Indra Sarma v. V.K.V. Sarma (ఇంద్ర శర్మ v. వి.కె.వి. శర్మ)

ఒక మహిళ ఇద్దరు పిల్లలున్న వివాహితుడితో ఏళ్ల తరబడి కలిసి జీవించింది. అతను ఆమెకు భరణం ఇవ్వకుండా వెళ్లిపోయినప్పుడు, ఆమె గృహహింస నుండి మహిళల రక్షణ చట్టం, 2005 కింద రక్షణ కోరింది. అలాంటి సహజీవన సంబంధం relationship in the nature of marriage (వివాహ స్వభావం గల సంబంధం) అవుతుందా అని సుప్రీంకోర్టు నిర్ణయించాల్సి వచ్చింది.

త్వరిత పునశ్చరణ

పూర్తి తీర్పు చదవండి: Supreme Court of India (sci.gov.in)

పక్షకారులు

Indra Sarma — అప్పీలుదారు; సంబంధం మొదలైనప్పుడు 33 ఏళ్ల పెళ్లికాని మహిళ. ప్రతివాదిపై DV Act కింద ఉపశమనాలు కోరింది.

V.K.V. Sarma — ప్రతివాది; ఇద్దరు పిల్లలున్న వివాహితుడు, ఒక ప్రైవేట్ కంపెనీలో Personal Officer. ఆ సంబంధం వివాహ స్వభావం గలది కాదని ఆయన వాదించారు.

Amicus curiae — Ms. Jyotika Kalra, కోర్టుకు సహాయపడిన amicus curiae (పేరా 10).

విచారణ చరిత్ర

1. అప్పీలుదారు DV Act Section 12 కింద Criminal Misc. No. 692 of 2007ను బెంగళూరులోని III Additional Chief Metropolitan Magistrate ముందు దాఖలు చేసింది. రక్షణ, నివాసం, ద్రవ్య, పరిహారం, మధ్యంతర ఉత్తర్వులు కోరింది (పేరా 5).
2. పక్షకారులు సుమారు 18 ఏళ్లు కలిసి జీవించారని Magistrate కనుగొన్నారు. భరణం ఇవ్వకపోవడం గృహహింస అని ఆయన తీర్పు చెప్పారు. 21.7.2009 ఉత్తర్వుతో, పిటిషన్ తేదీ నుండి నెలకు Rs.18,000 చెల్లించాలని ప్రతివాదిని ఆదేశించారు (పేరా 6).
3. ప్రతివాది DV Act Section 29 కింద Sessions Courtలో అప్పీలు చేశారు. Sessions Court ఆ ఉత్తర్వును ధృవీకరించింది (పేరా 7).
4. ప్రతివాది High Courtలో అప్పీలు చేశారు. ఆ సంబంధం వివాహ స్వభావం గలది కాదని High Court తీర్పు చెప్పింది. D. Velusamy v. D. Patchaiammal పరీక్షలు నెరవేరలేదని పేర్కొంటూ కింది కోర్టుల ఉత్తర్వులను రద్దు చేసింది (పేరా 8).
5. అప్పీలుదారు సుప్రీంకోర్టులో అప్పీలు చేసింది. Leave మంజూరైంది.

వాస్తవాలు

1. అప్పీలుదారు, ప్రతివాది ఒక ప్రైవేట్ కంపెనీలో కలిసి పనిచేసేవారు. Personal Officerగా ఉన్న ప్రతివాదికి పెళ్లయి ఇద్దరు పిల్లలు ఉన్నారు. 33 ఏళ్ల అప్పీలుదారుకు పెళ్లి కాలేదు (పేరా 4).
2. 1992లో అప్పీలుదారు ఆ కంపెనీ ఉద్యోగం వదిలింది. ఆమె ప్రతివాదితో ఒక shared householdలో కలిసి జీవించడం మొదలుపెట్టింది (పేరా 4).
3. ఆమె తండ్రి, సోదరుడు, సోదరి ఆ సంబంధాన్ని వ్యతిరేకించారు. ప్రతివాది భార్య కూడా వ్యతిరేకించింది (పేరా 4).
4. ప్రతివాది తన పేరు మీద ఒక వ్యాపారం మొదలుపెట్టాడని, ఇద్దరూ దాని నుండి సంపాదించారని అప్పీలుదారు చెప్పింది. తర్వాత అతను వ్యాపారాన్ని తన ఇంటికి మార్చి, కొడుకు సహాయంతో నడిపాడు. దీనివల్ల తన పని, సంపాదన హక్కు పోయిందని ఆమె చెప్పింది (పేరా 4).
5. ఆమె మూడుసార్లు గర్భవతి అయింది. మూడు గర్భాలూ అబార్షన్‌తో ముగిశాయి. గర్భనిరోధక పద్ధతులు వాడమని ప్రతివాది బలవంతం చేశాడని ఆమె చెప్పింది (పేరా 4).
6. ఆమె పేరు మీద భూమి కొంటానని చెప్పి ప్రతివాది ఆమె నుండి Rs.1,00,000 తీసుకున్నాడని, కానీ కొనలేదని ఆమె చెప్పింది. తన భార్యకు బ్యూటీ పార్లర్ పెట్టడానికి కూడా డబ్బు తీసుకున్నాడని చెప్పింది (పేరా 4).
7. 2006లో ప్రతివాది ఆమె నుండి Rs.2,50,000 అప్పు తీసుకుని తిరిగి ఇవ్వలేదని ఆమె చెప్పింది (పేరా 4).
8. ప్రతివాది ఆమెను అనేక విధాలుగా వేధించాడని ఆమె చెప్పింది (పేరా 4):
   • అతను ఆమెను తన భార్యగా బహిరంగంగా చూపలేదు;
   • తన పేరును ఆమె పేరు చివర చేర్చుకోనివ్వలేదు;
   • ఆమెను బంధువుల, స్నేహితుల ఇళ్లకు, కార్యక్రమాలకు ఎప్పుడూ తీసుకెళ్లలేదు;
   • ఆసుపత్రికి ఎప్పుడూ ఆమెతో పాటు వెళ్లలేదు; మరియు
   • ఆమెతో joint bank account తెరవలేదు, పత్రాలపై సంతకాలు చేయలేదు.
9. అతని కుటుంబం ఆ సంబంధాన్ని వ్యతిరేకిస్తూనే ఉండి, ఆమెను విడిచిపెట్టేలా అతన్ని బలవంతం చేసింది. భరణం ఇవ్వకుండానే అతను వెళ్లిపోయాడని ఆమె చెప్పింది (పేరా 4).
10. అప్పీలుదారు DV Act కింద ఈ ఉపశమనాలు కోరింది (పేరా 5):
    • Section 18 కింద protection order, ఆస్తుల బదిలీపై నిషేధంతో సహా;
    • Section 19 కింద residence order, నెలకు Rs.25,000 భరణం, లేదా అదే రేటుతో జీవితాంతం శాశ్వత భరణం;
    • ఆపరేషన్, మందులు, పరీక్షలు, తదుపరి చికిత్సల కోసం Section 20 కింద Rs.75,000 monetary order;
    • తన సోదరి నిధుల దుర్వినియోగం, మానసిక వేదన, భావోద్వేగ బాధకు Section 22 కింద Rs.3,50,000 పరిహారం; మరియు
    • వైద్య ఖర్చులకు Rs.75,000, నెలకు Rs.25,000 కోసం Section 23 కింద ex-parte మధ్యంతర ఉత్తర్వు.
11. తండ్రి మరణం తర్వాత ఆమె తల్లిదండ్రులు, బంధువులు ఆమెను వదిలేయడం చూసి, సానుభూతితో ఆమెకు ప్రత్యేక ఇంట్లో ఆశ్రయం ఇచ్చానని ప్రతివాది చెప్పారు (పేరా 6).
12. తన తండ్రి ఆస్తి విషయంలో ఆమె తన సోదరిపై కేసులు వేసిందని ఆయన చెప్పారు. కలిసి పనిచేసేవారు కావడంతో నైతిక, ఆర్థిక మద్దతు కోసం ఆమె తన దగ్గరకు వచ్చిందని చెప్పారు (పేరా 6).
13. 1993 నుండి ఆమెతో కలిసి జీవించానని ఆయన అంగీకరించారు. తనకు పెళ్లయి ఇద్దరు పిల్లలు ఉన్నారని ఆమెకు తెలుసని చెప్పారు (పేరా 6).
14. ఆమె ఆరోగ్యం బాగోలేనందున, ఆమె, ఆమె సోదరుడి అంగీకారంతో గర్భాలను తొలగించారని ఆయన చెప్పారు. ఆమె చికిత్సకు పెద్ద మొత్తాలు ఖర్చు చేశానని, ఆమె నుండి డబ్బు తీసుకున్నానన్న ఆరోపణను ఖండిస్తున్నానని చెప్పారు (పేరా 6).
15. 2007 ఏప్రిల్‌లో ఆమె వైద్య ఖర్చుల కోసం ఆమె సోదరి పేరుతో Rs.2,50,000 చెక్కు పంపానని, అది నగదుగా మారిందని ఆయన చెప్పారు (పేరా 6).
16. మరింత డబ్బు పొందడానికి, తన ప్రతిష్ఠను దెబ్బతీయడానికే ఈ దరఖాస్తు వేశారని ఆయన చెప్పారు (పేరా 6).
17. అప్పీలుదారు తనను తాను P.W.1గా విచారణలో పరిచయం చేసుకుంది. ప్రతివాది తనను R.W.1గా విచారించుకున్నారు. Child Development Project Officerను R.W.2గా విచారించారు (పేరా 6).
18. High Courtలో ప్రతివాది D. Velusamy v. D. Patchaiammal (2010) 10 SCC 469ను ఆధారం చేసుకున్నారు. తనకు పెళ్లయి ఇద్దరు పిల్లలు ఉన్నారని అప్పీలుదారుకు తెలుసని, ఆయన భార్య, ఆమె తల్లిదండ్రులు వ్యతిరేకించినా ఆమె కొనసాగిందని ఆయన చెప్పారు (పేరా 8).

లేవనెత్తిన వివాదాంశాలు

1. సహజీవన సంబంధం relationship in the nature of marriage అవుతుందా? దీనికి పరీక్ష DV Act Section 2(f)లోని domestic relationship నిర్వచనం. (పేరా 3)
2. అలాంటి సంబంధం ముగిసినప్పుడు మహిళకు భరణం ఇవ్వకపోవడం DV Act Section 3 కింద domestic violence అవుతుందా? (పేరాలు 3, 12)
3. వివాహ స్వభావం లేదని చెప్పబడుతున్న, విచ్ఛిన్నమైన సహజీవన సంబంధంలో అప్పీలుదారుకు భరణం ఇవ్వకపోవడం వల్ల ఆమె Section 12 కింద ఉపశమనాలు కోరగలదా? (పేరా 12)
4. ప్రతివాది వివాహితుడని ఆమెకు తెలిసినప్పటికీ, వారి సంబంధం relationship in the nature of marriage అవుతుందా? (పేరాలు 22, 37(b), 39)

వాదనలు

అప్పీలుదారు తరఫున (Shri Anish Kumar Gupta):

• సంబంధం 1992 నుండి 2006 వరకు కొనసాగింది. అప్పటి నుండి ప్రతివాది భరణం ఇవ్వకుండా ఆమెను తప్పించుకుంటున్నారు (పేరా 9).
• ఇది DV Act Section 2(f) కింద relationship in the nature of marriage. ఆ నిబంధన, పురుషుడు వివాహితుడా కాదా అన్నదానితో సంబంధం లేకుండా, ఒక household పంచుకునే స్త్రీపురుషుల ప్రతి సంబంధాన్నీ కలుపుకుంటుంది (పేరా 9).
• D. Velusamy v. D. Patchaiammal పరీక్షలు కూడా నెరవేరాయి (పేరా 9).

Amicus curiae (Ms. Jyotika Kalra):

• కుటుంబంలో ఏ రకమైన హింసకైనా గురైన మహిళల హక్కులను ఈ చట్టం కాపాడుతుంది. Article 15(3)లోని, Article 39 బలపరిచిన రాజ్యాంగ సూత్రాలను ఇది అమలు చేస్తుంది (పేరా 10).
• ఆమె Malimath Committee నివేదికను ప్రస్తావించింది. మొదటి భార్య ఉండగా రెండో వివాహం చేసుకున్న పురుషుడు, Section 125 Cr.P.C. కింద కూడా, రెండో భార్యకు భరణం ఇచ్చే బాధ్యత నుండి తప్పించుకోకూడదు (పేరా 10).
• ఆమె Deoki Panjhiyara v. Shashi Bhushan Narayan Azad and Another (2013) 2 SCC 137ను ఆధారం చేసుకుంది (పేరా 10).

ప్రతివాది తరఫున (Mr. Nikhil Majithia):

• న్యాయవాది విస్తృత పరిశోధన చేసి సమాచారం అందించారు. ఆయన దక్షిణాఫ్రికా, ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండ్, కెనడా రాజ్యాంగ న్యాయస్థానాల తీర్పులను, ఇతర దేశాల సమాంతర చట్టాలను ప్రస్తావించారు (పేరా 11).
• D. Velusamy v. D. Patchaiammalలోని సూత్రాన్ని High Court సరిగ్గా వర్తింపజేసింది. వాస్తవాల ప్రకారం, Section 2(f) కింద relationship in the nature of marriage ఉందని అప్పీలుదారు నిరూపించలేకపోయింది (పేరా 11).
• పక్షకారులు చట్టబద్ధంగా వివాహం చేసుకునే అర్హత లేనివారు, ప్రతివాది వివాహితుడని అప్పీలుదారుకు తెలుసు (పేరా 11).
• ఆమె మోసపూరిత లేదా bigamous వివాహానికి బాధితురాలు కాదు. ఇది పరస్పర ప్రయోజనం కోసం ఏర్పడిన సహజీవన సంబంధం. కాబట్టి Section 3 కింద domestic violence లేదు, భరణం క్లెయిమూ లేదు (పేరా 11).

కోర్టు తార్కికం

ఈ తీర్పు K.S. Radhakrishnan, J. రాసిన ఒకే అభిప్రాయం. Pinaki Chandra Ghose, J. దానిపై సంతకం చేశారు. పేరా సంఖ్యలు తీర్పు సొంత సంఖ్యలను అనుసరిస్తాయి.

కోర్టు అభిప్రాయం (Radhakrishnan, J., ధర్మాసనం తరఫున)

1. గమనిక: "Live-in or marriage like relationship is neither a crime nor a sin though socially unacceptable in this country." వివాహం చేసుకోవాలా వద్దా, లేదా వ్యతిరేక లింగ వ్యక్తితో సంబంధం ఉండాలా అనే నిర్ణయం పూర్తిగా వ్యక్తిగతం. (పేరా 2)
2. గమనిక: కోర్టు ప్రశ్నను రూపొందించింది. సహజీవన సంబంధం Section 2(f)లోని domestic relationship అర్థంలో relationship in the nature of marriage అవుతుందా? అందులో ఉన్న మహిళకు భరణం ఇవ్వకపోవడం Section 3 కింద domestic violence అవుతుందా? (పేరా 3)
3. గమనిక: కోర్టు వాస్తవాలను నమోదు చేసింది. ఇద్దరూ ఒక ప్రైవేట్ కంపెనీలో పనిచేసేవారు. ప్రతివాదికి పెళ్లయి ఇద్దరు పిల్లలు ఉన్నారు. అప్పీలుదారు 33 ఏళ్లు, పెళ్లికాని మహిళ. ఆమె 1992లో ఉద్యోగం వదిలి ఆయనతో కలిసి జీవించడం మొదలుపెట్టింది. (పేరా 4)
4. గమనిక: DV Act Sections 18, 19, 20, 22, 23 కింద కోరిన ఉపశమనాలను కోర్టు నమోదు చేసింది. (పేరా 5)
5. గమనిక: ప్రతివాది సమాధానాన్ని, సాక్ష్యాన్ని, నెలకు Rs.18,000 ఇవ్వాలన్న 21.7.2009 నాటి Magistrate ఉత్తర్వును కోర్టు నమోదు చేసింది. (పేరా 6)
6. గమనిక: Section 29 కింద Sessions Court అప్పీలును కోర్టు నమోదు చేసింది. ప్రతివాది 14 ఏళ్లకు పైగా ఆ సంబంధాన్ని అంగీకరించారని ఆ కోర్టు గమనించింది. సుదీర్ఘ సహజీవనం తర్వాత భరణం ఇవ్వకపోవడం Section 3 కింద domestic violence అని అది తీర్పు చెప్పింది. అప్పీలుదారుకు ఆదాయం లేదని, ఆమెకు భరణం ఇవ్వడానికి ప్రతివాది చట్టపరంగా బాధ్యుడని అది కనుగొంది. (పేరా 7)
7. గమనిక: High Court D. Velusamy v. D. Patchaiammalను వర్తింపజేసిందని కోర్టు నమోదు చేసింది. ఆ సంబంధం relationship in the nature of marriage పరిధిలోకి రాదని High Court తీర్పు చెప్పి, ఉత్తర్వులను రద్దు చేసింది. (పేరా 8)
8. గమనిక: 1992 నుండి 2006 వరకు సంబంధం, Section 2(f), Velusamy పరీక్షలపై అప్పీలుదారు వాదనలను కోర్టు నమోదు చేసింది. (పేరా 9)
9. గమనిక: DV Act, Articles 15(3), 39, Malimath Committee నివేదిక, Section 125 Cr.P.C., Deoki Panjhiyaraపై amicus curiae వాదనలను కోర్టు నమోదు చేసింది. (పేరా 10)
10. గమనిక: విదేశీ తీర్పులు, చట్టాలు, పక్షకారులు చట్టబద్ధంగా వివాహం చేసుకోలేరన్న అంశంతో సహా ప్రతివాది వాదనలను కోర్టు నమోదు చేసింది. (పేరా 11)
11. గమనిక: కోర్టు తాను పరిశీలించవలసినదాన్ని చెప్పింది. వివాహ స్వభావం లేదని చెప్పబడుతున్న విచ్ఛిన్న సహజీవన సంబంధంలో భరణం ఇవ్వకపోవడం Section 12 కింద ఉపశమనాలకు అవకాశం కల్పించే domestic violence అవుతుందా? (పేరా 12)
12. గమనిక: ఈ అంశాలు సహజీవన సంబంధాల్లోని పక్షకారుల హక్కులు, బాధ్యతలపై విస్తృత ప్రభావం చూపుతాయి. అందుకే కోర్టు ముందుగా DV Act నిబంధనలను, అలాంటి సంబంధాలపై వాటి ప్రభావాన్ని పరిశీలించింది. (పేరా 13)
13. గమనిక: గృహహింస నుండి మహిళలను కాపాడటానికి, దాన్ని నివారించడానికి DV Act civil law కింద ఒక పరిష్కారం ఇస్తుంది. కుటుంబంలో ఏ రకమైన హింసకైనా గురైన మహిళల రాజ్యాంగ హక్కులను కూడా ఇది కాపాడుతుంది. (పేరా 14)
14. గమనిక: గృహహింస ఒక మానవ హక్కుల సమస్య. Vienna Accord 1994, Beijing Declaration and Platform for Action (1995) ఈ విషయాన్ని గుర్తించాయి. కుటుంబ హింస నుండి మహిళలను కాపాడాలని UN CEDAW కమిటీ సభ్య దేశాలను కోరింది. (పేరా 15)
15. గమనిక: భర్త లేదా అతని బంధువుల క్రూరత్వం అప్పటికే Section 498A IPC కింద శిక్షార్హం. Civil law ఈ సమస్యను పూర్తిగా పరిష్కరించలేదు. అందుకే Articles 14, 15, 21 కింద హక్కులను కాపాడటానికి పార్లమెంటు DV Actను చేసింది. (పేరా 15)
16. గమనిక: Chapter IV DV Act యొక్క హృదయం. వయోజన పురుషునితో domestic relationshipలో ఉన్న లేదా ఉన్న మహిళకు ఇది Section 12 కింద అనేక ఉపశమనాలు ఇస్తుంది. (పేరా 16)
17. గమనిక: Section 12 సివిల్ దావాకు భంగం లేకుండా పరిహారం లేదా నష్టపరిహారం ఇవ్వడానికి, డిక్రీ కింద చెల్లించాల్సిన మొత్తంతో set-off చేయడానికి అనుమతిస్తుంది. (పేరా 16)
18. గమనిక: Section 18 protection orderకు అనుమతిస్తుంది. ఇది ప్రతివాదిని ఈ చర్యల నుండి నిషేధిస్తుంది (పేరా 16):
    • గృహహింసకు పాల్పడటం లేదా సహకరించడం;
    • aggrieved person (బాధిత మహిళ) పనిచేసే చోటుకు, లేదా బిడ్డ పాఠశాలకు వెళ్లడం;
    • ఆమెతో ఏ రూపంలోనైనా సంప్రదింపులు జరపడం;
    • Magistrate అనుమతి లేకుండా ఆస్తులు, బ్యాంక్ ఖాతాలు, లాకర్లను బదిలీ చేయడం, ఆమె stridhan (స్త్రీధనం)తో సహా; మరియు
    • dependants (ఆశ్రితులు), బంధువులు లేదా ఆమెకు సహాయం చేసేవారిపై హింసకు పాల్పడటం.
19. గమనిక: Section 19 residence orderకు అనుమతిస్తుంది. shared household నుండి బయటకు నెట్టడాన్ని Magistrate నిషేధించవచ్చు. ప్రతివాదిని అక్కడి నుండి వెళ్లిపొమ్మని ఆదేశించవచ్చు, కానీ మహిళపై కాదు. household బదిలీని నిషేధించవచ్చు. ప్రత్యామ్నాయ వసతి లేదా అద్దె ఇవ్వమని ఆదేశించవచ్చు. (పేరా 16)
20. గమనిక: Section 20 సంపాదన నష్టం, వైద్య ఖర్చులు, ఆస్తి నష్టం, భరణం కోసం ద్రవ్య ఉపశమనానికి అనుమతిస్తుంది. భరణం Section 125 Cr.P.C. కింద లేదా దానికి అదనంగా ఉండవచ్చు. ఉపశమనం తగినదిగా, న్యాయంగా, సహేతుకంగా, ఆమె అలవాటైన జీవన ప్రమాణానికి తగినదిగా ఉండాలి. (పేరా 16)
21. గమనిక: Section 21 పిల్లల తాత్కాలిక సంరక్షణకు అనుమతిస్తుంది. Section 22 మానసిక వేదన, భావోద్వేగ బాధతో సహా గాయాలకు పరిహారం, నష్టపరిహారానికి అనుమతిస్తుంది. (పేరా 16)
22. గమనిక: Sections 18 నుండి 22 వరకు ఉన్న ఉపశమనాలను civil, family లేదా criminal court ప్రొసీడింగ్‌లో కూడా కోరవచ్చని Section 26 చెబుతుంది. ఇతర చోట పొందిన ఉపశమనం గురించి మహిళ Magistrateకు తెలపాలి. (పేరా 17)
23. గమనిక: Section 3 domestic violenceను నిర్వచిస్తుంది. ఆరోగ్యం, భద్రత, ప్రాణం, అవయవాలు లేదా శ్రేయస్సుకు హాని చేసే లేదా ప్రమాదం కలిగించే చర్యలను ఇది కవర్ చేస్తుంది. శారీరక, లైంగిక, మాటల, భావోద్వేగ దుర్వినియోగం, economic abuse (ఒక మహిళకు హక్కుగా రావాల్సిన ఆర్థిక వనరులు లేదా ఆస్తిని నిరాకరించడం) ఇందులో ఉన్నాయి. వరకట్న డిమాండ్ల కోసం వేధింపులు, బెదిరింపులు, ఇతర హానిని కూడా ఇది కవర్ చేస్తుంది. (పేరా 18)
24. గమనిక: Section 3 Explanation I నాలుగు రకాల దుర్వినియోగాన్ని నిర్వచిస్తుంది. మొత్తం వాస్తవాలు, పరిస్థితులను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని Explanation II చెబుతుంది. (పేరా 18)
25. గమనిక: Section 2(a) aggrieved personను నిర్వచిస్తుంది (ప్రతివాదితో domestic relationshipలో ఉండి, గృహహింస జరిగిందని ఆరోపించే మహిళ). Section 2(f) domestic relationshipను నిర్వచిస్తుంది. Section 2(q) respondentను వయోజన పురుషునిగా నిర్వచిస్తుంది. దాని proviso ప్రకారం భార్య, లేదా relationship in the nature of marriageలో ఉన్న స్త్రీ, పురుష భాగస్వామి బంధువులపై ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. Section 2(s) shared householdను నిర్వచిస్తుంది (aggrieved person domestic relationshipలో నివసిస్తున్న లేదా నివసించిన household). (పేరా 19)
26. గమనిక: ఇక్కడ ప్రశ్నలో ఉన్నది ఒక సహజీవన సంబంధం. అది వివాహ స్వభావం గలదని అప్పీలుదారు చెబుతోంది. ఇది కేవలం live-in relationship simpliciter అని, domestic violence కాదని ప్రతివాది చెప్పారు. (పేరా 20)
27. గమనిక: Section 2(f) ఐదు రకాల సంబంధాలను పేర్కొంటుంది: consanguinity, marriage, relationship in the nature of marriage, adoption, joint family. మూడవది మాత్రమే ఇక్కడ వివాదంలో ఉంది. (పేరా 21)
28. గమనిక: ప్రతివాది domestic violenceకు పాల్పడ్డారా అని నిర్ణయించే ముందు, ఆ సంబంధం వివాహ స్వభావం గలదా అని కోర్టు మొదట అడిగింది. దానికోసం చట్టంలో వివాహం అంటే ఏమిటో పరిశీలించింది. (పేరా 22)
29. గమనిక: వివాహం ఒక ప్రాథమిక పౌర హక్కు, స్వచ్ఛందంగా, బహిరంగంగా చేసేది. common law marriage మూడు అంశాలు: వివాహం చేసుకోవడానికి ఒప్పందం, భార్యాభర్తలుగా కలిసి జీవించడం, తాము వివాహితులమని ప్రజలకు చూపడం. (పేరా 23)
30. గమనిక: shared household, కలిసి జీవించే బాధ్యత Consortium Omnis Vitae (దంపతుల భాగస్వామ్య వైవాహిక జీవితం)లో భాగం. పరస్పర మద్దతు, household నిర్వహణ ముఖ్య పరిణామం. వివాహానికి చట్టపరమైన ఫార్మాలిటీ, ప్రచారం, ప్రత్యేకత, వారసత్వం వంటి చట్టపరమైన పరిణామాలు ఉంటాయి. (పేరా 23)
31. గమనిక: భారతదేశంలో వివాహం పక్షకారుల మతానికి చెందిన personal law ప్రకారం లేదా Special Marriage Act ప్రకారం జరుగుతుంది. కామన్ లా దాన్ని కలిసి జీవించడానికి, ఒకరికొకరు మద్దతు ఇవ్వడానికి చేసే ఒప్పందంగా చూస్తుంది. (పేరా 24)
32. గమనిక: Dawood v. Minister of Home Affairs 2000 (3) SA 936 (CC)లో O'Regan, J. చెప్పిన భాగాన్ని కోర్టు ఒక వాక్యంలో సంక్షిప్తం చేసింది. వివాహం, కుటుంబం ముఖ్యమైన సామాజిక సంస్థలని, వాటికి వ్యక్తిగత, ప్రజా ప్రాముఖ్యత ఉందని అది చెబుతుంది. (పేరా 24)
33. గమనిక: దక్షిణాఫ్రికా రాజ్యాంగ న్యాయస్థానం తీర్పులు వివాహం చేసుకుని కుటుంబాన్ని పెంచే హక్కును గుర్తించాయి. దక్షిణాఫ్రికా రాజ్యాంగంలోని Section 15(3)(a)(i), Section 9(3)లను కోర్టు గమనించింది. (పేరా 25)
34. గమనిక: ICCPR, 1966లోని Article 23 కుటుంబం ప్రాథమిక సమూహ ప్రమాణమని చెబుతూ, స్త్రీపురుషుల వివాహ హక్కును కాపాడుతుంది. ఇది స్వేచ్ఛా, సంపూర్ణ సమ్మతిని, వివాహంలో హక్కుల సమానత్వాన్ని కోరుతుంది. (పేరా 26)
35. గమనిక: Universal Declaration of Human Rights, 1948లోని Article 16 పూర్తి వయసు వచ్చిన స్త్రీపురుషులు వివాహం చేసుకుని కుటుంబాన్ని ఏర్పరచుకునే హక్కును కాపాడుతుంది. (పేరా 27)
36. గమనిక: పక్షకారులు హిందువులు, వారికి Hindu Marriage Act, 1955 వర్తిస్తుంది. ఆ చట్టం వివాహాన్ని నిర్వచించదు. Section 5 హిందూ వివాహానికి షరతులను నిర్దేశిస్తుంది (పేరా 28):
    • ఇద్దరిలో ఎవరికీ జీవించి ఉన్న జీవిత భాగస్వామి ఉండకూడదు;
    • ఇద్దరిలో ఎవరూ చెల్లుబాటయ్యే సమ్మతి ఇవ్వలేని స్థితిలో, లేదా మానసిక రుగ్మత లేదా తరచు వచ్చే ఉన్మాదం వల్ల వివాహానికి అనర్హులుగా ఉండకూడదు;
    • వరుడికి 21, వధువుకు 18 ఏళ్లు ఉండాలి;
    • ఆచారం అనుమతిస్తే తప్ప, పక్షకారులు నిషిద్ధ బంధుత్వ డిగ్రీల్లో ఉండకూడదు; మరియు
    • ఆచారం అనుమతిస్తే తప్ప, పక్షకారులు sapindas (నిషిద్ధ డిగ్రీల్లో ఉమ్మడి పూర్వీకుని ద్వారా బంధువులు) కాకూడదు.
37. గమనిక: Hindu Marriage Act Section 7 ఆచార పద్ధతుల ప్రకారం వివాహానికి అనుమతిస్తుంది. ఆ ఆచారాల్లో saptapadi (పవిత్రాగ్ని ముందు వధూవరులు కలిసి వేసే ఏడు అడుగులు) ఉంటే, ఏడో అడుగుతో వివాహం పూర్తవుతుంది. (పేరా 29)
38. గమనిక: Hindu Marriage Act, Special Marriage Act లేదా మరో personal law కింద వివాహం ప్రజా ప్రాముఖ్యత గల సంబంధం. ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోర్టులు వివాహాన్ని పౌర హక్కుగా చూస్తాయి. కోర్టు Skinner v. Oklahoma 316 US 535 (1942), Perez v. Lippold 198 P.2d 17 (1948), Loving v. Virginia 388 US 1 (1967)లను ప్రస్తావించింది. (పేరా 30)
39. తీర్పు: చట్టం వివాహితులకు, అవివాహితులకు మధ్య తేడా చూపుతుంది. చట్టబద్ధ వివాహంలోని హక్కులు, బాధ్యతల దృష్ట్యా ఇది అన్యాయం కాదు. వివాహిత దంపతులు ఈ బాధ్యతలను చట్టప్రకారం నిర్వర్తించాలి. సహజీవన, వివాహం లాంటి లేదా de facto భాగస్వాములు నిర్వర్తించనవసరం లేదు. (పేరా 31)
40. గమనిక: వివాహ సమయంలో చట్టపరమైన బాధ్యతలు ఏర్పడతాయని వివాహిత దంపతులకు తెలుసు. సహజీవన భాగస్వాములు వాటిని స్వీకరించరు. కోర్టు Pinakin Mahipatray Rawal v. State of Gujarat (2013) 2 SCALE 198ను ప్రస్తావించింది. వైవాహిక సంబంధాన్ని ఒక జీవిత భాగస్వామికి మరొకరిపై ఉన్న చట్టపరంగా రక్షించబడిన ఆసక్తిగా అది వర్ణించింది. దీనిలో సాంగత్యం, ఒకే ఇంటి కప్పు, పిల్లలు, మద్దతు ఉన్నాయి. (పేరా 32)
41. గమనిక: DV Act ద్వారా ఆధునిక భారత సమాజం ఇతర కుటుంబ సంబంధాల రూపాలను గుర్తిస్తుంది. Section 2(f) ఐదు వర్గాల్లో సంబంధం ఉండి, shared householdలో కలిసి జీవించే లేదా జీవించిన ఇద్దరు వ్యక్తులను కవర్ చేస్తుంది. (పేరా 33)
42. తీర్పు: Section 2(f)లోని ఐదు వర్గాలు సమగ్రమైనవి. చట్టం means అనే పదాన్ని వాడింది, include కాదు. "the definition is prima facie restrictive and exhaustive" అని కోర్టు తీర్పు చెప్పింది. (పేరా 34)
43. తీర్పు: relationship in the nature of marriageకు వివాహం యొక్క కొన్ని అంతర్గత లేదా ముఖ్య లక్షణాలు ఉంటాయి, అయినా అది చట్టబద్ధంగా గుర్తింపు పొందిన వివాహం కాదు. ఆ సంబంధానికి సాధారణ వివాహ లక్షణాలు ఉన్నాయో లేదో చూడటానికి రెండింటినీ పోల్చాలి. (పేరా 35)
44. తీర్పు: విభేదాలు, అశాంతి ఉన్నా, shared household లేకపోయినా వివాహం కొనసాగుతుంది, ఎందుకంటే అది చట్టంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. సహజీవన సంబంధం పూర్తిగా పక్షకారుల మధ్య ఏర్పాటు మాత్రమే. ఒక పక్షం వెళ్లిపోవాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు అది ముగుస్తుంది. (పేరా 36)
45. తీర్పు: relationship in the nature of marriage ఉందని వాదించే పక్షం "must positively prove the existence of the identifying characteristics of that relationship". కారణం: శాసనసభ in the nature of అనే పదాలను వాడింది. (పేరా 36)
46. గమనిక: aggrieved person, respondent మధ్య సంబంధాలకు కోర్టు ఉదాహరణ వర్గాలను ఇచ్చింది (పేరా 37):
    • (a) shared householdలో కలిసి జీవించిన పెళ్లికాని వయోజన స్త్రీ, పెళ్లికాని వయోజన పురుషుడు Section 2(f) పరిధిలోకి వస్తారు, ఏ గృహహింస అయినా Section 3 కిందకు వస్తుంది;
    • (b) వివాహితుడని తెలిసి అతనితో సంబంధంలోకి వచ్చిన పెళ్లికాని స్త్రీ: అది వివాహ స్వభావం గలదా?;
    • (c) పెళ్లికాని పురుషునితో తెలిసి సంబంధంలోకి వచ్చిన వివాహిత స్త్రీ: అది వివాహ స్వభావం గలదా?;
    • (d) వివాహితుడని తెలియకుండా అతనితో సంబంధంలోకి వచ్చిన పెళ్లికాని స్త్రీ Section 2(f) పరిధిలోకి రావచ్చు. ఆమెకు సంబంధించినంత వరకు అది వివాహ స్వభావం గలది కావచ్చు; మరియు
    • (e) స్వలింగ భాగస్వాములు: DV Act అలాంటి సంబంధాన్ని గుర్తించదు.
47. గమనిక: అనేక దేశాలు తమ గృహహింస చట్టాల్లో స్వలింగ జంటలను గుర్తిస్తాయి. కోర్టు నాలుగు చట్టాలను పేర్కొంది:
    • Interpretation Act 1984 (Western Australia);
    • Interpretation Act 1999 (New Zealand);
    • Domestic Violence Act 1998 (South Africa); మరియు
    • Domestic Violence, Crime and Victims Act 2004 (U.K.).
    (పేరా 37)
48. తీర్పు: Section 2(f) two persons అంటుంది. కానీ Section 2(a)లోని aggrieved person అంటే స్త్రీ మాత్రమే. కాబట్టి చట్టం స్వలింగ సంబంధాన్ని గుర్తించదు. అలాంటి భాగస్వామి ఏ చర్య లేదా విస్మరణ అయినా ఈ చట్టం కింద domestic violence కాదు. (పేరా 38)
49. తీర్పు: కోర్టులు కామన్ సెన్స్, సమతుల్య దృక్పథాన్ని అనుసరించాలి. ప్రతి సంబంధంలోని అంశాలను తూకం వేయాలి. వివాహ లక్షణాలైన అంశాలపై పక్షకారుల వ్యక్తపరచిన లేదా అంతర్లీన ఉమ్మడి ఉద్దేశం ప్రధానంగా ఆ సంబంధాన్ని నిర్ణయిస్తుంది. (పేరా 39)
50. తీర్పు: ఈ పదబంధాన్ని నైరూప్యంగా చదవకూడదు. చట్టం ఉద్దేశాన్ని, in the nature of marriage అర్థాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని సందర్భంలో చదవాలి. (పేరా 39)
51. గమనిక: బలహీన మహిళలపై శ్రద్ధ అవసరం. ఉమ్మడి household లో వారి శ్రమ, భావోద్వేగ మద్దతు తరచూ విస్మరించబడతాయి, ముఖ్యంగా (a), (d) వర్గాల్లో. (b), (c) వర్గాల్లోని మహిళలు వేరే స్థితిలో ఉంటారు. అప్పీలుదారు (b) వర్గంలోకి వస్తుంది. (పేరా 39)
52. గమనిక: ఈ పదబంధం చట్టంలో నిర్వచించబడలేదు. కాబట్టి ఒక సంబంధం దాని పరిధిలోకి వస్తుందో లేదో పరీక్షించడానికి మార్గదర్శక సూత్రాలను రూపొందించాలి. (పేరా 40)
53. గమనిక: ఈ పదబంధాన్ని de facto relationship, marriage-like relationship, cohabitation, couple relationship లేదా meretricious relationship (ఇప్పుడు committed intimate relationship అంటారు) అని కూడా వర్ణిస్తారు. (పేరా 41)
54. గమనిక: వైవాహిక స్థితి ఆధారంగా ప్రయోజనాలను నిరాకరించడం అన్యాయమని అనేక దేశాల కోర్టులు, శాసనసభలు భావించడం మొదలుపెట్టాయి. కోర్టులు వివాహం కాని భిన్న లింగ సహజీవనులకు కొన్ని ప్రయోజనాలను విస్తరించాయి. శాసనసభలు కూడా అదే చేయడం మొదలుపెట్టాయి. (పేరా 42)
55. గమనిక: U.K.లో Civil Partnership Act, 2004 స్వలింగ జంటలను గుర్తిస్తుంది. Family Law Act, 1996 Chapter IV గృహహింసకు సహజీవనులు ఉపశమనం కోరడానికి అనుమతిస్తుంది. కెనడా Domestic Violence Intervention Act, 2001ను చేసింది. USAలో Violence Against Women Act, 1994 (ఇప్పుడు 2013 Reauthorization Act) మహిళలపై హింసను నేరంగా పరిగణిస్తుంది. (పేరా 43)
56. గమనిక: Interpretation Act, 1984 (Western Australia)లోని 13A నిబంధన de facto సంబంధానికి అవసరం కాని సూచికలను జాబితా చేస్తుంది. వాటిలో కాలవ్యవధి, ఉమ్మడి నివాసం, లైంగిక సంబంధం, ఆర్థిక ఆధారపడటం, ఆస్తి, పరస్పర నిబద్ధత, పిల్లలు, ప్రజల్లో ప్రతిష్ఠ ఉన్నాయి. (పేరా 44)
57. గమనిక: Domestic and Family Violence Protection Act, 2012 (Queensland)లోని 18 నిబంధన couple relationshipకు కారకాలను జాబితా చేస్తుంది. వాటిలో నమ్మకం, ఆధారపడటం, కాలవ్యవధి, సంప్రదింపులు, సాన్నిహిత్యం, ఉమ్మడి ఆస్తి, ఉమ్మడి ఖాతాలు, లైంగిక స్వభావం, ప్రత్యేకత ఉన్నాయి. ఏ కారకంపై ప్రతికూల నిర్ధారణ ఉన్నా couple relationshipకు అడ్డంకి కాదు. కొన్నిసార్లు డేటింగ్ చేయడం సరిపోదు. (పేరా 45)
58. గమనిక: Property (Relationships) Act, 1984 (New South Wales)లోని 4 నిబంధన ఇలాంటి అంశాలను జాబితా చేస్తుంది. ఇది గృహ పనులను కూడా జోడిస్తుంది. ఏ ఒక్క నిర్ధారణా అవసరం కాదు. కోర్టు ప్రతి అంశానికి తగినదిగా అనిపించే బరువు ఇస్తుంది. (పేరా 46)
59. గమనిక: In Re Marriage of Lindsay 101 Wn.2d 299 (1984), Litham v. Hennessey 87 Wn.2d 550 (1976), Pennington 93 Wash.App. at 917లో US కోర్టులు meretricious relationshipకు కారకాలను జాబితా చేశాయి. అవి నిరంతర సహజీవనం, కాలవ్యవధి, సంబంధ ఉద్దేశం, వనరుల కలయిక. సంబంధం దీర్ఘకాలికం కానవసరం లేదు, కానీ కాలవ్యవధి ముఖ్యమైనది. స్వల్పకాల సంబంధానికి మరెన్నో కారకాలు అవసరం. (పేరా 47)
60. గమనిక: Stack v. Dowden [2007] 2 ACలో Baroness Hale, సహజీవనం అనేక ఆకారాల్లో, పరిమాణాల్లో ఉంటుందని చెప్పారు. కొందరు జంటలు వివాహాన్ని తిరస్కరిస్తారు. మరికొందరు తమను వివాహితులతో సమానంగా భావిస్తారు. (పేరా 48)
61. గమనిక: MW v. The Department of Community Services [2008] HCAలో Gleeson, CJ, కలిసి జీవించడం, వివాహ స్వభావం గల సంబంధంలో జంటగా కలిసి జీవించడం వేర్వేరని చెప్పారు. అలాంటి సంబంధాలు సాధారణమయ్యాయి, కాబట్టి వివాహం లాంటి స్వభావాన్ని ఊహించడం ఇప్పుడు కష్టం. (పేరా 49)
62. గమనిక: Lynam v. The Director-General of Social Security (1983) 52 ALRలో Fitzgerald, J., ప్రతి అంశం తన రంగును ఇతర అంశాల నుండి పొందుతుందని చెప్పారు. మొత్తం చిత్రం ముఖ్యం. అంశాలను వేరు చేసి వాటికి బరువు ఇవ్వడం తప్పు అయ్యే అవకాశం ఎక్కువ. ఇది వాస్తవం, స్థాయికి సంబంధించిన ప్రశ్న. (పేరా 50)
63. గమనిక: Thompson v. Department of Social Welfare (1994) 2 SZLR 369 (HC)లో Tipping, J. పది లక్షణాలను జాబితా చేశారు. వాటిలో ఇవి ఉన్నాయి (పేరా 51):
    • ఒకే ఇంట్లో నివసించడం;
    • లైంగిక సంబంధం;
    • భావోద్వేగ మద్దతు, సాంగత్యం;
    • జంటగా కలిసి సామాజికంగా తిరగడం;
    • పిల్లల బాధ్యతను పంచుకోవడం;
    • గృహ పనులను పంచుకోవడం;
    • ఖర్చులను పంచుకోవడం, వనరులను కలపడం;
    • ఉమ్మడి household నడపడం;
    • కలిసి సెలవులకు వెళ్లడం; మరియు
    • ఇతరులు వారిని వివాహిత జంటగా చూడటం.
64. గమనిక: అనేక ఇతర దేశాలకు భిన్నంగా, భారతదేశంలో సహజీవన సంబంధం సామాజికంగా అంగీకరించబడలేదు. Lata Singh v. State of U.P. AIR 2006 SC 2522లో, సమ్మతిగల వయోజనుల మధ్య అలాంటి సంబంధం నేరం కాదని, అయితే అనైతికంగా అనిపించవచ్చని కోర్టు చెప్పింది. వివాహ స్వభావం గల సంబంధాల్లోని మహిళలకు civil పరిష్కారం ఇవ్వడానికి DV Actను మొదటిసారి చేశారు. (పేరా 52)
65. గమనిక: ఇతర చట్టాలు బలహీన పరిస్థితుల్లోని మహిళలకు సహాయపడతాయి. Section 125 Cr.P.C. నిరాశ్రయ భార్యకు భరణం ఇస్తుంది. Section 498A IPC మానసిక క్రూరత్వాన్ని కవర్ చేస్తుంది. Section 304-B IPC వరకట్న మరణాన్ని కవర్ చేస్తుంది. Dowry Prohibition Act, 1961 వరకట్న డిమాండ్లను కవర్ చేస్తుంది. Hindu Adoptions and Maintenance Act, 1956 భార్యకు భరణం ఇస్తుంది. Hindu Marriage Act, 1955 వివాహం, విడాకులను కవర్ చేస్తుంది. (పేరా 53)
66. తీర్పు: DV Act ద్వారా పార్లమెంటు మొదటిసారి relationship in the nature of marriageను గుర్తించింది, live-in relationship simpliciterను కాదు. (పేరా 53)
67. తీర్పు: మొత్తం సంబంధాన్ని నిశితంగా విశ్లేషించాలి, దాని అన్ని కోణాలనూ పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. వ్యక్తిగత అంశాలను వేరు చేయకూడదు. ఒక సంబంధం పరీక్షలను తీరుస్తుందా అనేది వాస్తవం, స్థాయికి సంబంధించిన ప్రశ్న. (పేరా 54)
68. తీర్పు: సహజీవన సంబంధం Section 2(f) పరిధిలోకి ఎప్పుడు వస్తుందో పరీక్షించడానికి కోర్టు మార్గదర్శకాలను తీసింది. అవి సమగ్రం కాదు. (పేరా 55)
69. తీర్పు: మార్గదర్శకం (1), సంబంధం కాలవ్యవధి. Section 2(f) at any point of time అని వాడుతుంది. అంటే సంబంధాన్ని నిర్వహించి కొనసాగించడానికి సహేతుకమైన కాలం. ఇది కేసును బట్టి మారుతుంది. (పేరా 55)
70. తీర్పు: మార్గదర్శకం (2), shared household. దీన్ని Section 2(s) నిర్వచిస్తుంది, మరింత వివరణ అవసరం లేదు. (పేరా 55)
71. తీర్పు: మార్గదర్శకం (3), వనరుల కలయిక, ఆర్థిక ఏర్పాట్లు. ఆర్థిక మద్దతు, joint bank accounts, ఉమ్మడి పేర్లతో లేదా మహిళ పేరుతో స్థిరాస్తులు, దీర్ఘకాల వ్యాపార పెట్టుబడులు, షేర్లు ఉదాహరణలు. ఇవి మార్గదర్శక అంశం కావచ్చు. (పేరా 55)
72. తీర్పు: మార్గదర్శకం (4), గృహ ఏర్పాట్లు. శుభ్రపరచడం, వంట, ఇంటి నిర్వహణ వంటి ఇంటిని నడిపే బాధ్యతను మహిళకు అప్పగించడం relationship in the nature of marriageని సూచిస్తుంది. (పేరా 55)
73. తీర్పు: మార్గదర్శకం (5), లైంగిక సంబంధం. వివాహం లాంటి సంబంధం కేవలం ఆనందం కోసం కాని లైంగిక సంబంధాన్ని సూచిస్తుంది. అందులో భావోద్వేగ, సన్నిహిత బంధం, సంతానోత్పత్తి, మద్దతు, సాంగత్యం, ప్రేమ ఉంటాయి. (పేరా 55)
74. తీర్పు: మార్గదర్శకం (6), పిల్లలు. పిల్లలు ఉండటం relationship in the nature of marriageకు బలమైన సూచన. వారిని పెంచి, పోషించే బాధ్యతను పంచుకోవడం కూడా అంతే. (పేరా 55)
75. తీర్పు: మార్గదర్శకం (7), బహిరంగంగా కలసి తిరగడం. భార్యాభర్తలుగా ప్రజలకు చూపడం, సామాజికంగా తిరగడం బలమైన పరిస్థితి. (పేరా 55)
76. తీర్పు: మార్గదర్శకం (8), పక్షకారుల ఉద్దేశం, ప్రవర్తన. సంబంధం గురించి, వారి పాత్రలు, బాధ్యతల గురించి వారి ఉమ్మడి ఉద్దేశం ప్రధానంగా దాని స్వభావాన్ని నిర్ణయిస్తుంది. (పేరా 55)
77. తీర్పు: ప్రతివాదికి భార్య, ఇద్దరు పిల్లలు ఉన్నారని తెలిసి అప్పీలుదారు సంబంధంలోకి వచ్చింది. కాబట్టి Andrahennedige Dinohamy v. Wiketunge Liyanapatabendage Balshamy AIR 1927 PC 185లోని వివాహ presumption వర్తించదు. ఒక పురుషుడు, స్త్రీ భార్యాభర్తలుగా కలిసి జీవించారని రుజువైనప్పుడు ఆ presumption వస్తుంది. (పేరా 56)
78. తీర్పు: ఆ సంబంధం వివాహ స్వభావం గలది కాదు. అప్పీలుదారు స్థితి concubine (ఇక్కడ వాడిన అర్థంలో: వివాహితుడని తెలిసి అతనితో కలిసి జీవించే స్త్రీ). అలాంటి సంబంధంలో ప్రత్యేకత ఉండదు, అది ఒకే భాగస్వామి సంబంధం కాదు. (పేరా 56)
79. గమనిక: కోర్టు Badri Prasad v. Director of Consolidation 1978 (3) SCC 527, Tulsa v. Durghatiya 2008 (4) SCC 520లను ప్రస్తావించింది. (పేరా 56)
80. గమనిక: Gokal Chand v. Parvin Kumari AIR 1952 SC 231లో, సుదీర్ఘ సహజీవనం వివాహ presumptionను కలిగించవచ్చని కోర్టు చెప్పింది. ఆ presumption ఖండించదగినది. దాన్ని బలహీనపరిచే పరిస్థితులను విస్మరించకూడదు. (పేరా 56)
81. తీర్పు: Bigamy (ఇప్పటికే వివాహితుడై ఉండి మళ్లీ వివాహం చేసుకోవడం), polygamy లేదా వ్యభిచార సంబంధం relationship in the nature of marriage కాదు. (పేరా 56)
82. తీర్పు: ఇక్కడ presumptionను ఖండించాల్సిన అవసరం లేదు. సంబంధం మొదలవ్వకముందే ప్రతివాది వివాహితుడని అప్పీలుదారుకు తెలుసు. ఆమె స్థితి concubine లేదా mistress, ఆమె వివాహ స్వభావం గల సంబంధంలోకి ప్రవేశించలేదు. (పేరా 57)
83. గమనిక: concubineగా సుదీర్ఘ సంబంధం రక్షణకు అర్హమవ్వవచ్చు, ఎందుకంటే ఆ మహిళ ఆర్థికంగా స్వతంత్రురాలు కాకపోవచ్చు. కానీ "DV Act does not take care of such relationships". Section 2(f)లోని పరిమిత, సమగ్ర నిర్వచనాన్ని సవరించాల్సి రావచ్చు. (పేరా 57)
84. గమనిక: చాలామంది వివాహిత పురుషులు లైంగిక ఆనందం కోసం లేదా భావోద్వేగ మద్దతు కోసం అలాంటి మహిళలను పోషిస్తారని D. Velusamy v. D. Patchaiammal నమోదు చేసినట్లు కోర్టు చదివింది. ఆ మహిళ సామాజిక ప్రతికూలత, పక్షపాతాలను ఎదుర్కొంటుంది. హోదా, ప్రయోజనాల నిరాకరణ ద్వారా ఆమె సామాజిక బహిష్కరణను అనుభవిస్తుంది. ఆమె relationship in the nature of marriageలోకి ప్రవేశించలేదు. (పేరా 58)
85. గమనిక: అలాంటి సంబంధాల్లో అసమానతలు ఉన్నాయి, అవి విచ్ఛిన్నమైనప్పుడు మహిళే ఎక్కువగా బాధపడుతుంది. constructive trust చట్టం (ధన, ధనేతర తోడ్పాటును గుర్తించే సిద్ధాంతం) ఆమెకు సహాయపడవచ్చు. (పేరా 59)
86. గమనిక: "Unfortunately, there is no express statutory provision to regulate such types of live-in relationships upon termination or disruption". పిల్లల విషయంలో, లేదా ఒక పక్షం intestate (వీలునామా లేకుండా) మరణించినప్పుడు కూడా వివాదాలు రావచ్చు. (పేరా 59)
87. గమనిక: American Jurisprudence, Second Edition, Vol. 24 (2008), వివాహం కాని సహజీవనుల ఆస్తి హక్కులను కోర్టులు గుర్తిస్తాయని చెబుతుంది. ఈ హక్కులు వివాహ, విడాకుల చట్టాలపై ఆధారపడవు. లేకపోతే వివాహాన్ని కాపాడాలనే రాష్ట్ర విధానం ఉల్లంఘించబడుతుంది. (పేరా 60)
88. గమనిక: అలాంటి సంబంధాలు చాలా కాలం కొనసాగి, ఆధారపడటం, బలహీనతను సృష్టించవచ్చు. అవి మహిళకు, పిల్లలకు రక్షణ అవసరమని సూచిస్తాయి. అలాంటి సంబంధాలు వ్యక్తిగతమైనప్పటికీ, శాసనసభ వివాహపూర్వ లైంగిక సంబంధాన్ని ప్రోత్సహించలేదు. కోర్టు S. Khushboo v. Kanniammal (2010) 5 SCC 600ను ప్రస్తావించింది. (పేరా 61)
89. గమనిక: పార్లమెంటు సరైన చట్టాన్ని లేదా చట్ట సవరణను పరిశీలించాలి. వివాహ స్వభావం లేకపోయినా, అలాంటి సంబంధాల్లో పుట్టిన పిల్లలను, మహిళలను అది రక్షించాలి. (పేరా 62)
90. తీర్పు: కోర్టు మార్గదర్శకాలను వాస్తవాలకు వర్తింపజేసింది. ప్రతివాదికి భార్య, ఇద్దరు పిల్లలు ఉన్నారని అప్పీలుదారుకు తెలుసు. ఆమె వ్యభిచార, bigamous సంబంధంలో భాగస్వామి. (పేరా 63)
91. తీర్పు: ప్రతివాది భార్య, అప్పీలుదారు తల్లిదండ్రులు, సోదరుడు, సోదరి ఆ సంబంధాన్ని వ్యతిరేకించారు. పక్షకారులు వివాహం చేసుకోలేరని, లేదా వివాహ స్వభావం గల సంబంధాన్ని కొనసాగించలేరని వారికి తెలుసు. (పేరా 63)
92. తీర్పు: మార్గదర్శకాల ప్రకారం, అప్పీలుదారు ఈ విషయాలను చూపడంలో విఫలమైంది (పేరా 63):
    • పక్షకారులు ఎప్పుడూ పిల్లలను పెంచాలని అనుకోలేదు, మూడు గర్భాలు తొలగించబడ్డాయి;
    • పరస్పర మద్దతు, సాంగత్యానికి సాక్ష్యం లేదు;
    • వారు భార్యాభర్తలుగా తమను చూపుకున్నట్లు సాక్ష్యం లేదు, ఆమె సొంత వాదన ప్రకారం అతను ఆమెను తన భార్యగా ఎప్పుడూ చూపలేదు;
    • బహిరంగంగా కలసి తిరిగినట్లు సాక్ష్యం లేదు;
    • వనరుల కలయిక లేదా ఆర్థిక ఏర్పాట్లు లేవు, joint account లేదా ఉమ్మడి పత్రం లేదు; మరియు
    • అతను తన పేరును ఆమె పేరు చివర చేర్చుకోనివ్వలేదు.
93. తీర్పు: ప్రతివాది ఆమె ఆరోగ్యం, భద్రత, ప్రాణం, అవయవాలు లేదా శ్రేయస్సుకు హాని చేశాడని, లేదా శారీరక, లైంగిక దుర్వినియోగానికి పాల్పడ్డాడని సాక్ష్యం లేదు. ఆయన ఆమెకు భరణం ఇవ్వలేదని లేదా సంబంధాన్ని కొనసాగించలేదని మాత్రమే ఫిర్యాదు. (పేరా 63)
94. తీర్పు: ప్రతివాది వివాహితుడని తెలిసి అప్పీలుదారు సంబంధంలోకి వచ్చి, bigamous సంబంధాన్ని ప్రోత్సహించింది. ఆయన వివాహంలో జోక్యం చేసుకోవడం ద్వారా ఆమె ఉద్దేశపూర్వక tort (పౌర తప్పిదం)కు పాల్పడిందని కోర్టు తీర్పు చెప్పింది. (పేరా 64)
95. గమనిక: ప్రతివాది భార్య, పిల్లలు మొదటినుంచీ ఆ సంబంధాన్ని ప్రతిఘటించారు. వారి సాంగత్యం, సహాయం, consortium నష్టం ఇక్కడ ముఖ్యం. (పేరా 64)
96. గమనిక: Alienation of affection (భర్తను లేదా తండ్రిని అతని భార్యాపిల్లల నుండి దూరం చేసే ఉద్దేశపూర్వక tort) Pinakin Mahipatray Rawalలో చెప్పినట్లు ఒక ఉద్దేశపూర్వక tort. ఇది భార్యకు, పిల్లలకు అప్పీలుదారుపై దావా వేసే హక్కు ఇస్తుంది. (పేరా 64)
97. తీర్పు: పురుషుడు వివాహితుడని పూర్తిగా తెలిసిన మహిళ వివాహ స్వభావం గల సహజీవన సంబంధంలోకి ప్రవేశించలేదు. ఇది relationship in the nature of marriage కాదని కోర్టు తీర్పు చెప్పింది. దానికి వివాహం యొక్క అంతర్గత లేదా ముఖ్య లక్షణం ఏదీ లేదు. (పేరా 65)
98. తీర్పు: అప్పీలుదారు స్థితి భార్య స్థితి కంటే తక్కువ. ఆ సంబంధం Section 2(f) కింద domestic relationship పరిధిలోకి రాదు. (పేరా 65)
99. తీర్పు: లేకపోతే ఆ సంబంధాన్ని వ్యతిరేకించిన భార్యాపిల్లలకు అన్యాయం చేసినట్లు అవుతుంది. కాబట్టి ప్రతివాది చర్యలు, విస్మరణలు Section 3 కింద domestic violence కావు. (పేరా 65)
100. గమనిక: అప్పీలుదారు స్థితి కష్టాల్లో ఉన్న ఒక mistress. అలాంటి మహిళలు, ముఖ్యంగా పేదలు, నిరక్షరాస్యులైతే, బలహీనులు. అలాంటి సంబంధాల్లో పుట్టిన పిల్లలు ఎక్కువ బాధపడతారు. దీనికి పార్లమెంటు నివారణ చట్టం చేయాల్సిన అవసరం ఉంది. (పేరా 66)
101. తీర్పు: అప్పీలుదారుకు భరణం చెల్లించాలని ఏ ఆదేశం ఇచ్చినా, అది చట్టబద్ధంగా వివాహం చేసుకున్న భార్యాపిల్లల ఖర్చుతో అవుతుంది. వారు ఆ సంబంధాన్ని వ్యతిరేకించారు, భర్త ప్రేమను దూరం చేసినందుకు ఆమెపై దావా వేసే హక్కు వారికి ఉంది. (పేరా 67)
102. తీర్పు: High Court తీర్పులో జోక్యం చేసుకోవడానికి కారణం లేదు. అప్పీలు కొట్టివేయబడింది. (పేరా 68)

Authorities

• D. Velusamy v. D. Patchaiammal ((2010) 10 SCC 469): High Courtలో ప్రతివాది ఆధారం చేసుకున్నారు. High Court దాని పరీక్షలు నెరవేరలేదని చెప్పింది. ఇరు పక్షాల న్యాయవాదులు దానిపై వాదించారు. వివాహితుడు పోషించే మహిళ relationship in the nature of marriageలో ఉండదని అది చెబుతుందని కోర్టు చదివింది (పేరాలు 8, 9, 11, 58).
• Deoki Panjhiyara v. Shashi Bhushan Narayan Azad and Another ((2013) 2 SCC 137): amicus curiae ఆధారం చేసుకుంది (పేరా 10).
• Dawood and Another v. Minister of Home Affairs and Others (2000 (3) SA 936 (CC)): వివాహం, కుటుంబం సామాజిక సంస్థలుగా O'Regan, J. అభిప్రాయం; ఉటంకించి, ఇక్కడ సంక్షిప్తం చేయబడింది (పేరా 24).
• Satchwell v. President of the Republic of South Africa and Another (2002 (6) SA 1 (CC)): వివాహం చేసుకుని కుటుంబాన్ని పెంచే హక్కును గుర్తించింది (పేరా 25).
• Du Toit and Another v. Minister of Welfare and Population Development and Others (2003 (2) SA 198 (CC)): వివాహం చేసుకుని కుటుంబాన్ని పెంచే హక్కును గుర్తించింది (పేరా 25).
• Skinner v. Oklahoma (316 US 535 (1942)): వివాహం ఒక పౌర హక్కు (పేరా 30).
• Perez v. Lippold (198 P.2d 17, 20.1 (1948)): వివాహం ఒక పౌర హక్కు (పేరా 30).
• Loving v. Virginia (388 US 1 (1967)): వివాహం ఒక పౌర హక్కు (పేరా 30).
• Pinakin Mahipatray Rawal v. State of Gujarat ((2013) 2 SCALE 198): వైవాహిక సంబంధం అర్థం; alienation of affection ఉద్దేశపూర్వక tortగా (పేరాలు 32, 64).
• In Re Marriage of Lindsay (101 Wn.2d 299 (1984)): meretricious relationshipకు US కారకాలు (పేరా 47).
• Litham v. Hennessey (87 Wn.2d 550 (1976)): అవే కారకాలు (పేరా 47).
• Pennington (93 Wash.App. at 917): అవే కారకాలు (పేరా 47).
• Stack v. Dowden ([2007] 2 AC 432): సహజీవనం యొక్క వివిధ రూపాలపై Baroness Hale (పేరా 48).
• MW v. The Department of Community Services ([2008] HCA 12): కలిసి జీవించడానికి, relationship in the nature of marriageకు మధ్య తేడాపై Gleeson, CJ (పేరా 49).
• Lynam v. The Director-General of Social Security ((1983) 52 ALR 128): సంబంధం యొక్క మొత్తం చిత్రంపై Fitzgerald, J. (పేరా 50).
• Thompson v. Department of Social Welfare ((1994) 2 SZLR 369 (HC)): Tipping, J. పది లక్షణాలను జాబితా చేశారు (పేరా 51).
• Lata Singh v. State of U.P. (AIR 2006 SC 2522): సమ్మతిగల వయోజనుల మధ్య సహజీవన సంబంధం నేరం కాదు (పేరా 52).
• Andrahennedige Dinohamy v. Wiketunge Liyanapatabendage Balshamy (AIR 1927 PC 185): సహజీవనం నుండి వివాహ presumption; ఇక్కడ వర్తించదని తీర్పు (పేరా 56).
• Badri Prasad v. Director of Consolidation (1978 (3) SCC 527): concubine చర్చలో ప్రస్తావించబడింది; తీర్పు ఏ సూత్రాన్నీ పేర్కొనలేదు (పేరా 56).
• Tulsa v. Durghatiya (2008 (4) SCC 520): concubine చర్చలో ప్రస్తావించబడింది; తీర్పు ఏ సూత్రాన్నీ పేర్కొనలేదు (పేరా 56).
• Gokal Chand v. Parvin Kumari (AIR 1952 SC 231): సుదీర్ఘ సహజీవనం ఖండించదగిన వివాహ presumptionను కలిగించవచ్చు (పేరా 56).
• S. Khushboo v. Kanniammal and another ((2010) 5 SCC 600): సహజీవన సంబంధాలపై వ్యక్తిగత, వ్యతిరేక అభిప్రాయాల గురించి ప్రస్తావించబడింది (పేరా 61).
• ఇవి కూడా ప్రస్తావించబడ్డాయి: Malimath Committee నివేదిక (పేరా 10), American Jurisprudence, Second Edition, Vol. 24 (2008) (పేరా 60). తీర్పులో footnotes లేవు.

ప్రస్తావించబడిన నిబంధనలు

• Section 2(a), DV Act: ప్రతివాదితో domestic relationshipలో ఉండి గృహహింస జరిగిందని ఆరోపించే మహిళను aggrieved personగా నిర్వచిస్తుంది (పేరాలు 19, 38).
• Section 2(f): ఐదు వర్గాలతో domestic relationshipను నిర్వచిస్తుంది (పేరాలు 3, 19, 21, 33-34).
• Section 2(q): respondentను వయోజన పురుషునిగా నిర్వచిస్తుంది; భార్య లేదా వివాహం లాంటి సంబంధంలోని భాగస్వామి అతని బంధువులపై ఫిర్యాదు చేయడానికి proviso అనుమతిస్తుంది (పేరా 19).
• Section 2(s): shared householdను నిర్వచిస్తుంది (పేరాలు 19, 55).
• Section 3: Explanations I, IIతో domestic violenceను నిర్వచిస్తుంది (పేరాలు 3, 18).
• Section 12: ఉపశమనాల కోసం Magistrateకు దరఖాస్తు (పేరాలు 5, 12, 16).
• Section 18: protection order (పేరాలు 5, 16).
• Section 19: residence order (పేరాలు 5, 16).
• Section 20: భరణంతో సహా monetary reliefs (పేరాలు 5, 16).
• Section 21: పిల్లల తాత్కాలిక సంరక్షణ (పేరా 16).
• Section 22: పరిహారం, నష్టపరిహారం (పేరాలు 5, 16).
• Section 23: మధ్యంతర ఉత్తర్వులు (పేరా 5).
• Section 26: ఇతర civil, family లేదా criminal ప్రొసీడింగ్స్‌లో కూడా ఉపశమనాలు కోరవచ్చు (పేరా 17).
• Section 29: Sessions Courtకు అప్పీలు (పేరా 7).
• Chapter IV, DV Act: aggrieved personకు అందుబాటులో ఉన్న ఉపశమనాలు (పేరా 16).
• Articles 14, 15 మరియు 21, రాజ్యాంగం: DV Act కాపాడే హక్కులు (పేరా 15).
• Article 15(3) మరియు Article 39: amicus curiae ఆధారం చేసుకున్నారు (పేరా 10).
• Section 498A IPC: భర్త లేదా బంధువులు భార్యపై చేసే క్రూరత్వం (పేరాలు 15, 53).
• Section 304-B IPC: వరకట్న మరణం (పేరా 53).
• Section 125 Cr.P.C.: నిరాశ్రయ భార్యకు భరణం (పేరాలు 10, 53).
• Dowry Prohibition Act, 1961: వరకట్న డిమాండ్లు (పేరా 53).
• Hindu Adoptions and Maintenance Act, 1956: హిందూ భార్యకు భరణం, దత్తత (పేరా 53).
• Hindu Marriage Act, 1955, Sections 5 మరియు 7: హిందూ వివాహ షరతులు, ఆచారాలు (పేరాలు 28-29, 53).
• Special Marriage Act: భారతదేశంలో వివాహానికి ప్రత్యామ్నాయ మార్గం (పేరాలు 24, 30).
• Article 23, ICCPR (1966) మరియు Article 16, UDHR (1948): వివాహం చేసుకుని కుటుంబాన్ని ఏర్పరచుకునే హక్కు (పేరాలు 26-27).
• Sections 15(3)(a)(i) మరియు 9(3), దక్షిణాఫ్రికా రాజ్యాంగం: మత, personal law వివాహాల గుర్తింపు; వైవాహిక స్థితిపై వివక్ష నిషేధం (పేరా 25).
• గృహ, de facto సంబంధాలపై విదేశీ చట్టాలు (పేరాలు 37, 43-46):
  • Civil Partnership Act 2004, Family Law Act 1996 (U.K.);
  • Domestic Violence Intervention Act 2001 (Canada);
  • Violence Against Women Act 1994 (USA);
  • Interpretation Act 1984 (Western Australia), 13A నిబంధన;
  • Domestic and Family Violence Protection Act 2012 (Queensland), 18 నిబంధన; మరియు
  • Property (Relationships) Act 1984 (New South Wales), 4 నిబంధన.

తీర్పు

1. High Court తీర్పులో జోక్యం చేసుకోవడానికి కోర్టుకు కారణం కనిపించలేదు (పేరా 68).
2. అప్పీలు కొట్టివేయబడింది (పేరా 68).
3. అప్పీలుదారు, ప్రతివాది మధ్య సంబంధం relationship in the nature of marriage కాదు. ఇది DV Act Section 2(f)లోని domestic relationship వెలుపల ఉంది, కాబట్టి Section 3 కింద domestic violence రుజువు కాలేదు (పేరా 65).
4. అలాంటి సంబంధాల్లోని మహిళలను, పిల్లలను రక్షించడానికి చట్టం లేదా సవరణను పరిశీలించాలని కోర్టు పార్లమెంటును కోరింది (పేరాలు 62, 66).
5. ఖర్చులపై తీర్పు ఏ ఉత్తర్వూ నమోదు చేయలేదు.

న్యాయసూత్రం / Ratio

ఒక సహజీవన సంబంధం relationship in the nature of marriage అయితేనే DV Act Section 2(f) పరిధిలోకి వస్తుంది. ఇది మొత్తం సంబంధాన్ని చూసి, ఎనిమిది మార్గదర్శకాలతో నిర్ణయించబడుతుంది. వివాహితుడని తెలిసి అతనితో సంబంధంలోకి వచ్చే మహిళ concubine. ఆమె సంబంధం వివాహ స్వభావం గలది కాదు, చట్టం ఆమెకు ఉపశమనం ఇవ్వదు.

bigamous లేదా వ్యభిచార సంబంధం "cannot be said to be a relationship in the nature of marriage" అని కోర్టు తీర్పు చెప్పింది (పేరా 56).

విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ

తీర్పు పాఠం ఆధారంగా చేసిన విశ్లేషణ.

• ఎనిమిది మార్గదర్శకాలు సమగ్రం కాదు. అవి సమగ్రం కాదని కోర్టు చెబుతుంది (పేరా 55). ఏ ఒక్క అంశాన్నీ వేరు చేయకూడదని కూడా చెబుతుంది (పేరా 54). ప్రతి మార్గదర్శకానికి ఎంత బరువు ఉంటుందో తీర్పు చెప్పదు.
• ఫలితం అప్పీలుదారుకు ఉన్న తెలివిడిపై ఆధారపడింది. పురుషుడు వివాహితుడని తెలియని మహిళ (వర్గం (d)) అర్హత పొందవచ్చు (పేరా 37(d)). ఆమెకు తెలుసు కాబట్టి presumptionను ఖండించాల్సిన అవసరం లేదని కోర్టు భావించింది (పేరా 57). వర్గం (c)కు తీర్పు మార్గదర్శకాలను వర్తింపజేయదు.
• కోర్టు ఒక లోటును చూసింది, కానీ పూరించదు. concubineను ఈ చట్టం పట్టించుకోదని అది చెబుతుంది (పేరా 57). అలాంటి సంబంధాలు ముగిసినప్పుడు వాటికి చట్టపరమైన నిబంధన లేదని చెబుతుంది (పేరా 59). పరిష్కారాన్ని పార్లమెంటుకు వదిలేస్తుంది (పేరా 62).
• alienation of affection పరిశీలన ఫలితానికి అవసరం కాదు. అప్పీలుదారు ఉద్దేశపూర్వక tortకు పాల్పడిందని 64, 67 పేరాలు చెబుతాయి. భార్య లేదా పిల్లలు వేసిన దావా గురించి తీర్పు నమోదు చేయదు.
• తార్కికంలో చాలా భాగం తులనాత్మకం. 42-51 పేరాలు విదేశీ చట్టాలు, కేసులపై ఆధారపడతాయి. అవి భారతదేశంలో కట్టుబడి ఉంటాయో లేదో తీర్పు చెప్పదు. మార్గదర్శకాలను రూపొందించడానికి వాటిని వాడారు.

ప్రాముఖ్యత

• వ్యాఖ్యానం: DV Act కింద relationship in the nature of marriageకు తీర్పు మార్గదర్శకాలను రూపొందిస్తుంది. ఇది D. Velusamy v. D. Patchaiammal పై ఆధారపడుతుంది.
• సహజీవన సంబంధం నేరం కాదు, పాపం కాదు అని ఇది చెబుతుంది (పేరా 2). వివాహం లాంటి సంబంధాన్ని live-in relationship simpliciter నుండి వేరు చేస్తుంది (పేరా 53).
• వివాహితుడని తెలిసి అతనితో కలిసి జీవించే మహిళకు Section 2(f) కింద క్లెయిమ్ లేదని ఇది చెబుతుంది (పేరాలు 56-57, 65).
• అలాంటి సంబంధాల్లోని మహిళలను, పిల్లలను రక్షించాలని ఇది పదే పదే పార్లమెంటును కోరుతుంది (పేరాలు 57, 62, 66).

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు

• వాస్తవాలు ఒక్క వాక్యంలో: పెళ్లికాని ఒక మహిళ 1992 నుండి ఇద్దరు పిల్లలున్న వివాహితుడితో కలిసి జీవించింది. అతను వదిలిపెట్టాక ఆమె DV Act కింద భరణం కోరింది. High Court భరణాన్ని రద్దు చేసింది, సుప్రీంకోర్టు ఆమె అప్పీలును కొట్టివేసింది.
• సూత్రం: relationship in the nature of marriage మాత్రమే Section 2(f) పరిధిలోకి వస్తుంది. live-in relationship simpliciter రాదు (పేరాలు 53, 65).
• ఎనిమిది మార్గదర్శకాలు (పేరా 55):
  • (1) సంబంధం కాలవ్యవధి;
  • (2) shared household;
  • (3) వనరుల కలయిక, ఆర్థిక ఏర్పాట్లు;
  • (4) గృహ ఏర్పాట్లు;
  • (5) లైంగిక సంబంధం;
  • (6) పిల్లలు;
  • (7) బహిరంగంగా కలసి తిరగడం; మరియు
  • (8) పక్షకారుల ఉద్దేశం, ప్రవర్తన.
• ఐదు ఉదాహరణ వర్గాలు (పేరా 37):
  • (a) పెళ్లికాని పురుషుడు, స్త్రీ: కవర్ అవుతారు;
  • (b) వివాహితుడని తెలిసి అతనితో సంబంధంలోకి వచ్చిన పెళ్లికాని స్త్రీ: ఈ కేసు;
  • (c) పెళ్లికాని పురుషునితో తెలిసి సంబంధంలోకి వచ్చిన వివాహిత స్త్రీ: ప్రశ్న తెరిచే ఉంది;
  • (d) పురుషుడు వివాహితుడని తెలియని పెళ్లికాని స్త్రీ: కవర్ అవ్వచ్చు; మరియు
  • (e) స్వలింగ భాగస్వాములు: కవర్ కారు.
• ట్రాప్: మార్గదర్శకాలు సమగ్రం కాదని కోర్టు చెబుతుంది. concubineకు ఈ చట్టం కింద పరిష్కారం లేదని, పార్లమెంటు చర్య తీసుకోవాలని కూడా చెబుతుంది (పేరాలు 55, 57, 62).
• ట్రాప్: Section 2(f) means అని వాడింది కాబట్టి అది prima facie restrictive and exhaustive (పేరా 34).
• relationship in the nature of marriage ఉందని వాదించే పక్షం దాని గుర్తింపు లక్షణాలను తప్పనిసరిగా నిరూపించాలి (పేరా 36).
• అప్పీలుదారు alienation of affection అనే ఉద్దేశపూర్వక tortకు పాల్పడిందని కోర్టు తీర్పు చెప్పింది (పేరాలు 64, 67). ఇది కోర్టు పరిశీలన మాత్రమే, ఒక దావాలో డిక్రీ కాదు.
• D. Velusamy v. D. Patchaiammal (2010)తో కలిపి చదవండి.

ఈ పేజీ తీర్పు పూర్తి పాఠం ఆధారంగా తయారు చేయబడింది.