Sujata Sharma v. Manu Gupta (సుజాత శర్మ v. మను గుప్తా)

ఉమ్మడి హిందూ కుటుంబంలో పెద్ద coparcener (పుట్టుకతోనే వాటా ఉన్న సభ్యుడు)కు ఆ కుటుంబ Karta (కుటుంబ నిర్వాహకుడు) అయ్యే హక్కు ఉంటుంది. D.R. Gupta & Sons (HUF)లో పెద్ద coparcener సుజాత శర్మ, ఆమె ఒక మహిళ. 2005 సవరణ అడ్డంకిని తొలగించిందని, అందువల్ల ఆమె Karta కావచ్చని ఢిల్లీ హైకోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది.

త్వరిత పునశ్చరణ

పక్షకారులు

శ్రీమతి సుజాత శర్మ (Mrs. Sujata Sharma) — వాది; HUFలో జీవించి ఉన్న సభ్యులలో పెద్దది, Kishan Mohan Gupta కుమార్తె. తాను దాని Karta అని ఆమె వాదించింది.

శ్రీ మను గుప్తా (Shri Manu Gupta) — ప్రతివాది సంఖ్య 1; ఆమె వాదనను వ్యతిరేకించిన 1 నుంచి 4 ప్రతివాదులలో ఒకరు. జీవించి ఉన్న మగ సభ్యులలో పెద్దవాడిగా తాను Karta అని 2006 నాటి ఆయన లేఖలు చెప్పాయని వాది వాటిపై ఆధారపడింది (పేరా 7).

1 నుంచి 4 ప్రతివాదులు — వాదనను వ్యతిరేకించారు; హిందూ చట్టం ప్రకారం నిర్వహణ పురుషుల హక్కు అని వాదించారు.

5 నుంచి 9 ప్రతివాదులు — వాదనకు అభ్యంతరం లేదని (NOC) తెలిపారు; అది ఫిర్యాదుతో పాటు దాఖలైంది. కోర్టు వారిని దాదాపు వాదులుగానే పరిగణించింది (పేరా 1).

10, 11 ప్రతివాదులు — తమ స్థానం చట్ట ప్రకారం నిర్ణయించబడాలని చెప్పారు. వారి న్యాయవాది వాది వాదనను సమర్థించారు (పేరాలు 1, 12).

విచారణ చరిత్ర

1. వాది ఢిల్లీ హైకోర్టులో CS(OS) 2011/2006 దాఖలు చేసింది. తీర్పు 14.12.2015న రిజర్వ్ చేయబడి, 22.12.2015న ప్రకటించబడింది.
2. 15.09.2008 నాటి ఉత్తర్వుతో తొమ్మిది వివాదాంశాలు రూపొందించబడ్డాయి (పేరా 3).
3. వివాదాంశం 1 (దావా విలువ, కోర్టు ఫీజు) మొదట 1 నుంచి 4 ప్రతివాదులకు అనుకూలంగా నిర్ణయమైంది. ఆ నిర్ణయం 17.01.2013న Appeal No. 293/2010లో రద్దయింది, కాబట్టి ఆ వివాదాంశం వాదికి అనుకూలంగా తేలింది (పేరా 4).
4. PW-3 N.V. Satyanarayan (Defence Estate Officer, Delhi Circle) 18.07.2013న సాక్ష్యం ఇచ్చారు (పేరా 7).
5. ఏకసభ్య న్యాయమూర్తి 2, 3, 4, 7 వివాదాంశాలను వాదికి అనుకూలంగా, తర్వాత 5, 6, 8 వివాదాంశాలను నిర్ణయించారు. 22.12.2015న దావాను అనుమతించారు (పేరాలు 12, 27, 29).

వాస్తవాలు

1. పక్షకారులు D.R. Gupta & Sons, HUFలో coparceners (పేరా 1).
2. దావా ఆస్తి 4, University Road, Delhi-110007లోని నివాస ఆస్తి. దీనిలో Motor and General Finance Ltd. షేర్లు, ఆ సంస్థలోని డిపాజిట్లు కూడా ఉన్నాయి. రెండు బ్యాంకు ఖాతాలు ఉన్నాయి: Bank of India (Asaf Ali Road), Vijaya Bank (Ansari Road) (పేరా 2).
3. Bungalow No. 4 కంటోన్మెంట్ లీజును 25.07.1906న శాశ్వత కాలానికి, ఏడాదికి Rs. 12 అద్దెపై D.R. Guptaకు ఇచ్చారు. ఆయన 01.10.71న మరణించారు (పేరా 7).
4. ఆస్తి HUF పేరిటా, ఐదుగురు చట్టబద్ధ వారసుల పేరిటా మ్యుటేట్ అయింది: Kishan Mohan, Mohinder Nath, Jatinder Nath, Ravinder Nath, Bhupinder Nath (పేరా 7).
5. నోట్ షీట్ ప్రకారం Kishan Mohan Gupta 17-2-1984న మరణించారు. ఆయన వారసుల పేర్లు రికార్డులో చేర్చబడ్డాయి (పేరా 7).
6. వాది గుర్తింపు పొందిన coparcener Kishan Mohan Gupta కుమార్తె. ఆమెకు 1977లో వివాహమైంది (పేరాలు 3, 27).
7. 18.01.1999 నాటి మౌఖిక కుటుంబ సర్దుబాటు 01.04.1999 నాటి పత్రంలో (Ex. PW1/5) నమోదైంది. Kishan Mohan Gupta శాఖకు, అంటే ఆయన భార్య Shanta K. Mohan, కుమార్తెలు Sujata Sharma, Radhika Sethలకు 1/5వ వాటా ఉందని అందులో ఉంది (పేరా 9).
8. మిగిలిన నాలుగు 1/5వ వాటాలు Mahendra Nath Gupta (Karta గా), Ravinder Nath Gupta, Bhupinder Nath Gupta, Jitender Nath Guptaలకు ఉన్నాయి (పేరా 9).
9. 08.09.2006 నాటి లేఖ (Ex. P-4) ప్రతివాది 9 Bharat Guptaకు, 3.10.2006 నాటి లేఖ (Ex. P-3) Military అధికారులకు, Mukul Gupta (ప్రతివాది 6)కు రాసినవని వాది న్యాయవాది చూపించారు. వాటిలో Manu Gupta HUF Karta గా రాశారు (పేరా 7).
10. డిఫెన్స్ ఎస్టేట్ రికార్డుపై కూడా న్యాయవాది ఆధారపడ్డారు. అందులో R.N. Gupta (Karta) పేరిట మ్యుటేషన్ ఉంది. 5.8.2003 నాటి లేఖ ఆయనను D.R. Gupta జీవించి ఉన్న ఏకైక కుమారుడిగా, JHUF Kartaగా పేర్కొంది (పేరా 7).
11. వాది HUFలో జీవించి ఉన్న సభ్యులలో పెద్దదనే విషయంలో పక్షకారుల మధ్య వివాదం లేదు (పేరా 8).
12. 1 నుంచి 4 ప్రతివాదులు ఆమె వాదనను వ్యతిరేకించారు. 5 నుంచి 9 ప్రతివాదులకు అభ్యంతరం లేదు (పేరా 1).

లేవనెత్తిన వివాదాంశాలు

ప్రధాన ప్రశ్న ఇది: HUF ఆస్తి coparcenersలో మొదట పుట్టిన వాది, తన పుట్టుక ఆధారంగా దాని Karta కావడానికి అర్హురాలా? (పేరా 1). 15.09.2008 నాటి ఉత్తర్వుతో కోర్టు ఈ వివాదాంశాలను రూపొందించింది (పేరా 3).

1. దావా విలువ సరిగా కట్టారా, తగిన కోర్టు ఫీజు చెల్లించారా? (OPP)
2. ప్రకటన కోరే ఈ దావా ప్రస్తుత రూపంలో నిలబడుతుందా? (OPP)
3. అసలు ఏదైనా coparcenary ఆస్తి (coparceners ఉమ్మడిగా కలిగి ఉన్న ఆస్తి) లేదా HUF ఉందా? (OPP)
4. వాది D.R. Gupta and Sons HUF సభ్యురాలా, అయితే దాని ప్రభావం ఏమిటి? (OPP)
5. 1984లో తండ్రి Sh. K.M. Gupta మరణంతో వాది వాటా వేరుపడిందా? (OPD)
6. HUF ఉందనుకుంటే, ముఖ్యంగా 1977లో ఆమె వివాహం తర్వాత, వాదిని దానిలో అంతర్భాగంగా పరిగణించవచ్చా? ఆమె ఎప్పుడైనా coparcener గా దాని వ్యవహారాల్లో పాల్గొందా, దాని ప్రభావం ఏమిటి? (OPP)
7. HUF ఉందనుకుంటే, వాది coparcener గా, చట్టబద్ధంగా Karta కావడానికి అర్హురాలా? (OPP)
8. Hindu Succession Act కు 2005 సవరణ ప్రభావం ఏమిటి? అది ఉమ్మడి కుటుంబ భావనను, దాని ఆస్తులను, coparcenary చట్టంలో మార్చిందా? (OPP)
9. ఏ ఉపశమనం ఇవ్వాలి?

వాదనలు

వాది తరఫున (Ms. Mala Goel)

1. Hindu Succession (Amendment) Act, 2005 తర్వాత హిందూ పురుషుడికి ఉన్న అన్ని హక్కులు హిందూ స్త్రీకి కూడా ఉన్నాయి. కుమార్తె పుట్టుకతోనే సొంత హక్కుతో coparcener, కుమారుడికి ఉన్న హక్కులే ఆమెకూ ఉంటాయి (పేరా 5).
2. ఆమె 2005లో మార్చిన Hindu Succession Act, 1956లోని సెక్షన్ 6పై ఆధారపడింది. అది కుమార్తెను పుట్టుకతోనే coparcener చేస్తుంది. అదే హక్కులు, బాధ్యతలు ఇస్తుంది. Mitakshara (హిందూ చట్టంలో ప్రధాన పాఠశాల) coparcener అనే మాటలో కుమార్తె కూడా వస్తుందని కూడా అది చెబుతుంది (పేరా 5).
3. ఆమె Tribhovan Das Haribhai Tamboli v. Gujarat Revenue Tribunal (AIR 1991 SC 1538)పై ఆధారపడింది: నిర్వాహకత్వం పుట్టుక, సీనియారిటీ ప్రకారం వస్తుంది; అందరికంటే సీనియర్ సభ్యుడు Karta (పేరా 6).
4. ఆమె Ram Belas Singh v. Uttamraj Singh (AIR 2008 Patna 8)పై ఆధారపడింది: 2005 చట్టం తర్వాత Hindu Mitakshara coparcener అనే మాటలో కుమార్తె కూడా వస్తుంది; పుట్టుకతోనే అవే హక్కులు, బాధ్యతలు ఉంటాయి (పేరా 6).
5. ప్రతివాది 1 HUF ఉనికిని అంగీకరించారు. 3.10.2006 (Ex. P-3), 08.09.2006 (Ex. P-4) నాటి ఆయన లేఖలు, జీవించి ఉన్న మగ సభ్యులలో పెద్దవాడిగా తనను Karta గా వర్ణించుకున్నాయి (పేరా 7).
6. నోట్ షీట్ No. 36 సారాంశం (Ex. PW3/C), PW-3 సాక్ష్యం (18.07.2013) ప్రకారం Defence Estate కార్యాలయం ఆ ఆస్తిని Karta ఉన్న HUF ఆస్తిగా పరిగణించింది (పేరా 7).
7. వాది HUFలో జీవించి ఉన్న సభ్యులలో పెద్దది, అందువల్ల ఆమె డిక్రీ కోరుతోంది (పేరా 8).
8. ఆమె Raghunath Rai Bareja v. Punjab National Bank ((2007) 2 SCC 230)పై ఆధారపడింది. ఇది పుట్టబోయే కుమారుడి హక్కులపై Dayabhaga (బెంగాల్ హిందూ చట్ట పాఠశాల), Mitakshara తేడాను చెబుతుంది. Mitakshara రక్తసంబంధంపై ఆధారపడుతుంది. సెక్షన్ 6 దానిని వారసత్వం అన్ని అంశాలకు, అంటే పెద్ద coparcener గా Karta అయి నిర్వహించే హక్కుకు కూడా, మహిళా coparceners వరకు విస్తరిస్తుంది (పేరా 9).
9. 01.04.1999 నాటి కుటుంబ సర్దుబాటు (Ex. PW1/5) పక్షకారులు HUF సభ్యులని, ఒక్కొక్కరికి 1/5వ వాటా అని నిర్ధారించింది. No. 4 University Road లో నివాసం, Rs. 20 కోట్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ధర వస్తేనే అమ్మకం లేదా అభివృద్ధి, తరలింపు చెల్లింపులు, తర్వాత హద్దుల నిర్ణయం గురించి కూడా అది చెప్పింది (పేరా 9).
10. వాది ఆ సర్దుబాటుపై కుటుంబ సభ్యురాలిగా సంతకం చేసింది. ఆమెకు వాటా ఉందని ఆ సంతకం చూపిస్తుంది, లేకపోతే సంతకం అవసరమే లేదు (పేరా 10).
11. Karta కు నియంత్రణలు ఉన్నాయి. ఏ coparcener కైనా నష్టం కలిగేలా లేదా అతడిని మినహాయించేలా హక్కులు సృష్టించకూడదు, ఆస్తిని తీసుకోకూడదు (పేరా 11).
12. హిందూ చట్టంపై Mulla ప్రకారం, కుమార్తెకు ఇప్పుడు coparcener హక్కులన్నీ ఉంటాయి, విభజన (ఉమ్మడి ఆస్తి పంపకం) కోరే హక్కు కూడా. పాత చట్టంలో స్త్రీ Karta కాలేకపోయేది, కొత్త నిబంధన ప్రకారం ఆమె కూడా Karta కావచ్చు (పేరా 21).
13. భారత లా కమిషన్ 174వ నివేదిక ప్రకారం ఆధునిక జీవితంలో స్త్రీలు సమానులు. HUFను Karta గా నిర్వహించే హక్కును వారికి నిరాకరించడానికి కారణం కనిపించదని అది చెప్పింది. వారసత్వం అన్ని అంశాలను కవర్ చేసేలా సెక్షన్ 6 రూపొందింది (పేరా 22).

పేరా 23లోని వాదన (మాట్లాడినవారి పేరు చెప్పలేదు)

1. కోర్టు ప్రశ్నకు బదులుగా, న్యాయవాది (పేరా 23లో పేరు లేదు) సవరణకు ముందే ఆమె తండ్రి మరణించారని వాదించారు. ఆమెకు అనుకూలంగా testamentary succession (వీలునామా ద్వారా వారసత్వం) లేదు, కాబట్టి ఆ ఆధారంగా ఆమెకు coparcenary హక్కు ఉండదు. Kishan Mohan Gupta జీవించి ఉన్న వారసుడు మగవాడైతే అతనికి coparcenaryలో హక్కులు ఉండేవని అదే న్యాయవాది చెప్పారు (పేరా 23).

10, 11 ప్రతివాదుల తరఫున (Mr. B.K. Srivastava), వాదిని సమర్థిస్తూ

1. సెక్షన్ 6(1) స్పష్టమైనది, వ్యాఖ్యానం అవసరం లేదు. Hindu Mitakshara coparcener అనే మాటలో కుమార్తె సమాన హక్కులతో వస్తుంది. సెక్షన్ 4 విరుద్ధ అభిప్రాయాలను అధిగమిస్తుంది (పేరా 12).
2. literal rule of interpretation (స్పష్టమైన పదాలకు వాటి సాధారణ అర్థం ఇవ్వడం) కోసం వారు Raghunath Rai Bareja ((2007) 2 SCC 230 నివేదికలోని 40వ పేరా)పై ఆధారపడ్డారు. అక్కడ సుప్రీంకోర్టు literal rule ను మొదటి, ప్రధాన సూత్రం అంది. పదాలు అస్పష్టంగా ఉన్నప్పుడు, అర్థవంతమైన ఫలితం ఇవ్వనప్పుడు, లేదా అక్షరాలా చదివితే చట్టం ఉద్దేశాన్నే దెబ్బతీసినప్పుడే ఇతర నియమాలు వర్తిస్తాయని చెప్పింది. పదాల్లోని లోపాన్ని కోర్టు సరిదిద్దలేదు (పేరా 12).
3. వారు Ganduri Koteshwar Ramma v. Chakiri Yanadi ((2011) 9 SCC 788)పై ఆధారపడ్డారు: 9.9.2005 నుంచి coparcenary ఆస్తిలో మగ, ఆడ సభ్యుల హక్కులు సమానం. శాసనసభ కుమార్తెలకు వాస్తవిక హక్కు ఇచ్చింది (పేరా 13).
4. ఆ తీర్పు S. Sai Reddy v. S. Narayana Reddy ((1991) 3 SCC 647)పై ఆధారపడింది: Hindu Succession Act మహిళలకు ప్రయోజనకరమైన చట్టం, కాబట్టి దానికి అక్షరార్థ ప్రభావం ఇవ్వాలి (పేరా 13).
5. Hindu Succession (Andhra Pradesh Amendment) Act, 1986లోని సెక్షన్ 29(a) సెక్షన్ 6తో pari materia (ఒకే విషయంపై ఉన్న నిబంధన అని న్యాయవాది వాడిన మాట). కాబట్టి Sai Reddy సూత్రాన్ని అనుసరించాలి, పెద్ద సభ్యుడి హక్కు స్త్రీ సభ్యులకూ విస్తరిస్తుంది (పేరా 14).
6. వాది పెద్ద coparcener. 2005 సవరణ అనర్హతను తొలగించింది, కాబట్టి ఆమె లింగం Karta కావడానికి అనర్హత కాదు (పేరా 14).
7. వారు ఇదే కోర్టు తీర్పు Sukhbir Singh v. Gaindo Devi (RFA(OS) 30/1974, CM Application 2730/2014)పై ఆధారపడ్డారు: చట్టానికి విరుద్ధమైన ఆచారాలను, గ్రంథాలను సెక్షన్ 4 అధిగమిస్తుంది (పేరా 14).
8. వారు 2005 చట్టం Statement of Objects and Reasons ను ప్రస్తావించారు. కుమార్తెలను coparcenary నుంచి మినహాయించడం లింగ వివక్ష అని, సమానత్వ ప్రాథమిక హక్కును నిరాకరించడమని అది చెప్పింది. Andhra Pradesh, Tamil Nadu, Karnataka, Maharashtra ఇప్పటికే సమాన హక్కులు ఇచ్చాయి, Kerala 1976 చట్టంతో ఉమ్మడి కుటుంబ వ్యవస్థను రద్దు చేసింది. సెక్షన్ 23ను తొలగించాలని కూడా ప్రతిపాదించింది (పేరా 20).
9. Articles 14, 15, 16, Directive Principles స్త్రీలకు సానుకూల రాజ్యాంగ రక్షణ ఇస్తాయి (పేరా 21).
10. వారు Nirmala v. Government of NCT of Delhi (ILR (2010) Supp. (1) Delhi 413, పేరా 13)పై ఆధారపడ్డారు. అది సెక్షన్ 4 ఉప-సెక్షన్ 2 తొలగింపు ప్రభావాన్ని వివరిస్తుంది. పాత సెక్షన్ 6, కొత్త సెక్షన్ 6, సెక్షన్లు 8, 9 పాఠాన్ని కూడా ఇస్తుంది (పేరా 21).

1 నుంచి 4 ప్రతివాదుల తరఫున

1. సెక్షన్ 4ను దాని సందర్భంలో చదవాలి. చట్టం నిర్దిష్ట నిబంధన చేసిన ఆచార హక్కులను మాత్రమే అది అధిగమిస్తుంది. సెక్షన్ 6 HUF Karta ను ప్రస్తావించదు, కాబట్టి ఆ హక్కును హిందూ చట్ట గ్రంథాల నుంచి గ్రహించాలి (పేరా 15).
2. వారు Tribhovan Das లోని పేరా 13పై ఆధారపడ్డారు; అది Raghavachariar యొక్క Hindu Law Principles and Precedents (8th ed., 1987), Section 275ను ఉటంకిస్తుంది. సీనియర్ సభ్యుడు నిర్వహిస్తాడు. తండ్రి తర్వాత తదుపరి సీనియర్ మగ సభ్యుడు నిర్వహిస్తాడు. తండ్రి లేకపోతే లేదా వైదొలగితే, నిర్వహణకు అవసరమైన సామర్థ్యం లోపించనంత వరకు నిర్వహణ పెద్ద మగ సభ్యుడికి వెళ్తుంది. అనారోగ్యం లేదా ఇతర తగిన కారణంతో అసమర్థుడైతే తప్ప సీనియర్ సభ్యుడు నిర్వహిస్తాడు (పేరా 15).
3. S. Sai Reddy పెద్ద మగ సభ్యుడికి Karta అయ్యే హక్కును మాత్రమే గుర్తిస్తుంది. 2005 సవరణ స్త్రీలకు coparceners గా సమాన హక్కులు ఇచ్చింది కానీ HUF ఆస్తి నిర్వహణలో హక్కు ఇవ్వలేదు (పేరా 16).
4. Hindu Succession Act, 1956 హిందువు వీలునామా లేని ఆస్తుల వారసత్వాన్ని మాత్రమే చూస్తుంది. ఆస్తి నిర్వహణ గురించి అది మాట్లాడదు (పేరా 16).
5. లిఖిత పత్రం (written statement)లోని 8వ, 9వ పేరాలు Karta అధికారాలను వివరిస్తాయి; అవి చాలా విస్తృతమైనవి (wide amplitude) (పేరా 17).
6. సెక్షన్ 4 కింద ఆచారంపై ఉన్న పరిమితి సమగ్రమైనది కాదు. సెక్షన్ 6 వారసత్వ హక్కులను మాత్రమే నిర్వచిస్తుంది, నిర్వహణను కాదు. నిర్వచించని హక్కులను ఆచారం, ప్రాచీన గ్రంథాల నుంచి గ్రహించాలి. నిర్వహణ హక్కు స్త్రీకి ఇవ్వనప్పుడు ఆచార పద్ధతిని పరిశీలించాలి (పేరా 17).
7. వారు Badshah v. Urmila Badshah Godse ((2014) 1 SCC 188, పేరాలు 13, 14, 16, 20, 22)పై ఆధారపడ్డారు (పేరా 17).
8. మానసిక వైకల్యాలు లేదా గాయాలు ఉన్నవారు వారసత్వం పొందడానికి అడ్డంకులు తొలగించేందుకు వారసత్వ చట్టాలు చేశారు. వారు Hindu Inheritance Act, 1928, Hindu Law of Act, 1929, Hindu Amendment Right to Property Act, 1937ను పేర్కొన్నారు (పేరా 17).
9. 1956 చట్టం కూడా అడ్డంకులు తొలగించింది. సెక్షన్ 24 పునర్వివాహం చేసుకున్న వితంతువు గురించి (తర్వాత రద్దయింది). సెక్షన్ 14 హిందూ స్త్రీకి తన స్వాధీనంలోని ఆస్తిపై సంపూర్ణ యాజమాన్యం ఇస్తుంది. HUF నిర్వహణ ప్రాచీన హిందూ గ్రంథం ప్రకారం పెద్ద మగ సభ్యుడికి ఉంటుంది; స్త్రీ coparcener హక్కులను దానికి విస్తరించాలని చట్టం ఎప్పుడూ అనుకోలేదు (పేరా 19).

కోర్టు తార్కికం

Najmi Waziri, J. (ఏకైక తీర్పు)

1. Noted: మొదట పుట్టిన coparcener గా వాది Karta పదవిని కోరింది. దావా ఆస్తి, పక్షకారులు ఇవ్వబడ్డారు (పేరాలు 1-2).
2. Noted: 15.09.2008 నాటి ఉత్తర్వుతో తొమ్మిది వివాదాంశాలు రూపొందాయి (పేరా 3).
3. Held: వివాదాంశం 1 వాదికి అనుకూలంగా తేలింది. 1 నుంచి 4 ప్రతివాదులకు అనుకూలంగా ఉన్న మునుపటి నిర్ణయం 17.01.2013న Appeal No. 293/2010లో రద్దయింది (పేరా 4).
4. Noted: వాది 2005లో మార్చిన సెక్షన్ 6, Tribhovan Das, Ram Belas Singhపై ఆధారపడుతోంది. కుమార్తెల సమాన హోదాకు, సీనియారిటీ నియమానికి ఇవే ఆధారాలు (పేరాలు 5-6).
5. Noted: HUF ఉనికిని చూపడానికి వాది న్యాయవాది రికార్డుపై ఆధారపడ్డారు. ప్రతివాది 1 Karta గా రాసిన లేఖలను, ఆస్తి Karta పేరిట మ్యుటేట్ కావడాన్ని ఆయన చూపారు (పేరా 7).
6. Noted: వాది HUFలో జీవించి ఉన్న సభ్యులలో పెద్దదనే విషయంలో వివాదం లేదు (పేరా 8).
7. Noted: Dayabhaga, Mitakshara పాఠశాలల మధ్య తేడాను Raghunath Rai Bareja వివరిస్తుంది. 01.04.1999 నాటి కుటుంబ సర్దుబాటు పక్షకారుల వాటాలను నిర్ధారించింది (పేరా 9).
8. Noted: వాది ఆ సర్దుబాటుపై కుటుంబ సభ్యురాలిగా సంతకం చేసిందని తీర్పు చెబుతోంది. ఆమె సంతకం ఆమెకు వాటా ఉందని చూపుతుందని అది అంటోంది (పేరా 10).
9. Noted: Karta కు నియంత్రణలు ఉన్నాయని, ఏ coparcener కైనా నష్టం కలిగేలా హక్కులు సృష్టించకూడదని, ఆస్తిని తీసుకోకూడదని వాది తరఫు న్యాయవాది వాదించారు (పేరా 11).
10. Held: 2, 3, 4, 7 వివాదాంశాలకు వాదికి అనుకూలంగా అవును అనే సమాధానం ఇవ్వబడింది (పేరా 12, ఇలా సంఖ్య వేసిన మొదటి పేరా).
11. Noted: literal rule, Ganduri Koteshwar Ramma, Sai Reddy, Andhra Pradesh సవరణలోని సెక్షన్ 29(a)పై 10, 11 ప్రతివాదుల వాదనలను కోర్టు నమోదు చేసింది. 1 నుంచి 4 ప్రతివాదుల ప్రతివాదనలనూ నమోదు చేసింది (పేరాలు 12-17, 19).
12. Noted: Sai Reddy సెక్షన్ 6ను కాక చట్టంలోని సెక్షన్ 29(a)ను పరిశీలించిందని కోర్టు నమోదు చేసింది (పేరా 13).
13. Noted: మునుపటి చట్టం కుమార్తెల పట్ల వివక్ష చూపిందని 2005 సవరణ objects and reasons చెబుతున్నాయి. కోర్టు దీనిని, Articles 14, 15, 16పై రాజ్యాంగ వాదనను నమోదు చేసింది (పేరాలు 20-21).
14. Noted: Nirmala v. Government of NCT of Delhi పాత సెక్షన్ 6, కొత్త సెక్షన్ 6, సెక్షన్లు 8, 9ను ఇస్తుంది. Mulla ఉద్ధరణతో పాటు వీటినీ కోర్టు నమోదు చేసింది (పేరా 21).
15. Noted: వాది న్యాయవాది లా కమిషన్ 174వ నివేదికపై కూడా ఆధారపడ్డారు (పేరా 22).
16. Noted: 2005 సవరణకు ముందే వాది తండ్రి మరణించారని, ఆమెకు అనుకూలంగా testamentary succession లేదని న్యాయవాది (పేరా 23లో పేరు లేదు) వాదించారు. Kishan Mohan Gupta జీవించి ఉన్న వారసుడు మగవాడైతే అతనికి coparcenaryలో హక్కులు ఉండేవని అదే న్యాయవాది చెప్పారు (పేరా 23).
17. Held: పెద్ద Karta మరణంతో వాది హక్కు ఏర్పడింది. ఆమె Land and Building Departmentతో ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలు జరిపింది. ఆమె పెద్ద coparcener అని ఎవరూ ఖండించలేదు. Why: చట్ట ప్రకారం, పెద్ద coparcener HUF Karta అవుతుంది (పేరా 24).
18. Held: ఆడవారికి వారసత్వ హక్కులు సమానంగా ఉండి, నిర్వహణలో మాత్రం వాటిని తగ్గించవచ్చనడం విచిత్రమైన వాదన. Why: "The clear language of Section 6 of the Hindu Succession Act does not stipulate any such restriction." 1 నుంచి 4 ప్రతివాదుల వాదనలను అంగీకరించలేము (పేరా 25).
19. Noted: Commissioner of Income Tax v. Seth Govindram Sugar Mills లో సుప్రీంకోర్టు Madras దృక్పథాన్ని ఆమోదించింది: నిర్వాహకత్వం coparcenership పై ఆధారపడుతుంది, స్త్రీలు coparceners కాదు కాబట్టి అది మగ సభ్యులకే పరిమితం. Nagpur దృక్పథాన్ని అది తిరస్కరించింది (పేరా 26).
20. Held: స్త్రీ Karta కాకుండా ఉన్న అడ్డంకి ఆమెకు coparcenership లేకపోవడం. సెక్షన్ 6 "socially beneficial legislation"; అది హిందూ పురుషులకు, స్త్రీలకు సమాన వారసత్వ హక్కులు ఇస్తుంది (పేరా 27).
21. Held: స్త్రీల పెరిగిన హక్కులపై చట్టబద్ధ హామీని తగ్గించడానికి లేదా పరిమితం చేయడానికి చేసే ఏ ప్రయత్నంపైనా కోర్టులు అత్యంత అప్రమత్తంగా ఉంటాయి (పేరా 27).
22. Held: 2005 సవరణతో అనర్హత తొలగిపోయింది, కాబట్టి "there is no reason why Hindu women should be denied the position of a Karta" (పేరా 27).
23. Held: మగ సభ్యుడు మొదట పుట్టిన పెద్దవాడిగా Karta కాగలిగితే, స్త్రీ సభ్యురాలు కూడా కాగలదు. పెద్ద స్త్రీ coparcener Karta కాకుండా నిరోధించే ఏ పరిమితినీ చట్టంలో కోర్టు చూడలేదు (పేరా 27).
24. Held: HUFలో వాది తండ్రికి ఉన్న హక్కు పోలేదు, అది ఆమెకు వారసత్వంగా వచ్చింది. తండ్రి మరణంతో సెక్షన్ 6 ప్రకారం ఆమెకు లభించిన coparcenary వారసత్వ హక్కును ఆమె వివాహం మార్చలేదు (పేరా 27).
25. Held: 5, 6, 8 వివాదాంశాలు కూడా వాదికి అనుకూలంగా నిర్ణయమయ్యాయి (పేరా 27).

Authorities

• Tribhovan Das Haribhai Tamboli v. Gujarat Revenue Tribunal (AIR 1991 SC 1538): Karta లేదా నిర్వాహకుడు ఇతర సభ్యుల కంటే ఉన్నత స్థానంలో ఉంటాడు; అందరికంటే సీనియర్ సభ్యుడు Karta అవుతాడు. వాది దీనిపై ఆధారపడింది; 1 నుంచి 4 ప్రతివాదులు Raghavachariar ను ఉటంకించే పేరా 13పై ఆధారపడ్డారు (పేరాలు 6, 15).
• Ram Belas Singh v. Uttamraj Singh (AIR 2008 Patna 8): 2005 చట్టం తర్వాత ఆ మాటలో coparcener కుమార్తె కూడా వస్తుంది. పుట్టుకతోనే ఆమెకు అవే హక్కులు, బాధ్యతలు ఉంటాయి (పేరా 6).
• Raghunath Rai Bareja and Another v. Punjab National Bank and Others ((2007) 2 SCC 230; తీర్పు సంవత్సరాన్ని 2207 అని ముద్రించింది): పుట్టబోయే కుమారుడి విషయంలో Dayabhaga, Mitakshara తేడాకు ఉదహరించారు (పేరా 9). literal rule కోసం కూడా ఉదహరించారు (పేరా 12).
• Swedish Match AB v. Securities and Exchange Board, India (AIR 2004 SC 4219), Prakash Nath Khanna v. C.I.T. (2004 (9) SCC 686), Delhi Financial Corporation v. Rajiv Anand (2004 (11) SCC 625), Government of Andhra Pradesh v. Road Rollers Owners Welfare Association (2004 (6) SCC 210): literal rule గురించి Raghunath Rai Bareja ఉద్ధరణలో ఉదహరించబడ్డాయి (పేరా 12).
• Ganduri Koteshwar Ramma & Anr. v. Chakiri Yanadi & Anr. ((2011) 9 SCC 788): 9.9.2005 నుంచి coparcenary ఆస్తిలో మగ, ఆడ సభ్యుల హక్కులు సమానం (పేరా 13).
• S. Sai Reddy v. S. Narayana Reddy ((1991) 3 SCC 647): ఈ చట్టం ప్రయోజనకరమైన చట్టం. అది సెక్షన్ 6ను కాక సెక్షన్ 29(a)ను పరిశీలించిందని కోర్టు గమనించింది (పేరాలు 13-14, 16).
• Sukhbir Singh v. Gaindo Devi (RFA(OS) 30/1974, CM Application 2730/2014): చట్టానికి విరుద్ధమైన ఆచారాలను, గ్రంథాలను సెక్షన్ 4 అధిగమిస్తుంది (పేరా 14).
• Badshah v. Urmila Badshah Godse ((2014) 1 SCC 188): 1 నుంచి 4 ప్రతివాదులు ఆధారపడ్డారు (పేరా 17).
• Nirmala & Ors. v. Government of NCT of Delhi & Ors. (ILR (2010) Supp. (1) Delhi 413): సెక్షన్ 4(2) తొలగింపు ప్రభావం; పాత, కొత్త సెక్షన్ 6, సెక్షన్లు 8, 9 పాఠం (పేరా 21).
• Mulla, Principles of Hindu Law: కుమార్తె ఇప్పుడు coparcener, విభజన కోరవచ్చు, Karta కూడా కావచ్చు (పేరా 21).
• 174th Report of the Law Commission of India: HUFను Karta గా నిర్వహించే హక్కును స్త్రీలకు నిరాకరించకూడదు (పేరా 22).
• Commissioner of Income Tax, Madhya Pradesh, Nagpur and Bhandara v. Seth Govindram Sugar Mills (AIR 1966 SC 24): నిర్వాహకత్వానికి coparcenership తప్పనిసరి అర్హత, అందరికంటే సీనియర్ స్త్రీ నిర్వాహకురాలు కాలేదు అనే Madras దృక్పథాన్ని ఆమోదించింది. Budhi Jena v. Dhobai Naik (Orissa), V.M.N. Radha Ammal v. Commissioner of Income-tax (Madras), విరుద్ధమైన Nagpur దృక్పథాన్ని ఉటంకించింది (పేరా 26).
• Raghavachariar, Hindu Law Principles and Precedents (8th ed., 1987), Section 275: నిర్వాహకుడిగా సీనియర్ సభ్యుడి గురించి Tribhovan Das లో ఉటంకించబడింది (పేరా 15).
• Also cited in footnotes: none; తీర్పులో footnotes లేవు.

Provisions mentioned

• Section 6, Hindu Succession Act, 1956 (2005లో మార్చినది): coparcener కుమార్తె పుట్టుకతోనే coparcener అవుతుంది, కుమారుడికి ఉన్న హక్కులు, బాధ్యతలే ఆమెకు ఉంటాయి. ఆమెకు వచ్చిన ఆస్తిని coparcenary యాజమాన్య లక్షణాలతో ఆమె కలిగి ఉంటుంది. దానిని ఆమె వీలునామా ద్వారా ఇవ్వవచ్చు. హిందువు మరణించినప్పుడు వాటా survivorship (జీవించి ఉన్న coparceners వాటా తీసుకోవడం) ద్వారా కాక వారసత్వం ద్వారా వెళ్తుంది, కుమార్తెకు కుమారుడితో సమాన వాటా వస్తుంది. ముందే మరణించిన కుమారుడు లేదా కుమార్తె వాటా వారి జీవించి ఉన్న సంతానానికి, తర్వాత ఆ సంతానం సంతానానికి వెళ్తుంది. ఆ వాటా మరణానికి ముందు notional partition (మరణానికి ముందు జరిగినట్లు ఊహించే విభజన)లో వచ్చే వాటా; విభజన కోరే అర్హత ఉన్నా లేకపోయినా అదే. proviso (నియమానికి జోడించిన షరతు) 20 December 2004కు ముందు జరిగిన బదలాయింపులను, విభజనలను కాపాడుతుంది (పేరాలు 5, 21).
• Section 6(4): 2005 తర్వాత, కేవలం pious obligation (తండ్రి అప్పును తీర్చడం కుమారుడి మతపరమైన బాధ్యత) ఆధారంగా, తండ్రి అప్పు కోసం కుమారుడు, మనవడు, ముని మనవడిపై చర్య తీసుకునే హక్కును ఏ కోర్టూ గుర్తించదు. అంతకు ముందు అప్పులకు, బదలాయింపులకు రక్షణ ఉంది (పేరా 5).
• Section 6(5): 20 December 2004కు ముందు జరిగిన విభజనకు ఈ సెక్షన్ వర్తించదు. విభజన అంటే నమోదైన పత్రం లేదా కోర్టు డిక్రీ (పేరా 5).
• Old Section 6: పురుష హిందువు మరణిస్తే, అతని Mitakshara coparcenary వాటా survivorship ద్వారా వెళ్లేది. స్త్రీ Class I వారసురాలు (Scheduleలోని మొదటి వారసుల తరగతి) ఉంటే వారసత్వం ద్వారా వెళ్లేలా proviso చేసింది. Explanation 1 ఆ వాటాను మరణానికి ముందు notional partition లో వచ్చే వాటాగా నిర్ణయించింది. మరణానికి ముందు వేరుపడిన వ్యక్తి ఆ proviso ను ఉపయోగించలేడని Explanation 2 చెప్పింది (పేరా 21).
• Section 4: దానికి విరుద్ధమైన గ్రంథాలపై, ఆచారాలపై చట్టానికి ఉండే అధిగమించే ప్రభావం (పేరాలు 12, 14-15, 17, 21).
• Sections 8 and 9: వీలునామా లేని పురుషుల వారసత్వ సాధారణ నియమాలు (Class I వారసులు, తర్వాత Class II, తర్వాత agnates, తర్వాత cognates), వారసుల క్రమం (పేరా 21).
• Section 14: హిందూ స్త్రీ ఆస్తిని సంపూర్ణ యజమానిగా కలిగి ఉంటుంది (పేరా 19).
• Section 23: నివాస గృహ విభజనను కోరే హక్కు స్త్రీ వారసురాలికి లేకుండా చేసింది; 2005 చట్టం దానిని తొలగించాలని ప్రతిపాదించింది (పేరా 20).
• Section 24: పునర్వివాహం చేసుకున్న వితంతువు వారసత్వం; తర్వాత రద్దయింది (పేరా 19).
• Section 29(a), Hindu Succession (Andhra Pradesh Amendment) Act, 1986: సెక్షన్ 6తో pari materia అని చెప్పబడింది (పేరాలు 13-14).
• Section 6B: Ram Belas Singh ఈ సెక్షన్ గురించి చెప్పిందని పేర్కొన్నారు (పేరా 6).
• Articles 14, 15 and 16 రాజ్యాంగంలో, Directive Principles of State Policy: స్త్రీలకు సానుకూల రాజ్యాంగ రక్షణ (పేరా 21).
• Registration Act, 1908: దాని కింద నమోదైన పత్రం సెక్షన్ 6(5) ప్రకారం విభజన (పేరా 5).
• Hindu Inheritance Act, 1928; Hindu Law of Act, 1929; Hindu Amendment Right to Property Act, 1937: వారసత్వంలో అడ్డంకులు తొలగించిన పాత చట్టాలుగా పేర్కొన్నారు (పేరా 17).
• Kerala Joint Hindu Family System (Abolition) Act, 1976: objects and reasons లో పేర్కొనబడింది (పేరా 20).

తీర్పు

1. వాదికి అనుకూలంగా, ప్రార్థన నిబంధన ప్రకారం దావా అనుమతించబడింది (పేరా 29).
2. వాదిని D.R. Gupta & Sons (HUF) Karta గా ప్రకటించారు (పేరా 29).
3. దీనికి అనుగుణంగా డిక్రీ షీట్ తయారు చేయాలి (పేరా 30).
4. ఈ నిబంధనలతో దావా పరిష్కరించబడింది (పేరా 31).
5. ఖర్చులపై ఎలాంటి ఉత్తర్వు తీర్పులో లేదు.

న్యాయసూత్రం / Ratio

ఇంతకు ముందు స్త్రీ coparcener కాదు కాబట్టి Karta కాలేకపోయేది. సెక్షన్ 6కు 2005 సవరణ కుమార్తెను పుట్టుకతోనే coparcener చేసింది. కాబట్టి HUFలో పెద్ద స్త్రీ coparcener, పెద్ద మగ coparcener లాగే దాని Karta కావచ్చు.

ముఖ్య తీర్పు: "The Court finds no restriction in the law preventing the eldest female co-parcener of an HUF, from being its Karta." (పేరా 27).

విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ

తీర్పు పాఠం ఆధారంగా విశ్లేషణ.

• తార్కిక దశలు క్లుప్తంగా ఉన్నాయి. కోర్టు తన అభిప్రాయాన్ని ఇస్తుంది (పేరాలు 24-27); తీర్పులో ఎక్కువ భాగం వాదనలను నమోదు చేయడానికే సరిపోయింది.
• 2005కు ముందే తండ్రి మరణించారని, testamentary succession లేదని పేరా 23 నమోదు చేస్తుంది. అయినా వాది coparcenary హక్కు ఎలా ఏర్పడిందో తీర్పు వివరించదు. ఆమె తండ్రి హక్కు ఆమెకు వారసత్వంగా వచ్చిందని మాత్రమే అది చెబుతుంది (పేరా 27).
• పక్షకారులు విభజన చేసుకున్నారన్న కుటుంబ సర్దుబాటు వాక్యాన్ని తీర్పు వివరంగా చర్చించదు (పేరా 9). ఆ వాక్యం ప్రభావాన్ని అది నిర్ణయించదు.
• నిర్వహణను ఆచారం లేదా ప్రాచీన గ్రంథం ఎప్పుడైనా పరిమితం చేయగలదా అనేది కోర్టు నిర్ణయించలేదు. సెక్షన్ 6లో ఏ పరిమితీ లేదని మాత్రమే అది చెప్పింది (పేరాలు 25, 27).
• తీర్పులో కొన్ని పొరపాట్లు ఉన్నాయి: రెండవ 12వ పేరాలో 1956కు బదులు 1946, పేరా 9లో 2007కు బదులు 2207. Kishan Mohan Gupta మరణ తేదీ నోట్ షీట్‌లో, సర్దుబాటులోని క్లాజ్ 2.1(a)లో 17-2-1984, క్లాజ్ 2.3(a)లో 1983 (పేరాలు 7, 9).

ప్రాముఖ్యత

• 2005 సవరణ తర్వాత స్త్రీ HUF Karta కావచ్చని ఈ కేసు ప్రకటన ఇచ్చింది.
• ఇది నిర్వహణను coparcenership కు ముడిపెడుతుంది, కాబట్టి 2005 సవరణ వారసత్వ వాటాలనే కాక నిర్వహణనూ ప్రభావితం చేస్తుందని చదవబడుతుంది.
• ఇది సెక్షన్ 6ను socially beneficial legislation గా చూస్తుంది, అది ఇచ్చే హక్కులను పరిమితం చేయవద్దని కోర్టులను హెచ్చరిస్తుంది (పేరా 27).
• ఇది ఢిల్లీ హైకోర్టు ఏకసభ్య న్యాయమూర్తి తీర్పు.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు

• నియమం: సెక్షన్ 6కు 2005 సవరణ తర్వాత పెద్ద coparcener అయిన స్త్రీ Karta కావచ్చు. ట్రాప్: అడ్డంకి coparcenership లేకపోవడం, ప్రత్యేక లింగ నియమం కాదు.
• నియమం: నిర్వహణను పరిమితం చేయడానికి సెక్షన్ 6 ఏ ఆధారమూ ఇవ్వదు. ట్రాప్: సెక్షన్ 6 వారసత్వానికే వర్తిస్తుందని 1 నుంచి 4 ప్రతివాదులు వాదించారు. కోర్టు దానిని అంగీకరించలేమంది (పేరాలు 16, 25).
• నియమం: ముందటి Karta మరణంతో, పెద్ద coparcener గా ఆమె హక్కు ఏర్పడింది (పేరా 24). ట్రాప్: వివాహం ఆమె coparcenary హక్కును తీసివేయలేదు (పేరా 27).
• గుర్తుంచుకోవాల్సిన ఆధారాలు: Tribhovan Das (సీనియారిటీ), Seth Govindram Sugar Mills (నిర్వహణకు coparcenership కావాలి), Ganduri Koteshwar Ramma, Sai Reddy (ప్రయోజనకరమైన చట్టం).
• కోర్టు, తేదీ: Delhi High Court, Najmi Waziri, J., 22 December 2015, CS(OS) 2011/2006.

ఈ పేజీ తీర్పు పూర్తి పాఠం ఆధారంగా తయారు చేయబడింది. పేరా సంఖ్యలు తీర్పు పాఠాన్ని అనుసరిస్తాయి; తీర్పులో రెండు పేరాలకు 12 అని సంఖ్య వేశారు, 18, 28 సంఖ్యలు లేవు. రిపోర్టర్ citation తీర్పు పాఠంలో లేదు.