 తో అతడు ఒప్పందం చేసుకున్నాడని నమ్మడానికి మాత్రమే కారణం ఉంది. సెక్షన్ 9 ఉపశమనాన్ని పక్షానికే పరిమితం చేయదు. మూడో పక్షం ప్రభావితం కావచ్చు.
• కనుగొన్నది prima facie మాత్రమే అనే ప్రతివాది నం. 1 వాదనను తిరస్కరించడానికే చెప్పాలని Mr. Desai మాటల్లో. Division Bench నిర్ణయం ఒక న్యాయ ప్రశ్నపై నిర్ధారణ అని ఆయన చెప్పారు.
• ఒప్పందాన్ని Specific Relief Act సెక్షన్ 14 కింద specific performance చేయలేమని, కాబట్టి సెక్షన్ 41(e) కింద injunction ఇవ్వలేమని ప్రతివాది నం. 1 చెప్పాడు. అది సెక్షన్ 42 ను విస్మరిస్తుందని Mr. Desai సమాధానమిచ్చారు.
• arbitration మొదలు కాకపోవడానికి కారణం క్లాజు 31(b) చెల్లదని Division Bench తీర్పు చెప్పడమే. Specific Relief Act సెక్షన్ 42 ప్రకారం, affirmative covenant యొక్క specific performance సాధ్యం కానప్పుడు కూడా negative covenant ను injunction ద్వారా అమలు చేయవచ్చు. Division Bench నిర్ణయం ఒక న్యాయ ప్రశ్నపై తుది నిర్ణయం.
• అప్పీలుదారు వెంటనే చర్య తీసుకున్నాడు. 2003 డిసెంబర్ 4న దాఖలు చేసి, 2003 డిసెంబర్ 10న ఉపశమనం పొంది, 2003 డిసెంబర్ 19 తర్వాత ఈ కోర్టును ఆశ్రయించాడు.
• 2000 నవంబర్ 1 నుండి 2003 డిసెంబర్ 19 వరకు తేదీల జాబితాను Mr. Desai ఇచ్చారు, అది వాస్తవాలు, విచారణ చరిత్రలో ప్రతిఫలించింది.

ప్రతివాది నం. 1 తరఫున, Chanderuday Singh, సీనియర్ న్యాయవాది:

• అప్పీల్ ఒక మధ్యంతర ఉత్తర్వును సవాలు చేస్తుంది, రెండున్నర సంవత్సరాలుగా ఏ మధ్యంతర ఉపశమనమూ అమలులో లేదు. ప్రతివాది నం. 2 తో ఒప్పందం దాదాపు పూర్తయింది, కాబట్టి జోక్యం చేసుకోవడానికి కారణం లేదు.
• ఈ కోర్టు మూడు విషయాలను స్పష్టం చేస్తే తగినంత రక్షణ ఇచ్చినట్లే:
  • హైకోర్టు నిర్ధారణలు interlocutory దరఖాస్తును నిర్ణయించడానికి మాత్రమే, విచారణలో పక్షాలను బంధించవు.
  • అన్ని వాదనలు తెరిచే ఉంటాయి.
  • హైకోర్టు ఉత్తర్వులోని paragraph 17 లోని మధ్యంతర రక్షణ 2003 నవంబర్ 20 నాటి ఒప్పందం ముగిసే వరకు కొనసాగుతుంది.
• పరస్పర అంగీకారంతో పొడిగిస్తే తప్ప కాలం మూడేళ్లకే పరిమితం, అన్ని బాధ్యతలను కాలంలో నిర్వహించాలి.
• క్లాజు 31(b) చెల్లుబాటయినా, మధ్యంతర దశలో injunction సరికాదు, నాలుగు కారణాలతో. అది వ్యక్తిగత, రహస్య, fiduciary ఒప్పందం యొక్క specific performance ను బలవంతం చేసింది, సెక్షన్ 14(1)(b), (d) నిషేధిస్తాయి. సెక్షన్ 14(1)(a) కూడా నిషేధిస్తుంది, వ్యక్తిగత సేవల specific performance లేదని ఈ కోర్టు తీర్పు చెప్పింది. అది విచారణ ముగింపులో పొందే పూర్తి ఉపశమనానికి సమానమైంది. ఏకసభ్య న్యాయమూర్తి balance of convenience, irreparable injury ని విస్మరించారు.
• 2003 డిసెంబర్ 4 నుండి 2006 మార్చి 2 వరకు arbitration మొదలు పెట్టకపోవడం సెక్షన్ 9 ఉపశమనానికి ప్రాణాంతకం. 2003 నవంబర్ 20 ఒప్పందం ఇప్పటికే అమలులో ఉంది, ప్రతివాది నం. 2 arbitration క్లాజు బయట ఉన్నాడు కాబట్టి పిటిషన్ విచారణకు అర్హం కాదు.
• ఏకసభ్య న్యాయమూర్తి అభ్యర్థించని కొత్త కేసును రూపొందించారు. post-contractual covenants పై స్థిర చట్టాన్ని Division Bench సరిగ్గా వివరించి, క్లాజు 31(b) ను సెక్షన్ 27 కింద చెల్లని స్పష్టమైన restraint of trade గా తేల్చింది.
• సెక్షన్ 9 చర్యలు, arbitration ప్రారంభంపై అతడు Firm Ashok Traders v. Gurumukh Das Saluja పై ఆధారపడ్డాడు.

ప్రతివాది నం. 2 తరఫున, K.N. Bhat, సీనియర్ న్యాయవాది:

• Specific Relief Act సెక్షన్ 41(e) ప్రకారం, specific performance చేయలేని ఒప్పంద ఉల్లంఘనను నిరోధించడానికి injunction ఇవ్వకూడదు. ఇది తాత్కాలిక, శాశ్వత injunction రెండింటినీ కవర్ చేస్తుంది.
• ఒప్పందం ముగిసిన తర్వాత పనిచేసే covenant ను తాను నొక్కిచెప్పినట్లు అప్పీలుదారు సొంత లేఖలు (2003 సెప్టెంబర్ 15, అక్టోబర్ 6, అక్టోబర్ 27, నవంబర్ 10), పిటిషన్‌లోని paragraph 9 చూపిస్తున్నాయి.
• ఉద్యోగ ఒప్పందం కొనసాగుతున్నప్పుడు restraint of trade సిద్ధాంతం వర్తించదని, అది ముగిసినప్పుడు వర్తిస్తుందని Division Bench సరిగ్గా తీర్పు చెప్పింది. కాబట్టి క్లాజు 31(b) చివరి భాగం అమలు కాదు.
• కాబట్టి, ఒప్పందంలో పక్షం కాని ప్రతివాది నం. 2 కు వ్యతిరేకంగా సెక్షన్ 9 పిటిషన్ విచారణ అర్హమా అనేది Division Bench నిర్ణయించకపోవడం సరైనది.

కోర్టు తార్కికం

తీర్పులో సంఖ్యల పేరాలు లేవు, Dr. AR. Lakshmanan, J. వెల్లడించిన ఒకే అభిప్రాయం ఉంది. ఇద్దరు న్యాయమూర్తులు ధర్మాసనంలో ఉన్నారు. అడుగులు తీర్పు క్రమాన్ని అనుసరిస్తాయి, పేరాల వారీగా ఉటంకించలేదు.

Dr. AR. Lakshmanan, J. (ధర్మాసనం తీర్పు)

1. గమనిక: అప్పీళ్లు బొంబాయి హైకోర్టు Division Bench 2003 డిసెంబర్ 19 ఉమ్మడి తీర్పు నుండి వచ్చాయి. ఏకసభ్య న్యాయమూర్తి ఉత్తర్వుపై అప్పీళ్లను అది అనుమతించి, అప్పీలుదారు arbitration పిటిషన్‌ను కొట్టివేసింది.
2. గమనిక: అప్పీలుదారుకు, ప్రతివాది నం. 1 కు మధ్య permission agreement లోని క్లాజు 31(b) లోని right of first refusal, restraint of trade గా Indian Contract Act, 1872 సెక్షన్ 27 కింద చెల్లదా అనేది ప్రధాన అంశం. అది కేవలం నియంత్రణాత్మకమని అప్పీలుదారు చెప్పాడు.
3. గమనిక: కోర్టు వాస్తవాలను పేర్కొంది: అప్పీలుదారు వ్యాపారం, జహీర్ ఖాన్, ప్రతివాది నం. 2, 2000 నవంబర్ 1 ఒప్పందం, లేఖలు, కొత్త ఒప్పందం, సెక్షన్ 9 పిటిషన్.
4. గమనిక: ఏకసభ్య న్యాయమూర్తి ad-interim ఉపశమనం ఇచ్చారని, Division Bench అప్పీళ్లను అనుమతించి సీల్డ్ కవర్ల గురించి ఆదేశాలిచ్చిందని కోర్టు నమోదు చేసింది. special leave petitions, stay, 2004 ఆగస్టు 27న leave మంజూరు కూడా నమోదు చేసింది.
5. గమనిక: అప్పీలుదారు తరఫున Ashok H. Desai, ప్రతివాది నం. 1 తరఫున Chanderuday Singh, ప్రతివాది నం. 2 తరఫున K.N. Bhat ను కోర్టు విన్నది.
6. గమనిక: అప్పీలుదారు వాదనలను కోర్టు వివరంగా పేర్కొంది:
   • సెక్షన్ 27 అర్థం, ఆధారపడిన కేసులు.
   • celebrity contract, తేదీల జాబితా.
   • 1996 చట్టం సెక్షన్ 9, Specific Relief Act సెక్షన్ 42.
   • Division Bench ఒక న్యాయ ప్రశ్నను తుదిగా నిర్ణయించిందనే వాదన.
7. గమనిక: మధ్యంతర ఉపశమనం, సెక్షన్లు 14(1), 41(e), arbitration ఆలస్యం, అభ్యర్థించని కేసుపై ప్రతివాది నం. 1 వాదనలను, సెక్షన్ 41(e), అప్పీలుదారు సొంత లేఖలపై ప్రతివాది నం. 2 వాదనలను అది పేర్కొంది.
8. గమనిక: సుదీర్ఘ వాదనలను, pleadings, annexures ను, ఏకసభ్య న్యాయమూర్తి, Division Bench తీర్పులను కోర్టు పరిశీలించింది.
9. గమనిక: అప్పీల్ ఒక interlocutory ఉత్తర్వును సవాలు చేస్తుంది. క్లాజు 31(b) సెక్షన్ 27 కింద చెల్లదని prima facie నిర్ధారణ మాత్రమే నమోదు చేస్తున్నానని Division Bench స్వయంగా చెప్పింది.
10. గమనిక: 2003 డిసెంబర్ 19న interlocutory దరఖాస్తు తిరస్కరణ నుండి ఏ injunction అమలులో లేదు. leave ఇచ్చేటప్పుడు ఈ కోర్టు Division Bench ఉత్తర్వును stay చేయలేదు, ఏకసభ్య న్యాయమూర్తి ఉత్తర్వును పునరుద్ధరించలేదు. ప్రతివాది నం. 2 తో 2003 నవంబర్ 22 ఒప్పందం రెండున్నర సంవత్సరాలుగా నడుస్తోంది, త్వరలో పూర్తవుతుంది.
11. నిర్ణయం: రెండున్నర సంవత్సరాల తర్వాత అప్పీలుదారు ఇప్పుడు mandatory మధ్యంతర ఉత్తర్వును కోరుతున్నాడు, గడియారాన్ని వెనక్కి తిప్పమని కోర్టును అడుగుతున్నాడు. కోర్టు దీన్ని మంజూరు చేయలేదు.
12. నిర్ణయం: ఒప్పంద అనంతర కాలంలో restraint of trade అర్థాన్ని interlocutory దశలో అప్పీలుదారు ప్రశ్నించాలని కోరుతున్నాడు. ఆ అర్థం Madhup Chunder v. Rajcoomar Doss (1874) 14 Beng. L.R. 76 నుండి ఏకరీతిగా ఉంది. అన్ని హైకోర్టులు దాన్ని అనుసరించాయి, ఈ కోర్టు Niranjan Shankar Golikari, Superintendence Company of India, Gujarat Bottling లలో ఆమోదించింది. పునఃపరిశీలన సమర్థనీయమైనా, అది interlocutory చర్యల్లో చేయకూడదు.
13. గమనిక: సెక్షన్ 9 కింద మధ్యంతర ఉపశమనం అనే పరిమిత ప్రయోజనం కోసం Division Bench తీర్పు వివరంగా, చక్కగా తర్కించింది.
14. గమనిక: arbitration మొదలు పెట్టే ఉద్దేశం అప్పీలుదారుకు లేదని ప్రతివాదులు చెప్పారు. Firm Ashok Traders v. Gurumukh Das Saluja లో arbitration ప్రారంభం మధ్యంతర ఉపశమనంపై ఆధారపడదని కోర్టు చెప్పింది. సెక్షన్ 9 దరఖాస్తు తర్వాత arbitration ను వెంటనే మొదలుపెట్టకపోతే, interlocutory చర్యలు విచారణకు అర్హం కాకుండా పోతాయి.
15. గమనిక: ప్రతివాది నం. 1 అప్పుడు భారత జట్టులో అత్యుత్తమ ఫాస్ట్ బౌలర్. Promotion Agreement కింద అప్పీలుదారు అతని మీడియా వ్యవహారాలు, endorsements, ప్రకటనలను నిర్వహించడానికి, మార్కెటింగ్ చేయడానికి, సలహా ఇవ్వడానికి, చర్చలు జరపడానికి, ఒప్పందాలు అమలు చేయడానికి, పన్ను, ఇతర సలహా ఇవ్వడానికి ఏకైక, ప్రత్యేక ఏజెంట్.
16. గమనిక: కాలం 2000 అక్టోబర్ 30 నుండి 2003 అక్టోబర్ 29 వరకు, పరస్పర అంగీకారంతో పొడిగిస్తే తప్ప. పిటిషన్‌లో అప్పీలుదారే చెప్పినట్లు అది 2003 అక్టోబర్ 29న ముగిసింది.
17. గమనిక: ప్రతివాది నం. 1 తర్వాత ప్రతివాది నం. 2 తో 2003 డిసెంబర్ 1 నుండి అమలులోకి వచ్చేలా 2003 నవంబర్ 22 నాటి ఒప్పందంపై సంతకం చేశాడు.
18. గమనిక: arbitration పెండింగ్‌లో, ముగిసిన తర్వాత ఒప్పందాన్ని అమలు చేయాలని అప్పీలుదారు సెక్షన్ 9 పిటిషన్ కోరింది. ప్రతివాదులు 1, 2 మధ్య ఒప్పందమే చర్యకారణం. క్లాజు 31(b) ను ముందుగా పాటించకుండా ప్రతివాది నం. 2 లేదా ఏ మూడో పక్షంతో ఏ ఒప్పందమైనా చేసుకోకుండా లేదా దానిపై చర్య తీసుకోకుండా ప్రతివాది నం. 1 ను ఆపడానికి injunction కోరింది.
19. గమనిక: ఒప్పందం 2000 అక్టోబర్ 30 నుండి 2003 అక్టోబర్ 29 వరకు, కాలం గడిచి ముగిసిందని, క్లాజు 31 ముగింపు తర్వాత కూడా కొనసాగిందని, negative covenant ముగింపు తర్వాత చెల్లుబాటవుతుందని, తర్వాతి ఒప్పందం రద్దైనదని పిటిషన్ అభ్యర్థించింది.
20. గమనిక: జహీర్ ఖాన్ కొత్త ఆటగాడని, అప్పీలుదారు ఏదైనా రిస్క్ తీసుకున్నాడని, endorsement ఫీజులు కనీస మొత్తాన్ని మించాయని లేదా సంవత్సరానికి Rs 1 కోటికి చేరాయని, లేదా అప్పీలుదారు అతని పేరును నిర్మించాడని ఎలాంటి అభ్యర్థనా లేదని ప్రతివాదులు చెప్పారు. celebrity contracts గురించి, ఏజెన్సీ ఒప్పందాల్లో first refusal సాధారణమని, వాణిజ్యాన్ని నియంత్రించడానికి లేదా ప్రోత్సహించడానికి క్లాజు అవసరమని, క్లాజు 31(b) అప్పీలుదారు రిస్క్‌లను సమతుల్యం చేసిందని, లేదా mala fides (దురుద్దేశం) గురించి అభ్యర్థన లేదని చెప్పారు.
21. నిర్ణయం: pleadings ప్రకారం, తన సొంత వాదనలో ముగింపు తర్వాత కూడా కొనసాగే negative covenant ను అమలు చేయాలని అప్పీలుదారు కోరాడు. కాలం తర్వాత అమలు చేయాలనుకునే క్లాజు prima facie సెక్షన్ 27 కింద చెల్లదు కాబట్టి ఇది అనుమతించబడదని హైకోర్టు సరిగ్గా తీర్పు చెప్పింది.
22. గమనిక: క్లాజు 31(b) స్వతంత్ర ఒప్పందం కాబట్టి, కాలం పొడిగించదగినది, ఎప్పుడూ ముగియలేదు, initial term అనే పదాలు స్వయంచాలక పొడిగింపును చూపుతాయి, పూర్తి కాలం మూడేళ్లకు మించి ఉంది కాబట్టి అది prima facie చెల్లనిది కాదని అప్పీలుదారు వాదించాడు.
23. నిర్ణయం: ఒప్పంద అనంతర covenants పై చట్టం స్థిరంగా, నిలకడగా ఉంది. సెక్షన్ 27 ను అన్వయించడంలో, సెక్షన్ 27 లోని స్పష్టమైన మినహాయింపు కిందికి రాకపోతే "neither the test of reasonableness nor the principle of restraint being partial is applicable".
24. గమనిక: కోర్టు సెక్షన్ 27 ను పేర్కొంది: ఏ రకమైన చట్టబద్ధ వృత్తి, వ్యాపారం లేదా ధంధాను నిర్వహించకుండా ఎవరినైనా నిరోధించే ప్రతి ఒప్పందం ఆ మేరకు చెల్లదు. goodwill అమ్మకందారుడు సహేతుక స్థానిక పరిమితుల్లో అలాంటి వ్యాపారం చేయకూడదని అంగీకరించే ఒప్పందాన్ని Exception 1 కాపాడుతుంది.
25. నిర్ణయం: Division Bench ఉటంకించిన Niranjan Shankar Golikari, Superintendence Company of India, Gujarat Bottling లోని సంబంధిత భాగాలను కోర్టు పరిశీలించింది.
26. నిర్ణయం: Division Bench తన prima facie ముగింపును సరిగ్గా చేరి, ఏకసభ్య న్యాయమూర్తి ఉత్తర్వును రద్దు చేసిందనడంలో సందేహం లేదు.
27. నిర్ణయం: "No case is made out by the appellant for compelling respondent No.1 to appoint the appellant as his agent in perpetuity." సేవ, సంబంధం వ్యక్తిగత స్వభావం వల్ల, ఇలాంటి ఏజెన్సీ లేదా మేనేజ్‌మెంట్ ఒప్పందాన్ని specific performance చేయలేరు, దాన్ని అమలు చేయడం అన్యాయం.
28. నిర్ణయం: ప్రతివాది నం. 1 ను నిరోధించే injunction అతడు అప్పీలుదారు చేత నిర్వహించబడేలా బలవంతం చేస్తుంది. పరస్పర నమ్మకం, విశ్వాసం, నమ్మకంపై ఆధారపడిన fiduciary లేదా వ్యక్తిగత స్వభావం లేదా సేవ ఒప్పందం యొక్క in substance and effect a decree of specific performance అదే.
29. నిర్ణయం: injunction నిరాకరిస్తే అప్పీలుదారుకు డబ్బుతో తగిన పరిహారం ఇవ్వవచ్చు. injunction వల్ల ప్రతివాది నం. 1 కు భర్తీ చేయలేని హాని, తీవ్ర అన్యాయం కలుగుతుంది; తన ఇష్టానికి విరుద్ధంగా నమ్మకంతో కూడిన సంబంధంలోకి అతడు బలవంతంగా ప్రవేశించాల్సి వస్తుంది.
30. గమనిక: ఒప్పంద కాలం పరస్పర అంగీకారంతో పొడిగిస్తే తప్ప మూడేళ్లకు పరిమితం, అన్ని బాధ్యతలను కాలంలో నిర్వహించాలి. క్లాజు 31(b) కాలంలో మాత్రమే, 2003 జులై 29న మొదటి చర్చల కాలం ముగిసినప్పటి నుండి 2003 అక్టోబర్ 29 వరకు, పనిచేయాలి. ప్రతివాది నం. 1 దాన్ని పాటించాడు.
31. నిర్ణయం: 2003 జులై 29 నుండి 2003 అక్టోబర్ 29 వరకు పనిచేస్తుందని చదివితే క్లాజు 31(b) చెల్లుబాటు కావచ్చు, అమలు చేయదగినది కావచ్చు. కాలం దాటి అమలు చేసిన క్షణమే అది prima facie చెల్లకుండా పోతుంది, Division Bench సరిగ్గా తీర్పు చెప్పింది.
32. నిర్ణయం: 2003 డిసెంబర్ 1న అమలులోకి వచ్చిన 2003 నవంబర్ 20 ఒప్పందంపై కాలం దాటి covenant ను అమలు చేస్తే, తన ఎంపిక వ్యక్తులతో fiduciary సంబంధాల్లోకి ప్రవేశించే ప్రతివాది నం. 1 స్వేచ్ఛను అది చట్టవిరుద్ధంగా పరిమితం చేస్తుంది. మునుపటి ఒప్పందాన్ని అతడు పూర్తిగా నెరవేర్చిన తర్వాత కూడా అప్పీలుదారుతో కొత్త ఒప్పందంలోకి ప్రవేశించమని అది అతన్ని బలవంతం చేస్తుంది. అది restraint of trade, సెక్షన్ 27 కింద చెల్లదు.
33. నిర్ణయం: సెక్షన్ 27 కింద, "a restrictive covenant extending beyond the term of the contract is void and not enforceable". ఉద్యోగ ఒప్పందం కొనసాగుతున్నప్పుడు restraint of trade సిద్ధాంతం వర్తించదు, ఒప్పందం ముగిసినప్పుడు వర్తిస్తుంది. Gujarat Bottling లో చెప్పినట్లు, ఆ సిద్ధాంతం ఉద్యోగ ఒప్పందాలకే పరిమితం కాదు, ఇతర అన్ని ఒప్పందాలకూ వర్తిస్తుంది.
34. నిర్ణయం: క్లాజు 31(b) చెల్లుబాటయినా, మధ్యంతర దశలో దాన్ని అమలు చేయడానికి ఏకసభ్య న్యాయమూర్తి injunction ఇవ్వడం ఐదు కారణాల వల్ల సరికాదు లేదా అనుమతించదగినది కాదు:
    • వ్యక్తిగత, రహస్య, fiduciary సేవ ఒప్పందం యొక్క specific performance ను అది బలవంతం చేసింది, Specific Relief Act, 1963 సెక్షన్ 14(1)(b), (d) దాన్ని నిషేధిస్తాయి.
    • సెక్షన్ 14(1)(a) కూడా దాన్ని నిషేధిస్తుంది, వ్యక్తిగత సేవ ఒప్పందాల specific performance లేదని ఈ కోర్టు స్థిరంగా తీర్పు చెప్పింది.
    • విచారణ ముగింపులో కోరగల పూర్తి ఉపశమనాన్ని అది ఇచ్చింది, అది అనుమతించదగినది కాదు. కోర్టు Bank of Maharashtra v. Race Shipping (nos. 10-12) ను ఉటంకిస్తుంది.
    • ఏకసభ్య న్యాయమూర్తి balance of convenience, irreparable injury ని విస్మరించారు. Percept కు డబ్బుతో పరిహారం ఇవ్వవచ్చు, కానీ ప్రతివాది నం. 1 కు ఇవ్వలేరు. కోర్టు Hindustan Petroleum v. Sriman Narayan ను ఉటంకిస్తుంది.
    • క్రీడాకారులు, ప్రదర్శకుల మేనేజ్‌మెంట్ ఒప్పందాల వంటి వ్యక్తిగత లేదా fiduciary ఒప్పందాల్లో injunction సూత్రాలను Page Once Records v. Britton (Chancery Division) సారాంశంగా చెప్పింది: ఉల్లంఘన, నష్టపరిహారం వాదికి injunction హక్కు ఇవ్వలేదు. మేనేజర్ విధులను ప్రతివాదుల కోరికపై అమలు చేయలేరు, negative covenants ను అమలు చేయడం వ్యక్తిగత సేవల specific performance ను ఆదేశించడానికి సమానం. తాను విశ్వాసం కోల్పోయిన వ్యక్తిని fiduciary హోదాలో మేనేజర్‌గా, ఏజెంట్‌గా కొనసాగించమని ప్రతివాదులపై ఒత్తిడి చేయడం తప్పు.
35. గమనిక: కోర్టు క్లాజు 31(a), (b) ను పునరుత్పత్తి చేస్తుంది.
36. నిర్ణయం: మూడో పక్షం నుండి వచ్చే ఏ ఆఫర్‌నైనా సరిపోల్చే అవకాశం అప్పీలుదారుకు ఇవ్వాలని మాత్రమే క్లాజు 31(b) ప్రతివాది నం. 1 ను కోరుతుంది. మూడో పక్షంతో ఒప్పందం చేసుకోకుండా అది స్వయంగా అతన్ని ఆపదు. అప్పీలుదారు చేసిన మార్కెటింగ్, ఇమేజ్ నిర్మాణం నుండి లాభం పొందే అవకాశం ఇస్తుంది.
37. నిర్ణయం: అప్పీలుదారు సరిపోల్చకపోతే, స్వయంగా లేదా ఏ పక్షం ద్వారానైనా endorsement కోసం ఆఫర్‌లను అంగీకరించే అతని హక్కును క్లాజు పరిమితం చేయదు. తనకు ఇష్టమైన ఏజెంట్‌ను నియమించే అతని హక్కును లేదా తన వ్యవహారాలను తనకు నచ్చినట్లు నిర్వహించే స్వేచ్ఛను అది పరిమితం చేయదు. ఏ పరిమితి అయినా అతడు స్వచ్ఛందంగా చేపట్టిన బాధ్యతల నుండి వస్తుంది, సెక్షన్ 27 ముసుగులో అతడు వాగ్దానాల నుండి వెనక్కి వెళ్లలేడు.
38. నిర్ణయం: క్లాజు 31(b) ఒప్పందం ముగిసినా కొనసాగే స్వతంత్ర క్లాజు. దాని అమలుపై ఏ వివాదమైనా, క్లెయిమ్‌లు, వివాదాలను arbitration కు పంపే క్లాజు 32(g) కిందికి వస్తుంది.
39. గమనిక: కోర్టు క్లాజు 32(g) ను పునరుత్పత్తి చేస్తుంది: Arbitration and Conciliation Act, 1996 కింద arbitration, ఒక arbitrator, ముంబై కేంద్రం, తుది award, భారత చట్టం పాలక చట్టం.
40. నిర్ణయం: అప్పీలుదారుపై అతనికి విశ్వాసం, నమ్మకం లేనప్పుడు, ప్రతివాది నం. 1 ను అప్పీలుదారును శాశ్వతంగా తన ఏజెంట్‌గా నియమించమని బలవంతం చేయడానికి కేసు లేదు. కోర్టు మాటల్లో, injunction పరస్పర నమ్మకంపై ఆధారపడిన వ్యక్తిగత సేవ ఒప్పందం యొక్క "in substance and effect a decree of specific performance", అది ఇక్కడ క్షీణించి, లేకుండా పోయింది.
41. నిర్ణయం: injunction నిరాకరిస్తే అప్పీలుదారుకు డబ్బుతో తగిన పరిహారం ఇవ్వవచ్చు.
42. నిర్ణయం: క్లాజు 31(b) restraint of trade లో restrictive covenant ను కలిగి ఉంది. endorsements, promotions కోసం అతడు ఎంచుకున్న వ్యక్తులతో వ్యవహరించే అతని భవిష్యత్ స్వేచ్ఛను అది పరిమితం చేస్తుంది. ఒప్పంద కాలాన్ని దాటి వెళ్లే పరిమితి సెక్షన్ 27 కు గురై చెల్లదు. ఒప్పందం పూర్తయిన తర్వాత కూడా, స్వయంగా వ్యవహరించడానికి కూడా, ఆ covenant అతని స్వేచ్ఛను తగ్గిస్తుంది.
43. నిర్ణయం: రెండున్నర సంవత్సరాల్లో అప్పీలుదారుకు మధ్యంతర ఉపశమనం ఇవ్వలేదు, ఆ కాలంలో ప్రతివాదులు 1, 2 మధ్య ఒప్పందం నడిచింది, త్వరలో పూర్తవుతుంది. ఈ ఆలస్య దశలో జోక్యం చేసుకోవడానికి కారణం లేదు.
44. నిర్ణయం: అప్పీలుదారుకు తగిన రక్షణగా తీర్పు విభాగంలో చెప్పిన ఆరు అంశాలను కోర్టు ఆదేశించింది.
45. నిర్ణయం: ఆ షరతులపై అప్పీల్ కొట్టివేయబడింది, ఖర్చులు లేవు.

Authorities

• Madhup Chunder v. Rajcoomar Doss, (1874) 14 Beng. L.R. 76 (Sir Richard Couch, C.J.). ఒప్పంద అనంతర restraint పై సెక్షన్ 27 అర్థం ఈ కేసు నుండి ఏకరీతిగా ఉంది.
• Niranjan Shankar Golikari v. Century Spinning and Manufacturing Co. Ltd., (1967) 2 SCR 378. అప్పీలుదారు ఆధారపడ్డాడు. అది V.N. Deshpande v. Arvind Mills ను ధృవీకరించింది. స్థిరపడిన ఒప్పంద అనంతర అర్థాన్ని ఆమోదించిందని కోర్టు చెప్పింది.
• V.N. Deshpande v. Arvind Mills, AIR 1964 Bombay 423. అప్పీలుదారు ఆధారపడ్డాడు: సేవ ముగిసిన తర్వాత గోప్యత క్లాజు అసమంజసం కాదు. అది (1916) 1 AC 688 ను ప్రస్తావిస్తుంది.
• Mahindra & Mahindra Limited v. Union of India, (1979) 2 SCC 529. అప్పీలుదారు ఆధారపడ్డాడు. అది Board of Trade v. United States (62 L Ed 231) ను ఉటంకించింది.
• Gujarat Bottling Co. Ltd. v. Coca Cola Co., (1995) 5 SCC 545. రెండు పక్షాలు ఆధారపడ్డాయి. అది Esso Petroleum Co. Ltd. v. Harper's Garage (Stourport) Ltd., (1967) 1 All ER 699 ను ఉటంకించింది. restraint of trade సిద్ధాంతం ఉద్యోగ ఒప్పందాలకే కాక అన్ని ఒప్పందాలకు వర్తిస్తుందని కోర్టు తీర్పు చెప్పింది.
• Superintendence Company of India v. Krishan Murgai, 1981 (2) SCC 246. ఒప్పంద అనంతర స్థిరపడిన అర్థాన్ని ఆమోదించిన కేసుల్లో ఒకటిగా కోర్టు దీన్ని పేర్కొంది. A.P. Sen, J. పరిశీలనలను అల్పసంఖ్యాక అభిప్రాయం, ratio లో భాగం కాదని అప్పీలుదారు చెప్పాడు, ఎందుకంటే ఆ అంశంపై మెజారిటీ స్పష్టంగా అభిప్రాయం చెప్పలేదు.
• Firm Ashok Traders v. Gurumukh Das Saluja, (2004) 3 SCC 155. ప్రతివాది నం. 1 ఆధారపడ్డాడు. సెక్షన్ 9 దరఖాస్తు తర్వాత arbitration వెంటనే మొదలు కావాలి.
• Bank of Maharashtra v. Race Shipping, (1995) 3 SCC 257. మధ్యంతర injunction పూర్తి ఉపశమనం ఇవ్వకూడదనే నియమం కోసం ఉటంకించింది.
• Hindustan Petroleum v. Sriman Narayan, (2002) 5 SCC 760. balance of convenience, irreparable injury పై ఉటంకించింది.
• Page Once Records v. Britton, (1968) 1 W.L.R. 157 (Chancery Division). వ్యక్తిగత, fiduciary మేనేజ్‌మెంట్ ఒప్పందాల్లో injunctions పై అనుసరించింది.

Also cited in footnotes: తీర్పులో footnotes లేవు.

Provisions

• Section 27, Indian Contract Act, 1872, Exception 1 తో: చట్టబద్ధ వృత్తి, వ్యాపారం లేదా ధంధాను నిరోధించే ఒప్పందం ఆ మేరకు చెల్లదు, సహేతుక పరిమితుల్లో goodwill అమ్మకందారుడు తప్ప.
• Section 14(1)(a), (b), (d), Specific Relief Act, 1963: specific performance చేయలేని ఒప్పందాలు, తీర్పు వర్ణించినట్లు వ్యక్తిగత, fiduciary స్వభావం ఉన్నవి సహా.
• Section 41(e), Specific Relief Act, 1963: specific performance చేయలేని ఒప్పంద ఉల్లంఘనను నిరోధించడానికి injunction ఇవ్వకూడదు.
• Section 42, Specific Relief Act, 1963: affirmative agreement ను specific performance చేయలేకపోయినా, వాది నెరవేర్చడంలో విఫలం కాకపోతే, negative agreement ను injunction ద్వారా అమలు చేయవచ్చు.
• Section 9, Arbitration and Conciliation Act, 1996: arbitral చర్యలకు ముందు, సమయంలో లేదా తర్వాత కోర్టు చేత interim measures (మధ్యంతర చర్యలు), మధ్యంతర injunction, receiver, ఆస్తి పరిరక్షణ, ఇతర న్యాయమైన చర్యలతో సహా. award తర్వాత కానీ సెక్షన్ 36 కింద అమలు చేయడానికి ముందు ఎప్పుడైనా దరఖాస్తు చేయవచ్చు.
• Promotion Agreement క్లాజులు 31(a), (b), క్లాజు 32(g).

తీర్పు

1. కింది షరతులపై అప్పీల్ కొట్టివేయబడింది. ఖర్చులపై ఉత్తర్వు లేదు.
2. హైకోర్టు పరిశీలనలు, నిర్ధారణలన్నీ interlocutory దరఖాస్తును నిర్ణయించే పరిమిత ప్రయోజనం కోసం మాత్రమే, విచారణలో పక్షాలను బంధించవు.
3. అన్ని పక్షాలు లేవనెత్తిన అన్ని వాదనలు స్పష్టంగా తెరిచే ఉంటాయి.
4. హైకోర్టు ఉత్తర్వులోని paragraph 17 లోని మధ్యంతర రక్షణ 2003 నవంబర్ 20 నాటి ఒప్పందం ముగిసే వరకు కొనసాగుతుంది.
5. రెండు వైపుల వాదనల యోగ్యతపై ఈ కోర్టు ఏ అభిప్రాయాన్నీ వ్యక్తం చేయదు. దాని పరిశీలనలు prima facie కేసును కనుగొనడానికి మాత్రమే.
6. చట్ట ప్రకారం తగిన వేదికలో ఒప్పంద నిబంధనల ఉల్లంఘనపై అప్పీలుదారు ప్రతివాదిపై చర్య తీసుకోవచ్చు.
7. ఒప్పందంలోని క్లాజు 32(g) ను ప్రయోగించే స్వేచ్ఛ అప్పీలుదారుకు ఉంది.

న్యాయసూత్రం / Ratio

ఒప్పందం ముగిసిన తర్వాత ఒక వ్యక్తి వ్యవహారాలను పరిమితం చేసే negative covenant prima facie సెక్షన్ 27 కింద చెల్లదు. వ్యక్తిగత సేవ లేదా మేనేజ్‌మెంట్ ఒప్పందాన్ని ఫలితంగా అమలు చేయడానికి కోర్టు injunction ను ఉపయోగించదు. ప్రధాన నిర్ణయం: సెక్షన్ 27 కింద, "a restrictive covenant extending beyond the term of the contract is void and not enforceable".

విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ

తీర్పు పాఠం ఆధారంగా విశ్లేషణ.

• క్లాజు 31(b) ముగింపు తర్వాత కూడా కొనసాగే స్వతంత్ర క్లాజు అని కోర్టు చెప్తుంది. తర్వాత కాలం దాటి అమలు చేస్తే అదే క్లాజు చెల్లదని తీర్పు చెప్తుంది. తీర్పు రెండింటినీ తన prima facie నిర్ధారణకు అనుగుణంగా చూస్తుంది.
• క్లాజు క్రికెటర్‌ను స్వయంగా పరిమితం చేయదని, సరిపోల్చే అవకాశాన్ని మాత్రమే అప్పీలుదారుకు ఇస్తుందని కోర్టు చెప్తుంది. తర్వాత క్లాజు restraint of trade అని చెప్తుంది. ఈ రెండు మాటలను పాఠం సమన్వయపరచదు.
• అన్ని నిర్ధారణలు prima facie, interlocutory దశకు సంబంధించినవి. యోగ్యతను విచారణ లేదా arbitration కోసం కోర్టు స్పష్టంగా తెరిచే ఉంచింది.
• పాఠంలో చిన్న అస్థిరతలు ఉన్నాయి, రెండో ఒప్పందానికి 2003 నవంబర్ 20, 2003 నవంబర్ 22 తేదీలు, arbitration క్లాజుకు క్లాజు 32(g), క్లాజు 31(g). ఆదేశాల జాబితా (v) అంశాన్ని దాటవేసింది.

ప్రాముఖ్యత

• ఒప్పంద అనంతర restraints సెక్షన్ 27 కింద చెల్లవనే స్థిర నియమాన్ని, సహేతుకత పరీక్ష లేకుండా, ఈ కేసు వర్తింపజేస్తుంది.
• restraint of trade సిద్ధాంతం ఉద్యోగ ఒప్పందాలకే పరిమితం కాదని ఇది ధృవీకరిస్తుంది.
• వ్యక్తిగత లేదా fiduciary మేనేజ్‌మెంట్ ఒప్పందం యొక్క specific performance కు సమానమయ్యే injunction ను కోర్టులు ఇవ్వవని ఇది చూపిస్తుంది.
• సెక్షన్ 9 పిటిషన్ దాఖలు చేసిన పక్షం arbitration ను వెంటనే మొదలుపెట్టాలని ఇది గుర్తుచేస్తుంది.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు

• మొదట నియమం: ఒప్పందం ముగిసిన తర్వాత పనిచేసే restrictive covenant prima facie సెక్షన్ 27 కింద చెల్లదు. సహేతుకత పరీక్ష వర్తించదు.
• కాలంలో restraint చెల్లుబాటు కావచ్చు. సిద్ధాంతం పూర్తిగా ఒప్పందం ముగిసిన తర్వాతే వర్తిస్తుంది.
• సెక్షన్ 27 అన్ని ఒప్పందాలకు వర్తిస్తుంది, ఉద్యోగానికే కాదు (Gujarat Bottling).
• వ్యక్తిగత సేవ లేదా fiduciary ఒప్పందాల specific performance లేదు. సెక్షన్ 14(1), సెక్షన్ 41(e) injunction ను నిషేధిస్తాయి.
• ఉచ్చు: అన్ని నిర్ధారణలు prima facie, మధ్యంతర దశలో. కోర్టు అన్ని వాదనలను తెరిచే ఉంచింది.
• సెక్షన్ 9 పిటిషనర్ arbitration ను వెంటనే మొదలుపెట్టాలి (Firm Ashok Traders).
• ఆదేశాలు: షరతులపై అప్పీల్ కొట్టివేత, ఖర్చులు లేవు, క్లాజు 32(g) ను ప్రయోగించే స్వేచ్ఛ.

ఈ పేజీ తీర్పు పూర్తి పాఠం ఆధారంగా తయారు చేయబడింది.