1990 AIR 867; 1990 SCR (1) 332; 1990 SCC (2) 117; JT 1990 (1) 199 (as printed in the judgment text); Civil Appeal No. 2422 of 1989 Landmark Case
Court
Supreme Court of India
Bench
L.M. Sharma మరియు V. Ramaswami, JJ. (the judgment was delivered by Ramaswami, J.)
Year
1990 (decided 13 February 1990)
Principle / Topic
Mandatory injunction
Cited in
Mandatory&Prohibitory injunctions (Notes)
బొంబాయిలోని బాంద్రాలో ఉన్న ఒక ఇంట్లో ఇద్దరు సోదరులకు చెరి సమానమైన విభజించని సగం వాటా ఉంది. ఒక సోదరుడు మరణించాక అతని భార్య, కుమారులు ఆ వాటాను బయటి వ్యక్తికి అమ్మారు. అతను కొద్ది రోజుల్లోనే ఇంట్లో చేరిపోయాడు. సుప్రీంకోర్టు కొనుగోలుదారుపై ఇచ్చిన mandatory injunction (ఒక చర్యను రద్దు చేయమని ఆదేశించే కోర్టు ఉత్తర్వు) ను పునరుద్ధరించింది. అలాంటి ఉత్తర్వులకు మార్గదర్శకాలను కూడా నిర్దేశించింది.
త్వరిత పునశ్చరణ
వాస్తవాలు: అప్పీలుదారుడికి, అతని దివంగత సోదరుడు Sohrab కు Dorab Villa లో చెరి సమానమైన విభజించని సగం వాటా ఉంది. Sohrab భార్య, కుమారులు అతని సగం వాటాను నాలుగో ప్రతివాదికి అమ్మారు. అతను రెండు రోజుల్లో స్వాధీనం తీసుకున్నాడు.
వివాదాంశం: Transfer of Property Act సెక్షన్ 44 కింద వేసిన దావాలో, కొనుగోలుదారును ఖాళీ చేయమని ఆదేశించే మధ్యంతర mandatory injunction ను అప్పీలుదారుడు పొందగలడా?
తీర్పు: అవును. ఇల్లు undivided family (ఇంటిని కలిగి ఉండి దానిని విభజించని కుటుంబం) కి చెందినదని అప్పీలుదారుడు prima facie (మొదటి చూపులో) చూపించాడు. తిరస్కరిస్తే irreparable injury (డబ్బుతో సరిదిద్దలేని హాని) జరుగుతుంది, balance of convenience అతనికే అనుకూలం.
ముఖ్య సెక్షన్లు, ఆర్టికల్స్: Transfer of Property Act సెక్షన్ 44; Partition Act సెక్షన్ 4; Code of Civil Procedure ఆర్డర్ 39 రూల్ 2.
పరీక్షలో పెద్ద ఉచ్చు: మధ్యంతర దశలో mandatory injunction కు విచారణకు బలమైన కేసు అవసరం; ఇది prima facie కేసు కంటే ఉన్నతమైన ప్రమాణం. హోదాలో విడిపోయినా metes and bounds (ఆస్తినే విభజించడం) ద్వారా విభజించని కుటుంబం ఇప్పటికీ undivided dwelling house ను కలిగి ఉన్నట్టే.
పక్షకారులు
Dorab Cawasji Warden — అప్పీలుదారు, 1987 నాటి Civil Suit No. 2987 లో వాది. సూట్ ఆస్తిలో అతనికి విభజించని సగం వాటా ఉంది.
Coomi Sorab Warden — ప్రతివాది 1. అప్పీలుదారుడి సోదరుడు Sohrab Warden భార్య. ప్రతివాదులు 2, 3 లతో కలిసి తన విభజించని సగం వాటాను అమ్మింది.
ప్రతివాదులు 2, 3 — Sohrab యొక్క మైనర్ కుమారులు. సగం వాటాను అమ్మినవారిలో వీరూ ఉన్నారు.
ప్రతివాది 4 — కొనుగోలుదారు. భార్యతో కలిసి సగం వాటాను కొని, గ్రౌండ్ ఫ్లోర్ భాగాన్ని, ఒక గ్యారేజీని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. తీర్పు అతని పేరు ఇవ్వలేదు.
ప్రతివాది 5 — అతను, ప్రతివాది 4 కలిసి ఆస్తిని కొన్నారనే భావనతో impleaded (పక్షకారుడిగా చేర్చబడ్డాడు). అతను కొనుగోలుదారులలో ఒకడు కాదని ఇప్పుడు అంగీకరించారని తీర్పు నమోదు చేసింది.
విచారణ చరిత్ర
అప్పీలుదారుడు 1987 ఏప్రిల్ 18న Bombay City Civil Court లో Civil Suit No. 2987 of 1987 దాఖలు చేశాడు. ప్రతివాదులు 1, 2, 3 లపై, అలాగే ప్రతివాదులు 4, 5 లపై decree (కోర్టు తుది ఉత్తర్వు) కోరాడు.
దావాతో పాటు, దావా పెండింగ్లో ఉండగా మధ్యంతర injunction కోసం notice of motion వేశాడు. ఆ motion Dorab Villa, 29 Perry Cross Road, Bandra, Bombay కు సంబంధించినది. స్వాధీనాన్ని వదులుకోకుండా ప్రతివాదులు 1 నుండి 3 లను నిరోధించాలని కోరింది. ప్రతివాదులు 4, 5 లు ప్రవేశించకుండా లేదా స్వాధీనంలో కొనసాగకుండా నిరోధించాలని కూడా కోరింది.
దాఖలు చేసిన రోజునే అప్పీలుదారుడు మధ్యంతర ex parte (ఎదుటి పక్షాన్ని వినకుండా ఇచ్చిన) ఉత్తర్వు పొందాడు. దానిని అమలు చేయబోతే, నాలుగో ప్రతివాది అప్పటికే స్వాధీనం తీసుకున్నాడని నివేదిక వచ్చింది. remaining in possession అనే పదాలను బ్రాకెట్లలో ఉంచి, దరఖాస్తుపై తదుపరి నిర్ణయం వచ్చే వరకు అమలు చేయలేదు.
పక్షాల అంగీకారంతో 1987 ఏప్రిల్ 22న Commissioner ని నియమించారు.
సూట్ ఆస్తి ఒక undivided family కి చెందిన dwelling house అని trial court తేల్చింది.
ఏ సమయంలోనూ metes and bounds ద్వారా విభజన జరగలేదని అది తేల్చింది.
అప్పీలుదారుడు, అతని తండ్రి మొత్తం సూట్ ఆస్తి విషయంలో undivided qua (విషయంలో విభజించబడనివారు) అని తేల్చింది.
సూట్ ఆస్తి విషయంలో అప్పీలుదారుడు, అతని కుటుంబం, ప్రతివాదులు 1, 2, 3 ల కుటుంబం joint and undivided అని తేల్చింది.
అప్పీలుదారుడి కుటుంబం, Sohrab కుటుంబం భోజనం, ఆరాధన విషయంలో విడిపోయి ఉండవచ్చు కానీ సూట్ ఆస్తి విషయంలో విడిపోలేదని తేల్చింది.
ఈ కేసు Transfer of Property Act సెక్షన్ 44 రెండో పేరాలోకి వస్తుందని అది నిర్ణయించింది. కాబట్టి ప్రతివాది 4, అతని భార్య బయటి వ్యక్తులుగా joint possession కు అర్హులు కారు.
తాను అప్పటికే స్వాధీనంలోకి వచ్చానని నాలుగో ప్రతివాది చెప్పడంతో trial court మధ్యంతర mandatory injunction ఇచ్చింది. అతను, అతని సేవకులు, ఏజెంట్లు సూట్ ఆస్తిలో లేదా దాని ఏ భాగంలోనైనా స్వాధీనంలో లేదా అనుభవంలో కొనసాగకుండా అది నిరోధించింది.
ఆ ఉత్తర్వు వల్ల నాలుగో ప్రతివాది అప్పుడప్పుడు ఆస్తిలోకి వెళ్లడం ఆగదని trial court జోడించింది. తాను కొన్న గ్రౌండ్ ఫ్లోర్ భాగంలోకి, ఒక గ్యారేజీలోకి వాది, అతని కుటుంబ సభ్యులు తప్ప ఎవరూ ప్రవేశించడం లేదని అతను చూసుకోవచ్చు.
అప్పీలులో (Appeal from Order No. 707 of 1987) Bombay High Court సింగిల్ జడ్జి అప్పీలును అనుమతించి injunction ను రద్దు చేశాడు. ఉత్తర్వు తేదీ 1988 సెప్టెంబర్ 3.
హైకోర్టు ఈ అభిప్రాయాలు తీసుకుంది:
Prima facie పక్షాలు మొదటి నుంచీ విడిగా జీవించారు.
హోదాలో severance (విడిపోవడం) జరిగినట్టు కనిపిస్తోంది, partition లేదని తేల్చడం సాధ్యం కాదు.
గ్రౌండ్ ఫ్లోర్ ఎంతవరకు కుటుంబ dwelling house అయి ఉండగలదో రెండు వైపులా సాక్ష్యం అవసరం.
మధ్యంతర mandatory injunction విచారణ లేకుండానే దావాను దాదాపు తేల్చేస్తుంది.
injunction ఇవ్వకపోతే irreparable damage జరుగుతుందని, లేదా balance of convenience తనకు అనుకూలమని వాది prima facie కేసు చూపలేదు.
దావా కొనసాగుతుండగా నాలుగో ప్రతివాది, అతని భార్య ప్రాంగణంలో శాశ్వత మార్పులు చేయరాదని హైకోర్టు ఆదేశించింది. వారు మూడో వ్యక్తిని ప్రవేశపెట్టరాదు, సూట్ ఆస్తిపై మూడో పక్షానికి ఎలాంటి హక్కునూ సృష్టించరాదు.
అప్పీలుదారుడు Civil Appeal No. 2422 of 1989 ద్వారా సుప్రీంకోర్టులో అప్పీలు చేశాడు. తీర్పు 1990 ఫిబ్రవరి 13న వెలువడింది.
వాస్తవాలు
1934 జనవరి 12న Cawasji Dorabji Warden, Banubai Warden, అప్పీలుదారుడు ఒక దస్తావేజు కింద సూట్ ఆస్తిని ఉమ్మడి యజమానులుగా కొన్నారు. Cawasji, Banubai అప్పీలుదారుడి తండ్రి, తల్లి. అప్పుడు అప్పీలుదారుడు మైనర్.
ఆ భూమిపై భవనాన్ని కొనుగోలు తర్వాత నిర్మించారు.
నమోదైన ఒక declaration దస్తావేజులో అప్పీలుదారుడు, declarants తో కలిసి joint tenant గా భూమిలో, భవనంలో విభజించని వాటా కలిగి ఉన్నానని ప్రకటించాడు. అతను వారికంటే ఎక్కువకాలం జీవిస్తే, survival ద్వారా ఏకైక పూర్తి యజమాని అవుతాడు. ఆ దస్తావేజు ప్రతి పక్షానికి joint tenancy (ఉమ్మడి యాజమాన్యం, survivorship హక్కుతో) ని ఎప్పుడైనా విడదీసే హక్కును ఉంచింది.
Banubai 1946 జూన్ 9న మరణించింది. అప్పీలుదారుడు, అతని తండ్రి మిగిలిన joint tenants గా మొత్తం ఆస్తికి యజమానులయ్యారు.
1951 మార్చి 12న అప్పీలుదారుడు తండ్రికి లేఖ రాశాడు. తన వాటాను విడిగా ఉంచుకోవాలని, తాను కోరిన విధంగా దానిని అమ్మవచ్చని, తన వారసులు దానిని పొందవచ్చని అతను చెప్పాడు.
1951 ఆగస్టు 23న అప్పీలుదారుడు, అతని తండ్రి ఒక agreement (చట్టరీత్యా అమలయ్యే వాగ్దానం లేదా వాగ్దానాల సమూహం) చేసుకున్నారు. joint tenants గా తమ హోదాను విడదీసుకున్నామని ప్రకటించారు. ఆస్తిని tenants in common గా, ఒక్కొక్కరికి సమానమైన విభజించని వాటాతో ఉంచుకోవడానికి అంగీకరించారు. ప్రతి ఒక్కరూ తన వాటాను అమ్మవచ్చు, ప్రతి వాటా విడి వారసత్వ మూలం అయింది.
1952 ఏప్రిల్ 16న అప్పీలుదారుడి తండ్రి తన విభజించని సగం వాటాను మరో కుమారుడు Sohrab Warden కు బదిలీ చేశాడు. ఆ దస్తావేజు రెండో షెడ్యూల్లోని ఇతర ఆస్తిలో తనకున్న విభజించని వాటాను Sohrab తండ్రికి విడుదల చేయడం consideration (బదిలీకి ఇచ్చిన ప్రతిఫలం) గా ఉంది.
అందువల్ల అప్పీలుదారుడికి, Sohrab కు చెరి సమానమైన విభజించని సగం వాటా tenants in common గా ఉంది.
Sohrab కు 1951 డిసెంబర్ 25న మాత్రమే 18 ఏళ్లు నిండాయి. 1968లో పెళ్లయ్యే వరకు అతను తండ్రి, సోదరుడితో కలిసి ఉన్నాడు. పెళ్లి తర్వాత అప్పీలుదారుడు, Sohrab ఆస్తిలోని వేర్వేరు భాగాల్లో ఉన్నారు, వేర్వేరు భోజన ఏర్పాట్లు ఉండేవి.
Sohrab 1976 అక్టోబర్ 12న వీలునామా లేకుండా మరణించాడు. అతని భార్య (ప్రతివాది 1), ఇద్దరు మైనర్ కుమారులు (ప్రతివాదులు 2, 3) మిగిలారు.
1986 డిసెంబర్ 21 నాటి agreement to sell (తర్వాత అమ్ముతామనే ఒప్పందం) ప్రతివాదులు 1 నుండి 3 లకు, ప్రతివాది 4 కు మధ్య జరిగింది. సహ యజమాని వేసిన దావాలో అమ్మకానికి వ్యతిరేకంగా injunction (ad interim injunction కాదు) వస్తే, విక్రేతలు అమ్మకాన్ని నిలిపివేయవచ్చని లేదా రద్దు చేయవచ్చని క్లాజ్ 6 అనుమతించింది.
1987 ఏప్రిల్ 16న ప్రతివాదులు 1 నుండి 3 లు తమ విభజించని సగం వాటాను sale deed ద్వారా నాలుగో ప్రతివాదికి, అతని భార్యకు అమ్మారు. అమ్మిన భాగం స్వాధీనాన్ని కొనుగోలుదారుకు అప్పగించినట్టు ఆ దస్తావేజు పేర్కొంది.
1987 ఏప్రిల్ 18న, అమ్మకం జరిగిన రెండు రోజుల్లోపే అప్పీలుదారుడు దావా వేశాడు. సూట్ ఆస్తి ఒక undivided family కి చెందిన dwelling house అని, అది ఎప్పుడూ విభజించబడలేదని అతను వాదించాడు.
తాను, Sohrab సౌకర్యం కోసం వేర్వేరు భాగాల్లో ఉన్నామని అతను వాదించాడు. అప్పీలుదారుడు మొదటి అంతస్తులో, Sohrab గ్రౌండ్ ఫ్లోర్లో ఉండేవారు. Sohrab మరణం తర్వాత ప్రతివాదులు 1 నుండి 3 లు అతని భాగంలోనే ఉన్నారు.
కుటుంబానికి బయటి వ్యక్తి అయిన నాలుగో ప్రతివాదికి, విభజించని వాటా కొనడం ఆధారంగా joint possession లేదా ఉమ్మడి అనుభవం హక్కు లేదని అతను వాదించాడు.
దావాలో perpetual injunction (దావా చివరిలో ఇచ్చే తుది ఉత్తర్వు) కోరాడు. దావా పెండింగ్లో ఉండగా మధ్యంతర injunction కూడా కోరాడు. అది నిరాకరిస్తే డబ్బుతో భర్తీ చేయలేని irreparable loss జరుగుతుందన్నాడు. equity, balance of convenience తనకే అనుకూలమన్నాడు.
దావా వేసిన కొద్దిసేపటికే Commissioner పరిశీలించినప్పుడు, ప్రతివాదులు 1 నుండి 3 లకు చెందిన కొన్ని వస్తువులు ఇంకా ఉన్నాయి, కానీ నాలుగో ప్రతివాది స్వాధీనం తీసుకున్నాడు. విక్రేతల వస్తువులన్నీ తొలగించలేదని Commissioner నివేదిక చూపింది. కొనుగోలుదారుల చరాస్తులను ఇంకా ఇంట్లోకి తెస్తున్నారని కూడా చూపింది.
బయటి వ్యక్తితో కలిసి ఉండడం సాధ్యం కాక, అప్పీలుదారుడు తాను ఉంటున్న ఇంటి భాగాన్ని వదిలి వెళ్లాల్సి వచ్చింది.
లేవనెత్తిన వివాదాంశాలు
తీర్పు తన వివాదాంశాలకు సంఖ్యలు ఇవ్వలేదు. ఇవి అది తన క్రమంలో చేపట్టిన ప్రశ్నలు.
అప్పటికే స్వాధీనంలో ఉన్న నాలుగో ప్రతివాది-కొనుగోలుదారును ప్రాంగణం ఖాళీ చేయమని ఆదేశించే మధ్యంతర mandatory injunction పొందడానికి అప్పీలుదారుడు అర్హుడా?
interlocutory mandatory injunction మంజూరుకు ఏ మార్గదర్శకాలు వర్తిస్తాయి?
Transfer of Property Act సెక్షన్ 44 కింద వేసిన దావాలో, transferee (వాటాను పొందిన వ్యక్తి) కు ఉన్న joint possession హక్కు విషయంలో కోర్టు ఏమి గుర్తుంచుకోవాలి?
సూట్ ఆస్తి సెక్షన్ 44 లోని dwelling house belonging to an undivided family అని విచారణకు ముందే సహేతుకంగా భావించగలమా?
కుటుంబం హోదాలో విడిపోయి ఉండడం, రెండు పక్షాలు వేర్వేరు భాగాల్లో ఉండడం ఏమైనా తేడా చూపుతుందా?
injunction నిరాకరిస్తే డబ్బుతో భర్తీ చేయలేని irreparable injury అప్పీలుదారుడికి జరుగుతుందా, balance of convenience అతనికి అనుకూలమా?
వాదనలు
అప్పీలుదారు తరఫున (Soli J. Sorabjee, ఇతర న్యాయవాదులతో కలిసి):
సూట్ ఆస్తి ఒక undivided family కి చెందిన dwelling house. అది ఎప్పుడూ విభజించబడలేదు.
అతను, Sohrab సౌకర్యం కోసం మాత్రమే వేర్వేరు అంతస్తుల్లో ఉన్నారు.
నాలుగో ప్రతివాది కుటుంబానికి బయటి వ్యక్తి. విభజించని వాటా కొనడం ఆధారంగా అతనికి joint possession లేదా ఉమ్మడి అనుభవం హక్కు లేదు.
అప్పీలుదారుడికి దావాలో perpetual injunction పొందే హక్కు ఉంది, దావా పెండింగ్లో ఉండగా మధ్యంతర injunction పొందే హక్కు కూడా ఉంది.
మధ్యంతర ఉపశమనం లేకపోతే, డబ్బుతో భర్తీ చేయలేని irreparable loss, తీవ్ర నష్టం జరుగుతాయి. equity, balance of convenience అతనికే అనుకూలం; ప్రతివాదులకు నష్టం కలగదు.
సుప్రీంకోర్టులో, ప్రతివాదులు 1 నుండి 3 లకు ఉన్న పరిమిత, నియంత్రిత హక్కు గురించి, సెక్షన్ 44 రెండో పేరాలో joint possession పై ఉన్న నిషేధం గురించి నాలుగో ప్రతివాదికి తెలుసని న్యాయవాది వాదించాడు.
ఆ జ్ఞానంతో కొన్న నాలుగో ప్రతివాది కోర్టును overreach చేయడానికి ప్రయత్నించాడని న్యాయవాది వాదించాడు. అతను లావాదేవీని రహస్యంగా ఉంచాడు, అప్పీలుదారుడు న్యాయపరిహారం పొందకముందే స్వాధీనం తీసుకున్నాడు.
1986 డిసెంబర్ 21 నాటి agreement to sell లోని, 1987 ఏప్రిల్ 16 నాటి sale deed లోని recitals ను న్యాయవాది ఆధారంగా చూపాడు. నాలుగో ప్రతివాదికి సెక్షన్ 44 తెలుసని, అతను పూర్తి ప్రమాదాన్ని స్వీకరించాడని అవి చూపిస్తాయి.
agreement to sell లోని క్లాజ్ 6 ను న్యాయవాది ఆధారంగా చూపాడు. వ్యాజ్యం వస్తుందని పక్షాలు ఊహించారని అది చూపిస్తుంది.
అమ్మకం వేగాన్ని, రెండు రోజుల్లోపే దావా దాఖలు కావడాన్ని, వస్తువుల తొలగింపుపై Commissioner నివేదికను న్యాయవాది ప్రస్తావించాడు.
తాను ఇంకా సూట్ ఆస్తిలోనే ఉంటున్నానని చెప్పిన మొదటి ప్రతివాది affidavit ను న్యాయవాది ఆధారంగా చూపాడు. నాలుగో ప్రతివాది వేరే చోట ఉంటున్నట్టుగా చెప్పిన అతని affidavit ను చూపాడు. నాలుగో ప్రతివాది నివాసం, కార్యాలయం ఇతర చోట్ల ఉన్నట్టు చూపే టెలిఫోన్ డైరెక్టరీలను కూడా చూపాడు.
ప్రతివాదుల తరఫున:
అప్పీలుదారుడు, ప్రతివాదులు 1, 2, 3 లు ఆస్తిని సమాన moiety (సగం వాటాలు) గా కలిగి ఉన్నారు. వారు దానిని వ్యక్తిగత హోదాలో కలిగి ఉన్నారు, joint family సభ్యులుగా కాదు.
సూట్ ఆస్తి joint family ఆస్తి కాదు, undivided family కి చెందిన ఆస్తి కాదు.
1968లో Sohrab కు పెళ్లయినప్పటి నుంచి అప్పీలుదారుడి కుటుంబం పై అంతస్తును, ఒక గ్యారేజీని ప్రత్యేకంగా ఆక్రమించింది.
Sohrab కుటుంబం మొత్తం గ్రౌండ్ ఫ్లోర్ను, మరో గ్యారేజీని ప్రత్యేకంగా ఆక్రమించింది. compound, మెట్లు, టెర్రస్ ఉమ్మడి స్వాధీనంలో ఉన్నాయి.
రెండు కుటుంబాలకు వేర్వేరు భోజన ఏర్పాట్లు, వేర్వేరు విద్యుత్ మరియు నీటి మీటర్లు ఉన్నాయి; అవి దామాషా ప్రకారం పన్నులు చెల్లించాయి.
Sohrab మరణం తర్వాత సగం వాటా నాలుగో ప్రతివాదికి, అతని భార్యకు అమ్మేవరకు ప్రతివాదులు 1 నుండి 3 లు గ్రౌండ్ ఫ్లోర్ను, గ్యారేజీని ప్రత్యేకంగా ఆక్రమించారు.
tenants in common గా ఉన్నా, ఆస్తి వినియోగం విషయంలో ఇప్పటికే partition జరిగింది.
నాలుగో ప్రతివాది sale deed ప్రకారం ప్రతివాదుల ఆక్రమణలో ఉన్న భాగాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.
injunction ఇస్తే అప్పీలుదారుడు కాదు, ప్రతివాదులే irreparable loss, తీవ్ర నష్టం అనుభవిస్తారు. balance of convenience అప్పీలుదారుడికి అనుకూలం కాదు.
కింది కోర్టుల్లో వారి వాదనగా కోర్టు నమోదు చేసినదానికి మించి, సుప్రీంకోర్టులో ప్రతివాదుల వాదనలు తీర్పులో విడిగా చెప్పబడలేదు.
కోర్టు తార్కికం
V. Ramaswami, J. అభిప్రాయం (కోర్టు తరఫున)
Noted: అమ్మిన భాగం స్వాధీనాన్ని అప్పగించినట్టు sale deed పేర్కొంది. కొనుగోలుదారు ఎలాంటి అడ్డంకి లేకుండా స్వాధీనంలో కొనసాగవచ్చని అది చెబుతుంది.
Noted: Commissioner పరిశీలన సమయంలో నాలుగో ప్రతివాది స్వాధీనం తీసుకున్నాడు. trial court ఇది గుర్తించి, ఆ ఆధారంగా mandatory injunction ఇచ్చింది. సుప్రీంకోర్టులో కూడా న్యాయవాదులు అదే ఆధారంగా వాదించారు.
Held: వివాదాస్పద భాగాన్ని కొనుగోలుదారులు ఆక్రమించారు.
Noted: నాలుగో ప్రతివాది-కొనుగోలుదారును ప్రాంగణం ఖాళీ చేయమని ఆదేశించే mandatory రూపంలోని injunction కు అప్పీలుదారుడు అర్హుడా అన్నది ప్రశ్న.
Held: కొన్ని ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో కోర్టులు interlocutory (మధ్యంతర) mandatory injunction ఇవ్వవచ్చు. ఇంగ్లీష్ కేసులు ఉపయోగకరమైన మార్గదర్శకాలు ఇస్తాయి.
Noted: Shepherd Homes Ltd. v. Sandham లో Megarry J. ఇలా చెప్పాడు: motion దశలో, విచారణ కంటే mandatory injunction ఇవ్వడానికి కోర్టు చాలా ఎక్కువ సంకోచిస్తుంది. సాధారణ కేసులో, విచారణలో ఆ injunction సరిగ్గా ఇచ్చినట్టు తేలుతుందని కోర్టుకు high degree of assurance ఉండాలి. ఇది prohibitory injunction (ఒక చర్యను ఆపమనే ఉత్తర్వు) కంటే ఉన్నతమైన ప్రమాణం.
Noted: Evans Marshall & Co. Ltd. v. Bertola SA లో Court of Appeal ఇలా అభిప్రాయపడింది: శాశ్వత injunction పొందే సహేతుక అవకాశం చూపడంలో వాది విఫలమైతే అది interlocutory injunction కు వ్యతిరేకంగా బలంగా పనిచేస్తుంది. కానీ అది చట్టరీత్యా అడ్డంకి కాదు.
Noted: Films Rover International Ltd. v. Cannon Film Sales Ltd. లో Hoffmann J. ప్రాథమిక సూత్రాలను, మార్గదర్శకాలను వేరు చేశాడు. prohibitory అయినా mandatory అయినా interlocutory injunctions ఇవ్వడంలో రెండు వైపులా తప్పు నిర్ణయం ప్రమాదం ఉంటుందని చెప్పాడు.
Noted: తప్పని తేలితే అన్యాయం ప్రమాదం తక్కువగా ఉండే మార్గాన్ని తీసుకోవడమే ప్రాథమిక సూత్రమని Hoffmann J. అన్నాడు. మార్గదర్శకాలు ఈ సూత్రం నుంచే వచ్చాయి.
Noted: mandatory ఉత్తర్వులతో సాధారణంగా ముడిపడి ఉండే అధిక అన్యాయ ప్రమాదం ఆ injunction కు ఉందా అన్నదే సారాంశ ప్రశ్న అని Hoffmann J. అన్నాడు. ఆ ప్రశ్నే కేసు సాధారణమైనదా లేదా అసాధారణమైనదా అని నిర్ణయిస్తుంది.
Noted: mandatory interlocutory injunction ఇవ్వకపోవడం ఇవ్వడం కంటే ఎక్కువ అన్యాయ ప్రమాదం కలిగిస్తే, దానిని ఇవ్వకపోవడానికి సహేతుక ఆధారం లేదని Hoffmann J. అన్నాడు. వాది అవకాశాలపై కోర్టుకు high degree of assurance లేకపోయినా ఇది వర్తిస్తుంది.
Noted: Locabail International Finance Ltd. v. Agroexpo కోర్టు విచక్షణను కట్టడి చేయాలని ఉద్దేశించలేదని Hoffmann J. తేల్చాడు. mandatory injunctions కోసం Locabail మార్గదర్శకం తక్కువ సరిపోయే కేసులు ఉండవచ్చని అంగీకరిస్తుంది. prohibitory injunctions కోసం Cyanamid మార్గదర్శకాలు కూడా ఎక్కువ అవసరమయ్యే మినహాయింపులను అంగీకరిస్తాయి.
Noted: mandatory injunction ను interlocutory దరఖాస్తుపై ఇవ్వవచ్చని Halsbury's Laws of England చెబుతుంది. ప్రత్యేక పరిస్థితులు లేకపోతే సాధారణంగా ఇవ్వరు.
Noted: కేసు స్పష్టంగా ఉండి వెంటనే తేల్చాల్సినదైతే దానిని ఇస్తారని Halsbury జోడిస్తుంది. చేసిన పని సరళమైనది, సంక్షిప్తమైనది అయి సులభంగా సరిదిద్దగలిగితే కూడా ఇస్తారు. దరఖాస్తు నోటీసు రాగానే పనిని త్వరగా పూర్తి చేయడం వంటి విధంగా ప్రతివాది వాదిపై అన్యాయమైన పైచేయి సాధించడానికి ప్రయత్నిస్తే ఇస్తారు.
Noted: అమెరికాలో కూడా చట్టం ఇదే, 42 American Jurisprudence (2d edition), పేజీ 745 చూపుతుంది.
Noted: భారతీయ కేసుల్లో, Rasul Karim v. Pirubhai Amirbhai (Bombay) లో భారతీయ కోర్టులు mandatory రూపంలో temporary injunction (దావా తేలే వరకు ఉండే మధ్యంతర ఉత్తర్వు) ఇవ్వలేవని Beaman J. అభిప్రాయపడ్డాడు. అదే బెంచ్లోని Shah J. అంగీకరించలేదు.
Noted: Champsey Bhimji & Co. v. Jamna Flour Mills Co. లో Bombay Division Bench Beaman J. కంటే భిన్నమైన అభిప్రాయం తీసుకుంది. ఆ అభిప్రాయమే ఇప్పుడు Bombay High Court లో ప్రబలంగా ఉంది.
Noted: M. Kandaswami Chetty v. P. Subramania Chetty లో Madras High Court, Code of Civil Procedure ఆర్డర్ 39 రూల్ 2 కింద భారతీయ కోర్టులకు mandatory రూపంలో temporary injunction ఇచ్చే అధికారం ఉందని తేల్చింది. అది Champsey Bhimji అభిప్రాయాన్ని అంగీకరించింది.
Noted: Israil v. Shamser Rahman లో Calcutta High Court mandatory రూపంలో మధ్యంతర injunction ఇవ్వగలనని తేల్చింది. మధ్యంతర injunction కోసం కోర్టు మూడు విషయాలు అడుగుతుంది. మొదటిది, పక్షాల హక్కులపై సహేతుకమైన, గణనీయమైన ప్రశ్న ఉందా? రెండోది, ఆ ప్రశ్నలు తేలే వరకు injunction ఇవ్వడం సరైనదేనా అనేలా వాటి స్వభావం, కష్టం ఉన్నాయా? మూడోది, balance of convenience ఎటు ఉంది, status quo (ప్రస్తుత స్థితి) ని కొనసాగించాలా?
Noted: Nandan Pictures Ltd. v. Art Pictures Ltd. లో Calcutta Division Bench కొన్ని పరిస్థితుల్లో భారతీయ కోర్టులు ad interim mandatory injunction ఇవ్వవచ్చని అంగీకరించింది. interlocutory దరఖాస్తుపై అలాంటి injunction ను status quo ను పునరుద్ధరించడానికి మాత్రమే ఇస్తారని చెప్పింది. దావా దాఖలైన తేదీన ఉన్న స్థితికి భిన్నమైన కొత్త పరిస్థితిని సృష్టించడానికి ఇవ్వరు.
Held: interlocutory mandatory injunctions సాధారణంగా తుది విచారణ వరకు, వివాదానికి ముందున్న చివరి వివాదరహిత స్థితిని కాపాడడానికి లేదా పునరుద్ధరించడానికి ఇస్తారు. చట్టవిరుద్ధంగా చేసిన పనులను రద్దు చేయడానికి లేదా తప్పుగా తీసుకున్నదాన్ని తిరిగి ఇప్పించడానికి కూడా ఇవ్వవచ్చు.
Why: తుదకు విజయం సాధించని పక్షానికి అలాంటి injunction ఇస్తే ఎదుటి పక్షానికి తీవ్ర అన్యాయం లేదా భర్తీ చేయలేని హాని జరగవచ్చు. విజయం సాధించే పక్షానికి ఇవ్వకపోయినా అదే జరగవచ్చు. అందువల్లే కోర్టులు మార్గదర్శకాలు రూపొందించాయి.
Held: సాధారణంగా చెప్పాలంటే మార్గదర్శకాలు మూడు.
విచారణకు వాదికి బలమైన కేసు ఉండాలి. అది prohibitory injunction కు అవసరమైన ప్రమాణం అయిన "shall be of a higher standard than a prima facie case" గా ఉండాలి.
డబ్బుతో సాధారణంగా భర్తీ చేయలేని irreparable లేదా తీవ్ర హానిని నివారించడం అవసరం.
ఉపశమనం కోరే పక్షానికి balance of convenience అనుకూలంగా ఉండాలి.
Held: ఇది ప్రధానంగా equitable ఉపశమనం కాబట్టి, interlocutory mandatory injunction ఇవ్వడం లేదా నిరాకరించడం చివరికి "in the sound judicial discretion of the Court" ఆధారపడి ఉంటుంది.
Held: మార్గదర్శకాలు సమగ్రమైనవి కావు, పూర్తివి కావు, నిరపేక్ష నియమాలు కావు. అసాధారణ పరిస్థితుల్లో చర్య అవసరం కావచ్చు. అయినప్పటికీ వాటిని ముందస్తు షరతులుగా వర్తింపజేయడం న్యాయపరమైన విచక్షణను సరిగ్గా వినియోగించడమే అవుతుంది.
Noted: ఈ దావా Transfer of Property Act ("the Act") సెక్షన్ 44 కింద వేసినది. ఇలాంటి దావాలో మధ్యంతర mandatory injunction ను పరిశీలించేటప్పుడు, transferee కు ఉన్న joint possession హక్కు పరిమితిని కోర్టు గుర్తుంచుకోవాలి.
Noted: సెక్షన్ 44 మొదటి పేరా, ఇద్దరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సహ యజమానుల్లో ఒకరు స్థిరాస్తిలో తన వాటాను బదిలీ చేసినప్పుడు వర్తిస్తుంది. అప్పుడు transferee కు బదిలీదారుడి joint possession లేదా ఉమ్మడి లేదా పాక్షిక అనుభవం హక్కు వస్తుంది. partition (ఉమ్మడి ఆస్తి విభజన) ను అమలు చేయించే హక్కు కూడా వస్తుంది. బదిలీ తేదీన ఆ వాటాపై ఉన్న షరతులు, బాధ్యతలకు ఇది లోబడి ఉంటుంది.
Noted: undivided family కి చెందిన dwelling house వాటాను పొందిన transferee ఆ కుటుంబ సభ్యుడు కాకపోతే రెండో పేరా వర్తిస్తుంది. అప్పుడు ఆ ఇంటి joint possession లేదా ఉమ్మడి లేదా పాక్షిక అనుభవం హక్కును సెక్షన్ ఇవ్వదు.
Held: రెండో పేరా వర్తించాలంటే, బదిలీ విషయం undivided family కి చెందిన dwelling house అయి ఉండాలి. కుటుంబ సభ్యుడు కాని వ్యక్తికి దానిలోని వాటా బదిలీ అయి ఉండాలి.
Held: స్పష్టమైన హక్కును, దాని ఉల్లంఘనను చూపడానికి, ఆస్తి ఒక undivided family కి చెందిన dwelling house అని వాది సంభావ్య కేసు చూపాలి. దావాలో కోరిన ఉపశమనం పొందడానికి బలమైన సంభావ్యత ఉండాలి.
Held: రెండో, మూడో అంశాల్లో, transferee కు ఉన్న పరిమిత joint possession హక్కు, రెండో పేరా ప్రధాన ఉద్దేశం ముఖ్యమైనవి. ఇతర కుటుంబ సభ్యుల సంబంధిత హక్కులకు హాని ప్రమాదం, వాదికి irreparable harm ప్రమాదం ఉంది. అప్పుడు వాది ప్రయోజనాన్ని కాపాడడానికి కోర్టు జోక్యం అవసరం.
Held: మధ్యంతర injunction కూడా equitable ఉపశమనం కాబట్టి, దానిని ఇవ్వకపోతే కలిగే నష్టం లేదా అసౌకర్యం ఇవ్వడం వల్ల కలిగే దానికంటే ఎక్కువా అని కోర్టు అడగాలి. ఇదే balance of convenience.
Noted: మొదటి ప్రశ్న, విచారణకు ముందే ఆస్తి dwelling house belonging to an undivided family అని సహేతుకంగా భావించవచ్చా అన్నది. ప్రధాన కేసు Allahabad Full Bench నిర్ణయం Sultan Begam v. Debi Prasad.
Noted: Sultan Begam Partition Act సెక్షన్ 4 కు సంబంధించినది (తీర్పు పాఠం Partnership Act, 1893 అని రాసింది). అలాంటి dwelling house వాటాను కుటుంబేతరుడికి బదిలీ చేసి అతను partition కోసం దావా వేస్తే, వాటాదారుడైన కుటుంబ సభ్యుడు ఆ వాటాను కొంటానని హామీ ఇవ్వవచ్చు. అప్పుడు కోర్టు దాని విలువ కట్టి అతనికి అమ్మమని ఆదేశిస్తుంది.
Noted: Sultan Begam లో వాదన ఏమిటంటే undivided family అంటే joint family, అది హిందువులకు లేదా హిందూ నియమాన్ని అనుసరించే ముస్లింలకు మాత్రమే పరిమితం. ప్రతివాదన ఏమిటంటే, అది కుటుంబ సభ్యుల మధ్య విభజించని dwelling house కలిగిన ఏ కుటుంబానికైనా (హిందూ, ముస్లిం, క్రైస్తవ) సాధారణంగా వర్తిస్తుంది. ఆ కేసు ఒక ముస్లిం కుటుంబానికి సంబంధించినదే.
Noted: సెక్షన్ 4 ను సమాజంలోని ఏ తరగతికైనా పరిమితం చేసేది Full Bench కు ఏదీ కనిపించలేదు. undivided family అనే పదాలు సెక్షన్ 44 నుండి తీసుకున్నట్టు కనిపిస్తున్నాయి. సెక్షన్ 44 రెండో పేరా సాధారణంగా వర్తిస్తుంది. అది బయటి transferee ను partition ద్వారా తన హక్కులను అమలు చేసుకోమని బలవంతం చేస్తుంది.
Noted: Partition Act సెక్షన్ 4 లో undivided family సెక్షన్ 44 కంటే ఇరుకైనదిగా ఉండడానికి Full Bench కు కారణం కనిపించలేదు. శాసనసభ పరిమిత వర్తింపును ఉద్దేశించి ఉంటే undivided Hindu family లేదా joint family వంటి పదాలు వాడేది.
Noted: Kalka Parshad v. Bankey Lall ను ఉదహరిస్తూ, బదిలీదారుడి కుటుంబ సభ్యులకు నివసించే హక్కు ఉన్న dwelling house లోకి బయటి transferee బలవంతంగా ప్రవేశించకుండా ఆపడమే ఉద్దేశమని Full Bench చెప్పింది. Undivided family అంటే ఆ dwelling house విషయంలో undivided qua: ఇంటిని కలిగి ఉండి దానిని విభజించని కుటుంబం.
Noted: Khirode Chandra Ghoshal v. Saroda Prosad Mitra లో Calcutta Division Bench, Partition Act లో "family" కి ఉదారమైన, విస్తృతమైన అర్థం ఉందని చెప్పింది. ఒకే ఇంట్లో లేదా ఒకే పెద్ద లేదా నిర్వహణ కింద నివసించే రక్త సంబంధీకుల సమూహం అందులో చేరుతుంది. ఉమ్మడి పూర్వీకుడి వారసులకు మాత్రమే అది పరిమితం కాదు.
Noted: Nil Kamal Bhattacharjya v. Kamakshya Charan Bhattacharjya లో ఆ సమూహం ఉమ్మడి పూర్వీకుడి పురుష వారసులు కాదు. వారు పూర్వీకుడి మనవడి కూతురి కుమారులు, పూర్వీకుడి కుమారుడి కూతురి కుమారులు. కోర్టు Sultan Begam ను వర్తింపజేసి, ఇంటిని metes and bounds ద్వారా విభజించలేదు కాబట్టి అది undivided family అని తేల్చింది.
Noted: Sivaramayya v. Venkata Subbamma లో Madras High Court Sultan Begam ను అనుసరించి వర్తింపజేసింది.
Noted: Bhim Singh v. Ratnakar (Orissa) లో కుటుంబంలో వాది, ప్రతివాదులు 1, 2 ఉన్నారు. ప్రతివాది 1 ఇంట్లో తన సగం వాటాలో మూడో వంతును ప్రతివాదులు 7, 10 లకు అమ్మాడు. వారి joint possession కు వ్యతిరేకంగా వాది శాశ్వత injunction కోరాడు.
Noted: Bhim Singh లో, కుటుంబ సభ్యులు స్నేహపూర్వక ఏర్పాటుతో ఒకే ఆవరణలోని వేర్వేరు ఇళ్లలో విడిగా జీవిస్తున్నారని కోర్టులు గుర్తించాయి. alienees ను స్వాధీనంలో ఉంచారు.
Noted: కుటుంబ సభ్యుడు dwelling house లో తన వాటాను బయటి వ్యక్తికి బదిలీ చేసినప్పుడు సెక్షన్ 44 రెండో పేరా వర్తిస్తుందని Bhim Singh లో Ranganath Misra J. తేల్చాడు. transferee కు joint possession లేదా ఉమ్మడి అనుభవం హక్కు రాదు, కానీ తన వాటా partition ను అతను అమలు చేయించుకోవచ్చు.
Noted: కుటుంబం మాత్రమే అనుభవించగల కుటుంబ నివాసంలోకి బయటి వ్యక్తులు చొరబడకుండా ఆపడమే నిబంధన ఉద్దేశమని Misra J. అన్నాడు. ఆస్తి ఇప్పటికీ undivided dwelling house కాబట్టి బయటి transferees కు joint possession నిషేధం ఉంది, వారిని బయట ఉంచాలి.
Noted: వేర్వేరు నిర్దిష్ట భాగాల అనుభవం, alienee స్వాధీనం తీసుకోవడం తేడా చూపుతాయా అన్న విషయంలో Misra J. Udayanath Sahu v. Ratnakar Bej లోని ఒక భాగాన్ని ఆమోదించాడు.
Noted: బయటి transferee dwelling house లోని వాటాపై స్వాధీనం పొందితే ఆ స్వాధీనం joint possession అవుతుంది, అది చట్టవిరుద్ధమని ఆ భాగం చెబుతుంది. చట్టవిరుద్ధ స్వాధీనాన్ని కోర్టులు సహించలేవు. సహ యజమానులకు eviction decree పొందే హక్కు ఉంది, transferee బలవంతంగా స్వాధీనం పొందబోతే injunction పొందే హక్కు కూడా ఉంది.
Noted: ఆ భాగం ఒక షరతుతో కూడిన అంశాన్ని జోడిస్తుంది. joint status విడిపోయి, కానీ metes and bounds ద్వారా partition జరగలేదని తేలి ఉంటే, section 44 కింద నివాస గృహాల నుంచి ప్రతివాదిని ఖాళీ చేయించవచ్చు.
Noted: వాది injunction కు మాత్రమే దావా వేశాడని, కానీ trial court transferees ను ejectment చేయమని decree ఇచ్చిందనే వాదనను కూడా Misra J. పరిశీలించాడు. వాదికి సెక్షన్ 44 రెండో భాగం కింద రక్షణ ఉంటే బయటి కొనుగోలుదారులను నిరోధించవచ్చని అతను తేల్చాడు.
Noted: ప్రతివాదులు స్వాధీనంలోకి వచ్చినా లేదా కలిసి స్వాధీనం చేసుకున్నా injunction ద్వారా వారిని బయట ఉంచవచ్చని Misra J. తేల్చాడు. ఫలితం తప్పనిసరిగా ejectment అవుతుంది. బయటి కొనుగోలుదారుడి పరిష్కారం partition; అప్పటివరకు అతను joint possession నుండి దూరంగా ఉండాలి.
Held: ఇది చట్టం యొక్క సరైన ప్రకటన. Partition Act సెక్షన్ 4 కింద నిర్ణయాల ratio సెక్షన్ 44 రెండో పేరాకు సమానంగా వర్తిస్తుంది. ఈ నిబంధనలు పరస్పర పూరకాలు, రెండింటిలోనూ undivided family, dwelling house లకు ఒకే అర్థం ఉంది.
Noted: 1951 కి ముందు ఆ dwelling house అప్పీలుదారుడు, అతని తండ్రి యొక్క undivided family కి చెందినదని, వారు దానిని joint tenants గా కలిగి ఉన్నారని వివాదం లేదు.
Noted: హైకోర్టు 1951 మార్చి 12 నాటి అప్పీలుదారుడి లేఖపై ఆధారపడింది. 1951 ఆగస్టు 23 నాటి agreement పై కూడా ఆధారపడింది; దాని ద్వారా వారు joint tenants హోదాను విడదీసుకుని సమానమైన విభజించని సగాలతో tenants in common గా ఉన్నారు.
Noted: joint tenancy ని tenancy in common గా మార్చడం ఆస్తి విషయంలో కుటుంబంలోనే విభజన అవుతుందని హైకోర్టు తేల్చింది. అందువల్ల అప్పీలుదారుడికి, అతని తండ్రికి మధ్య partition జరిగినట్టు భావించింది.
Noted: తండ్రి మరణం, Sohrab పెళ్లి తర్వాత రెండు కుటుంబాలు వేర్వేరు భాగాల్లో ఉంటూ ప్రత్యేకంగా అనుభవించాయన్న తరువాతి వాస్తవంపై కూడా హైకోర్టు ఆధారపడింది.
Held: Hindu joint family coparcenary ఆస్తి భావనలను ఇక్కడికి తెచ్చారు. సెక్షన్ 44 ను పరిశీలించడంలో అవి సరిగ్గా లేకపోవచ్చు. ముఖ్యమైనది ఇల్లు undivided family కి చెందినదా కాదా అన్నదే.
Held: కుటుంబం "divided in status in the sense that they were holding the property as tenants in common" అయినా, ఆస్తి విషయంలో undivided qua గా ఉన్నంత వరకు అది సెక్షన్ 44 పరిధిలోనే ఉంటుంది. అంటే ఆస్తిని metes and bounds ద్వారా విభజించలేదు.
Noted: అప్పీలుదారుడి తండ్రి Cawasji తన విభజించని సగం వాటాను తీర్పు పాఠంలో 16-4-1982 అని ఉన్న దస్తావేజు ద్వారా Sohrab కు బదిలీ చేశాడు. రెండు ప్రశ్నలు తలెత్తవచ్చు: ఆ లావాదేవీ సెక్షన్ 44 పరిధిలో ఉందా, తరువాత అప్పీలుదారుడు, అతని సోదరుడు undivided family గా కలిగి ఉన్నారని చెప్పగలమా.
Noted: Sohrab వారితో కలిసి ఉండేవాడు కాబట్టి అతనికి జరిగిన బదిలీ కుటుంబ సభ్యుడికి జరిగిన బదిలీ. అతనికి 1951 డిసెంబర్ 25న మాత్రమే 18 ఏళ్లు నిండాయి, 1968లో పెళ్లయ్యే వరకు తండ్రి, సోదరుడితో కలిసి ఉన్నాడు. పెళ్లి తర్వాత మాత్రమే అప్పీలుదారుడు, Sohrab వేర్వేరు భాగాల్లో ఉన్నారు, వేర్వేరు భోజన ఏర్పాట్లు చేసుకున్నారు.
Held: ఇంటిని metes and bounds ద్వారా partition చేసినట్టు చూపే దస్తావేజు లేదు. అప్పీలుదారుడు, అతని సోదరుడు సమానమైన విభజించని వాటాలు కలిగి ఉన్నారని పత్రాలు చూపుతాయి. కాబట్టి dwelling house తనకు, తన సోదరుడికి చెందిన undivided family కి చెందినదని అప్పీలుదారుడు prima facie కేసు చూపాడు.
Held: ఇద్దరు సోదరులు undivided family సభ్యులుగా ఆస్తిని కలిగి ఉన్నట్టు భావించాలి. ఈ ఆస్తి విషయంలో metes and bounds ద్వారా partition లేకపోతే, వారు dwelling house ను undivided family గా కలిగి ఉన్నట్టు భావించాలి.
Held: Prima facie, ప్రతివాదులు 1 నుండి 3 లు చేసిన బదిలీ సెక్షన్ 44 రెండో పేరా నిరోధించదలచిన mischief పరిధిలోకి వస్తుంది.
Noted: తదుపరి ప్రశ్న, డబ్బుతో భర్తీ చేయలేని irreparable injury అప్పీలుదారుడికి జరుగుతుందా, balance of convenience అతనికి అనుకూలమా అన్నది.
Noted: అలాంటి dwelling house transferee కు joint possession హక్కును సెక్షన్ 44 ఇవ్వదు. బయటి transferee కు joint possession ను నిరాకరించే సంబంధిత హక్కును అది ఇతర కుటుంబ సభ్యులకు ఇస్తుంది.
Noted: తన వాటాను బదిలీ చేయని సభ్యుడికి Partition Act సెక్షన్ 4 ఒక హక్కు ఇస్తుంది. transferee partition కోసం దావా వేసినప్పుడు, ఆ సభ్యుడు చట్ట ప్రకారం నిర్ణయించే విలువకు transferee వాటాను కొనవచ్చు.
Held: ఇవి రెండూ undivided family సభ్యుల విలువైన హక్కులు, అవి ఏ ఉద్దేశంతో ఇచ్చినా. ఇతర కుటుంబ సభ్యులకు నివసించే హక్కు ఉన్న ఇంట్లోకి బయటివాడు బలవంతంగా ప్రవేశించకుండా ఆపడానికి joint possession నిరాకరిస్తారని కొన్ని కేసులు చెబుతాయి. మరికొన్ని joint possession ను చట్టవిరుద్ధంగా భావించి, బయటి కొనుగోలుదారుడికి partition దావా మాత్రమే మిగులుస్తాయి.
Held: ఇలాంటి కేసుల్లో transferee కు వ్యతిరేకంగా injunction నిరాకరిస్తే ఇతర కుటుంబ సభ్యులకు prima facie irreparable injury జరుగుతుంది.
Noted: నాలుగో ప్రతివాదికి ప్రతివాదులు 1 నుండి 3 ల పరిమిత హక్కు గురించి, joint possession పై నిషేధం గురించి తెలుసని చూపే పరిస్థితులను Mr. Sorabjee కోర్టు దృష్టికి తెచ్చాడు. అతను ఆ జ్ఞానంతో కొని, లావాదేవీని రహస్యంగా ఉంచి, అప్పీలుదారుడు న్యాయపరిహారం పొందకముందే స్వాధీనం తీసుకుని కోర్టును overreach చేయడానికి ప్రయత్నించాడు.
Noted: 1986 డిసెంబర్ 21 నాటి agreement to sell లోని, 1987 ఏప్రిల్ 16 నాటి sale deed లోని recitals నాలుగో ప్రతివాదికి సెక్షన్ 44 తెలుసని స్పష్టంగా చూపుతున్నాయి. అతను ఇతర కుటుంబ సభ్యుల హక్కులు పూర్తిగా తెలిసి కొని, పూర్తి ప్రమాదాన్ని స్వీకరించాడు.
Noted: సహ యజమాని Dorab లేదా మరొకరు విక్రేతలపై వేసే దావాను agreement యొక్క క్లాజ్ 6 ప్రస్తావించింది. దాని ఫలితంగా అమ్మకానికి వ్యతిరేకంగా injunction (ad interim injunction కాదు) వస్తే, విక్రేతలు అమ్మకాన్ని నిలిపివేయవచ్చు లేదా రద్దు చేయవచ్చు. రద్దు చేస్తే earnest money (కొనే ఉద్దేశం తీవ్రమైనదని చూపడానికి చెల్లించే డిపాజిట్) తిరిగి ఇవ్వాలి. అప్పుడు విక్రేతలు తమ హక్కును కొనుగోలుదారుకు లేదా అతని నామినీకి బదిలీ చేయాలి.
Held: ప్రతివాదులు 1 నుండి 3 లకు తమ విభజించని సగం వాటాను బయటి వ్యక్తికి బదిలీ చేసే హక్కు పరిమితమని నాలుగో ప్రతివాదికి తెలుసని క్లాజ్ 6 స్పష్టంగా చూపిస్తుంది. పక్షాలు వ్యాజ్యాన్ని ఊహించారు.
Held: అమ్మకం తొందరపాటుగా, "in a hush-hush manner keeping the entire transaction secret from the appellant" జరిగింది. పరిస్థితిని ముందే అడ్డుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నట్టు కనిపించే విధంగా కొనుగోలుదారులను ప్రవేశపెట్టారు. ప్రతివాదులు తొందరపాటు, రహస్య పద్ధతిలో అనుచిత లాభం పొందడానికి, కోర్టును ఆశ్రయించాలనే అప్పీలుదారుడి ప్రయత్నాన్ని దెబ్బతీయడానికి ప్రయత్నించారు.
Noted: అమ్మకం జరిగిన రెండు రోజుల్లోపే, 1987 ఏప్రిల్ 18న దావా దాఖలైంది. ఆ రోజే అప్పీలుదారుడు మధ్యంతర ex parte ఉత్తర్వు పొందాడు. దానిని అమలు చేయబోతే నాలుగో ప్రతివాది స్వాధీనం తీసుకున్నట్టు నివేదిక వచ్చింది. అప్పుడు remaining in possession అనే పదాలను బ్రాకెట్లలో ఉంచి, తదుపరి నిర్ణయం వచ్చే వరకు అమలు చేయకుండా ఉత్తర్వు ఇచ్చారు.
Noted: పక్షాల అంగీకారంతో 1987 ఏప్రిల్ 22న Commissioner ని నియమించారు. విక్రేతల వస్తువులన్నీ తొలగించలేదని, కొనుగోలుదారుల చరాస్తులను ఇంకా తెస్తున్నారని Commissioner నివేదిక చూపింది.
Held: ఈ వాస్తవాలు, అప్పీలుదారుడు కోర్టు నుంచి ఏ ఉత్తర్వు పొందకముందే స్వాధీనం తీసుకోవడం పూర్తి చేయాలనే నాలుగో ప్రతివాది ఆత్రుతను చూపాయి.
Noted: తాను ఇంకా సూట్ ఆస్తిలోనే ఉంటున్నానని చెప్పిన మొదటి ప్రతివాది affidavit పై కూడా న్యాయవాది ఆధారపడ్డాడు. నాలుగో ప్రతివాది వేరే చోట ఉంటున్నట్టుగా చెప్పిన affidavit పై ఆధారపడ్డాడు. అతని నివాసం, కార్యాలయం ఇతర చోట్ల ఉన్నట్టు చూపే టెలిఫోన్ డైరెక్టరీలపై ఆధారపడ్డాడు.
Held: కొనుగోలుదారు తన వాదనను స్థాపించుకోవడానికి మాత్రమే వివాదాస్పద ఆస్తిని ఆక్రమించాడని ఈ సాక్ష్యం చూపుతుంది. అతను తన మునుపటి శాశ్వత నివాసాన్ని వదలలేదు. దీనికి భిన్నంగా, బయటి వ్యక్తితో కలిసి ఉండలేక అప్పీలుదారుడు తాను ఉంటున్న భాగాన్ని వదిలి వెళ్లాల్సి వచ్చింది.
Held: ప్రతివాదులు "cannot be permitted to take advantage of their own acts". తాము స్వాధీనం తీసుకున్నందున సెక్షన్ 44 కింద పాత cause of action ఇక మిగలలేదని చెప్పి వారు అప్పీలుదారుడి వాదనను ఓడించలేరు.
Held: ఈ పరిస్థితుల్లో, అప్పీలుదారుడి హక్కులు తెలిసి వారు చేసినదాన్ని రద్దు చేయమని ప్రతివాదులను ఆదేశించడం న్యాయమైనది, అవసరమైనది. ఉద్దేశం, కొనుగోలుదారు joint possession ను నిరాకరించేలా చేయడం.
Held: మధ్యంతర mandatory injunction నిరాకరిస్తే అప్పీలుదారుడికి irreparable injury జరుగుతుందని ఈ వాస్తవాలు స్పష్టంగా స్థాపిస్తున్నాయి. దానిని ఇవ్వడానికి balance of convenience కూడా అతనికే అనుకూలం.
Held: అప్పీలు అనుమతించబడింది, హైకోర్టు తీర్పు రద్దు చేయబడింది, trial court ఉత్తర్వు పునరుద్ధరించబడింది.
Noted: వాస్తవాలపై కోర్టు పరిశీలనలను విచారణ తర్వాత దావా తుది పరిష్కారంలో కట్టుబడేవిగా తీసుకోకూడదు.
Held: విక్రేతలు గతంలో తమ స్వాధీనంలో ఉన్న భాగంలోకి వచ్చి ఉండాలనుకుంటే, వారు కోర్టుకు తెలియజేయవచ్చు. అలాంటి అభ్యర్థనపై trial court తగిన ఉత్తర్వులు ఇస్తుంది.
చర్చించిన నిబంధనలు
Transfer of Property Act సెక్షన్ 44, మొదటి పేరా: సహ యజమాని యొక్క transferee కు బదిలీదారుడి joint possession లేదా ఉమ్మడి అనుభవం హక్కు, partition ను అమలు చేయించే హక్కు వస్తాయి; ఇవి బదిలీ తేదీన ఉన్న షరతులు, బాధ్యతలకు లోబడి ఉంటాయి.
సెక్షన్ 44, రెండో పేరా: undivided family కి చెందిన dwelling house వాటాను పొందిన transferee కుటుంబ సభ్యుడు కాకపోతే, ఆ ఇంటి joint possession లేదా ఉమ్మడి అనుభవం హక్కు అతనికి రాదు.
Partition Act సెక్షన్ 4: అలాంటి dwelling house వాటా పొందిన బయటి transferee partition కోసం దావా వేస్తే, వాటాదారుడైన కుటుంబ సభ్యుడు కోర్టు నిర్ణయించే విలువకు అతని వాటాను కొనుగోలు చేయవచ్చు. కోర్టు దీనిని సెక్షన్ 44 కు పరస్పర పూరకంగా పరిగణించింది.
Code of Civil Procedure ఆర్డర్ 39 రూల్ 2: Madras High Court తేల్చినట్టు, mandatory రూపంలో temporary injunction ఇచ్చే భారతీయ కోర్టుల అధికారానికి మూలం.
ఆధారాలు (Authorities)
Shepherd Homes Ltd. v. Sandham, [1970] 3 All ER 402: ఉదహరించారు. motion దశలో mandatory injunction సరిగ్గా ఇచ్చినట్టు కోర్టుకు high degree of assurance ఉండాలి; ఇది prohibitory injunction కంటే ఉన్నతమైన ప్రమాణం.
Evans Marshall & Co. Ltd. v. Bertola SA, [1973] 1 All ER 992: ఉదహరించారు. శాశ్వత injunction పొందే సహేతుక అవకాశం చూపడంలో విఫలమవడం interlocutory injunction కు వ్యతిరేకంగా బలంగా పనిచేస్తుంది, కానీ చట్టరీత్యా అడ్డంకి కాదు.
Films Rover International Ltd. & Ors. v. Cannon Film Sales Ltd., [1986] 3 All ER 772: ఉదహరించారు. తక్కువ అన్యాయ ప్రమాదమే ప్రాథమిక సూత్రం. మార్గదర్శకాలు దాని నుంచే వచ్చాయి.
Locabail International Finance Ltd. v. Agroexpo, [1986] 1 All ER 901: Films Rover భాగంలో ప్రస్తావించారు. కోర్టు విచక్షణను కట్టడి చేయాలని Court of Appeal ఉద్దేశించలేదు.
American Cyanamid (Cyanamid కేసు), (1975) 1 All ER 504, (1975) AC 396: Films Rover భాగంలో ప్రస్తావించారు. flexibility ని కట్టడి చేయరాదన్న Lord Diplock మాటల కోసం, arguable case మాత్రమే కోరే మార్గదర్శకాల కోసం.
Cayne v. Global Natural Resources plc, [1984] 1 All ER 225: Films Rover భాగంలో ప్రస్తావించారు. arguable case కంటే ఎక్కువ అవసరమయ్యే మినహాయింపులను ఇది పోలుస్తుంది.
24 Halsbury's Laws of England (4th edition), volume 24, item 948: interlocutory దరఖాస్తులపై mandatory injunctions కు పరీక్ష. ఇది పాఠ్యగ్రంథం, కేసు కాదు.
42 American Jurisprudence (2d edition), పేజీ 745: అమెరికాలో చట్టం ఇదేనని చెప్పడానికి ఉదహరించారు. ఇది పాఠ్యగ్రంథం, కేసు కాదు.
Rasul Karim & Anr. v. Pirubhai Amirbhai, ILR 1914 38 Bom. 381: గమనించారు. భారతీయ కోర్టులకు temporary mandatory injunction ఇచ్చే అధికారం లేదని Beaman J. అన్నాడు. Shah J. అంగీకరించలేదు.
Champsey Bhimji & Co. v. Jamna Flour Mills Co. Ltd., ILR 1914 16 Bom. 566: గమనించారు. Bombay Division Bench Beaman J. కంటే భిన్నమైన అభిప్రాయం తీసుకుంది; అదే ఇప్పుడు Bombay లో ప్రబలంగా ఉంది.
M. Kandaswami Chetty v. P. Subramania Chetty, ILR 1918 41 Mad. 208: గమనించారు. ఆర్డర్ 39 రూల్ 2 CPC కింద భారతీయ కోర్టులకు ఆ అధికారం ఉంది.
Israil v. Shamser Rahman, ILR 1914 41 Cal. 436: గమనించారు. హైకోర్టు మధ్యంతర mandatory injunction ఇవ్వవచ్చు. కోర్టు సహేతుకమైన, గణనీయమైన ప్రశ్న గురించి, balance of convenience, status quo గురించి అడుగుతుంది.
Nandan Pictures Ltd. v. Art Pictures Ltd., AIR 1956 Cal. 428: గమనించారు. interlocutory mandatory injunction status quo ను మాత్రమే పునరుద్ధరిస్తుంది, కొత్త పరిస్థితిని సృష్టించదు.
Sultan Begam and Ors. v. Debi Prasad, ILR 1908 30 All. 324: ప్రధాన కేసు, అనుసరించారు. Undivided family కి సాధారణ అర్థం ఉంది, అది హిందువులకు మాత్రమే పరిమితం కాదు.
Kalka Parshad v. Bankey Lall, [1906] 9 Oudh Cases 158: నిబంధన ఉద్దేశం కోసం Sultan Begam భాగంలో ఉదహరించారు.
Khirode Chandra Ghoshal & Anr. v. Saroda Prosad Mitra, [1910] 7 IC 436: గమనించారు. "Family" కి ఉదారమైన, విస్తృతమైన అర్థం ఉంది.
Nil Kamal Bhattacharjya & Anr. v. Kamakshya Charan Bhattacharjya & Anr., AIR 1928 Cal. 539: గమనించారు. Sultan Begam సూత్రాన్ని వర్తింపజేశారు. ఇంటిని metes and bounds ద్వారా విభజించలేదు కాబట్టి అది undivided.
Sivaramayya v. Venkata Subbamma, AIR 1930 Madras 561: గమనించారు. Madras High Court Sultan Begam ను అనుసరించింది.
Bhim Singh v. Ratnakar, AIR 1971 Orissa 198: ఉదహరించి ఆమోదించారు. బయటి transferee కు joint possession నిషేధం ఉంది, అతన్ని injunction ద్వారా బయట ఉంచవచ్చు.
Udayanath Sahu v. Ratnakar Bej, AIR 1967 Orissa 139: Bhim Singh లో ఉదహరించారు. బయటి transferee స్వాధీనం joint, చట్టవిరుద్ధం; అతన్ని ఖాళీ చేయించవచ్చు.
తీర్పు
అప్పీలు అనుమతించబడింది.
హైకోర్టు తీర్పు రద్దు చేయబడింది.
trial court ఉత్తర్వు పునరుద్ధరించబడింది. అది నాలుగో ప్రతివాది, అతని సేవకులు, ఏజెంట్లు సూట్ ఆస్తిలో స్వాధీనంలో లేదా అనుభవంలో కొనసాగకుండా నిరోధించే మధ్యంతర mandatory injunction. నాలుగో ప్రతివాది అప్పుడప్పుడు ప్రవేశించడానికి trial court ఇచ్చిన అనుమతి కూడా దానితో పాటు కొనసాగుతుంది.
ఈ అప్పీలులో costs ఇవ్వబడ్డాయి. ఎవరు చెల్లించాలో తీర్పు చెప్పలేదు.
వాస్తవాలపై పరిశీలనలు విచారణ తర్వాత దావా తుది పరిష్కారంలో కట్టుబడేవి కావు.
విక్రేతలు గతంలో తమ స్వాధీనంలో ఉన్న భాగంలోకి వచ్చి ఉండాలనుకుంటే, వారు కోర్టుకు తెలియజేయవచ్చు. అప్పుడు trial court ఆ అభ్యర్థనపై తగిన ఉత్తర్వులు ఇస్తుంది.
న్యాయసూత్రం / Ratio
interlocutory mandatory injunction ను చివరి వివాదరహిత స్థితిని కాపాడడానికి లేదా పునరుద్ధరించడానికి, లేదా చట్టవిరుద్ధ చర్యను రద్దు చేయడానికి ఇస్తారు. వాదికి విచారణకు బలమైన కేసు, irreparable లేదా తీవ్ర హాని ప్రమాదం, balance of convenience ఉండాలి. సెక్షన్ 44 దావాలో, undivided family కి చెందిన dwelling house లో వాటా పొందిన బయటి transferee కు joint possession హక్కు ఉండదు, హోదాలో విడిపోయినా metes and bounds ద్వారా విభజించని కుటుంబం ఇంకా undivided గానే ఉంటుంది.
ముఖ్య నిర్ణయం: అది "necessary to prevent irreparable or serious injury which normally cannot be compensated in terms of money." అయి ఉండాలి.
విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ
తీర్పు పాఠం ఆధారంగా విశ్లేషణ.
మార్గదర్శకాలు సమగ్రమైనవి, నిరపేక్షమైనవి కావని, అసాధారణ పరిస్థితుల్లో చర్య అవసరం కావచ్చని కోర్టు చెబుతుంది. అసాధారణం అంటే ఏమిటో తీర్పు చెప్పదు.
prima facie కేసు కంటే ఉన్నతమైన ప్రమాణాన్ని మొదటి మార్గదర్శకంగా కోర్టు చెబుతుంది, ఆపై undivided family గురించిన prima facie కేసుపై injunction ను సమర్థిస్తుంది. కుటుంబ హోదాపై తన నిర్ణయాన్ని prima facie గా మాత్రమే ఇస్తుంది.
వాస్తవాలపై తన పరిశీలనలు తుది పరిష్కారంలో trial court ను కట్టడి చేయవని తీర్పు చెబుతుంది. కుటుంబ హోదా ప్రశ్న విచారణకు తెరిచే ఉంటుంది.
తీర్పులో తప్పిదాలు ఉన్నాయి. Partition Act సెక్షన్ 4 కు బదులుగా Partnership Act, 1893 అని రాసింది. Sohrab కు 1952 బదిలీని ఒక చోట 16-4-1982 అని చెప్పింది. Udayanath Sahu నివేదికను AIR 1967 Orissa 139 అని ఇచ్చింది, headnote 1957 అని ఇస్తుంది.
severance పై హైకోర్టు విరుద్ధ అభిప్రాయాన్ని తీర్పు నమోదు చేసి, అది Hindu coparcenary భావనలతో కలిసిపోయిందని భావిస్తుంది. injunction విచారణ లేకుండానే దావాను తేల్చేస్తుందన్న హైకోర్టు అభిప్రాయాన్ని, irreparable injury, balance of convenience పై తన నిర్ణయాలకు మించి, అది ప్రస్తావించదు.
ప్రాముఖ్యత
ఈ కేసు interlocutory mandatory injunctions కోసం ఇంగ్లీష్ మార్గదర్శకాలను భారత చట్టంలోకి తీసుకుంది. అవి: విచారణకు బలమైన కేసు, irreparable లేదా తీవ్ర హాని, balance of convenience.
బయటి కొనుగోలుదారు అప్పటికే స్వాధీనంలో ఉన్నా, mandatory injunction status quo ను పునరుద్ధరించవచ్చని లేదా చట్టవిరుద్ధ చర్యను రద్దు చేయవచ్చని ఇది తేల్చింది.
రహస్యంగా, తొందరగా స్వాధీనం తీసుకున్న transferee ఆ స్వాధీనాన్ని చూపి వాది వాదనను ఓడించలేడని ఇది చూపిస్తుంది.
Transfer of Property Act సెక్షన్ 44, Partition Act సెక్షన్ 4 లలో undivided family, dwelling house లను ఒకేలా అర్థం చేసుకుంది.
హోదాలో విడిపోయి tenants in common గా ఉన్న కుటుంబం కూడా, ఆస్తిని metes and bounds ద్వారా విభజించకపోతే, సెక్షన్ 44 పరిధిలోనే ఉంటుందని ఇది తేల్చింది.
పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు
నియమం: మూడు మార్గదర్శకాలు — విచారణకు బలమైన కేసు, irreparable లేదా తీవ్ర హానిని నివారించడం అవసరం, balance of convenience. ఉచ్చు: prima facie కేసు prohibitory injunction కు పరీక్ష, mandatory కు కాదు.
నియమం: మంజూరు కోర్టు యొక్క sound judicial discretion పై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఉచ్చు: మార్గదర్శకాలు నిరపేక్ష నియమాలు కావు, అసాధారణ కేసులకు చర్య అవసరం కావచ్చు.
నియమం: interlocutory mandatory injunction సాధారణంగా చివరి వివాదరహిత స్థితి అయిన status quo ను కాపాడడానికి లేదా పునరుద్ధరించడానికి, లేదా చట్టవిరుద్ధ చర్యలను రద్దు చేయడానికి ఇస్తారు. ఉచ్చు: అది కొత్త పరిస్థితిని సృష్టించదు.
నియమం: ఉదహరించిన ఇంగ్లీష్ కేసులు Shepherd Homes v. Sandham, Evans Marshall v. Bertola, Films Rover v. Cannon Film Sales. తక్కువ అన్యాయ ప్రమాద సూత్రం Films Rover నుంచి వచ్చింది.
నియమం: సెక్షన్ 44 రెండో పేరా ప్రకారం, dwelling house belonging to an undivided family లో వాటా పొందిన బయటి transferee కు joint possession రాదు. అతని పరిష్కారం partition.
నియమం: సెక్షన్ 44 లో undivided family ని Partition Act సెక్షన్ 4 లోని అవే పదాల్లా చదువుతారు. అది హిందువులకు మాత్రమే పరిమితం కాదు. ఉచ్చు: దీని అర్థం ఆ dwelling house విషయంలో undivided qua, Hindu coparcenary కాదు.
నియమం: హోదాలో విడిపోయి tenants in common గా ఉన్న కుటుంబం, ఆస్తి metes and bounds ద్వారా విభజించబడకపోతే సెక్షన్ 44 పరిధిలోనే ఉంటుంది.
నియమం: నియంత్రణ గురించి తెలిసి, తొందరగా స్వాధీనం తీసుకున్న కొనుగోలుదారు ఆ స్వాధీనంపై ఆధారపడలేడు. ఉచ్చు: అప్పటికే తీసుకున్న స్వాధీనం mandatory injunction ను అడ్డుకోలేదు.
ఫలితం: అప్పీలు అనుమతించబడింది; హైకోర్టు తీర్పు రద్దు; trial court injunction costs తో పునరుద్ధరణ; విక్రేతలు తమ భాగంలోకి తిరిగి రావడానికి అభ్యర్థించవచ్చు.
ఈ పేజీ తీర్పు పూర్తి పాఠం ఆధారంగా తయారు చేయబడింది. తీర్పు పాఠంలో పేరా నంబర్లు లేవు, కాబట్టి పేరా నంబర్లు ఇవ్వలేదు. citation తీర్పు పాఠంలోనే ముద్రించబడింది.