Harvinder Kaur v. Harmander Singh Choudhry (హర్వీందర్ కౌర్ v. హర్మందర్ సింగ్ చౌదరి)

ఒక భార్య restitution of conjugal rights (వైవాహిక జీవితాన్ని తిరిగి కొనసాగించమని కోర్టు ఇచ్చే ఆదేశం) డిక్రీపై అప్పీలు చేసి, హిందూ వివాహ చట్టం, 1955లోని Section 9 రాజ్యాంగ విరుద్ధమని వాదించింది. ఢిల్లీ హైకోర్టు జస్టిస్ Rohatgi, ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు T. Sareetha తీర్పుతో విభేదించారు. ఆయన Section 9ను సమర్థించి, వాస్తవాల ఆధారంగా అప్పీలును కొట్టివేశారు.

త్వరిత పునశ్చరణ

పక్షకారులు

• Harvinder Kaur — అప్పీలుదారు; భార్య. ఆమె restitution డిక్రీపై అప్పీలు చేసి, Section 9ను సవాలు చేసింది.
• Harminder Singh Chaudhary — ప్రతివాది; భర్త. అతను అదనపు జిల్లా జడ్జి నుంచి డిక్రీ పొందాడు. తీర్పు శీర్షికలో అతని పేరు Harmander Singh Choudhry అని ఉంది.
• Attorney-General of India — కోర్టు నోటీసు మేరకు హాజరయ్యారు. ఆయన Section 9ను సమర్థిస్తూ వాదించారు. తీర్పు ఆయన పేరు ఇవ్వలేదు.

విచారణ చరిత్ర

1. భర్త 14 ఫిబ్రవరి 1979న Section 9 కింద దాంపత్య హక్కుల పునరుద్ధరణ కోసం పిటిషన్ వేశాడు (పేరా 76).
2. అదనపు జిల్లా జడ్జి: భర్తకు restitution of conjugal rights డిక్రీ ఇచ్చాడు. భార్యను, ఆమె సాక్షులను నమ్మలేదు. ఆమె విడిపోవడానికి సరైన కారణం లేదని తేల్చాడు. డిక్రీ తేదీ 20 ఏప్రిల్ 1981 (పేరాలు 1, 78, 92; తేదీ పేరా 92 తర్వాతి ముగింపు ఉత్తర్వులో ఉంది).
3. ఢిల్లీ హైకోర్టు: భార్య అప్పీలు చేసింది. ఆమె న్యాయవాది Section 9 రాజ్యాంగబద్ధతను సవాలు చేశారు. కోర్టు Attorney-General కు నోటీసు ఇచ్చింది. ఆయన హాజరై వాదించారు (పేరా 2).
4. ఢిల్లీ హైకోర్టు 15 నవంబర్ 1983 తీర్పు: ముందు రాజ్యాంగ ప్రశ్నను నిర్ణయించారు (పేరాలు 3-75). తర్వాత అప్పీలులోని వాస్తవాలను నిర్ణయించారు (పేరాలు 76-92). అప్పీలు కొట్టివేయబడింది, ట్రయల్ డిక్రీ ధృవీకరించబడింది (పేరా 92).

వాస్తవాలు

1. అప్పీలుదారు Harvinder Kaur, ప్రతివాది Harminder Singh Chaudhary ను 10 అక్టోబర్ 1976న వివాహం చేసుకుంది (పేరా 76).
2. ఇద్దరూ ఉద్యోగస్తులే. భార్య Indian PetroChemical Limited లో పనిచేసేది. వివాహ సమయంలో ఆమె జీతం Rs. 600 (పేరా 76).
3. భర్త Sita Travels లో traffic manager గా పనిచేస్తున్నాడు. తీర్పు సమయంలో అతని జీతం నెలకు సుమారు Rs. 2000 (పేరా 76).
4. 14 జూలై 1978న వారికి కుమారుడు పుట్టాడు (పేరా 76).
5. భార్య 1978 మేలో matrimonial home విడిచివెళ్లిందని భర్త చెప్పాడు. భర్త 19 జనవరి 1978న తనను ఇంటి నుంచి గెంటివేశాడని భార్య చెప్పింది (పేరాలు 76, 78).
6. భర్త 14 ఫిబ్రవరి 1979న హిందూ వివాహ చట్టం Section 9 కింద పిటిషన్ దాఖలు చేశాడు (పేరా 76).
7. భార్య తన ఫిర్యాదులను పేర్కొంటూ written statement ఇచ్చింది. భర్త, అతని తల్లి తనను హింసించారని చెప్పింది. భర్త వేరే ఇల్లు ఏర్పాటు చేస్తే అతనితో కలిసి ఉంటానని చెప్పింది (పేరాలు 77-78).
8. పెళ్లి మొదటి రోజున భర్త, అతని బంధువులతో కలిసి ఒక fete కి వెళ్లినందుకు అత్తగారు తనను మందలించిందని భార్య ఆరోపించింది (పేరా 79).
9. పెళ్లయిన రెండు, మూడు రోజులకే, పెళ్లిలో ఇచ్చిన ఫర్నిచర్‌కు cash memos తీసుకురమ్మన్నారని ఆమె ఆరోపించింది. దానిని తిరిగి అమ్మడమే లక్ష్యమని చెప్పింది (పేరా 80).
10. అత్తగారు తన జీతమంతా తీసుకుని నెలకు Rs. 50 మాత్రమే ఇచ్చేదని ఆమె ఆరోపించింది. అందులో Rs. 40 రవాణాకే ఖర్చయ్యేది (పేరా 81).
11. తానే అన్ని భోజనాలు వండాలని, దుమ్ము దులపడంతో సహా ఇంటి పనులన్నీ చేయాలని ఆమె ఆరోపించింది (పేరా 82).
12. మూడు సందర్భాల్లో రక్తస్రావమైనప్పుడు భర్త సకాలంలో వైద్య సహాయం అందించలేదని ఆమె ఆరోపించింది. మొదటిది పెళ్లయిన నెల తర్వాత, రెండవది 1977 మార్చిలో, మూడవది 1977 డిసెంబర్‌లో (పేరాలు 83-84).
13. Kohat Cooperative Society లో తనకు 9 ఫిబ్రవరి 1979న కేటాయించినట్లు చెప్పిన ప్లాట్‌ను భర్త లాక్కోవాలనుకున్నాడని ఆమె ఆరోపించింది. దాని కోసమే పిటిషన్ వేశాడని చెప్పింది (పేరా 85).
14. తనను అవమానించడానికి తల్లి ఇంటి నుంచి పాత బట్టలు తెమ్మన్నారని ఆమె ఆరోపించింది (పేరా 86).
15. ఆమె వాదనను ఖండించడానికి భర్త తనను, తన తల్లిదండ్రులను సాక్షులుగా విచారింపజేశాడు. భార్య అనేకమంది సాక్షులను విచారింపజేసింది (పేరా 78).
16. భర్తతో కలిసి జీవించడానికి సిద్ధమేనని, కానీ అతని తల్లిదండ్రులు ఉన్న ఇంట్లో కాదని భార్య చెప్పింది (పేరా 88).
17. 1978 జనవరి వరకు భర్తతో సాధారణ లైంగిక సంబంధాలు ఉన్నాయని భార్య అంగీకరించింది (పేరా 90).

లేవనెత్తిన వివాదాంశాలు

1. T. Sareetha తీర్పు చెప్పినట్లు, హిందూ వివాహ చట్టం, 1955లోని Section 9 రాజ్యాంగంలోని Article 21ను ఉల్లంఘిస్తున్నందున చెల్లదా? (పేరాలు 3-4)
2. restitution of conjugal rights డిక్రీ లైంగిక సంబంధాన్ని బలవంతంగా అమలు చేస్తుందా, లేక cohabitation ను మాత్రమే అమలు చేస్తుందా? (పేరాలు 6-12)
3. భార్యలు restitution దావాలు వేయడం అరుదు కాబట్టి Section 9 Article 14ను ఉల్లంఘించి చెల్లదా? (పేరా 33)
4. రాజ్యాంగ చట్టం ఇంటికి, వైవాహిక జీవితానికి సరిపోతుందా? (పేరాలు 34-38)
5. భర్త సాంగత్యం నుంచి విడిపోవడానికి భార్య reasonable excuse నిరూపించిందా? (పేరాలు 76-92)
6. భర్త వేరే నివాసం ఏర్పాటు చేసేవరకు భార్య అతని వద్దకు తిరిగి వెళ్లడానికి నిరాకరించవచ్చా? (పేరాలు 88-89)

వాదనలు

అప్పీలుదారు (భార్య) తరఫున

• హిందూ వివాహ చట్టం Section 9 రాజ్యాంగబద్ధంగా చెల్లదు. న్యాయవాది మొదట T. Sareetha v. T. Venkata Subbaiah ను ప్రస్తావించారు (పేరాలు 2-3).
• న్యాయవాది T. Sareetha తార్కికంపై ఆధారపడ్డారు. తీర్పు ఆ తార్కికాన్ని Chaudhary J. తీర్పుగా నమోదు చేసింది. న్యాయవాది వేరే అంశాలను విడిగా వివరించినట్లు నమోదు చేయలేదు (పేరాలు 3-4, 6).
• ఆ తార్కికం ఈ పరిహారాన్ని అనాగరికమని, అణచివేత సాధనమని చెప్పింది. ఇది ఇష్టం లేని పక్షాన్ని సమ్మతి లేకుండా శృంగారానికి బలవంతం చేస్తుందని, ఇది Articles 14, 21, privacy హక్కులను ఉల్లంఘిస్తుందని చెప్పింది (పేరాలు 4, 6).
• భార్యలు restitution దావా వేయడం అరుదు కాబట్టి ఈ పరిహారం Article 14 కింద అసమానమని కూడా ఆ తార్కికం చెప్పింది (పేరా 33).
• వాస్తవాల విషయంలో, భర్త, అత్తగారు తనను హింసించారని భార్య వాదించింది. ఆమె ఫిర్యాదులు పేరాలు 79-86లో ఉన్నాయి. 19 జనవరి 1978న తనను ఇంటి నుంచి గెంటివేశారని చెప్పింది (పేరా 78).
• భర్త వేరే ఇల్లు ఏర్పాటు చేస్తే అతనితో కలిసి ఉంటానని ఆమె చెప్పింది. అతను అలా చేసేవరకు ఇది మంచి కారణమని చెప్పడానికి న్యాయవాది Bhagat Ram v. Smt. Santosh Kumari, 1981 PLR 46 పై ఆధారపడ్డారు (పేరాలు 77, 88-89).

ప్రతివాది (భర్త) తరఫున

• భార్య 1978 మేలో matrimonial home విడిచివెళ్లింది. ఆమె సరైన కారణం లేకుండా అతని సాంగత్యం నుంచి విడిపోయింది (పేరాలు 76, 87).
• భర్త, అతని తల్లిదండ్రులు భార్య ఫిర్యాదులను ఖండించారు. అత్తగారి సాక్ష్యం ప్రకారం భార్య హింస వల్ల కాక, తనంతట తానే ఇల్లు విడిచివెళ్లింది (పేరాలు 78, 88).
• రాజ్యాంగ ప్రశ్నపై భర్త తరఫు న్యాయవాది వాదన ఏదీ తీర్పులో నమోదు కాలేదు.

యూనియన్ (Attorney-General, నోటీసు మేరకు) తరఫున

• హిందూ చట్టంలో వివాహం samsara (సంస్కారం), పవిత్రమైన బంధం. చట్టం రాకముందు హిందూ చట్టంలో విడాకులు లేవు. ఆయన Sawarjya Lakshnmi v. Dr. G.G. pad Rao, Devuloalli wara Sastri v. Polavarapu కేసులను ప్రస్తావించారు (పేరా 39).
• T. Sareetha సామాజిక ప్రభావాలు చాలా విస్తృతమైనవి. అది నిలిస్తే సామాజిక వ్యవస్థ పునాదులను బలహీనపరుస్తుంది. లింగాల మధ్య కేవలం సంబంధమే వివాహమనే అభిప్రాయాన్ని ఆయన వ్యతిరేకించారు (పేరా 40).
• వివాహం స్వచ్ఛందమైనది, సమ్మతితో కూడినది. సరైన కారణం లేకుండా విడిగా ఉన్న దంపతులను కోర్టు కలిసి జీవించమని ఆదేశిస్తుంది. cohabitation వివాహ ఒప్పందంలో ముఖ్యమైన షరతు (పేరా 43).
• Section 9 బలప్రయోగంపై కాక, విచక్షణపై ఆధారపడింది. భర్త భార్యను ఒక గదిలో బంధించలేడు, బలవంతంగా తీసుకెళ్లలేడు. డిక్రీ అన్యాయంగా లేదా న్యాయవిరుద్ధంగా ఉంటే కోర్టు నిరాకరించవచ్చు (పేరా 44).
• చట్టం రాజ్యాంగబద్ధతను అది వర్తించే సాధారణ సందర్భాల ఆధారంగా అంచనా వేస్తారు, అరుదైన సందర్భాల ఆధారంగా కాదు. ఆయన R.S. Joshi v. Ajit Mills, Tamil Nadu Education Dcptt. v. State of Tamil Nadu కేసులపై ఆధారపడ్డారు (పేరా 45).
• Maneka Gandhi ప్రమాణం ప్రకారం Section 9 న్యాయమైనది, సహేతుకమైనది. కోర్టు ప్రతి కేసులో వాస్తవాల ఆధారంగా నిర్ణయిస్తుంది, కాబట్టి భార్య శరీరం, మనసు, వైవాహిక privacy కాపాడబడతాయి. కుటుంబ జీవితం నిలబడడం రాజ్యం ప్రయోజనం (పేరా 46).

కోర్టు తార్కికం

జస్టిస్ Avadh Behari Rohatgi అభిప్రాయం (ఏకైక అభిప్రాయం)

A. అప్పీలు, రాజ్యాంగ ప్రశ్న

1. Noted: ఈ అప్పీలు చాలా ముఖ్యమైన అంశాన్ని లేవనెత్తుతోంది, ఎందుకంటే ఇది వివాహ సంబంధపు మూలానికే వెళ్తుంది. భర్త restitution కోసం పిటిషన్ వేశాడు. అదనపు జిల్లా జడ్జి డిక్రీ ఇచ్చాడు. భార్య అప్పీలు చేసింది (పేరా 1).
2. Noted: భార్య న్యాయవాది Section 9 రాజ్యాంగబద్ధతను సవాలు చేశారు. కోర్టు Attorney-General కు నోటీసు ఇచ్చింది, ఆయన హాజరై వాదించారు. తీర్పు మొదటి భాగం రాజ్యాంగ ప్రశ్నను, మిగిలినది వాస్తవాలను చర్చిస్తుంది (పేరా 2).

B. T. Sareetha, దాని తార్కికం

1. Noted: న్యాయవాది మొదట T. Sareetha v. T. Venkata Subbaiah ను ప్రస్తావించారు. Section 9 Articles 14, 21 లను ఉల్లంఘిస్తుందని, అది చెల్లదని Chaudhary J. తీర్పు చెప్పారు. అది Cuddapah కోర్టు అధికార పరిధిపై కేసు. Subordinate Judge కోర్టుకు అధికార పరిధి ఉందన్నారు. హైకోర్టు ఏకీభవించింది (పేరా 3).
2. Noted: నిర్ణయించిన ముఖ్య అంశం Section 9 చెల్లుబాటు. న్యాయమూర్తి ఈ పరిహారాన్ని అనాగరికమని, అణచివేత సాధనమని అన్నారు. ఇది న్యాయ ప్రక్రియ ద్వారా ఇష్టం లేని పక్షాన్ని సమ్మతి లేకుండా శృంగారానికి బలవంతం చేస్తుందన్నారు. ఇది మానవ గౌరవాన్ని దిగజారుస్తుందన్నారు. బ్రిటిష్ ఇండియా కోర్టులు ఈ నియమాన్ని ఆలోచన లేకుండా దిగుమతి చేసుకున్నాయన్నారు (పేరా 4).
3. Held: కోర్టు అభిప్రాయం ప్రకారం, ఈ దృక్కోణం ఈ పరిహారపు నిజమైన స్వభావంపై తప్పు అవగాహనపై ఆధారపడింది. తర్వాత కోర్టు Section 9, దాని Explanation పాఠాన్ని పేర్కొంది (పేరా 5).
4. Noted: Section 9 ఇష్టం లేని భాగస్వాములపై లైంగిక సహజీవనాన్ని విధిస్తుందని Chaudhary J. భావించారు. దాన్ని బలవంతపు శృంగారం అన్నారు. ఇది లైంగిక స్వయంప్రతిపత్తిని, సంతాన స్వయంప్రతిపత్తిని నాశనం చేస్తుందన్నారు. దూరంగా ఉన్న భార్యను భర్త బిడ్డను కనమని బలవంతం చేయలేమన్నారు. ఆయన అనేక ఇంగ్లీష్, అమెరికన్ తీర్పులను ఉటంకించారు (పేరా 6).

C. Cohabitation, consortium — లైంగిక సంబంధం కాదు

1. Held: ఇలాంటి అభిప్రాయం తీసుకున్న మొదటి తీర్పు ఇదే, కోర్టు గౌరవపూర్వకంగా విభేదించింది. restitution డిక్రీ అలాంటిదేమీ చేయదు. Section 13(1-A)(ii) లోని ఒక సంవత్సరంలోపు బాధిత పక్షం వద్దకు తిరిగి రావాలని ప్రతివాదిని ఆదేశిస్తుంది. ఈ పరిహారం వివాహాన్ని నిలబెట్టడానికే, విచ్ఛిన్నం చేయడానికి కాదు. కోర్టు లైంగిక సంబంధాన్ని అమలు చేయలేదని, cohabitation ను మాత్రమే చేయగలదని Tolstoy, Halsbury, Jackson v. Jackson చెప్పాయి. దీనికి Lord Stowell ఇచ్చిన Forster v. Forster, Orme v. Orme, Rowe v. Rowe కేసులను కూడా ఉటంకిస్తారని కోర్టు గమనించింది (పేరా 7).
2. Held: కోర్టు లైంగిక సంబంధాన్ని అమలు చేయదు, చేయలేదు. లైంగిక సంబంధాలు వివాహంలో దాదాపు ముఖ్యమైన లక్షణం, కానీ అవి వివాహం మొత్తం సారం కాదు. consortium లోని మిగతా అంశాలు చిన్నవి కావు. Weatherley v. Weatherley లో ఉటంకించిన Shelford వివాహ వర్ణనను కోర్టు గమనించింది (పేరా 8).
3. Held: డిక్రీ లక్ష్యం విడిపోయిన పక్షాలను matrimonial home లో కలపడం. Noted: కోర్టు Evans v. Evans, Thomas v. Thomas, Wheatley v. Wheatley ను ఉటంకించింది. అవి cohabitation ను భార్యాభర్తలుగా, ఒకరికొకరు సేవలు అందిస్తూ జీవించడంగా నిర్వచించాయి. లైంగిక సంబంధం cohabitation కు బలమైన సాక్ష్యం. అది లేకపోయినా cohabitation లేదని కాదు. డిక్రీ ఆయుధాల బలంతో శృంగారాన్ని బలవంతం చేయదని కోర్టు చెప్పింది (పేరా 9).
4. Noted: consortium (భార్యాభర్తల సాంగత్యం)లో సాంగత్యం, ప్రేమ, అనురాగం, సౌకర్యం, పరస్పర సేవలు, లైంగిక సంబంధం ఉంటాయి. దాని పూర్తి అర్థంపై కోర్టు Crabtree v. Crabtree (No. 2) లో Selby J. మాటలను ఉటంకించింది (పేరా 10).
5. Held: లైంగిక సంబంధం వివాహంలో ఒక అంశం, కానీ అది summum bonum (అత్యున్నత మేలు) కాదు. సెక్స్‌కు అతిగా ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం Chaudhary J. తార్కికంలోని మౌలిక తప్పు. Noted: పక్షాలు కలిసి జీవిస్తూ మిగతా విధులు నిర్వర్తిస్తుంటే, కేవలం సంబంధాన్ని నిరాకరించడం desertion (కారణం లేకుండా జీవిత భాగస్వామిని విడిచిపెట్టడం) కాదని, విడిగా జీవించడం కూడా కాదని Jackson v. Jackson లో Sir Henry Duke చెప్పారు (పేరా 11).
6. Held: ఈ పరిహారం లక్ష్యం cohabitation, consortium; కేవలం లైంగిక సంబంధం కాదు. ఒక సులభమైన ఉదాహరణ దీన్ని నిరూపిస్తుంది. ఒకే ఇంట్లో ఉంటూ సంబంధాన్ని నిరాకరించే భార్యకు restitution డిక్రీ రాదు. కోర్టుకు తన డిక్రీని శయనగృహంలో అమలు చేసే సాధనం, సామర్థ్యం లేవని చెప్పింది. చట్టం కోరితే తప్ప వైవాహిక శయనగృహపు రహస్యాలను బయటపెట్టడం అవాంఛనీయం. consummation మినహాయింపు. Section 9 పిటిషన్‌లో కోర్టు reasonable excuse ఉందా అని మాత్రమే చూస్తుంది. burden of proof (నిరూపించే బాధ్యత) భార్యపై ఉంటుంది. restitution అనేది వైవాహిక privacy పై ప్రభుత్వ దాడిలో అత్యంత తీవ్రమైనదనడం తప్పు అని కోర్టు తేల్చింది. జీవిత భాగస్వామికి మరొకరి సాంగత్యంపై హక్కు ఉంది, ఈ దాంపత్య బాధ్యతను చట్టం అమలు చేయడంలో తప్పేమీ లేదు (పేరా 12).

D. Section 9 లక్ష్యం, విచ్ఛిన్న సిద్ధాంతం

1. Held: Section 9 ప్రధాన ఉద్దేశం వివాహాన్ని కాపాడడం. కోర్టు ఇలా చెప్పింది: "Section 9 is a means of saving the marriage." విచారణ ఒకే వాస్తవానికి పరిమితం: విడిగా ఉండడానికి న్యాయమైన కారణం ఉందా? Section 9, సయోధ్యను ప్రోత్సహించే Section 23(2), (3) లను విస్తరిస్తుంది. పక్షాలు సాధారణంగా కలిసి జీవిస్తుంటే Section 9 అవసరం లేదు. పక్షాలు కలిసి జీవించాలని, కేవలం పేరుకే మిగిలిపోని వివాహాలను నిలబెట్టాలని చట్టం విధానం. cohabitation పూర్తిగా ఆగిపోయినప్పుడు Section 9ను ఉపయోగించవచ్చు. పక్షాలు ఒకే matrimonial home లో లేకపోతే వారు విడిగా జీవిస్తున్నట్లే (పేరా 13).
2. Noted: వివాహం పేరుకు మాత్రమే కొనసాగి, దాని బాధ్యతలు చాలాకాలం క్రితమే ఆగిపోవచ్చు. ఇలా జీవిత భాగస్వాములను బంధించి ఉంచడం ప్రజా ప్రయోజనం కాదనేది విధానం. అలాంటి వివాహం అనైతికతకు, అసంతృప్తికి దారితీస్తుంది (పేరా 14).
3. Noted: Lodder v. Lodder (న్యూజిలాండ్, 1921) లో Salmond J. విచ్ఛిన్న సూత్రాన్ని చెప్పారు. కోర్టు దాన్ని Law Commission డెబ్బై ఒకటవ (71వ) నివేదిక నుంచి ఉటంకించింది. మూడేళ్ల వేర్పాటు prima facie విడాకులకు మంచి కారణం. విడిగా ఉండడం, cohabitation పరస్పరం వేర్వేరని కోర్టు చెప్పింది. restitution డిక్రీని ఒక సంవత్సరం పాటించకపోతే అదే విచ్ఛిన్నానికి ఉత్తమ సాక్ష్యమని జోడించింది (పేరాలు 15-16).
4. Held: irretrievable breakdown (బాగుచేయలేనంతగా విఫలమైన వివాహం) Section 13(1-A)(ii) కు ఆధారం. పార్లమెంటు దీన్ని కొంతవరకు Amending Act 44 of 1964 ద్వారా ప్రవేశపెట్టింది. ఇంగ్లండ్ దీన్ని Divorce Law Reforms Act 1969, Matrimonial Act of 1973 ద్వారా స్వీకరించింది. Law Commission దీన్ని 1978 డెబ్బై ఒకటవ నివేదికలో సిఫార్సు చేసింది. ఒక సంవత్సరం గడువు cooling-off period (పక్షాలు పునరాలోచించుకోవడానికి వేచి ఉండే కాలం); అది కోరదగినది, అవసరమైనది (పేరా 16).
5. Held: restitution డిక్రీ litmus paper లా పనిచేస్తుంది. దాన్ని పాటిస్తే మనసు మారినట్లే. పాటించకపోతే పక్షాలు తిరిగిరాని దశకు చేరారు. చట్టం లక్ష్యం సయోధ్యను సులభతరం చేయడం (పేరా 17).
6. Held: ఇంగ్లండ్‌లో 150 ఏళ్లకు పైగా, భారతదేశంలో చట్టానికి ముందు, తర్వాత వచ్చిన అధికారం Chaudhary J. ఇచ్చిన అర్థానికి ఆధారం ఇవ్వదు. Privy Council 1866లో Moonshee Buzloor Ruheem v. Shumsoonnissa Begum లో ఇంగ్లీష్ పరిహారాన్ని భారతదేశంలో వర్తింపజేసింది. శాసనసభ దాన్ని 1955లో చట్టంగా రూపొందించింది (పేరా 18).
7. Held: బలవంతపు లైంగిక సహజీవనం, privacy పై దాడి గురించి Chaudhary J. చేసిన వ్యాఖ్యలతో కోర్టు ఏకీభవించలేకపోయింది. ఆయన ఉటంకించిన తీర్పులు వాటిని నిరూపించవు. కోర్టు శృంగారాన్ని అమలు చేయలేదని Weatherley v. Weatherley లో House of Lords ఆమోదించిన Jackson v. Jackson చూపుతుంది (పేరా 19).
8. Noted: Section 13(iii) ను Act 68 of 1976 ద్వారా చేర్చారు. భర్తపై భరణం డిక్రీ లేదా ఉత్తర్వు ఇచ్చి, ఒక సంవత్సరం పాటు cohabitation తిరిగి ప్రారంభం కాకపోతే భార్య విడాకులు కోరవచ్చు. ఇది Section 13(1-A)(i) కు దగ్గరగా ఉంటుంది. విడిగా ఉండడం, భరణం ఉత్తర్వు కలిసి వివాహం విచ్ఛిన్నమైందని చూపుతాయి. ఇది విచ్ఛిన్నానికి మరొక సూచిక (పేరా 20).
9. Held: శాసనసభ విచ్ఛిన్న సిద్ధాంతం వైపు కదులుతోంది, కానీ దోషం సిద్ధాంతాన్ని పూర్తిగా వదల్లేదు. Section 13(1-A) విచ్ఛిన్న సిద్ధాంతంపై ఆధారపడింది. Section 9 fault theory (ఒక జీవిత భాగస్వామి దోషం ఆధారంగా విడాకులు)పై ఆధారపడింది. శాసనసభ ఆధునిక ఇంగ్లీష్ రూపంలో విచ్ఛిన్నాన్ని అంగీకరించలేదు. ఇంగ్లండ్‌లో ఎవరూ దోషి కాదు, నిర్దోషి కాదు; విడాకులకు కళంకం లేదు (పేరా 21).
10. Noted: సంవత్సరాల వేర్పాటు తర్వాత పూర్తిగా విచ్ఛిన్నమైన బంధాన్ని కొనసాగించమని పట్టుబట్టకపోవడం ఆధునిక ధోరణి. కల్పిత వివాహం భాగస్వాములను బయటి సంబంధాల వైపు నెట్టి వ్యభిచారాన్ని, ద్వేషాన్ని పెంచుతుందని కోర్టు Friedman ను ఉటంకించింది (పేరా 22).
11. Held: కష్టాల్లో ఉన్న వివాహాలకు fault theory పరిష్కారం ఇవ్వలేకపోయింది. అందులో న్యాయమూర్తులు, న్యాయవాదులు చెత్త ఏరేవారిగా మారతారు. విచ్ఛిన్న సిద్ధాంతంలో న్యాయమూర్తులు వివాహపు మరణాన్ని ధృవీకరిస్తారు. పరస్పర సాంగత్య హక్కు ఊహ తప్పని తేలితే విడాకులే ఏకైక మార్గం (పేరా 23).
12. Noted: restitution ఇంగ్లీష్ మతాధికార చట్టంలో మొదలైంది. 1813 ముందు శిక్ష excommunication. 1813లో ఆరు నెలల జైలు దాన్ని మార్చింది, 1884లో చెల్లింపులు వచ్చాయి. 1884 చట్టం Section 5 పాటించకపోవడాన్ని desertion గా కూడా భావించింది. Matrimonial Causes Act 1965, అవిధేయతకు judicial separation (వివాహాన్ని ముగించకుండా కలిసి జీవించే బాధ్యతను ముగించే డిక్రీ) లేదా alimony అనుమతించింది. ఇంగ్లండ్ 1970లో restitution ను రద్దు చేసింది (పేరా 24).
13. Noted: భారతదేశంలో Code of Civil Procedure లోని Order 21 Rules 32, 33 జైలును రద్దు చేసి ఆస్తి జప్తును ఉంచాయి. Rule 33 జప్తును నిరాకరించి, క్రమానుగత చెల్లింపులను ఆదేశించే విచక్షణను కోర్టుకు ఇస్తుంది. చివరకు డిక్రీ వెనుక ఆర్థిక శిక్ష మాత్రమే ఉంటుంది (పేరా 24).
14. Noted: వివాహం విచ్ఛిన్నమైనా పక్షాలు ఒకే పైకప్పు కింద జీవించవచ్చు. ఒక పక్షం వైవాహిక సేవలు అందిస్తోందా, గృహ జీవితం పంచుకుంటున్నారా అనేది పరీక్ష. cohabitation తిరిగి ప్రారంభం కావడం వాస్తవం, స్థాయికి సంబంధించిన ప్రశ్న; దాన్ని commonsense సూత్రాలతో నిర్ణయిస్తారు (పేరా 25).
15. Held: restitution విడాకులకు మెట్టు. శాసనసభ సయోధ్యను, cooling-off కాలాన్ని నమ్ముతుంది. Section 9 సయోధ్యను ప్రోత్సహిస్తుంది. judicial separation, restitution, భరణం ఉత్తర్వు విషయంలో శాసనసభ ఒకే పరీక్ష వాడుతుంది: ఒక సంవత్సరంలో cohabitation తిరిగి ప్రారంభమైందా? కాకపోతే వివాహం రద్దవుతుంది (పేరా 26).
16. Held: కోర్టు ఇలా చెప్పింది: "cohabitation is the highest common factor in the material provisions." cohabitation తిరిగి ప్రారంభమైతే అది దాంపత్య హక్కుల పునరుద్ధరణ. ప్రారంభం కాకపోతే వివాహం మరణించినట్లే. కోర్టు శాసన విధానాన్ని ఆమోదించదు, నిందించదు. విచ్ఛిన్నం అనేది ఉదాసీనత, నిర్లక్ష్యం, తర్వాత విముఖతతో సాగే ప్రక్రియ (పేరా 27).

E. విడాకుల నిర్మాణం, రద్దు కోరిక, Article 14

1. Held: Section 13(1-A) లోని విడాకుల నిర్మాణం Section 9 ప్రక్రియలపై ఆధారపడింది. Section 9 చెల్లకపోతే Section 13(1-A)(ii) కూడా చెల్లదు. U.S. v. Butler లో Stone J. చెప్పినట్లు, కోర్టులు చట్టాలు చేసే అధికారం గురించే చూస్తాయి, వాటి వివేకాన్ని కాదు (పేరా 28).
2. Noted: కొందరు ఈ పరిహారం రద్దును కోరుతున్నారు, కొందరు వ్యాఖ్యాతలు అలా వాదించారు. అది శాసనసభ పని, కోర్టుల పని కాదని కోర్టు తేల్చింది. మరికొందరు నిర్ణీత కాలం తర్వాత ఆటోమేటిక్‌గా వివాహం రద్దు కావాలని సూచిస్తారు (పేరా 29).
3. Noted: ఈ పరిహారాన్ని కొనసాగించాలని Professor Derrett వాదించారు. అపార్థం లేదా బంధువుల కుట్రల వల్ల దంపతులు విడిపోయే భారతదేశంలో ఇది చాలా విలువైనది. Law Commission తన 59వ, 71వ నివేదికలలో రద్దును సిఫార్సు చేయలేదు. ఇంగ్లండ్ Matrimonial Proceedings Act 1970 Section 20 ద్వారా దాన్ని రద్దు చేసింది (పేరా 30).
4. Held: R.C. Nagpal రాసినట్లు, రద్దు చేయడం స్నానపు నీటితో పాటు శిశువును పారవేయడం లాంటిది. కోర్టు Derrett తో ఏకీభవించింది (పేరా 31).
5. Held: Section 9 వివాహాన్ని కాపాడే ఏకైక సానుకూల పరిహారం. శాసనసభ అలా చేస్తే మాత్రమే వివాహ చట్టం తార్కికంగా పొందికగా ఉండవచ్చు. డిక్రీ ఇష్టం లేని పక్షాన్ని శృంగారానికి బలవంతం చేస్తుందన్న అభిప్రాయానికి వ్యతిరేకంగా, ముఖ్యంగా Lord Stowell వంటి ప్రముఖ న్యాయమూర్తుల వ్యాఖ్యలు ఉన్నాయి. ఏ తీర్పూ అలా చెప్పలేదు. పరిష్కారం శాసనసభ చేతిలో ఉంది (పేరా 32).
6. Held: Section 9 Article 14ను ఉల్లంఘించదు. భార్యల దావాలు అరుదని Chaudhary J. Gupte ను ఉటంకిస్తూ అన్నారు. Gupte చట్టానికి ముందు రాశారు, పాత హిందూ చట్టాన్ని వర్ణించారు. Amending Act 44 of 1964 ద్వారా ఏ పక్షమైనా Section 13(1-A) కింద పిటిషన్ వేయవచ్చు. restitution ప్రక్రియలో దోషిగా తేలిన పక్షం కూడా పిటిషన్ వేయవచ్చు. లింగాల సమానత్వం, చట్టాల సమాన రక్షణ ఉన్నాయి (పేరా 33).

F. రాజ్యాంగ చట్టం, కుటుంబ చట్టం

1. Held: రాజ్యాంగ చట్టాన్ని ఇంట్లోకి తేవడం అత్యంత అనుచితం. అది చైనా పాత్రల దుకాణంలో ఎద్దులా ఉంటుంది. వైవాహిక జీవితపు privacy లో Article 21 కు, Article 14 కు స్థానం లేదు. ఇంగ్లండ్ 1970లో ఈ పరిహారాన్ని రద్దు చేసినంత మాత్రాన భారతదేశంలో అది రాజ్యాంగ విరుద్ధమని చెప్పలేం (పేరా 34).
2. Noted: ఇంట్లో సహజమైన ప్రేమ, అనురాగం ఉంటాయి. కోర్టు ఇలా చెప్పింది: "Constitutional law principles find no place in the domestic code." ప్రతి ఇల్లు రాజు శాసనం చొరబడని క్షేత్రమని Balfour v. Balfour లో Atkin L.J. చెప్పిన మాటలను ఉటంకించింది (పేరా 35).
3. Held: ప్రతి ఒక్కరి ఇల్లు అతని కోట. భార్యాభర్తల సంబంధాల్లోకి రాజ్యాంగ చట్టాన్ని తెస్తే విభేదాలు, అంతులేని వ్యాజ్యాలు వస్తాయి. గృహ సమాజం ఒప్పందాలపై, రాజ్యాంగ చట్టంపై కాక, నైతిక బంధంపై నిలుస్తుంది (పేరా 36).
4. Held: Chaudhary J. Havelock Ellis, Bertrand Russell లను ఉటంకించారు. వ్యభిచారం మాత్రమే విడాకులకు కారణం కాకూడదనేవంటి వివాహంపై సంప్రదాయ విరుద్ధ అభిప్రాయాలు Russell కు ఉన్నాయి. భారత శాసనసభ Russell ను అనుసరించలేదు. దేశ చట్టం నైతిక చట్టంతో సమానవ్యాప్తి కాదు (పేరా 37).
5. Held: Russell v. Russell లో Lord Herschell restitution ను ఇక్కడ వాడిన అర్థంలో అనాగరికమని అనలేదు. reasonable excuse చట్టబద్ధ cruelty (జీవిత భాగస్వామికి హాని కలిగించే ప్రవర్తన) కంటే తక్కువ స్థాయిది కూడా కావచ్చని ఆయన చెప్పారు. మొదట అమలైన Section 9(2), judicial separation, nullity లేదా విడాకులకు కారణం కాని వాదనను నిషేధించింది. Law Commission 59వ నివేదిక దాన్ని తొలగించమని సిఫార్సు చేసింది. Act 68 of 1976 Section 9(2) ను తొలగించింది. ఒక వాక్యం Section 9ను అనాగరికమని కొట్టివేసే అధికారాన్ని కోర్టుకు ఇవ్వదు (పేరా 38).

G. Attorney-General రక్షణ, Section 9పై ముగింపు

1. Noted: Attorney-General T. Sareetha ను ఆరు కారణాలతో విమర్శించారు. మొదటిది, హిందూ చట్టంలో వివాహం samsara లేదా సంస్కారం. చట్టానికి ముందు హిందూ చట్టంలో విడాకులు లేవు (పేరా 39).
2. Held: T. Sareetha వివాహాన్ని జీవితకాల భాగస్వామ్యంగా కాక, లైంగిక తృప్తికి చట్టబద్ధ సాధనంగా చూస్తుంది. Samsara అంటే సెక్స్ కాదు. వివాహం పరస్పర హక్కులను, బాధ్యతలను సృష్టిస్తుంది, ఒక హోదాను కూడా ఇస్తుంది. Binda v. Kauslia లో Mahmood J. ఇచ్చిన తీర్పు పరస్పర బాధ్యతలను వివరిస్తుంది (పేరా 40).
3. Noted: కలిసి జీవించే ఉద్దేశం లేని సాధారణ సంబంధం వివాహం కాదు. వివాహపు సారం సమ్మతి (Linda v. Belisario, Sir William Scott). వివాహం పౌర సమాజానికి పునాది (Meganatha v. Smt. Susheela). అది ఒక పురుషుడు, ఒక స్త్రీ మధ్య జీవితకాల స్వచ్ఛంద బంధం (Hyde v. Hyde, Lord Penzance) (పేరాలు 41-42).
4. Noted: సరైన కారణం లేకుండా విడిగా ఉన్న పక్షాలను కలిసి జీవించమని కోర్టు ఆదేశిస్తుంది. వివాహ ఒప్పందంలోని ముఖ్య షరతును కోర్టు అమలు చేస్తుంది. Gatha Ram Mistree v. Mohita Kochia Atteah డిక్రీని హక్కుల ప్రకటనగా వర్ణించింది. restitution అపఖ్యాతి పొందిన పరిహారమనే వాదనను Dadaji Bhikaji v. Rukambai తిరస్కరించింది (పేరా 43).
5. Noted: Section 9 బలప్రయోగంపై కాక, హేతువుపై ఆధారపడింది. డిక్రీ న్యాయమైనది, సమానమైనది కాకపోతే కోర్టు నిరాకరించవచ్చు. పిటిషనర్ నిజాయితీ లేనివాడైతే కోర్టు నిరాకరిస్తుంది. సూత్రాలు equity, justice and good conscience (Bai Jivi v. Nar Singh Lalbhai; Kondal v. Ranganavaki) (పేరా 44).
6. Noted: కొన్ని అరుదైన కష్టాల సందర్భాలు చట్టాన్ని చెల్లకుండా చేయలేవు. Attorney-General R.S. Joshi v. Ajit Mills (Krishna Iyer J.), Tamil Nadu Education Dcptt. v. State of Tamil Nadu లపై ఆధారపడ్డారు (పేరా 45).
7. Noted: Maneka Gandhi ప్రకారం Section 9 న్యాయమైనది, సహేతుకమైనది, ఎందుకంటే కోర్టు వాస్తవాల ఆధారంగా నిర్ణయిస్తుంది, విచక్షణ ఉంది. ఇళ్లు విచ్ఛిన్నం కాకుండా చూడడం రాజ్యం ప్రయోజనం. అనేక కేసుల్లో సయోధ్య విఫలమైనంత మాత్రాన చట్టాన్ని కొట్టివేయలేం (పేరా 46).
8. Held: చట్ట వివేకాన్ని కోర్టులు ప్రశ్నించలేవు. Attorney-General విమర్శ చెల్లనిది కాదని కోర్టు చెప్పింది (ఈ చోట ముద్రిత పాఠం గందరగోళంగా ఉంది). T. Sareetha వివాహంపై తప్పు అవగాహనపై, దాదాపు ఉన్మాదంగా సెక్స్‌కు ఇచ్చిన ప్రాధాన్యంపై ఆధారపడింది. కోర్టు పూర్తిగా విభేదించింది (పేరా 47).
9. Noted: ఈ చట్టం సంప్రదాయమైనది, ఆధునికమైనది కూడా. వివాహం పౌర ఒప్పందం, మత ఆచారం కూడా. దాని లక్షణాలు: లింగ సమానత్వం, సమ్మతి, ఆచారాలు, cohabitation, monogamy (ఒక సమయంలో ఒక జీవిత భాగస్వామి), విడాకులు, ఆర్థిక ఏర్పాట్లు, భరణం, సయోధ్య (పేరా 48).
10. Held: ఈ పరిహారం వైవాహిక ఏకత్వపు అవశేషంలా, కాలం చెల్లినదిలా అనిపించవచ్చు. దాన్ని 1955 నాటి హిందూ దృష్టితో చూడాలి. న్యాయమూర్తి చట్టాన్ని వివరిస్తాడు, ఏది ఉత్తమమో ఊహించడు (Continental Tyre and Rubber Co. v. Daimler Co., Lord Reading) (పేరా 49).
11. Noted: వివాహంతో భార్యాభర్తలు చట్టంలో ఒకే వ్యక్తి అవుతారని Blackstone చెప్పారు. ఈ ఏకత్వం Indian Evidence Act Section 120 లో కనిపిస్తుంది. ఇంగ్లీష్ చట్టంలో అనేక రంగాలు దీన్ని రద్దు చేశాయి (పేరా 50).
12. Held: చట్ట పథకంలో restitution డిక్రీ విడాకులకు రహదారి. ఒక సంవత్సరం నిరీక్షణ విడాకుల వేడిని తగ్గిస్తుంది, ఇది గొప్ప ప్రయోజనం (పేరా 51).
13. Held: Section 9 ఇద్దరిని ఒకటిగా చేసే లక్ష్యం కలది. మొదట దోషం ఏమిటో, ఎక్కడ ఉందో కనుగొంటుంది. రెండవది, cohabitation తిరిగి ప్రారంభం కాకపోతే రద్దుకు దారితీస్తుంది. ఇది fault theory, విచ్ఛిన్న సిద్ధాంతం రెండింటినీ కలుపుతుంది (పేరా 52).

H. Section 9పై సారాంశం, ముగింపు

1. Held: Forster v. Forster లో Lord Stowell చెప్పినట్లు, కోర్టు cohabitation ను డిక్రీ చేయగలదు, లైంగిక సంబంధాన్ని కాదు. కోర్టు అమలు చేసే ఏకైక బాధ్యత వివాహితులు కలిసి జీవించడమేనని Orme v. Orme చెప్పింది. Evans v. Evans కూడా అంగీకరిస్తుంది. Jowitt's Dictionary లో marital intercourse అంటే సెక్స్ కాదు, consortium (పేరా 53).
2. Noted: Lord Stowell కు వైవాహిక చట్టంపై ఉన్న జ్ఞానం సాటిలేనిది. భారతదేశం ఈ పరిహారాన్ని ఇంగ్లీష్ చట్టం నుంచి తీసుకున్నందున, దాని అర్థం తెలుసుకోవడానికి కోర్టు చరిత్రను పరిశీలించింది (పేరా 54).
3. Noted: Encyclopaedia Britannica వివాహాన్ని సంపూర్ణ జీవన సమాజంలో భౌతిక, చట్టపరమైన, నైతిక బంధంగా నిర్వచిస్తుంది. సంతానోత్పత్తి అవసరం. వివాహం కుటుంబంలో పాతుకుపోయిందని Westermark చెప్పారు (పేరా 55).
4. Held: cohabitation ను చట్టం అమలు చేయడంలో తప్పు లేదు. అది శృంగారాన్ని అమలు చేయదు, చేయలేదు. Anne Saheb v. Tarabai లో డిక్రీ నిషేధిత విషాదం కాదు. Tarabai కు సయోధ్యకు అవకాశం ఉంది. ఆమె తిరస్కరిస్తే Section 13(1-A)(ii) కింద చట్టబద్ధ హక్కు ఏర్పడుతుంది (పేరా 56).
5. Held: శృంగారాన్ని ఉద్దేశపూర్వకంగా నిరాకరించడం అవతలి జీవిత భాగస్వామికి తీవ్ర అన్యాయం. అది desertion అవుతుందా అనేది కోర్టు నిర్ణయించలేదు. కొన్ని కేసుల్లో అది cruelty అవుతుంది. చాలాకాలం పట్టుదలతో నిరాకరించి భార్య ఆరోగ్యానికి తీవ్ర హాని కలిగించడం cruelty అని Sheldon v. Sheldon తీర్పు చెప్పింది (పేరా 57).
6. Held: సెక్స్ జీవసంబంధ అవసరం, వివాహంలో మౌలికమైనది. restitution డిక్రీ ముఖ్యంగా సయోధ్య ప్రయత్నం (పేరా 58).
7. Noted: సయోధ్య విఫలమైతే భరణం ప్రశ్న వస్తుంది. స్వీడన్‌లో భరణానికి భారతదేశంలో కంటే వేరే అర్థం ఉంది (పేరా 59).
8. Held: restitution విడాకులు వేలాడదీయడానికి ఒక మేకు. Section 13(1-A) ను పట్టించుకోకుండా Section 9ను కొట్టివేయడం చాలా సంకుచిత దృష్టి. Sections 9, 13(1-A), 13(iii) కలిసి జీవించే అదే నమూనాను ఊహిస్తాయి. ఈ నిబంధనలకు cohabitation ఉమ్మడి హారం అని కోర్టు చెప్పింది (పేరా 60).
9. Held: 1964 సవరణ Section 13(1-A) కు, విచ్ఛిన్నం తర్వాత జీవిత భాగస్వాములను బంధించి ఉంచకూడదనే సూత్రాన్ని గుర్తిస్తుంది. Madhukar Bhaskar Sheorev v. Saral Madhukar Sheodev లో Nain J. ను ఉటంకించారు. ఈ ఉప-సెక్షన్ విచ్ఛిన్న సిద్ధాంతాన్ని కలుపుకుంది (పేరా 61).
10. Noted: విచ్ఛిన్నం అంటే వైవాహిక సంబంధం విఫలమై, జీవిత భాగస్వాములు కలిసి జీవించే సహేతుక అవకాశం లేకపోవడం. బాగుచేయలేనిదాన్ని ముగించాలి. ముద్రిత పాఠంలో Mortner Committee of England 1964 అని ఉన్న కమిటీ, విడాకులు ఇద్దరికీ ఓటమి అని చెప్పింది. Divorce Reform Act 1969 ఇంగ్లండ్‌లో విచ్ఛిన్నాన్ని ఏకైక కారణం చేసింది. దాని వల్ల విడాకులు భారీగా పెరిగాయని Rayden గమనించారు (పేరా 62).
11. Noted: fault theory వైవాహిక గాయాన్ని లోతుగా చేసి సయోధ్యను కష్టతరం చేస్తుంది. వైవాహిక బాధ్యత నుంచి వైదొలగడం, భౌతికంగా విడిపోవడం కలిసి వివాహం ముగిసిందనడానికి స్పష్టమైన రుజువు (పేరా 63).
12. Held: కేవలం భౌతిక వేర్పాటు విడిగా జీవించడం కాదు. cohabitation పట్ల విముఖ మానసిక వైఖరి కూడా చూపాలి. consortium ముగియకపోతే జీవిత భాగస్వాములు చాలా దూరంగా ఉన్నా కలిసి జీవిస్తున్నట్లే (R v. Cremer) (పేరా 64).
13. Held: భారత చట్టం fault theory, విచ్ఛిన్న సిద్ధాంతం, పరస్పర సమ్మతి సిద్ధాంతాల మిశ్రమం. పరస్పర సమ్మతితో విడాకులు 1976లో ప్రవేశపెట్టారు (ముద్రిత పాఠంలో section 138). Section 13(1-A) 1964లో చేశారు. Section 9 cooling-off కాలం ఇస్తుంది. ఈ పరిహారానికి ఆచరణాత్మక ప్రయోజనం ఉందని Derrett, K.C. Srivastava భావిస్తారు (పేరా 65).
14. Noted: మంచి విడాకుల చట్టానికి రెండు లక్ష్యాలున్నాయని ఇంగ్లండ్ Law Commission చెప్పింది: వివాహ స్థిరత్వాన్ని బలపరచడం, బాగుచేయలేనంతగా విచ్ఛిన్నమైన వివాహాన్ని కనీస ద్వేషంతో ముగించడం. Section 9 మొదటిదాన్ని కోరుతుంది. కోర్టు cohabitation ను అమలు చేస్తుంది, వైవాహిక శృంగారాన్ని కాదు (పేరా 66).
15. Held: Section 13(1-A)(ii) రెండవ లక్ష్యాన్ని సాధిస్తుంది. అది Section 9పై ఆధారపడి, restitution డిక్రీని ఊహిస్తుంది. పాటించని డిక్రీ తర్వాత ఏ పక్షమైనా విడాకుల కోసం దావా వేయవచ్చు. 1955 నుంచి 1976 వరకు భారత విడాకుల చట్టం చాలా ఉదారంగా మారింది. Law Commission 71వ నివేదిక విచ్ఛిన్నాన్ని అదనపు కారణంగా సిఫార్సు చేసింది (పేరా 67).
16. Noted: అందరూ restitution ను ఖండిస్తూ, దానిపై ఆధారపడిన విడాకుల కారణాన్ని స్వాగతించడం ఆశ్చర్యకరం. రద్దు ఉద్యమం Matrimonial Proceedings and Property Act 1970 Section 20 నుంచి స్ఫూర్తి పొందింది (పేరా 68).
17. Held: Sections 9, 13(1-A) ఒకే వస్త్రంలోని భాగాలు. Section 9ను రద్దు చేస్తే Section 13(1-A)(ii) కూడా రద్దవుతుంది. న్యాయమూర్తులు చట్టాన్ని తిరిగి రాయరు. శాసనసభ చట్టాన్ని సవరించాలి (పేరా 69).
18. Noted: విచ్ఛిన్నాన్ని ఏకైక కారణం చేసినప్పుడు, 150 ఏళ్లకు పైగా తర్వాత ఇంగ్లండ్ ఈ పరిహారాన్ని రద్దు చేసింది. భారత పార్లమెంటు అలా చేయలేదు, పరిశీలిస్తోంది (పేరా 70).
19. Held: Chaudhary J. ను ఒప్పించిన వాదనలు అసమంజసమైనవి, తప్పుడువి. Section 9 కాలం చెల్లినదైనా రాజ్యాంగ విరుద్ధం కాదు. శాసనసభ మొదట విడిపోయిన జీవిత భాగస్వామిని తిరిగి రమ్మని బుజ్జగిస్తుంది. Sareetha వంటి అగ్ర నటి వివాహానికి సాధారణ భార్య వివాహంతో సమానమైన చట్టపరమైన ఫలితాలే ఉంటాయి (పేరా 71).
20. Held: శాసన పథకంలో డిక్రీకి ఒక ప్రయోజనం ఉంది. ఇది cooling-off కాలం ఇస్తుంది. ఇది విడాకులకు మార్గం (పేరా 72).
21. Noted: చెడులో కూడా మంచి ఆత్మ ఉంటుందని కోర్టు ఒక కవి మాటను ఉటంకించింది (పేరా 73).
22. Noted: చట్టం ఎప్పుడూ తార్కికంగా ఉండదు, మానవ ప్రవర్తన కూడా అంతే. చట్టం ప్రవర్తన ఉన్నట్లుగానే దానితో కలిసి సాగాలి (పేరా 74).
23. Held: కోర్టు ఇలా చెప్పింది: "It is for the Legislature to abolish the remedy of restitution and not for the courts to strike down section 9". కోర్టు అభిప్రాయంలో Section 9 పూర్తిగా చెల్లుతుంది (పేరా 75).

I. వాస్తవాల ఆధారంగా అప్పీలు

1. Noted: కోర్టు వివాహ వాస్తవాలను, పిటిషన్ వాస్తవాలను నమోదు చేసింది (పేరా 76).
2. Noted: భర్త, అత్తగారు తనను హింసించారని భార్య పేర్కొంది. భర్త వేరే నివాసం ఏర్పాటు చేస్తే అతనితో కలుస్తానని చెప్పింది (పేరా 77).
3. Noted: విడిపోవడానికి తగిన కారణాన్ని నిరూపించే బాధ్యత భార్యపై ఉంది. ఆమె సాక్షులను విచారింపజేసింది. ఆమె సాక్ష్యం పొంతన లేనిదని, నమ్మదగనిదని జడ్జి భావించాడు. సరైన కారణం లేదని తేల్చి డిక్రీ ఇచ్చాడు (పేరా 78).
4. Held: మొదటి ఫిర్యాదులో, fete కి ఎవరు వెళ్లారనే దానిపై భార్య సాక్ష్యం పరస్పర విరుద్ధంగా ఉంది. అత్తగారి సమక్షంలో వెళ్లానని ఆమె అంగీకరించింది. ఆమెను నమ్మదగనిదిగా భావించడం, ఆ సంఘటన జరగలేదని తేల్చడం జడ్జి సరైనవే (పేరా 79).
5. Held: ఫర్నిచర్ ఫిర్యాదులో నమ్మదగిన సాక్ష్యం లేదు. ఫర్నిచర్‌ను గుర్తించలేదు. సాక్షి Balwant Singh ను నమ్మలేదు. అతను bill book చూపలేదు. Karol Bagh గురుద్వారాలో భార్య తండ్రిని కలిసినట్లు అతను చెప్పింది నమ్మశక్యంగా లేదు (పేరా 80).
6. Held: భర్త తనను పనికి తీసుకెళ్లేవాడని, వారి కార్యాలయాలు దగ్గరలో ఉన్నాయని భార్య అంగీకరించింది. వారు కలిసి భోజనం చేసేవారని అంగీకరించింది. తనకు Rs. 50 మాత్రమే వచ్చిందన్న వాదనను జడ్జి సరిగ్గా తిరస్కరించాడు (పేరా 81).
7. Held: పార్ట్-టైమ్ పనిమనిషి ఉంది. పనిమనిషి లేనప్పుడు భార్యను వండమని, కొంత పని చేయమని అడగడంలో తప్పు లేదు. అది అల్పమైన సాకు (పేరా 82).
8. Held: మొదటి రక్తస్రావంపై, ఫిర్యాదు మొదటి సందర్భానికే ఉండగలదు. రెండవ దానిలో ఆమె నేరుగా తండ్రి ఇంటికి వెళ్లింది. ఆమె ఫిర్యాదులకు ఆధారం లేదు. Dr. Sethi ఆమెకు 1975 నుంచి చికిత్స చేశారు (పేరా 83).
9. Held: 1977 డిసెంబర్‌లో మూడవ రక్తస్రావంపై, భర్త, అతని తల్లి నిర్దయగా ప్రవర్తించలేదు. అత్తగారు ఆసుపత్రిలో ఒక రోజు ఉండి భోజనం పంపింది. ఫిర్యాదు సమర్థనీయం కాదు (పేరా 84).
10. Held: ప్లాట్ విషయంలో విలువైన సాక్ష్యం లేదు. కేటాయింపు రికార్డు, లాటరీ, సభ్యత్వ రికార్డు ఏదీ సమర్పించలేదు (పేరా 85).
11. Held: పాత బట్టల ఫిర్యాదు అత్యంత అల్పమైనది; జడ్జి దాన్ని తోసిపుచ్చడం సరైనది (పేరా 86).
12. Held: వెళ్లిన తేదీ ముఖ్యం కాదు. పక్షాలు విడిగా ఉన్నారు, విడిపోవడం జరిగింది. ప్రశ్న reasonable excuse గురించే, ఆమె దాన్ని నిరూపించలేదు (పేరా 87).
13. Held: అసలు వివాదం వేరే నివాసం గురించి. భార్య తనంతట తానే ఇల్లు విడిచివెళ్లిందని అత్తగారి సాక్ష్యం సూచిస్తుంది (పేరా 88).
14. Held: తనతో కలవడానికి ముందు భర్త వేరే నివాసం ఏర్పాటు చేయాలని భార్య శాసించలేదు. Bhagat Ram v. Smt. Santosh Kumari ఆమెకు సహాయం చేయదు. భర్త వృద్ధ తల్లిదండ్రులు అతనిపై ఆధారపడి ఉన్నారు. ఎంపికను ఇద్దరూ పరస్పరం, స్నేహపూర్వకంగా చేయాలి. ఏకపక్ష డిమాండ్ అసమంజసం (పేరా 89).
15. Held: 1978 జనవరి వరకు దంపతులు కలిసి జీవించారు, సాధారణ లైంగిక సంబంధాలు ఉన్నాయి, బిడ్డ ఉన్నాడు. ఇది cohabitation, consortium కు బలమైన సాక్ష్యం. భార్య వెళ్లిపోయినప్పుడు consortium భగ్నమైంది (పేరా 90).
16. Held: 1977 నవంబర్ తర్వాత మూడు ఫిర్యాదులు మిగిలాయి: 1977 డిసెంబర్ రక్తస్రావం, 1978 జనవరి వరకు ఇంటి పని, ప్లాట్. వాటికి నమ్మదగిన సాక్ష్యం లేదు (పేరా 91).
17. Held: భార్య తగిన కారణం లేకుండా ఉద్దేశపూర్వకంగా matrimonial home ను విచ్ఛిన్నం చేసింది. ఇది కేవలం శృంగారం నుంచి కాక, cohabitation నుంచి వైదొలగడం (పేరా 92).

చర్చించిన నిబంధనలు

• Section 9, హిందూ వివాహ చట్టం, 1955: reasonable excuse (వైదొలగిన జీవిత భాగస్వామి నిరూపించాల్సిన సరైన కారణం) లేకుండా అవతలి వారి నుంచి విడిపోయిన జీవిత భాగస్వామిపై restitution పిటిషన్ వేయవచ్చు. Explanation నిరూపణ భారాన్ని ఆ జీవిత భాగస్వామిపై ఉంచుతుంది (పేరా 5). కోర్టు దీన్ని చెల్లుబాటయ్యేదిగా తీర్పు ఇచ్చింది (పేరాలు 71, 75).
• Section 9(2), మొదట అమలైనట్లు: judicial separation, nullity లేదా విడాకులకు కారణం కాని ఏ వాదననూ నిషేధించింది. Act 68 of 1976 దాన్ని తొలగించింది (పేరా 38).
• Section 13(1-A)(i), (ii): judicial separation లేదా restitution డిక్రీ తర్వాత ఒక సంవత్సరం cohabitation తిరిగి ప్రారంభం కాకపోతే విడాకులు. Amending Act 44 of 1964 ద్వారా చేర్చారు (పేరాలు 7, 16, 20, 28).
• Section 13(iii): భర్తపై భరణం ఇచ్చి, ఒక సంవత్సరం cohabitation తిరిగి ప్రారంభం కాకపోతే భార్య కోరే విడాకులు. Act 68 of 1976 ద్వారా చేర్చారు (పేరాలు 20, 26).
• Section 10: judicial separation, భర్తకు కూడా అందుబాటులో ఉంటుంది (పేరా 20).
• Section 23(2), (3): సయోధ్యకు ప్రయత్నించాల్సిన కోర్టు బాధ్యత (పేరా 13).
• Section 18, Hindu Adoptions and Maintenance Act, 1956; Section 125, Code of Criminal Procedure, 1973; Section 488, Code of Criminal Procedure, 1898: భార్యకు భరణం ఉత్తర్వులు (పేరా 20).
• Order 21 Rules 32, 33, Code of Civil Procedure: జైలు రద్దు, జప్తు కొనసాగింపు. కోర్టు జప్తును నిరాకరించి క్రమానుగత చెల్లింపులను ఆదేశించవచ్చు (పేరా 24).
• Section 120, Indian Evidence Act: భార్యాభర్తల ఉమ్మడి ప్రయోజనాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది (పేరా 50).
• Articles 14, 21, Constitution: Section 9 వీటిలో దేన్నీ ఉల్లంఘించదని కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది (పేరాలు 33-34, 71).
• ఇంగ్లీష్ చట్టం, విడాకుల సంస్కరణ: Divorce Law Reforms Act 1969, Matrimonial Act of 1973 (పేరాలు 16, 62).
• ఇంగ్లీష్ చట్టం, restitution: Matrimonial Proceedings and Property Act 1970 Section 20 దాన్ని రద్దు చేసింది (పేరాలు 30, 34, 68). Matrimonial Causes Act 1965, 1884 చట్టం Section 5 పేరా 24లో వివరించబడ్డాయి.

Authorities

• T. Sareetha v. T. Venkata Subbaiah (తీర్పులో citation లేదు): అనుసరించలేదు; కోర్టు విభేదించింది (పేరాలు 3-7, 19, 28, 33, 38-40, 47, 71-72).
• Jackson v. Jackson, (1924) Probate 19: ఆధారపడ్డారు; కోర్టు శృంగారాన్ని అమలు చేయలేదు (పేరాలు 7, 11, 19).
• Forster v. Forster, (1790) 1 Hag. Con. 144 (Lord Stowell): ఆధారపడ్డారు; కోర్టు cohabitation ను డిక్రీ చేస్తుంది, శృంగారాన్ని కాదు (పేరాలు 7-8, 53, 66).
• Orme v. Orme, (1824) 2 Add 382, 162 E.R. 335: ఆధారపడ్డారు (పేరాలు 7, 53).
• Rowe v. Rowe, (1865) 34 L.J.P. M&A 111: Forster, Orme లతో కలిపి ఉటంకించారు (పేరా 7).
• Weatherley v. Weatherley, (1946) 2 All E.R. 1 and 1947 (1) All E.R. 563: వివాహ వర్ణన; Jackson ను ఆమోదించింది (పేరాలు 8, 19).
• Evans v. Evans, (1948) 1 K.B. 175: శృంగారం లేని cohabitation (పేరాలు 9, 53).
• Thomas v. Thomas, (1948) 2 K.B. 294 (Lord Goddard CJ): cohabitation అర్థం (పేరా 9).
• Wheatley v. Wheatley, (1950) 1 K.B. 39: cohabitation కు భార్యాభర్తలుగా జీవించడం అవసరం (పేరా 9).
• Crabtree v. Crabtree (No. 2), (1964) Australian Law Reports 820 (Selby J.): consortium అర్థం (పేరా 10).
• Lodder v. Lodder, (1921) New Zealand Law Reports 876 (Salmond J.): విచ్ఛిన్న సిద్ధాంతపు బీజం (పేరాలు 15-16).
• Moonshee Buzloor Ruheem v. Shumsoonnissa Begum, 11 M.I.A. 551 (Privy Council, 1866): ఇంగ్లీష్ restitution ను భారతదేశంలో వర్తింపజేసింది (పేరా 18).
• U.S. v. Butler, 297 U.S. 1 (1936) (Stone J.): కోర్టులకు అధికారమే సంబంధం, వివేకం కాదు (పేరా 28).
• Balfour v. Balfour, (1919) 2 K.B. 571 (Atkin L.J.): ఇల్లు రాజు శాసనం చొరబడని క్షేత్రం (పేరా 35).
• Russell v. Russell, (1897) A.C. 395 (Lord Herschell): barbarous అనే పదం వేరే సందర్భంలో వాడారు (పేరా 38).
• Sawarjya Lakshnmi v. Dr. G.G. pad Rao and Devuloalli wara Sastri v. Polavarapu, I.L.R. 34 Mad. 422 (సంవత్సరం పాఠంలో గందరగోళంగా ఉంది): హిందూ వివాహం సంస్కారమని Attorney-General ఉటంకించారు (పేరా 39). పేర్లు పాఠంలో ముద్రించినట్లే ఇచ్చాం.
• Binda v. Kauslia, 13 All. 126 (Mahmood J.): జీవిత భాగస్వాముల పరస్పర బాధ్యతలు (పేరా 40).
• Linda v. Belisario, (1795) 1 Hag. Con. 216 (Sir William Scott): వివాహపు సారం సమ్మతి (పేరా 41).
• Meganatha v. Smt. Susheela, AIR 1957 Mad. 426: వివాహం పౌర సమాజానికి పునాది (పేరా 42).
• Hyde v. Hyde, (1866) L.R. 1 P and D 130 (Lord Penzance): వివాహం జీవితకాల స్వచ్ఛంద బంధం (పేరా 42).
• Gatha Ram Mistree v. Mohita Kochia Atteah, 14 Beng. L.R. 298: restitution డిక్రీ హక్కుల ప్రకటన (పేరా 43).
• Dadaji Bhikaji v. Rukambai, (1886) I.L.R. 10 Bom. 301: restitution అపఖ్యాతి పొందిందనే వాదనను తిరస్కరించింది (పేరా 43).
• Bai Jivi v. Nar Singh Lalbhai, (1877): కోర్టు డిక్రీని నిరాకరించవచ్చు (పేరా 44).
• Kondal v. Ranganavaki, AIR 1924 Mad. 49: restitution equity, justice and good conscience కు లోబడి ఉంటుంది (పేరా 44).
• R.S. Joshi v. Ajit Mills (Krishna Iyer J.) and Tamil Nadu Education Dcptt. v. State of Tamil Nadu, AIR 1980 SC 279: చెల్లుబాటును సాధారణ సందర్భాల ఆధారంగా అంచనా వేస్తారు (పేరా 45).
• Maneka Gandhi (ముద్రణలో Menka Gandhi): న్యాయమైన, సహేతుకమైన ప్రమాణం (పేరా 46).
• Continental Tyre and Rubber Co. v. Daimler Co., (1915) 1 K.B. 893 (Lord Reading): న్యాయమూర్తులు చట్టానికి లోబడి ఉంటారు (పేరా 49).
• Anne Saheb v. Tarabai: Chaudhary J. నిషేధిత విషాదంగా వర్ణించిన కేసు; డిక్రీ తప్పు కాదు (పేరా 56).
• Sheldon v. Sheldon, (1966) 2 All E.R. 257 (CA): శృంగారాన్ని పట్టుదలతో నిరాకరించడం cruelty కావచ్చు (పేరా 57).
• Madhukar Bhaskar Sheorev v. Saral Madhukar Sheodev (Nain J.): 1964 సవరణ (పేరా 61).
• R v. Cremer, (1919) 1 KB 564: దూరంగా ఉన్నా జీవిత భాగస్వాములు కలిసి జీవించవచ్చు (పేరా 64).
• Bhagat Ram v. Smt. Santosh Kumari, 1981 PLR 46: భార్య ఆధారపడింది; ఆమెకు సహాయం చేయలేదు (పేరా 89).
• ఇతర మూలాలు: Tolstoy, Halsbury, Shelford, Jowitt's Dictionary, Friedman, R.K. Aggarwal, Derrett, R.C. Nagpal, Rayden, Gupte, Bertrand Russell, Blackstone, Encyclopaedia Britannica, Westermark, Graveson and Crane, Law Commission of India 59వ, 71వ నివేదికలు, Law Commission of England Field of Choice (Cmnd. 3123), ముద్రణలో Mortner Committee అని ఉన్న కమిటీ.
• Also cited in footnotes: none. తీర్పులో footnotes లేవు.

తీర్పు

1. అప్పీలు కొట్టివేయబడింది (పేరా 92 తర్వాత ముగింపు ఉత్తర్వు).
2. ట్రయల్ జడ్జి 20 ఏప్రిల్ 1981 డిక్రీ ధృవీకరించబడింది (పేరా 92 తర్వాత ముగింపు ఉత్తర్వు).
3. పక్షాలు తమ ఖర్చులు తామే భరించాలి (పేరా 92 తర్వాత ముగింపు ఉత్తర్వు).

న్యాయసూత్రం / Ratio

హిందూ వివాహ చట్టం Section 9 Articles 14, 21 ప్రకారం చెల్లుతుంది. డిక్రీ cohabitation, consortium లను అమలు చేస్తుంది; లైంగిక సంబంధాన్ని అమలు చేయలేదు. పక్షాలు తిరిగి కలవకపోతే ఈ పరిహారం Section 13(1-A)(ii) కింద విడాకులకు దారితీస్తుంది.

ముఖ్య తీర్పు: "It is for the Legislature to abolish the remedy of restitution and not for the courts to strike down section 9". అంటే ఈ పరిహారాన్ని రద్దు చేయడం శాసనసభ పని; Section 9ను కొట్టివేయడం కోర్టుల పని కాదు.

తదుపరి పరిణామాలు

ఈ విభాగం ఒకే తర్వాతి తీర్పుపై ఆధారపడింది: Saroj Rani v. Sudarshan Kumar Chadha, సుప్రీంకోర్టు, Sabyasachi Mukharji, Syed Murtaza Fazalali ధర్మాసనం, 8 ఆగస్టు 1984న తీర్పు. ఆ తీర్పులో పేరా సంఖ్యలు లేవు.

Saroj Rani v. Sudarshan Kumar Chadha

• T. Sareetha ను over-rule చేశారని, Smt. Harvinder Kaur v. Harmander Singh Choudhry, AIR 1984 Delhi 66 ను ఆమోదించారని headnote నమోదు చేసింది.
• ఢిల్లీ హైకోర్టు జడ్జి T. Sareetha తో విభేదించి, Section 9 Article 14ను గాని Article 21ను గాని ఉల్లంఘించదని తీర్పు ఇచ్చారని కోర్టు గమనించింది.
• ఢిల్లీ జడ్జి అభిప్రాయాన్ని కోర్టు సంక్షిప్తంగా చెప్పింది. డిక్రీ పక్షాలను కలపడానికే. ప్రధాన ఉద్దేశం వివాహాన్ని కాపాడడం. లైంగిక సంబంధం summum bonum కాదు, కోర్టులు దాన్ని అమలు చేయలేవు.
• రెండు అభిప్రాయాలనూ పరిశీలించాక, Section 9 చెల్లుబాటుపై ఢిల్లీ హైకోర్టు జడ్జి అభిప్రాయాన్ని కోర్టు ఎంచుకుంది.
• డిక్రీ లక్ష్యాన్ని, ఉల్లంఘించినప్పుడు అమలు పద్ధతిని అర్థం చేసుకుంటే Section 9 Article 14ను గాని Article 21ను గాని ఉల్లంఘించదని కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది.
• ఉద్దేశపూర్వకంగా అవిధేయత చూపిన తర్వాత Order 21 Rule 32 కింద ఆస్తి జప్తు మాత్రమే ఏకైక శిక్ష అని తీర్పు ఇచ్చింది. ఇది సయోధ్యకు ప్రేరణగా పనిచేస్తుంది.
• అవతలి జీవిత భాగస్వామి సాంగత్యంపై హక్కు వివాహంలో అంతర్లీనమని, దౌర్జన్యాన్ని నివారించడానికి Section 9 లో తగిన రక్షణలు ఉన్నాయని తీర్పు ఇచ్చింది.

తులనాత్మక విశ్లేషణ

• ఆంధ్రప్రదేశ్ జడ్జి Section 9ను privacy, గౌరవాన్ని ఉల్లంఘించే బలవంతపు లైంగిక సహజీవనంగా చూశారు. ఢిల్లీ జడ్జి దాన్ని శృంగారాన్ని అమలు చేయకుండా consortium ను కాపాడేదిగా చూశారు.
• Saroj Rani లో సుప్రీంకోర్టు ఢిల్లీ అభిప్రాయాన్ని ఎంచుకుంది. ఏకైక శిక్ష ఆస్తి జప్తు అనే అంశంపై ఆధారపడింది.
• రద్దును సిఫార్సు చేసిన కమిషన్ నివేదికను ఆంధ్రప్రదేశ్ జడ్జి ప్రస్తావించారని Saroj Rani నమోదు చేసింది. ఈ తీర్పు ఇంగ్లండ్ 1970లో ఈ పరిహారాన్ని రద్దు చేసిందని నమోదు చేసి, అది Section 9 రాజ్యాంగ విరుద్ధమనడానికి కారణం కాదని చెబుతుంది (పేరా 34).

విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ

తీర్పు పాఠం ఆధారంగా విశ్లేషణ.

• డిక్రీ భార్యను శృంగారానికి బలవంతం చేస్తుందని చెప్పిన తీర్పు ఏదీ లేదని కోర్టు చెప్పింది (పేరా 32).
• భార్యలు అరుదుగా దావా వేస్తారన్న వ్యాఖ్య 1955కు ముందటి పాత హిందూ చట్టానికి సంబంధించినదని కోర్టు చెప్పింది (పేరా 33). Section 9ను ఎవరు ఉపయోగిస్తున్నారో తీర్పు గణాంకాలు ఇవ్వలేదు.
• గృహ జీవితంలో రాజ్యాంగ సూత్రాలకు స్థానం లేదని కోర్టు చెప్పింది. అది Maneka Gandhi పరీక్షను తానే వర్తింపజేయలేదు, దానిపై Attorney-General వాదనను మాత్రమే నమోదు చేసింది.
• శాసనసభ కోరితే ఈ పరిహారాన్ని రద్దు చేయాలని కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది. ఇది పార్లమెంటు ముందు ఉందని కోర్టు చెప్పిన సంస్కరణ ప్రశ్నను తెరిచే ఉంచుతుంది (పేరాలు 70, 75).
• వేరే నివాసం డిమాండ్‌పై కోర్టు నిర్ణయం భర్త వృద్ధ, ఆధారపడిన తల్లిదండ్రులపై ఆధారపడింది (పేరా 89).

ప్రాముఖ్యత

• ఇది Section 9ను Articles 14, 21 కింద సమర్థించింది, కోర్టు మొదటి తీర్పుగా పిలిచిన T. Sareetha తో విభేదించింది (పేరా 7).
• ఇది Section 9కు, Section 13(1-A)(ii) కు ఉన్న సంబంధాన్ని చెప్పింది.
• ఇది cohabitation, consortium అర్థాన్ని వివరించింది, శృంగారాన్ని అమలు చేయలేమని చెప్పింది.
• తిరిగి రావడానికి షరతుగా భార్య వేరే నివాసం కోరలేదని ఇది తీర్పు ఇచ్చింది.
• సుప్రీంకోర్టు తర్వాత దీన్ని Saroj Rani లో ఆమోదించింది.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు

• నియమం: Section 9 Articles 14, 21 ప్రకారం చెల్లుతుంది. డిక్రీ cohabitation ను మాత్రమే అమలు చేస్తుంది.
• నియమం: reasonable excuse నిరూపించే బాధ్యత వైదొలగిన జీవిత భాగస్వామిపై ఉంటుంది.
• నియమం: Sections 9, 13(1-A)(ii) కలిసి నిలుస్తాయి. ఒకదాన్ని కొట్టివేస్తే రెండవదీ కొట్టివేసినట్లే.
• నియమం: తిరిగి చేరడానికి షరతుగా భర్త వేరే ఇల్లు ఏర్పాటు చేయాలని భార్య శాసించలేదు.
• ఉచ్చు: ఇది ఢిల్లీ హైకోర్టు తీర్పు. సుప్రీంకోర్టు వైఖరికి Saroj Rani ని ఉటంకించండి.
• ఉచ్చు: శృంగారాన్ని ఉద్దేశపూర్వకంగా నిరాకరించడం desertion అవుతుందా అనేది కోర్టు నిర్ణయించలేదు (పేరా 57).
• పేర్కొనవలసిన కేసులు: T. Sareetha (విభేదించారు), Jackson v. Jackson, Forster v. Forster, Lodder v. Lodder, Bhagat Ram v. Santosh Kumari.

ఈ పేజీ తీర్పు పూర్తి పాఠం ఆధారంగా తయారు చేయబడింది. పేరా సంఖ్యలు తీర్పు పాఠాన్ని అనుసరిస్తాయి; లా రిపోర్టులు అదే పేరాకు వేరే సంఖ్య ఇవ్వవచ్చు.