Anuradha Bhasin v. Union of India (అనురాధ భాసిన్ v. యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా)

భద్రతా సలహా తర్వాత, 2019 ఆగస్టు 4, 5 తేదీల సంఘటనల తర్వాత జమ్మూ కశ్మీర్‌లో ఫోన్, ఇంటర్నెట్, ల్యాండ్‌లైన్ సేవలు నిలిపివేశారు. క్రిమినల్ ప్రొసీజర్ కోడ్ సెక్షన్ 144 కింద కదలికలు, సమావేశాలపై ఆంక్షలు విధించారు. కశ్మీర్ టైమ్స్ సంపాదకురాలు, ఒక పార్లమెంటు సభ్యుడు ఆర్టికల్ 32 కింద సుప్రీంకోర్టుకు వచ్చారు. ఇలాంటి ఆంక్షలను ఎలా పరీక్షించాలో, ప్రకటించాలో, సమీక్షించాలో కోర్టు వివరించింది.

త్వరిత పునశ్చరణ

పూర్తి తీర్పు చదవండి: Supreme Court of India (sci.gov.in)

పక్షకారులు

Anuradha Bhasin — W.P. (C) No. 1031 of 2019 లో పిటిషనర్; Kashmir Times కార్యనిర్వాహక సంపాదకురాలు. 2019 ఆగస్టు 6 నుంచి శ్రీనగర్ ఎడిషన్‌ను ప్రచురించలేకపోయానని ఆమె చెబుతున్నారు.

Ghulam Nabi Azad — W.P. (C) No. 1164 of 2019 లో పిటిషనర్. తన నియోజకవర్గానికి వెళ్లకుండా ఆపారని, అక్కడి ప్రజలతో మాట్లాడలేకపోయానని ఆయన చెబుతున్నారు.

Union of India మరియు ఇతరులు — W.P. (C) No. 1031 of 2019 లో ప్రతివాదులు. భద్రత కారణాలతో ఆంక్షలను సమర్థించారు. ప్రభుత్వం తరఫున Mr. K. K. Venugopal, Attorney General, Mr. Tushar Mehta, Solicitor General వాదించారు.

Union of India మరియు మరొకరు — W.P. (C) No. 1164 of 2019 లో ప్రతివాదులు.

Intervenors (కేసులో వినబడేందుకు చేరే వ్యక్తులు) — W.P. (C) No. 1031 of 2019 లో I.A. No. 139141, I.A. No. 139555, I.A. No. 140276 of 2019 లోని Intervenors పిటిషనర్లకు మద్దతు ఇచ్చారు. మరికొందరు intervenors ప్రభుత్వానికి మద్దతు ఇచ్చారు (పేరా 9).

W.P. (Crl.) No. 225 of 2019 లో పిటిషనర్ — వాదనల సమయంలో ఈ పిటిషన్ ఉపసంహరించారు. అయినా ఆయన సీనియర్ న్యాయవాది వాదనలు వినిపించారు.

విచారణ చరిత్ర

ఈ కేసు ఆర్టికల్ 32 కింద సుప్రీంకోర్టులోనే మొదలైంది. ఈ కేసులో దిగువ కోర్టు తీర్పు లేదు. తీర్పు ఈ దశలను నమోదు చేసింది.

1. రెండు పిటిషన్లు ఆర్టికల్ 32 కింద దాఖలయ్యాయి. W.P. (C) No. 1031 of 2019 ని 2019 ఆగస్టు 10న దాఖలు చేశారు (పేరాలు 5, 141). W.P. (C) No. 1164 of 2019 ని Mr. Ghulam Nabi Azad దాఖలు చేశారు (పేరాలు 5-6).
2. 2019 ఆగస్టు 16న W.P. (C) No. 1031 of 2019 ని W.P. (C) No. 1013 of 2019 (ఐదుగురు జడ్జీల ధర్మాసనం)తో ట్యాగ్ చేశారు. తర్వాత దానిని విడదీశారు (పేరా 8).
3. 2019 సెప్టెంబరు 16న ఒక Co-ordinate Bench W.P. (C) No. 1164 of 2019 లో నోటీసు జారీ చేసింది. ఏవైనా ఆంక్షలకు లోబడి Srinagar, Anantnag, Baramulla, Jammu లను సందర్శించడానికి Mr. Azad ని అనుమతించింది. ఏ రాజకీయ ర్యాలీ లేదా రాజకీయ కార్యకలాపంలో పాల్గొనబోనని ఆయన హామీ ఇచ్చారు. ప్రార్థనలు (2), (3) పై రెండు వారాల్లో రాష్ట్రం, కేంద్రం స్పందించాలని ఆదేశించింది (పేరా 7).
4. 2019 సెప్టెంబరు 16న ఒక Co-ordinate Bench W.P. (C) No. 1031 of 2019 లో కూడా ఉత్తర్వు ఇచ్చింది. సాధారణ జీవితాన్ని పునరుద్ధరించడానికి రాష్ట్రం అన్ని ప్రయత్నాలు చేయాలని చెప్పింది. ఆరోగ్య సేవలు, పాఠశాలలు, ప్రజా రవాణా పనిచేయాలని పేర్కొంది. అన్ని రకాల కమ్యూనికేషన్‌ను సాధారణ స్థితికి తేవాలని, అవసరమైతే ఎంపిక చేసిన ప్రాతిపదికన, ముఖ్యంగా ఆరోగ్య సదుపాయాలకు తేవాలని చెప్పింది. ఇది జాతీయ భద్రత అనే అత్యంత ప్రధాన పరిగణనకు లోబడి ఉంటుంది (పేరా 8).
5. 2019 అక్టోబరు 1న ఈ ధర్మాసనం, ఇక ఇంటర్వెన్షన్ దరఖాస్తులను స్వీకరించబోమని చెప్పింది. ఇంటర్వెన్షన్ దరఖాస్తులకు మద్దతుగా అదనపు పత్రాలు దాఖలు చేయడానికి అనుమతించింది (పేరా 8).
6. 2019 అక్టోబరు 16న కొన్ని ఆంక్షలు సడలించామని, అదనపు అఫిడవిట్ దాఖలు చేయడానికి ఒక వారం కావాలని Solicitor General కోరారు. ఉత్తర్వులు తమకు ఇవ్వలేదని పిటిషనర్లు చెప్పారు. Solicitor General ఉత్తర్వులపై privilege (విశేషాధికారం) కోరారు, కానీ వాటిని సమర్పించవచ్చని చెప్పారు. ప్రతులు ఇవ్వడం ఇష్టం లేకపోతే కారణాలతో అఫిడవిట్ దాఖలు చేయాలని ధర్మాసనం కోరింది (పేరా 8).
7. 2019 అక్టోబరు 24న ఉత్తర్వులు రికార్డులో చేరాయి, వాదప్రతివాదాలు పూర్తయ్యాయి. తుది పరిష్కారం కోసం కేసును 2019 నవంబరు 5న జాబితా చేశారు (పేరా 8).
8. ధర్మాసనం 2019 నవంబరు 5, 6, 7, 14, 19, 21, 26, 27 తేదీల్లో న్యాయవాదులను, అన్ని intervenors ను విన్నది (పేరా 8).
9. ఉత్తర్వులపై రాష్ట్రం మొదట privilege కోరింది. తర్వాత ఆ కోరికను వదిలేసి కొన్ని నమూనా ఉత్తర్వులను మాత్రమే సమర్పించింది (పేరాలు 12, 18).
10. 2019 నవంబరు 26న, కొన్ని గోప్య పత్రాలను కోర్టు మాత్రమే చూసేలా సమర్పించడానికి Solicitor General అనుమతి కోరారు. వాటిని పిటిషనర్లకు చూపడానికి ఆయన అభ్యంతరం చెప్పారు (పేరా 135).
11. ఆంక్షలను 2019 సెప్టెంబరు 27న తొలగించినట్లు ఆరోపణ (పేరా 138).
12. తీర్పు 2020 జనవరి 10న న్యూఢిల్లీలో వెలువడింది. writ (కోర్టు అధికారిక ఆదేశం) పిటిషన్లు, పెండింగ్‌లో ఉన్న అన్ని దరఖాస్తులు పరిష్కరించబడ్డాయి (పేరా 153).

వాస్తవాలు

1. జమ్మూ కశ్మీర్ ప్రభుత్వ హోమ్ డిపార్ట్‌మెంట్ సివిల్ సెక్రటేరియట్ ఒక భద్రతా సలహా జారీ చేసింది. భద్రత దృష్ట్యా పర్యాటకులు, అమర్‌నాథ్ యాత్రికులు తమ బసను తగ్గించుకుని తిరిగి వెళ్లాలని అది చెప్పింది. తర్వాత విద్యాసంస్థలు, కార్యాలయాలను తదుపరి ఉత్తర్వుల వరకు మూసివేయాలని ఆదేశించారు (పేరా 3).
2. 2019 ఆగస్టు 4న లోయలో మొబైల్ ఫోన్ నెట్‌వర్క్‌లు, ఇంటర్నెట్ సేవలు, ల్యాండ్‌లైన్ కనెక్టివిటీ అన్నీ నిలిపివేశారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో కదలికలపై ఆంక్షలు విధించారు (పేరా 3).
3. 2019 ఆగస్టు 5న రాష్ట్రపతి Constitutional Order 272 జారీ చేశారు. అది రాజ్యాంగంలోని అన్ని నిబంధనలను జమ్మూ కశ్మీర్ రాష్ట్రానికి వర్తింపజేసింది. రాష్ట్రానికి సంబంధించి ఆర్టికల్ 367 (Interpretation) ను కూడా సవరించింది (పేరా 4).
4. అదే రోజు జిల్లా మేజిస్ట్రేట్లు శాంతికి, ప్రశాంతతకు భంగం కలుగుతుందని భయపడ్డారు. వారు సెక్షన్ 144 Cr.P.C. (ఉపద్రవం లేదా ఆసన్న ప్రమాదం ఉన్న అత్యవసర సందర్భాలలో మేజిస్ట్రేట్ జారీ చేసే అధికారం) కింద కదలికలు, ప్రజా సమావేశాలపై ఆంక్షలు విధించారు (పేరా 4).
5. జర్నలిస్టుల కదలికలపై తీవ్ర ఆంక్షలు పడ్డాయని Ms. Bhasin చెబుతున్నారు. 2019 ఆగస్టు 5న Kashmir Times శ్రీనగర్ ఎడిషన్‌ను పంపిణీ చేయలేకపోయారు. 2019 ఆగస్టు 6 నుంచి ఆమె దానిని ప్రచురించలేకపోయారు (పేరా 4).
6. Kashmir Times 1954లో వారపత్రికగా మొదలై 1962లో దినపత్రికగా మారిందని ఆమె పిటిషన్ చెబుతోంది. దానికి రోజూ రెండు ఎడిషన్లు ఉన్నాయి, ఒకటి జమ్మూ నుంచి, ఒకటి శ్రీనగర్ నుంచి (పేరా 141).
7. Kashmir Times జమ్మూ కశ్మీర్‌లో విస్తృతంగా చదవబడుతుందని, పంజాబ్, ఢిల్లీ, హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లలో కూడా గణనీయమైన పాఠకులు ఉన్నారని ఆమె పిటిషన్ చెబుతోంది. పత్రిక ప్రచురణకు విలేకరులు లోయ అంతటా తిరిగి వార్తలు సేకరించడం, ప్రజలతో, అధికారులతో స్వేచ్ఛగా సంభాషించడం అవసరమని అది చెబుతోంది (పేరా 141).
8. సేవలను కశ్మీర్ లోయలో, జమ్మూ, లడఖ్‌లోని కొన్ని జిల్లాల్లో నిలిపివేశారని ఆమె పిటిషన్ చెబుతోంది. 2019 ఆగస్టు 5 ఉదయం నుంచి భారీ సైనిక ఉనికి, బారికేడ్లు, తెగిపోయిన కమ్యూనికేషన్ లింకులతో రాష్ట్రం de facto కర్ఫ్యూలో ఉందని చెబుతోంది. అదే రోజు Constitutional Order 272 గెజిట్‌లో ప్రచురించబడిందని, ఆర్టికల్ 370(1) కింద రాజ్యాంగంలో ఆర్టికల్ 367(4) ని చేర్చిందని కూడా చెబుతోంది (పేరా 141).
9. నిలిపివేతకు సంబంధించిన అధికారిక ఉత్తర్వులను ప్రభావిత ప్రజలకు తెలియజేయలేదని ఆమె పిటిషన్ చెబుతోంది. నిలిపివేత వార్తల సేకరణను, రిపోర్టింగ్‌ను, ప్రచురణను, ప్రసరణను దెబ్బతీసిందని, వెబ్ పోర్టళ్లు, వార్తా వెబ్‌సైట్‌లు స్తంభించాయని అది చెబుతోంది (పేరా 141).
10. 2019 ఆగస్టు 5న Jammu and Kashmir Reorganisation Bill, 2019 ని రాజ్యసభలో ప్రవేశపెట్టి ఆమోదించారని ఆమె పిటిషన్ చెబుతోంది. లోక్‌సభ 2019 ఆగస్టు 6న ఆమోదించింది, రాష్ట్రపతి 2019 ఆగస్టు 9న ఆమోదం తెలిపారు. Reorganisation Act 2019 అక్టోబరు 31న అమల్లోకి వచ్చి, జమ్మూ కశ్మీర్ కొత్త కేంద్రపాలిత ప్రాంతంగా ఏర్పడాల్సి ఉంది (పేరా 141).
11. శ్రీనగర్ ఎడిషన్ 2019 ఆగస్టు 6 నుంచి 2019 అక్టోబరు 11 వరకు ప్రచురితం కాలేదని ఆమె చెబుతోంది. 2019 అక్టోబరు 11 తర్వాత కుదించిన కాపీ మాత్రమే వెలువడింది. 115 రోజుల తర్వాత కూడా ఇంటర్నెట్, SMS సేవలు నిలిచిపోయాయి, వార్తా పోర్టల్ స్తంభించింది (పేరా 141).
12. తనను నియోజకవర్గానికి వెళ్లకుండా ఆపారని Mr. Azad చెబుతున్నారు. ఆంక్షల వల్ల నియోజకవర్గ ప్రజలతో మాట్లాడలేకపోయానని ఆయన చెబుతున్నారు (పేరా 6).
13. కమ్యూనికేషన్ సేవలను నిలిపివేసిన లేదా నిలిపివేసినట్లు చేసిన అన్ని ఉత్తర్వులను రద్దు చేయాలని ఇద్దరు పిటిషనర్లు కోరారు. జమ్మూ కశ్మీర్ అంతటా మొబైల్, ఇంటర్నెట్, ల్యాండ్‌లైన్ సేవలను పునరుద్ధరించాలని కోరారు. జర్నలిస్టులు సురక్షితంగా తిరగడానికి చర్యలు, నివేదించే మీడియా సాధనాలను రక్షించే మార్గదర్శకాలు కూడా Ms. Bhasin కోరారు (పేరా 5).
14. ఉత్తర్వులు తమకు అందుబాటులో లేవని పిటిషనర్లు, intervenors చెప్పారు. రాష్ట్రం దానిని ఖండించలేదు. అది నమూనా ఉత్తర్వులను మాత్రమే సమర్పించింది (పేరాలు 11-12).
15. రాష్ట్రం 1990 నుంచి 2019 వరకు గణాంకాలు ఇచ్చింది: 71,038 తీవ్రవాద హింస ఘటనలు, 14,038 పౌరుల మరణాలు, 5292 భద్రతా సిబ్బంది మరణాలు, 22,536 తీవ్రవాదుల మరణాలు (పేరా 35).
16. కమ్యూనికేషన్, ఇంటర్నెట్ ఆంక్షలపై ఎనిమిది ఉత్తర్వులు కోర్టు ముందు ఉంచారు. నాలుగింటిని ఆయా జోన్ల Inspector General of Police జారీ చేశారు. నాలుగు ధృవీకరణ ఉత్తర్వులను Principal Secretary, Home Department జారీ చేసి, ఆ నాలుగింటిని ధృవీకరించారు (పేరా 101).
17. ఆంక్షలు సడలిస్తున్నామని, సమీక్షిస్తున్నామని రాష్ట్రం చెప్పింది (పేరా 102). ఆంక్షలను 2019 సెప్టెంబరు 27న తొలగించినట్లు ఆరోపణ (పేరా 138).
18. క్షేత్రస్థాయిలో పగటిపూట కూడా పోలీసులు కదలికలపై ఆంక్షలు విధిస్తున్నారని పిటిషనర్లు చెప్పారు (పేరా 139).
19. Ms. Bhasin ఇప్పుడు ప్రచురణను తిరిగి ప్రారంభించారు (పేరా 151).

లేవనెత్తిన వివాదాంశాలు

1. సెక్షన్ 144 Cr.P.C. కింద, Suspension Rules కింద జారీ అయిన అన్ని ఉత్తర్వులను సమర్పించడం నుంచి ప్రభుత్వం మినహాయింపు కోరవచ్చా? (పేరా 10)
2. ఇంటర్నెట్ ద్వారా వాక్, భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ, ఏదైనా వృత్తి చేపట్టే లేదా ఉపాధి, వ్యాపారం నిర్వహించే స్వేచ్ఛ రాజ్యాంగం Part III లోని ప్రాథమిక హక్కులలో భాగమా? (పేరా 10)
3. ఇంటర్నెట్ సదుపాయాన్ని నిషేధించే ప్రభుత్వ చర్య చెల్లుబాటు అవుతుందా? (పేరా 10)
4. సెక్షన్ 144 Cr.P.C. కింద విధించిన ఆంక్షలు చెల్లుబాటు అవుతాయా? (పేరా 10)
5. ఆంక్షల వల్ల W.P. (C) No. 1031 of 2019 పిటిషనర్ పత్రికా స్వేచ్ఛ ఉల్లంఘించబడిందా? (పేరా 10)

వాదనలు

వాదనలు తీర్పులోని Part B లో న్యాయవాదుల వారీగా నమోదయ్యాయి. intervenors సారాంశానికి మాత్రమే పేరా సంఖ్య ఉంది (పేరా 9). Ms. Grover కింద చివరి అంశం కోర్టు చర్చ నుంచి వచ్చింది (పేరా 95).

పిటిషనర్లు, intervenors తరఫున

Ms. Vrinda Grover (W.P. (C) No. 1031 of 2019 లో పిటిషనర్):

• ప్రముఖ దినపత్రిక కార్యనిర్వాహక సంపాదకురాలైన పిటిషనర్, పత్రికలపై విధించిన ఆంక్షల వల్ల 2019 ఆగస్టు 5 తర్వాత పని చేయలేకపోయారు.
• ఆధునిక పత్రికలకు ఇంటర్నెట్ అత్యవసరం. అది అందుబాటులో లేకపోవడంతో ప్రింట్ మీడియా స్తంభించింది.
• ఇంటర్నెట్‌ను కుదించడం వాక్ స్వేచ్ఛపై ఆంక్షే. దానిని సహేతుకత, అనుపాతత పరీక్షలతో చూడాలి.
• ఇంటర్నెట్ సేవలను నియంత్రించే విధానం Telegraph Act కింద చేసిన Temporary Suspension of Telecom Services Rules, 2017 (Suspension Rules) లో ఉంది. ఆంక్ష తాత్కాలికంగా ఉండాలనేదే వాటి ఉద్దేశమని అవి చూపుతున్నాయి.
• రికార్డులో ఉంచిన ఉత్తర్వులు ex facie వక్రమైనవి, మనస్సు ఉపయోగించకుండా జారీ అయినవి. అవి Suspension Rules ను పాటించలేదు, అవసరానికి కారణాలు ఇవ్వలేదు.
• ఉత్తర్వులు law and order పరిస్థితి ఉందనే ఆందోళనపై ఆధారపడ్డాయి. Public order (సమాజాన్ని మొత్తంగా ప్రభావితం చేసే అల్లర్లు) అంటే law and order కాదు, పరిస్థితి ఆ ఉత్తర్వులకు సమర్థన ఇవ్వలేదు.
• Telegraph Act సెక్షన్ 5(2) ప్రొవిసో పత్రికా సందేశాలను వేరుగా చూస్తుంది. కాబట్టి పత్రికలపై ఆంక్షను స్పష్టంగా చెబితేనే ఆ సెక్షన్‌కు అనుగుణంగా ఉంటుంది (పేరా 95).

Mr. Kapil Sibal (W.P. (C) No. 1164 of 2019 లో పిటిషనర్):

• ఉత్తర్వులను కోర్టు ముందు ఉంచాలి; వాటిపై privilege కోరకూడదు.
• రాష్ట్రం వాదనల సమయంలో పత్రాలు, స్థితి నివేదికలు సమర్పించింది. ఇది సరికాదు, ఎందుకంటే పిటిషనర్లకు వాటిని ఖండించే సరైన అవకాశం లేకపోయింది.
• పరిమిత సందర్భాలలోనే కేంద్రం Emergency ప్రకటించగలదు. అంతర్గత అలజడి, బాహ్య దురాక్రమణ చూపలేదు, అయినా Emergency లాంటి ఆంక్షలు విధించారు.
• సెక్షన్ 144 Cr.P.C. ఉత్తర్వు law and order పరిస్థితిని ఎదుర్కోవడానికి. ఈ ఉత్తర్వులు ప్రస్తుతం ఉన్న law and order సమస్యను గాని, దాని భయాన్ని గాని చూపలేదు.
• సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వును ప్రజలందరిపై జారీ చేయకూడదు. శాంతికి భంగం కలిగిస్తారని భయపడే వ్యక్తులు లేదా సమూహంపైనే ఇవ్వాలి. రాష్ట్రం వారిని గుర్తించాలి; మొత్తం రాష్ట్రాన్ని నిలిపివేయలేరు. మనస్సు ఉపయోగించలేదు.
• సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వులకు కొంత సామగ్రి ఉందనుకున్నా, రాష్ట్రం వ్యక్తుల హక్కులను ఎలా సమతుల్యం చేస్తుందనేదే ప్రశ్న.
• ల్యాండ్‌లైన్ సేవలను ఎందుకు నిరోధించాల్సి వచ్చిందో రాష్ట్రం చూపలేదు.
• Telegraph Act కింద ఇంటర్నెట్ ఆంక్షలు, ఆర్టికల్ 19 కు అనుగుణంగా, ఆ చట్టం సెక్షన్ 5 ను పాటించాలి. సాధారణ (blanket) ఉత్తర్వులు ఉండకూడదు, ఎందుకంటే అది పూర్తి నిషేధం అవుతుంది. సోషల్ మీడియాను, సాధారణ ఇంటర్నెట్‌ను వేరుగా చూడాలి.
• అత్యల్ప నిరోధక ఎంపికను ఉపయోగించాలి; రాష్ట్రం నివారణ లేదా రక్షణ చర్యలు తీసుకోవాల్సింది. ప్రజల భద్రతను, వారి ప్రాథమిక హక్కుల చట్టబద్ధ వినియోగంతో రాష్ట్రం సమతుల్యం చేయాలి.
• ఇంటర్నెట్ ఆంక్షలు వాక్ స్వేచ్ఛను, వ్యాపార హక్కును ప్రభావితం చేస్తాయి. Facebook, WhatsApp వంటి సోషల్ మీడియా సైట్లను మాత్రమే నిరోధించడం అనే తక్కువ నిరోధక చర్య సాధ్యమే. మానవ రవాణా, బాల అశ్లీల సైట్ల విషయంలో, బీహార్‌లో, 2017లో జమ్మూ కశ్మీర్‌లో ఇది భారతదేశంలో చేశారు.
• ఆంక్షలు విధిస్తూనే రవాణా, పాఠశాలలు, వ్యాపారం కొనసాగేలా రాష్ట్రం చూడాలి.

Mr. Huzefa Ahmadi (I.A. No. 139141 of 2019 లో intervenor):

• వాక్ స్వేచ్ఛపై ఆంక్షలు ఆర్టికల్ 19(2) ప్రకారం సహేతుకంగా ఉండాలి, అనుపాతత పరీక్షతో చూడాలి.
• సెక్షన్ 144 Cr.P.C. ఉత్తర్వులు ఊహాగానాలపై కాక, ఆబ్జెక్టివ్ సామగ్రిపై ఆధారపడాలి.

Mr. Dushyant Dave (W.P. (C) No. 1031 of 2019 లో I.A. No. 139555 లో intervenor):

• జాతీయ భద్రత, తీవ్రవాదాన్ని పౌరుల హక్కులతో సమతుల్యం చేయడాన్ని అనేక దేశాల కోర్టులు చేశాయి. ఆయన Public Committee Against Torture in Israel v. Israel, 38 I.L.M. 1471 (1999) పై ఆధారపడ్డారు. తీవ్రవాద నిందితుడిని విచారించేటప్పుడు హింస రాజ్యాంగ విరుద్ధమని ఇజ్రాయెల్ సుప్రీంకోర్టు తీర్పు చెప్పింది.
• రాష్ట్రం సమర్థనను అంగీకరిస్తే, వివిధ పరిస్థితుల్లో విస్తృత ఆంక్షలు విధించే అధిక అధికారం రాష్ట్రానికి వస్తుంది. వ్యక్తి స్వేచ్ఛ సామాజిక నియంత్రణలో కలిసిపోతుంది.
• ఇతర ప్రాథమిక హక్కుల అమలుకు వీలుగా ఆర్టికల్ 32 Part III లో ఉంది. ఆయన Constituent Assembly చర్చలను ప్రస్తావించారు.
• ఆయన National Telecom Policy, 2012 ను కోర్టు ముందు ఉంచారు. విస్తృత ఆంక్షలు దానిని ఉల్లంఘిస్తాయని చెప్పారు.
• ఆర్టికల్ 370 రద్దుతో సహా ఆనాటి ముఖ్యమైన అంశాన్ని చర్చించడానికి వాక్ స్వేచ్ఛ ప్రజలకు వీలు కల్పిస్తుంది.
• ఆంక్షలు తాత్కాలికంగా ఉండాల్సినవి, కానీ 100 రోజులకు మించి కొనసాగాయి.

Ms. Meenakshi Arora (W.P. (C) No. 1031 of 2019 లో I.A. No. 140276 లో intervenor):

• ఆర్టికల్స్ 19, 21 ప్రకారం రాష్ట్ర చర్యకు ఐదు లక్షణాలు ఉండాలి. చట్టం మద్దతు, చట్టబద్ధమైన ఉద్దేశం, చర్యకు, లక్ష్యానికి మధ్య హేతుబద్ధ సంబంధం, అవసరం ఉండాలి. ఆ నాలుగూ రుజువైతే అనుపాతత పరీక్ష వర్తిస్తుంది.
• ఉత్తర్వుల చెల్లుబాటును ఉత్తర్వులు ఇచ్చిన రోజు, అంటే 2019 ఆగస్టు 4న ఉన్న వాస్తవాల ఆధారంగా పరీక్షించాలి.
• ప్రచురించని ఉత్తర్వులకు చట్ట బలం ఉండదు. ప్రచురణ సహజ న్యాయంలో భాగం; ఉత్తర్వులు ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండాలి. ఉత్తర్వులను సమర్పించడానికి రాష్ట్రం నిరాకరించకూడదు, privilege కోరకూడదు.
• అత్యవసరం ఎలా ఉన్నా, రాష్ట్రం అవసరాన్ని చూపాలి. మంచిదైనా, చెడ్డదైనా, అసహ్యకరమైనదైనా మాట్లాడే హక్కు ప్రజలకు ఉంది.
• K. S. Puttaswamy v. Union of India, (2017) 10 SCC 1 లో అనుపాతతను సమర్థించారు. చట్టపరమైన, భౌతిక ఆంక్షలనే కాక, అవి ప్రజల్లో కలిగించే భయాన్ని కూడా కోర్టులు చూడాలి.

Mr. Sanjay Hegde (W.P. (Crl.) No. 225 of 2019 లో పిటిషనర్, వాదనల సమయంలో ఉపసంహరించారు):

• ఆయన, ఆయన కుటుంబం చట్టాన్ని గౌరవించేవారు, అయినా ఆంక్షల ప్రభావాన్ని అనుభవిస్తున్నారు.
• Liversidge v. Anderson, (1941) 3 All ER 338 ను ఉటంకిస్తూ, పౌరుల హక్కులను నిలబెట్టిన Lord Atkin భిన్నాభిప్రాయమే ఇప్పుడు దేశ చట్టమని ఆయన చెప్పారు.

ప్రతివాదుల (Union of India, రాష్ట్రం, మద్దతిచ్చిన intervenors) తరఫున

Mr. K. K. Venugopal, Attorney General:

• ఆయన Solicitor General వాదనలకు మద్దతు ఇచ్చారు. రాష్ట్రంలోని తీవ్రవాద నేపథ్యాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
• National Investigation Agency v. Zahoor Ahmad Shah Watali, 2019 (5) SCC 1 పై ఆధారపడి, రాష్ట్రంలో తీవ్రవాదాన్ని ఈ కోర్టు ఇంతకుముందే పరిగణనలోకి తీసుకుందని చెప్పారు.
• సరిహద్దు తీవ్రవాదం, అంతర్గత ఉగ్రవాదం ఉన్నప్పుడు నివారణ చర్యలు తీసుకోకపోవడం మూర్ఖత్వమే అవుతుంది. సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వుల అవసరం నేపథ్యం నుంచే స్పష్టమవుతుంది. 2016లో ఒక తీవ్రవాది మరణించినప్పుడు కూడా ఇలాంటి చర్యలే తీసుకున్నారు.

Mr. Tushar Mehta, జమ్మూ కశ్మీర్ రాష్ట్రం తరఫున Solicitor General:

• భద్రతను నిర్ధారించడం, ప్రాణాలు, అవయవాలు, ఆస్తిని కాపాడటం రాష్ట్రం మొదటి కర్తవ్యం. పిటిషనర్లు, intervenors చెప్పిన వాస్తవాలు తప్పు.
• రాష్ట్ర చరిత్రను పరిగణించాలి. రాష్ట్రం భౌతిక, డిజిటల్ సరిహద్దు తీవ్రవాదాలకు బాధితురాలైంది.
• 2019 ఆగస్టు 5న ఆర్టికల్ 370 రద్దు ఒక చారిత్రక చర్య. అది హక్కులు కల్పించింది, 106 ప్రజా అనుకూల చట్టాలు వర్తిస్తున్నాయి.
• ప్రజల కదలికలపై ఆంక్షలు లేవు, వ్యక్తిగత కదలికలపై ఎప్పుడూ ఆంక్షలు లేవు. పాఠశాలలు తిరిగి తెరిచారు. ప్రాంతాల వారీగా ఆంక్షలు విధించి సడలిస్తున్నారు. లడఖ్‌లో ఎప్పుడూ ఆంక్షలు విధించలేదు, ఇది మనస్సు ఉపయోగించినట్లు చూపుతుంది. సాధారణ కట్టడి (clampdown) లేదు.
• క్షేత్ర పరిస్థితి మేజిస్ట్రేట్లకు బాగా తెలుసు. ఇప్పుడు దాదాపు నూరు శాతం సడలింపు ఉంది. ముప్పు అంచనా ఆధారంగా ఆంక్షలను సడలించారు.
• ప్రజలు సాధారణ జీవితం గడుపుతున్నారని గణాంకాలు చూపుతున్నాయి. శ్రీనగర్‌తో సహా అన్ని వార్తాపత్రికలు, టెలివిజన్, రేడియో ఛానళ్లు పనిచేస్తున్నాయి. అవసరమైన సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉంచడానికి ప్రభుత్వం చర్యలు తీసుకుంది.
• సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వులు నివారణాత్మకంగా ఉండవచ్చు. మేజిస్ట్రేట్ వ్యక్తిగత జ్ఞానం ఆధారంగా కూడా వేగవంతమైన యంత్రాంగంగా వాటిని జారీ చేయవచ్చు. వాటిని రాష్ట్ర చరిత్ర నేపథ్యంలో చూడాలి.
• Babulal Parate v. State of Bombay, AIR 1960 SC 51, Madhu Limaye v. Sub-Divisional Magistrate, Monghgyr, (1970) 3 SCC 746 పై ఆధారపడి, రాష్ట్ర భద్రత నిర్వహణ కోసం ఉత్తర్వులు సమర్థనీయమని చెప్పారు. అల్లరి మూకను సాధారణ పౌరుల నుంచి వేరు చేయడం అసాధ్యం.
• ఉత్తర్వులు జారీ చేయడానికి మేజిస్ట్రేట్‌కు తగిన వాస్తవాలు తెలుసు. ఆర్టికల్ 370 రద్దు గురించి క్షేత్రస్థాయిలో ఊహాగానాలు ఉన్నాయి. రెచ్చగొట్టే ప్రసంగాలు, సందేశాలు ప్రసారమయ్యాయి, ఇవన్నీ ప్రజా వేదికలో ఉన్నాయి.
• సెక్షన్ 144 కింద ఆంక్షలపై కోర్టు అప్పీలు వినదు. దాని అధికార పరిధి పరిమితం, ముఖ్యంగా mala fide ఆరోపణ లేనప్పుడు, జాతీయ భద్రత ఉన్నప్పుడు. ఆంక్షల స్థాయిని క్షేత్రంలోని అధికారులకే వదలడం మంచిది.
• జమ్మూ, లడఖ్ ప్రాంతాల్లో ఇంటర్నెట్‌పై ఎప్పుడూ ఆంక్షలు లేవు.
• హింసను రెచ్చగొట్టడానికి సోషల్ మీడియాను ఉపయోగించవచ్చు. దేశం బయటి నుంచి వచ్చే లక్షిత సందేశాలు పరిస్థితిని తీవ్రతరం చేయకుండా ఆపడమే ఇంటర్నెట్ పరిమిత వినియోగం ఉద్దేశం. ఇంటర్నెట్ వల్ల తప్పుడు వార్తలు, నకిలీ చిత్రాలు హింసను వ్యాప్తి చేస్తాయి. డార్క్ వెబ్ ద్వారా ఆయుధాలు, అక్రమ పదార్థాలను కొనవచ్చు.
• వార్తాపత్రికలపై వాక్ స్వేచ్ఛ చట్టాన్ని ఇంటర్నెట్‌కు వర్తింపజేయలేం. వార్తాపత్రికలు ఏకమార్గ సమాచారం ఇస్తాయి, ఇంటర్నెట్ ద్విమార్గ సమాచారం ఇస్తుంది, సందేశాలు సులభంగా వ్యాపిస్తాయి.
• కశ్మీర్ రాజకీయ నాయకుల ఫొటోలు, ట్వీట్లు, సందేశాలను ఆయన ప్రస్తావించారు. అవి తప్పుదోవ పట్టించేవి, ఘాటైనవి, భారతదేశ సమగ్రతకు, సార్వభౌమత్వానికి హాని కలిగించేవి అని అన్నారు.
• కొన్ని వెబ్‌సైట్లను మాత్రమే నిషేధించి, మిగతా భాగాలను అనుమతించడం సాధ్యం కాదు. 2017లో దీనిని ప్రయత్నించారు, కానీ విజయవంతం కాలేదు.
• Suspension Rules కింద ఉత్తర్వులు విధానాన్ని పాటించి జారీ అయ్యాయి, దాని ప్రకారమే కఠినంగా సమీక్షిస్తున్నారు.

కొందరు intervenors: వారు Attorney General, Solicitor General లకు మద్దతు ఇచ్చారు. ఆంక్షలు అవసరమని, చట్టబద్ధమని చెప్పారు. సాధారణ స్థితి తిరిగి వస్తోందని, పిటిషన్లు విచారణకు అర్హం కావని చెప్పారు (పేరా 9).

కోర్టు తార్కికం

తీర్పు ధర్మాసనం తరఫున Justice N.V. Ramana రాసిన ఒకే అభిప్రాయం. దానిపై N.V. Ramana, R. Subhash Reddy, B.R. Gavai, JJ. సంతకం చేశారు. పేరాలకు 1 నుంచి 153 వరకు సంఖ్యలు ఉన్నాయి. కింది దశలు తీర్పు క్రమాన్ని, శీర్షికలను అనుసరిస్తాయి.

Justice N.V. Ramana (ధర్మాసనం అభిప్రాయం)

పరిచయం (Part A).

1. గమనిక: లోయ చరిత్ర హింస, తీవ్రవాదంతో నిండి ఉంది. రెండు పక్షాలు వాస్తవంగా పొసగని చిత్రాలు చూపుతున్నాయి. నిర్ణయం రాజకీయ ఔచిత్యంలోకి కోర్టు వెళ్లదు. అది ప్రజాస్వామ్య శక్తులకు వదిలేయబడింది. స్వేచ్ఛ, భద్రతలను సమతుల్యం చేసి, జీవించే హక్కు వీలైనంత ఉత్తమంగా రక్షించబడి అనుభవంలోకి వచ్చేలా చూడటమే దాని పరిమిత పరిధి (పేరా 1).
2. గమనిక: స్వేచ్ఛ, భద్రత ఎప్పుడూ ఒకదానితో ఒకటి తలపడుతూనే ఉన్నాయి. లోలకం ఏ తీవ్ర దిశకూ ఊగకూడదు. ఇచ్చిన పరిస్థితిలో పౌరులకు అన్ని హక్కులు, స్వేచ్ఛ అత్యున్నత స్థాయిలో లభించేలా, అదే సమయంలో భద్రత కూడా ఉండేలా చూడటమే కోర్టు ఇక్కడ చేసేది (పేరా 2).
3. గమనిక: 3 నుంచి 9 పేరాలు వివాదం మూలం, రెండు పిటిషన్లు, మధ్యంతర ఉత్తర్వులు, పక్షాల వాదనలను నమోదు చేస్తాయి. అవి పైన వాస్తవాలు, విచారణ చరిత్ర, వాదనలలో ఉన్నాయి (పేరాలు 3-9).
4. గమనిక: కోర్టు ఐదు న్యాయ ప్రశ్నలను రూపొందించింది (పేరా 10).

ఉత్తర్వుల సమర్పణ (Part D; వివాదాంశం I).

5. గమనిక: కదలికలు, కమ్యూనికేషన్‌పై ఆంక్షల ఉత్తర్వుల చెల్లుబాటును నిర్ణయించమని కోర్టును కోరారు, కానీ ఆ ఉత్తర్వులు దాని ముందు లేవు. అవి తమ వద్ద లేవని పిటిషనర్లు, intervenors చెప్పారు (పేరా 11).
6. గమనిక: ఉత్తర్వులు అందుబాటులో లేవనే విషయాన్ని రాష్ట్రం ఖండించలేదు. అయినా వాటిని సమర్పించలేదు. 2019 అక్టోబరు 16 ఉత్తర్వుపై అది నమూనా ఉత్తర్వులను మాత్రమే ఉంచింది; రోజూ ఉపసంహరిస్తూ, మారుస్తూ ఉన్న అనేక ఉత్తర్వులను సమర్పించడం కష్టమని చెప్పింది. ఉత్తర్వులను సమర్పించాలనే విన్నపం పిటిషన్ల పరిధిని విస్తరించడమేనని కూడా అది చెప్పింది (పేరా 12).
7. నిర్ణయం: రాష్ట్రం వాదనను తిరస్కరించడానికి రిట్ పిటిషన్లలోని ప్రార్థనలే సరిపోతాయి. W.P. (C) No. 1164 of 2019, అలాగే W.P. (C) No. 1031 of 2019 లోని I.A. No. 139555 of 2019 లో I.A. No. 157139, 2019 ఆగస్టు 4 నుంచి కదలికలను నిరోధించిన అన్ని ఉత్తర్వులను సమర్పించమని ఆదేశించాలని కోరుతున్నాయి. కమ్యూనికేషన్‌ను నిరోధించిన అన్ని ఉత్తర్వులనూ అవి కోరుతున్నాయి (పేరా 13).
8. గమనిక: Ram Jethmalani v. Union of India, (2011) 8 SCC 1 లో, ఆర్టికల్ 32(1) హక్కు అర్థవంతంగా ఉండాలని కోర్టు చెప్పింది. కేసును వాదించడానికి అవసరమైన సమాచారాన్ని, ముఖ్యంగా రాష్ట్రం వద్ద ఉన్నప్పుడు, పిటిషనర్లకు నిరాకరించకూడదు (పేరా 14).
9. నిర్ణయం: ఉత్తర్వుల సమర్పణకు రెండు కారణాలు ఉన్నాయి. మొదటిది, ఆర్టికల్ 19 కింద సమాచార హక్కు వాక్ స్వేచ్ఛలో ఒక అంశంగా భావించబడింది. పారదర్శకత, జవాబుదారీతనానికి కట్టుబడిన ప్రజాస్వామ్యంలో ఉత్తర్వులను సమర్పించడం అవసరం, తెలుసుకోవడం వ్యక్తి హక్కు. రాష్ట్రం బాధ్యతగా వ్యవహరించాలి; ప్రాథమిక హక్కులను పరోక్షంగా, నిర్లక్ష్యంగా, అజాగ్రత్తగా తొలగించకూడదు (పేరా 15).
10. నిర్ణయం: రెండవది, ప్రజాస్వామ్యానికి సమాచార స్వేచ్ఛా ప్రవాహం అవసరం. ఏ చట్టమూ రహస్యంగా చేయకూడదని రాజ్యాంగం ఆశిస్తుంది, సహజ న్యాయం కూడా కోరుతుంది. కోర్టు Lon L. Fuller ను ఉటంకించింది: "there can be no greater legal monstrosity than a secret statute". ఇంకా open justice పై Bentham ను, ప్రజా ప్రభుత్వం, సమాచారంపై James Madison ను ఉటంకించింది (పేరా 16).
11. నిర్ణయం: సులభంగా అందుబాటులో లేని ఉత్తర్వు లేదా చర్య ద్వారా ప్రాథమిక హక్కులను తగ్గించడంపై సవాలు రావచ్చు. అప్పుడు రాష్ట్రం చొరవ చూపి, సంబంధిత ఉత్తర్వులన్నీ కోర్టు ముందు ఉంచాలి. మినహాయింపు నిర్దిష్ట privilege లేదా ప్రతిగా ఉండే ప్రజా ప్రయోజనం. రాష్ట్రం దానిని అఫిడవిట్‌లో నిర్దిష్టంగా కోరాలి. ఆ కోరిక పిటిషనర్ ప్రయోజనాన్ని మించి ఉంటుందా అని కోర్టు నిర్ణయిస్తుంది. చట్టం అనుమతించిన కారణాలపై రాష్ట్రం సమర్థిస్తే, భాగాలను redact చేయవచ్చు లేదా సామగ్రిని privileged గా పేర్కొనవచ్చు (పేరా 17).
12. నిర్ణయం: ఇక్కడ రాష్ట్రం మొదట privilege కోరింది, తర్వాత ఆ కోరికను వదిలేసి, కష్టం అని చెప్పి నమూనా ఉత్తర్వులను సమర్పించింది. ఉత్తర్వుల సమర్పణను నిరాకరించడానికి అది సరైన కారణం కాదు (పేరా 18).

ప్రాథమిక హక్కులు, ఆంక్షలు (Part E; వివాదాంశాలు II, III). హక్కుల స్వభావం.

13. గమనిక: ఆంక్షలు కదలిక స్వేచ్ఛను, వాక్, భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛను, స్వేచ్ఛా వ్యాపార, వృత్తి హక్కును ప్రభావితం చేశాయని పిటిషనర్లు చెబుతున్నారు. కోర్టు ముందుగా ప్రాథమిక హక్కుల స్వభావాన్ని పరిశీలిస్తుంది (పేరా 19).
14. గమనిక: Part III లోని ప్రాథమిక హక్కులు ప్రతికూల జాబితా; రాజ్యాంగమే పరిమితులు నిర్దేశించేవరకు ఏ వ్యక్తికీ హక్కు నిరాకరించబడదు. ఏకైక మినహాయింపు ఆర్టికల్ 21A, అది సానుకూల హక్కు. 16 ఏళ్ల వరకు పిల్లలందరికీ విద్య అందించడానికి ప్రభుత్వం చురుకైన కృషి చేయాలని అది కోరుతుంది (పేరా 20).
15. గమనిక: భారత సామాజిక, ఆర్థిక పరిస్థితులు, చురుకైన బాధ్యత ఖర్చులు రూపకర్తలకు తెలుసు. ప్రాథమిక హక్కులను ప్రతికూల రీతిలో వర్తింపజేయాలని వారు ఎంచుకున్నారు. దీని వెనుక ఉన్న రాజ్యాంగ నైతికతను కోర్టు గౌరవించాలి (పేరా 21).

ఇంటర్నెట్ ద్వారా భావప్రకటన స్వేచ్ఛ.

16. గమనిక: నేడు సమాచార మార్పిడికి ఇంటర్నెట్ అత్యధికంగా ఉపయోగించే, అందుబాటులో ఉండే మాధ్యమం. ప్రింట్ మాధ్యమం నిల్వ స్థలం, అందుబాటు పరిమితులను అది తొలగించింది (పేరా 22).
17. గమనిక: ఇంటర్నెట్ ముఖ్యమైనదే కానీ దానిని మానవ హక్కు స్థాయికి పెంచలేమని Vinton G. Cerf వాదించారు. ఆయన దృష్టిలో సాంకేతికత హక్కులకు దోహదకారి, తనంతట తాను హక్కు కాదు. ఎంతో గౌరవంతో, ఒకరి జీవితంలో ఇంటర్నెట్ వ్యాప్తిని, పరిధిని తక్కువ చేయలేమని కోర్టు చెప్పింది (పేరా 23).
18. నిర్ణయం: చట్టం సాంకేతిక అభివృద్ధిని అలవర్చుకుని, సమాజ అవసరాలకు తగ్గట్టు తన నియమాలను మలచుకోవాలి. చట్టంలో సాంకేతికతను గుర్తించకపోవడం అనివార్యమైన దానికి చేసే అపచారం. ఇంటర్నెట్ ప్రాముఖ్యతను తక్కువ చేయలేం (పేరా 24).
19. నిర్ణయం: సాధనంగా ఇంటర్నెట్‌ను, ఇంటర్నెట్ ద్వారా భావప్రకటన స్వేచ్ఛను వేరు చేసి చూడాలి. వాక్ స్వేచ్ఛలో వీలైనంత విస్తృత జనసమూహానికి సమాచారాన్ని చేరవేసే హక్కు ఉంటుంది. విస్తృత ప్రసరణ లేదా ఎక్కువ ప్రభావం హక్కు విషయాన్ని పరిమితం చేయలేదు, దానిని నిరాకరించడానికి సమర్థన కాదు. కోర్టు Secretary, Ministry of Information & Broadcasting Government of India v. Cricket Association of Bengal, (1995) 2 SCC 161, Shreya Singhal v. Union of India, (2015) 5 SCC 1 లను ప్రస్తావించింది (పేరా 25).
20. గమనిక: వ్యక్తీకరణ మాధ్యమానికి రక్షణ ఎలా అభివృద్ధి చెందిందో కోర్టు వివరించింది. Indian Express v. Union of India, (1985) 1 SCC 641, ప్రింట్ మాధ్యమం వాక్ స్వేచ్ఛ పరిధిలోకి వస్తుందని చెప్పింది. Odyssey Communications Pvt. Ltd. v. Lokvidayan Sanghatana, (1988) 3 SCC 410, Doordarshan నిబంధనలకు లోబడి దానిలో సినిమాలు ప్రదర్శించే హక్కు ఆర్టికల్ 19(1)(a) లో భాగమని చెప్పింది. Cricket Association of Bengal దానిని ప్రసార తరంగాలకు విస్తరించింది (పేరా 26).
21. నిర్ణయం: ఇంటర్నెట్ ద్వారా వ్యక్తీకరణ సమాచార వ్యాప్తికి ప్రధాన మార్గాలలో ఒకటి. ఇంటర్నెట్ మాధ్యమం ద్వారా వాక్, భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ ఆర్టికల్ 19(1)(a) లో అంతర్భాగం. ఏ ఆంక్ష అయినా ఆర్టికల్ 19(2) కు అనుగుణంగా ఉండాలి (పేరా 26).
22. నిర్ణయం: వాణిజ్యానికి, వ్యాపారానికి ఇంటర్నెట్ చాలా ముఖ్యమైన సాధనం. కొన్ని వ్యాపారాలు పూర్తిగా దానిపైనే ఆధారపడతాయి. ఇంటర్నెట్ ద్వారా వ్యాపార, వాణిజ్య స్వేచ్ఛకు ఆర్టికల్ 19(6) లోని ఆంక్షలకు లోబడి ఆర్టికల్ 19(1)(g) కింద రాజ్యాంగ రక్షణ ఉంది (పేరా 27).
23. గమనిక: ఇంటర్నెట్ సదుపాయం పొందే హక్కును ప్రాథమిక హక్కుగా ప్రకటించాలని ఏ న్యాయవాదీ వాదించలేదు, కాబట్టి కోర్టు దానిపై అభిప్రాయం చెప్పదు. ఇంటర్నెట్ మాధ్యమాన్ని ఉపయోగించి ఆర్టికల్ 19(1)(a) కింద వాక్, భావ ప్రకటన, ఆర్టికల్ 19(1)(g) కింద వ్యాపారం చేసే హక్కుకు రాజ్యాంగ రక్షణ ఉందని ప్రకటించడానికే అది పరిమితమవుతుంది (పేరా 28).

ఆర్టికల్ 19(2) కింద ఆంక్షలు.

24. గమనిక: ఆర్టికల్ 19(1)(a) లోని హక్కుపై సహేతుకమైన ఆంక్షలు విధించే చట్టాలను రూపొందించడానికి ఆర్టికల్ 19(2) రాష్ట్రాన్ని అనుమతిస్తుంది. జాబితా చేసిన ప్రయోజనాలు ఇవి (పేరా 29):
    • భారతదేశ సార్వభౌమత్వం, సమగ్రత;
    • రాష్ట్ర భద్రత;
    • విదేశాలతో స్నేహ సంబంధాలు;
    • public order;
    • మర్యాద లేదా నైతికత;
    • కోర్టు ధిక్కారం, పరువు నష్టం, నేరానికి ప్రేరేపణ.
25. గమనిక: ఆర్టికల్ 19(2) కు మూడు అంశాలు ఉన్నాయి. చర్యకు చట్టం ఆమోదం ఉండాలి. అది సహేతుకమైన ఆంక్ష అయి ఉండాలి. జాబితా చేసిన ప్రయోజనాలలో ఒకదానిని అది ముందుకు తీసుకెళ్లాలి (పేరా 30).
26. గమనిక: ఆంక్షను సహేతుకం అనే పదం పరిమితం చేస్తుంది, అది జాబితా చేసిన పరిస్థితులకే పరిమితం. సహేతుకత గుణాత్మక, పరిమాణాత్మక, సాపేక్ష భావంలో ఉపయోగించబడింది (పేరా 31).
27. నిర్ణయం: ఆర్టికల్ 19 కింద ఆంక్ష అంటే పూర్తి నిషేధం కాదనే పిటిషనర్ల వాదన నిలబడదు. తగిన సందర్భాలలో ఆంక్షలో పూర్తి నిషేధం కూడా ఉంటుందని అనేక తీర్పులు చెప్పాయి. అవి Madhya Bharat Cotton Association Ltd. v. Union of India, AIR 1954 SC 634, Narendra Kumar v. Union of India, (1960) 2 SCR 375, State of Maharashtra v. Himmatbhai Narbheram Rao, (1969) 2 SCR 392, Sushila Saw Mill v. State of Orissa, (1995) 5 SCC 615, Pratap Pharma (Pvt.) Ltd. v. Union of India, (1997) 5 SCC 87, Dharam Dutt v. Union of India, (2004) 1 SCC 712 (పేరా 32).
28. నిర్ణయం: ఆర్టికల్ 19(2) పై మూడు సూత్రాలు వెలువడతాయి. వాక్ స్వేచ్ఛపై ఆంక్షలో నిషేధం ఉండవచ్చు. పూర్తి నిషేధం విధించినా వాక్ స్వేచ్ఛపై అధిక భారం ఉండకూడదు. ప్రభుత్వం దానిని సమర్థించి, తక్కువ ప్రత్యామ్నాయాలు ఎందుకు సరిపోవో వివరించాలి. ఆంక్ష పూర్తి నిషేధమా కాదా అనేది ప్రతి కేసులో కోర్టు నిర్ణయించే వాస్తవ ప్రశ్న. కోర్టు State of Gujarat v. Mirzapur Moti Kureshi Kassab Jamat, (2005) 8 SCC 534 ను ప్రస్తావించింది (పేరా 33).
29. గమనిక: ఆంక్ష అత్యల్ప చొరబాటుతో ఉందా అనేది రెండవ దశ. అది సమతుల్యత, అనుపాతతకు దారితీస్తుంది. ఇవి రాజ్యాంగానికి కొత్తవి కావు. Minerva Mills Ltd. v. Union of India, (1980) 2 SCC 591, Sanjeev Coke Manufacturing Company v. M/s Bharat Coking Coal Ltd., (1983) 1 SCC 147 లు ప్రాథమిక హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాల విషయంలో సమతుల్యత విధానాన్ని ఉపయోగించాయి (పేరా 34).

తీవ్రవాదం, ఇంటర్నెట్, తులనాత్మక సామగ్రి.

29. గమనిక: జమ్మూ కశ్మీర్ ఎన్నో ఏళ్లుగా తీవ్రవాద తిరుగుబాట్లకు కేంద్రంగా ఉంది. రాష్ట్రం 1990 నుంచి 2019 వరకు గణాంకాలు ఇచ్చింది: 71,038 తీవ్రవాద హింస ఘటనలు, 14,038 పౌరుల మరణాలు, 5292 భద్రతా సిబ్బంది మరణాలు, 22,536 తీవ్రవాదుల మరణాలు (పేరా 35).
30. నిర్ణయం: భౌగోళిక రాజకీయ పోరాటాన్ని తక్కువ చేసి చూడలేం, విస్మరించలేం. అత్యంత విస్తృత వాక్ స్వేచ్ఛ హామీ కూడా ప్రతి రకమైన ప్రసంగాన్ని రక్షించదు. వ్యక్తీకరణను నిరోధించడంలో స్పష్టమైన, తక్షణ ప్రమాదం ఉందా అనేదే ప్రశ్న (పేరా 35).
31. గమనిక: ఆధునిక తీవ్రవాదం ఇంటర్నెట్‌పై ఎక్కువగా ఆధారపడుతుంది. దీనికి ఖర్చు తక్కువ, సులభంగా జాడ కనుక్కోలేం. డబ్బు సేకరణకు, నియామకాలకు, ప్రచారానికి దీనిని వాడతారు, యువ మనసులకు సులభంగా చేరుతుంది. కోర్టు Gregory S. McNeal ను వెబ్‌సైట్లు సమాచార యుద్ధ సాధనాలుగా ఉపయోగపడటంపై ఉటంకించింది (పేరా 36).
32. గమనిక: ఇంటర్నెట్ వల్ల సంప్రదాయ విధానం తీవ్రవాదంపై పని చేయలేదని Susan W. Brenner కూడా చెబుతున్నారు. law and order పరిస్థితికి మించి జాతీయ భద్రత సమస్యలు ఉన్నాయని ప్రతివాదులు చెప్పారు. చొరబాటు, సరిహద్దు ఆవల నుంచి హింసకు మద్దతును వారు ప్రస్తావించారు. తీవ్రవాదాన్ని మొగ్గలోనే తుంచడానికి తీవ్రవాదంపై యుద్ధానికి ఇలాంటి ఆంక్షలు అవసరమని Solicitor General చెప్పారు (పేరా 37).
33. నిర్ణయం: తీవ్రవాదంపై యుద్ధం ప్రాదేశిక పోరాటాలకే పరిమితం కాదు. అయినా తీవ్రవాదంపై పోరాటాన్ని law and order పరిస్థితితో సమానంగా చూడలేం. తీవ్రవాదాన్ని కఠిన అర్థంలో యుద్ధంగా లేదా సాధారణ law and order సమస్యగా చూడటంపై గందరగోళం ప్రభుత్వ వాదనలను పీడించింది. కోర్టు వాటిని జాగ్రత్తగా పరిశీలించాలి (పేరా 37).
34. గమనిక: తర్వాత కోర్టు, First Amendment వాక్ స్వేచ్ఛను రక్షించే అమెరికా చట్టాన్ని పరిశీలించింది (పేరా 38).
35. గమనిక: అంతర్యుద్ధంలో Clement L. Vallandigham యుద్ధాన్ని దుష్టమైనది, అనవసరమైనది అన్నారు. సైనిక కమిషన్ ఆయనను విచారించి జైలుకు పంపింది. President Lincoln శిక్షను బహిష్కరణగా మార్చి, అది మరింత మానవీయమని, అత్యల్ప నిరోధక చర్యలను సాధించడానికి తక్కువ అసౌకర్య మార్గమని చెప్పారు. కేసు Vallandigham, 28 F. Cas. 874 (1863) (పేరా 39).
36. గమనిక: మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో Espionage Act, 1917 అవిధేయత, ద్రోహం లేదా తిరుగుబాటుకు కారణమవడాన్ని శిక్షార్హం చేసింది. Abraham v. United States, 250 U.S. 616 (1919) లో Justice Holmes భిన్నాభిప్రాయం రాశారు. ముఖ్యమైన చెడులకు స్పష్టమైన, ఆసన్న ప్రమాదం కలిగించే ప్రసంగాన్ని శిక్షించవచ్చని, ఆ అధికారం శాంతికాలంకంటే యుద్ధంలో ఎక్కువని ఆయన చెప్పారు (పేరా 40).
37. గమనిక: రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో William Dudley Pelley ను Espionage Act, 1917 కింద దోషిగా నిర్ధారించారు. ఆ శిక్షను సమీక్షించడానికి అమెరికా సుప్రీంకోర్టు నిరాకరించింది (పేరా 41).
38. గమనిక: ప్రచ్ఛన్న యుద్ధంలో Congress 1954లో Communist Control Act ను రూపొందించింది. Dennis v. United States, 341 US 494 (1951), ప్రభుత్వాన్ని కూలదోయాలని వాదించే ప్రసంగంపై పరిమితులను సమర్థించింది. అందులో Alien Registration Act, 1940 లోని సెక్షన్లు 2(a)(1), 2(a)(3), 3 ఉన్నాయి. ప్రసంగ హక్కు అపరిమితం కాదని, ఇతర విలువలకు లోబడి ఉండవచ్చని అమెరికా సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది (పేరా 42).
39. గమనిక: వియత్నాం యుద్ధ కాలంలో Brandenburg v. Ohio, 395 US 444 (1969), Dennis ను రద్దు చేసింది. చట్టవిరుద్ధ ప్రవర్తన సమర్థనను ప్రేరేపించే ఉద్దేశం, ఆసన్న చట్టవిరుద్ధ చర్యను ప్రేరేపించే అవకాశం లేనంతవరకు రాష్ట్రం దానిని శిక్షించలేదు (పేరా 43).
40. గమనిక: 2001 సెప్టెంబరు తర్వాత Attorney General John Ashcroft, ఉగ్రవాద నిరోధక విధానాన్ని విమర్శించేవారు ఉగ్రవాదులకే సాయపడతారని చెప్పారు. తీవ్రవాదంపై యుద్ధం బలమైన న్యాయ భావన కాదని Bruce Ackerman రాశారు. యుద్ధ సిద్ధాంతాలను అరువు తీసుకుంటే స్వేచ్ఛలపై తీవ్రమైన చొరబాట్లు జరుగుతాయని ఆయన అన్నారు (పేరా 44).
41. గమనిక: యుద్ధ సమయంలో అసమ్మతిపై అమెరికా చట్టం చాలా మారింది. ఆసన్న హింసను ప్రేరేపించే ప్రసంగానికి రాజ్యాంగ రక్షణ లేదు (పేరా 45).
42. నిర్ణయం: అవసరమైతే, ఆర్టికల్ 19(2) కు అనుగుణంగా, ఆర్టికల్ 19(1)(a) కింద వాక్ స్వేచ్ఛను ప్రభుత్వం నిరోధించవచ్చు. ఆసన్న ముప్పు ఉన్న ఘాటైన ప్రకటన భారతదేశ సార్వభౌమత్వాన్ని, సమగ్రతను దెబ్బతీస్తే నిరోధించవచ్చు. ప్రశ్న అధికారం ఉనికిది కాదు, దాని పరిధిది (పేరా 46).

అనుపాతత సిద్ధాంతం.

42. గమనిక: సమతుల్యత అనుపాతత (ఆంక్ష, అది సాధించే లక్ష్యానికి తగినదిగా, అత్యల్ప చొరబాటు మార్గాలతో ఉండాలనే సూత్రం) సూత్రానికి దారితీస్తుంది. K. S. Puttaswamy (Privacy-9J.), (2017) 10 SCC 1, అనుపాతతను ఏకపక్ష రాజ్య చర్యకు వ్యతిరేకంగా హామీలో ముఖ్య అంశంగా పేర్కొంది (పేరా 47).
43. గమనిక: CPIO v. Subhash Chandra Aggarwal, (2019) SCC OnLine SC 1459, అనుపాతత ఒక హక్కును, ఇతర హక్కు చట్టబద్ధ ప్రయోజనాన్ని నెరవేర్చడానికి అవసరమైన దానికంటే ఎక్కువగా నిరోధించకుండా చూస్తుందని చెప్పింది (పేరా 48).
44. గమనిక: జాతీయ భద్రతను స్వేచ్ఛతో సమతుల్యం చేయడంలో జాగ్రత్త అవసరం. ఏది ప్రమాదంలో ఉందో స్పష్టంగా చెప్పకపోతే సమతుల్యత రాజకీయంగా ప్రమాదకరమైన రూపకమని Lucia Zedner హెచ్చరిస్తున్నారు (పేరా 49).
45. గమనిక: Lord Diplock సూక్తి అనుపాతతను సంగ్రహిస్తుంది: "you must not use a steam hammer to crack a nut, if a nutcracker would do?" అనుపాతత అంటే సాధనాలు, లక్ష్యాల గురించే. కోర్టు R v. Goldsmith, [1983] 1 WLR 151 ను ప్రస్తావించింది (పేరా 50).
46. నిర్ణయం: Ronald Dworkin హక్కులను అన్నీ-లేదా-ఏమీ కాదు అన్నట్లు వర్తించే నియమాలుగా, ప్రజా ప్రయోజనాన్ని అధిగమించేవిగా చూస్తారు. Part III లో అంతర్నిర్మిత ఆంక్షలు ఉన్నందున ఈ అమెరికా విధానం భారతదేశానికి పూర్తిగా సరిపోకపోవచ్చు (పేరా 51).
47. గమనిక: Robert Alexy హక్కులను, వీలైనంత గరిష్ఠ స్థాయిలో సాధించాల్సిన సూత్రాలుగా చూస్తారు. సూత్రాలు ఘర్షిస్తే ఒకదానిని మరొకదానితో తూకం వేయాలి. ఇది అనుపాతతను సూచిస్తుందని ఆయన చెబుతారు (పేరా 52).
48. నిర్ణయం: ఆర్టికల్ 19 లోని సహేతుకం అనే పదం దృష్ట్యా అనుపాతత రాజ్యాంగానికి కొత్తది కాదు. సహేతుకమైన ఆంక్షలు హక్కుల అనుభవం ఏకపక్షంగా లేదా అధికంగా లేకుండా చూస్తాయి (పేరా 53).
49. గమనిక: కోర్టు మద్దతుగా ఈ తీర్పులను ఉటంకించింది (పేరా 53):
    • Chintaman Rao v. State of Madhya Pradesh, AIR 1951 SC 118: సహేతుకమైన ఆంక్ష ఏకపక్షంగా, అధికంగా ఉండదు.
    • State of Madras v. V.G. Row, AIR 1952 SC 196: సహేతుకతను కేసును బట్టి పరీక్షిస్తారు: హక్కు, ఉద్దేశం, అత్యవసరం, ఏదైనా అసమానత, ప్రస్తుత పరిస్థితులు.
    • Mohammed Faruk v. State of Madhya Pradesh, (1969) 1 SCC 853: హక్కులపై ప్రభావాన్ని ప్రజా ప్రయోజనంతో తూకం వేయాలి, తక్కువ కఠిన నిరోధాన్ని పరిగణించాలి.
    • Om Kumar v. Union of India, (2001) 2 SCC 386: అత్యల్ప నిరోధక ఎంపిక చేశారా అని అనుపాతత అడుగుతుంది. ఆ ఎంపిక హక్కులను అధికంగా ఉల్లంఘిస్తుందా అనేది కోర్టు నిర్ణయిస్తుంది.
    • State of Bihar v. Kamla Kant Misra, (1969) 3 SCC 337, Bishambhar Dayal Chandra Mohan v. State of Uttar Pradesh, (1982) 1 SCC 39 లను కూడా చూడండి.
50. గమనిక: Modern Dental College & Research Centre v. State of Madhya Pradesh, (2016) 7 SCC 353, రాజ్యాంగ హక్కు ఏదీ absolute కాదని చెప్పింది. ప్రజా ప్రయోజనం కోసం కొన్ని హక్కులను పరిమితం చేయడం సమర్థనీయం కావచ్చు (పేరా 54).
51. గమనిక: హక్కులకు, వాటి పరిమితులకు మధ్య ఉద్రిక్తతను సరైన సమతుల్యతతో పరిష్కరిస్తారని Modern Dental College చెప్పింది. పోటీ సూత్రాలు సామరస్యంగా సహజీవనం చేయాలి (పేరా 55).
52. గమనిక: ఇలాంటి ఘర్షణలను పరిష్కరించే సిద్ధాంత సాధనంగా అనుపాతతను Kai Möller పేర్కొన్నారు. జర్మన్ పరీక్షకు నాలుగు దశలు ఉన్నాయి: చట్టబద్ధ లక్ష్యం, తగిన సాధనం (హేతుబద్ధ సంబంధం), అవసరం (సమాన ప్రభావం ఉన్న, తక్కువ నిరోధక ప్రత్యామ్నాయం లేకపోవడం), సమతుల్యత (హక్కుదారుపై అసమాన ప్రభావం లేకపోవడం). చాలా అంశాలు సమతుల్యత దశకు నెట్టబడతాయి. ఈ విధానంలో ఏ చట్టబద్ధ లక్ష్యమైనా అంగీకరించబడుతుంది. తక్కువ నిరోధక చర్య తక్కువ ప్రభావవంతం కావచ్చు, లక్ష్యానికి స్వల్ప తోడ్పాటు కూడా హేతుబద్ధ సంబంధ పరీక్షను తృప్తిపరుస్తుంది (పేరా 56).
53. గమనిక: R. v. Oakes, (1986) 1 SCR 103 లోని కెనడా Oakes పరీక్ష భిన్నంగా ఉంది. స్వేచ్ఛను అధిగమించేంత బలమైన లక్ష్యం ఉండాలి. హేతుబద్ధ సంబంధం ఉండాలి. సాధనాలు హక్కును వీలైనంత తక్కువగా దెబ్బతీయాలి. ప్రభావాలు లక్ష్యానికి అనుపాతంలో ఉండాలి (పేరా 57).
54. గమనిక: Oakes పరీక్ష కేవలం చట్టబద్ధ లక్ష్యాన్ని కాక, బలమైన లక్ష్యాన్ని కోరుతుంది. ప్రత్యామ్నాయం సమానంగా ప్రభావవంతంగా ఉండాలనే జర్మన్ నిబంధన లేకుండా, అత్యల్పంగా ఉల్లంఘించే చర్యను కూడా కోరుతుంది (పేరా 58).
55. గమనిక: Modern Dental College Aharon Barak పై ఆధారపడింది. సరైన ఉద్దేశం ఉండి, దానికి హేతుబద్ధ సంబంధం ఉంటే పరిమితి అనుమతించబడుతుంది. తక్కువ పరిమితితో ఉద్దేశాన్ని సాధించే ప్రత్యామ్నాయం లేనందున అది అవసరం కూడా అయి ఉండాలి. అది సరైన సమతుల్యతను పాటించాలి (పేరా 59).
56. గమనిక: సహేతుక ఆంక్షల సిద్ధాంతం ద్వారా అనుపాతత ఆర్టికల్ 19 లో అంతర్లీనంగా ఉందని Modern Dental College చెప్పింది. అది P.P. Enterprises v. Union of India, (1982) 2 SCC 33, Mohd. Hanif Quareshi v. State of Bihar, AIR 1958 SC 731 లను ఉటంకించింది (పేరా 60).
57. గమనిక: Modern Dental College జర్మన్ విధానానికి అనుగుణంగా సమగ్ర అనుపాతత సిద్ధాంతాన్ని కూడా రూపొందించింది. పరిమితి విధించే చట్టం సరైన ఉద్దేశం, హేతుబద్ధ సంబంధం ఉన్న చర్యలు, అవసరం కలిగి ఉంటే అనుపాతంగా ఉంటుంది; చివరగా ప్రయోజనాల సమతుల్యత ఉంటుంది (పేరా 61).
58. గమనిక: అవసరం దశను బలంగా చదవాలని Alexy కోరుతున్నారు. David Bilchitz దీనిలో సమస్యలు గుర్తించారు (పేరా 62).
59. గమనిక: జర్మన్ పరీక్ష అన్ని విధానాలనూ అవసరమైనవిగా భావిస్తుందని Bilchitz చెబుతున్నారు. Oakes పరీక్ష ప్రభుత్వంపై బలమైన భారం మోపుతుందని ఆయన అంటారు. అవసరాన్ని కఠినంగా చదివితే, కొంచెం తక్కువ కఠిన చర్య ఏదైనా ఉంటే, మంచి ఉద్దేశంతో చేసిన విధానాలు కూడా విఫలమవుతాయి. కాబట్టి Alexy నిర్ధారణ తొందరపాటే కావచ్చు (పేరా 63).
60. గమనిక: కఠిన పఠనం అధికారాల విభజన (శాసన, కార్యనిర్వాహక, న్యాయ శాఖల విధుల విభజన) సిద్ధాంతాన్ని కూడా ముందుకు తెస్తుంది. అత్యల్ప నిరోధక చర్యపై కోర్టులు తరచుగా శాసనసభ అభిప్రాయాల స్థానంలో తమ అభిప్రాయాలను ఉంచుతాయి. Bilchitz నాలుగు దశల విచారణతో మితమైన అవసరం పరీక్షను సూచిస్తున్నారు (పేరా 64):
    • సాధ్యమైన అన్ని ప్రత్యామ్నాయాలను గుర్తించడం;
    • లక్ష్యాన్ని వాస్తవంగా, గణనీయంగా సాధించే ప్రత్యామ్నాయాలను మాత్రమే ఉంచడం;
    • చర్య, ప్రత్యామ్నాయాల ప్రభావాన్ని ప్రాథమిక హక్కులపై పోల్చడం;
    • మొత్తం పోలిక చేసి, ఆ చర్య సాధ్యమైన అన్ని ప్రత్యామ్నాయాలలో ఉత్తమమా అని నిర్ధారించడం.
61. గమనిక: ప్రాథమిక హక్కులు absolute కావు కానీ బలమైన రక్షణ అవసరం. సరైన అవసరం పరీక్ష హక్కు absolute గా మారకుండా, తగ్గిపోకుండా నివారిస్తుంది. Bilchitz ఈ పరీక్షను వాస్తవికమైనదిగా, యాంత్రికమైనదిగా కాక, normative, గుణాత్మకమైనదిగా చెబుతున్నారు (పేరా 65).
62. గమనిక: K.S. Puttaswamy (Aadhaar 5J.), (2019) 1 SCC 1 లో Sikri, J. Modern Dental College లోని నాలుగు దశలను వాడి, Bilchitz తో మెత్తబరిచారు. ఫలితం జర్మన్, కెనడా విధానాల సమ్మేళనం (పేరా 66).
63. గమనిక: అదే కేసులో Chandrachud, J. గోప్యత ఉల్లంఘనకు Puttaswamy పరీక్షలను పునఃప్రకటించారు: legality, need (చట్టబద్ధ రాజ్య లక్ష్యం), అనుపాతత. చట్టం ఆమోదం, చట్టబద్ధ లక్ష్యం కోసం ప్రజాస్వామ్య సమాజంలో అవసరం, అనుపాత చొరబాటు, దుర్వినియోగానికి వ్యతిరేకంగా విధాన హామీలు అనే నాలుగు భాగాల పరీక్షను Kaul, J. సూచించారు (పేరా 67).
64. గమనిక: అనుపాతత ప్రాథమిక సూత్రాలను కూడా Chandrachud, J. జాబితా చేశారు. లక్ష్యం చట్టబద్ధమై ఉండాలి. హేతుబద్ధ సంబంధం ఉండాలి. చర్యలు అవసరమైనవై ఉండి, అవసరానికి మించి హక్కులను ఉల్లంఘించకూడదు. అవి చట్టబద్ధ ఉద్దేశాలను రక్షించాలి. నిల్వ చేసిన డేటాకు రాష్ట్రం రక్షణలు కల్పించాలి (పేరా 68).
65. గమనిక: భారతదేశంలో సిద్ధాంతం ప్రస్తుత స్థితి ఇదే. అనుపాతత న్యాయ సమతుల్యతకు ప్రధాన సాధనం. అనుపాతత అంటే సమతుల్యతే అని చాలా మంది పండితులు అంగీకరించరు (పేరా 69).
66. నిర్ణయం: ప్రాథమిక హక్కులను నిరోధించే ఉత్తర్వుకు ముందు అధికారులు ఈ అవసరాలను పాటించాలి (పేరా 70):
    • చర్య లక్ష్యాన్ని ముందుగా నిర్ణయించాలి, అది చట్టబద్ధమై ఉండాలి.
    • చర్యను ఖరారు చేసే ముందు, లక్ష్యం చేరడానికి ఏవైనా ప్రత్యామ్నాయ యంత్రాంగాలను అధికారులు అంచనా వేయాలి.
    • చర్య సముచితత్వం ప్రాథమిక హక్కులపై దాని ప్రభావం, దాని అవసరంపై ఆధారపడుతుంది.
    • వాస్తవాల ఆధారంగా అత్యల్ప నిరోధక చర్యనే ఉపయోగించాలి.
    • ఉత్తర్వు ప్రాథమిక హక్కులపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది కాబట్టి, అది తగిన సామగ్రిపై ఆధారపడి, న్యాయ సమీక్ష (రాజ్యాంగ విరుద్ధ చర్యను పరిశీలించి రద్దు చేసే కోర్టుల అధికారం)కు లోబడి ఉండాలి.
67. నిర్ణయం: ఆంక్ష స్థాయి, దాని పరిధి (ప్రాంతం, కాలం పరంగా) అత్యవసర పరిస్థితిని ఎదుర్కోవడానికి నిజంగా అవసరమైన దానికి తగినట్లు ఉండాలి (పేరా 71).
68. నిర్ణయం: నిర్ణయం తీసుకునే అధికారి ఆ కారకాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. తగిన సమర్థన లేకుండా ప్రాథమిక హక్కులను తగ్గించే నిర్ణయం అనుపాతం కాదు. ఆంక్షను ప్రాదేశిక పరిధి, అత్యవసర దశ, అత్యవసర స్వభావం, వ్యవధి, ఆంక్ష స్వభావానికి తగ్గట్టు రూపొందించాలి. ఈ triangulation కు సముచితత్వం, అవసరం, అత్యల్ప నిరోధక చర్య కావాలి (పేరా 72).
69. గమనిక: Kwok Wing Hang and Ors. v. Chief Executive in Council, [2019] HKCFI 2820 పై పిటిషనర్లు ఆధారపడ్డారు; అందులో Hong Kong High Court మాస్క్ వ్యతిరేక చట్టాన్ని కొట్టివేయడానికి అనుపాతతను వాడింది. భారతీయ పరీక్షను కోర్టు స్వతంత్రంగా రూపొందించింది కాబట్టి దానిపై వ్యాఖ్యానించాల్సిన అవసరం లేదు. అక్కడి వాస్తవాలు చాలా భిన్నం (పేరా 73).

ఇంటర్నెట్‌కు అన్వయం.

72. గమనిక: ఇంటర్నెట్‌పై వాక్ స్వేచ్ఛ ఆంక్షల వైపు కోర్టు తిరిగి వచ్చింది (పేరా 74).
73. నిర్ణయం: సాంకేతికత లేదనే కారణంతో ఇంటర్నెట్ సేవలకు ఎంపిక చేసిన ప్రాప్తిని రాష్ట్రం వ్యతిరేకించింది. అది అంగీకరిస్తే, ప్రతిసారీ ఇంటర్నెట్‌ను పూర్తిగా నిరోధించడానికి ప్రభుత్వానికి free pass దొరుకుతుంది. శాశ్వతంగా పూర్తిగా నిరోధించడం, నిషేధించడం అంగీకరించలేం (పేరా 75).
74. నిర్ణయం: తీవ్రవాదాన్ని ప్రచారం చేయడానికి, భారతదేశ సార్వభౌమత్వాన్ని, సమగ్రతను సవాలు చేయడానికి ఇంటర్నెట్ ఉపయోగపడుతుందనే ప్రభుత్వ వాదనలో తగిన బలం ఉంది. పూర్వపు రాష్ట్రంలో శాంతి, ప్రశాంతతకు వాక్ స్వేచ్ఛపై అధిక భారం మోపని బహుముఖ విధానం అవసరం. వాక్ స్వేచ్ఛపై కనీస భారం మోపే ఎంపికలను ప్రభుత్వం ఆర్టికల్ 19(2) కింద పరిశీలించాలి (పేరా 76).
75. గమనిక: ఈ సూత్రాలను ప్రస్తుత కేసుకు అన్వయించడం వైపు కోర్టు తిరిగింది (పేరా 77).

ఇంటర్నెట్ నిలిపివేత: విధానం (Part F; వివాదాంశం III).

76. గమనిక: సారభూత చట్టాన్ని పరిశీలించిన తర్వాత, కోర్టు విధాన అంశం వైపు తిరిగింది (పేరా 78).
77. నిర్ణయం: సారభూత న్యాయమనే బలిపీఠంపై విధాన న్యాయాన్ని త్యాగం చేయలేం. ప్రాథమిక హక్కులను ప్రభావితం చేసే ఆంక్షలకు విధాన న్యాయం అవసరం; Maneka Gandhi v. Union of India, (1978) 1 SCC 248, K. S. Puttaswamy (Privacy-9J.) దీనిని గుర్తించాయి (పేరా 79).
78. గమనిక: ఇంటర్నెట్‌ను నిరోధించే విధానం రెండు రకాలు. ఒకటి ఒప్పందపరమైనది, Internet Service Providers, ప్రభుత్వం మధ్య ఒప్పందాలలో ఉంటుంది. రెండోది చట్టబద్ధమైనది, Information Technology Act, 2000, Criminal Procedure Code, 1973, Telegraph Act కింద ఉంటుంది. కోర్టు చట్టబద్ధ పథకం గురించే, ప్రధానంగా Telegraph Act గురించే చూస్తోంది (పేరా 80).
79. నిర్ణయం: Information Technology Act, 2000 లోని సెక్షన్ 69A, 2009 Blocking Rules తో కలిసి సమాచార ప్రాప్తిని నిరోధించడానికి అనుమతిస్తాయి. Shreya Singhal వాటిని సమర్థించింది. ఆ సెక్షన్ నిర్దిష్ట వెబ్‌సైట్లకు ప్రాప్తిని నిరోధిస్తుంది, ఇంటర్నెట్‌ను మొత్తంగా కాదు. ఇంటర్నెట్‌ను సాధారణంగా నిరోధించడానికి ప్రభుత్వం దానిని ఉపయోగించలేదు (పేరా 81).
80. గమనిక: 2017కు ముందు ఇంటర్నెట్ ఆంక్షలను సెక్షన్ 144 Cr.P.C. కింద జారీ చేసేవారు. Gaurav Sureshbhai Vyas v. State of Gujarat, Writ Petition (PIL) No. 191 of 2015 లో, మొబైల్ ఇంటర్నెట్‌ను నిరోధించే సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వును Gujarat High Court సమర్థించింది. అది 2015 సెప్టెంబరు 15 ఉత్తర్వు ద్వారా, మేజిస్ట్రేట్ అధికారంపై పూర్తి చర్చ లేకుండా చేసింది. ఆ ఉత్తర్వుపై SLP (C) No. 601 of 2016 ను 2016 ఫిబ్రవరి 11న in limine కొట్టివేశారు (పేరా 82).
81. గమనిక: 2017 నుంచి పరిస్థితి మారింది. Telegraph Act సెక్షన్ 7 కింద Suspension Rules రూపొందాయి. టెలికాం సేవలను, ఇంటర్నెట్‌తో సహా, నిరోధించడానికి రాష్ట్రాలు ఇప్పుడు వీటిని వాడుతున్నాయి (పేరా 83).
82. గమనిక: ఈ నిబంధనల కింద చర్య ప్రాథమిక హక్కులపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది కాబట్టి Suspension Rules లో రక్షణలు ఉన్నాయి. వాటి రాజ్యాంగ చెల్లుబాటుతో కోర్టుకు సంబంధం లేదు; అది వాదించబడలేదు. కోర్టు వాటి విధానానికే పరిమితమవుతోంది. Rule 2 ను పూర్తిగా పునరుత్పత్తి చేశారు (పేరా 84).
83. నిర్ణయం: Rule 2(1) ప్రకారం సమర్థ అధికారి సాధారణంగా Union Home Secretary లేదా State Home Secretary. అనివార్య పరిస్థితులలో, Joint Secretary కంటే తక్కువ కాని స్థాయిలో సక్రమంగా అధికారం పొందిన అధికారి ఉత్తర్వు జారీ చేయవచ్చు. రెండు provisos ప్రకారం 24 గంటల్లో సమర్థ అధికారి ధృవీకరించాలి. లేకపోతే ఉత్తర్వు చట్టం అమలు ద్వారా రద్దవుతుంది (పేరా 85).
84. నిర్ణయం: ప్రతి ఉత్తర్వూ కారణాలతో కూడిన ఉత్తర్వుగా ఉండాలని Rule 2(2) కోరుతుంది. ధృవీకరణ కోసం పంపే అధికారం పొందిన అధికారి ఉత్తర్వుకు కూడా ఇది వర్తిస్తుంది. కారణాలు చర్య అవసరాన్ని, అనివార్య పరిస్థితి ఏమిటో చూపాలి. కారణం: ఈ నియమం అనుపాతత విశ్లేషణను నిబంధనలలో కలుపుతుంది (పేరా 86).
85. నిర్ణయం: సమర్థ అధికారి ధృవీకరణ కేవలం లాంఛనం కాకూడదు. అధికారం పొందిన అధికారి ఉత్తర్వుపై, మారిన పరిస్థితులతో సహా, స్వతంత్రంగా మనస్సు ఉపయోగించినట్లు చూపాలి. నిలిపివేసే అధికారం సమర్థ అధికారిదే; అధికారం పొందిన అధికారి అత్యవసర పరిస్థితులలోనే పని చేస్తారు (పేరా 87).
86. గమనిక: కారణాలతో కూడిన ఉత్తర్వును మరుసటి పని దినంలోగా Review Committee కు పంపాలని కూడా Rule 2(2) కోరుతుంది. Rule 2(5) కేంద్రానికి, రాష్ట్రానికి వేర్వేరు Review Committees ను ఏర్పాటు చేస్తుంది. Rule 2(6) ప్రకారం కమిటీ ఐదు పని దినాల్లో సమావేశం కావాలి. ఉత్తర్వు Telegraph Act సెక్షన్ 5(2) కు అనుగుణంగా ఉందా అని అది నమోదు చేస్తుంది (పేరా 88).
87. గమనిక: Telegraph Act సెక్షన్ 5(2), public emergency (ప్రజా భద్రత, భద్రత లేదా క్రమానికి ముప్పు కలిగించే తీవ్ర పరిస్థితి) లేదా ప్రజా భద్రత ప్రయోజనంలో చర్య తీసుకోవడానికి ప్రభుత్వాన్ని అనుమతిస్తుంది. జాబితా చేసిన ప్రయోజనం కోసం చర్య అవసరమని లేదా తగినదని ప్రభుత్వం సంతృప్తి చెందాలి. ఆ ప్రయోజనాలు భారతదేశ సార్వభౌమత్వం, సమగ్రత, రాష్ట్ర భద్రత, విదేశాలతో స్నేహ సంబంధాలు, public order, నేరానికి ప్రేరేపణను నివారించడం. కారణాలను లిఖితపూర్వకంగా నమోదు చేయాలి. ఉత్తర్వు సందేశాలను నిషేధించవచ్చు లేదా అడ్డగించవచ్చు. గుర్తింపు పొందిన కరస్పాండెంట్ల పత్రికా సందేశాల ప్రసారాన్ని ప్రత్యేకంగా నిషేధిస్తేనే తప్ప, ఒక proviso వాటిని కాపాడుతుంది (పేరా 89).
88. గమనిక: Hukam Chand Shyam Lal v. Union of India, (1976) 2 SCC 128 లో నలుగురు జడ్జీల ధర్మాసనం సెక్షన్ 5 ను చదివింది. అధికారాన్ని వినియోగించడానికి public emergency అనేది sine qua non (అత్యవసర షరతు). అటువంటి అత్యవసర పరిస్థితి ఉందని ప్రభుత్వం తన సంతృప్తిని నమోదు చేయాలి. ఆ పదబంధం నిర్వచించబడలేదు, కానీ సెక్షన్ నుంచి దాని రూపురేఖలు కనిపిస్తాయి (పేరా 90).
89. గమనిక: People's Union for Civil Liberties v. Union of India, (1997) 1 SCC 301 సెక్షన్ 5(2) కింద ఫోన్ ట్యాపింగ్‌కు Hukam Chand ను అనుసరించింది. మొదటి అడుగు public emergency లేదా ప్రజా భద్రత ప్రయోజనం. తర్వాత అధికారి జాబితా చేసిన ఐదు ప్రయోజనాలలో ఒకదానిపై తన సంతృప్తిని నమోదు చేస్తారు (పేరా 91).
90. నిర్ణయం: సెక్షన్ 5(2) కింద, కాబట్టి Suspension Rules కింద, ఉత్తర్వుకు ముందస్తు షరతు public emergency లేదా ప్రజా భద్రత ప్రయోజనం. public emergency అర్థం ప్రజా భద్రతతో దాని జతను బట్టి ఊహించబడుతుంది. Hukam Chand దానిని జాబితా చేసిన పరిస్థితులతో ముడిపెడుతుంది (పేరా 92).
91. నిర్ణయం: రోజువారీ అత్యవసర పరిస్థితి, ప్రజలకు లేదా ఆస్తికి తీవ్రమైన, విస్తృతమైన హాని ప్రమాదం ఉన్న అత్యవసర పరిస్థితి వేరు. ICCPR ఆర్టికల్ 4, European Convention on Human Rights ఆర్టికల్ 15 దేశ జీవితానికే ముప్పు కలిగించే public emergency గురించి చెబుతాయి. public emergency తీవ్రమైనది అయి ఉండాలి. దానిని కేసును బట్టి నిర్ణయిస్తారు (పేరా 93).
92. నిర్ణయం: జాబితా చేసిన ప్రయోజనానికి ఉత్తర్వు అవసరమని లేదా తగినదని సంతృప్తి చెందడం సెక్షన్ 5(2) రెండవ అవసరం. కారణాలను నమోదు చేయాలి. అత్యవసర పరిస్థితి దశల గుండా సాగుతుంది. అధికారులు ఆ దశను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. దశను బట్టి సమతుల్యత మారుతుంది, కాబట్టి అనుపాతతను తృప్తిపరిచిన తర్వాత అవసరాన్ని triangulate చేయాలి (పేరా 94).
93. గమనిక: సెక్షన్ 5(2) proviso వల్ల, పత్రికలపై ఆంక్షను ఉత్తర్వు స్పష్టంగా చెబితేనే అది అనుగుణంగా ఉంటుందని Ms. Grover వాదించారు. దీనిని సమర్థించే ఏ కోర్టు తీర్పునూ ఆమె చూపలేకపోయారు (పేరా 95).
94. నిర్ణయం: Suspension Rules ఉత్తర్వుల ప్రచురణకు అవకాశం ఇవ్వలేదు. అయినా ప్రజల ప్రాణం, స్వేచ్ఛ, ఆస్తిని ప్రభావితం చేసే ఉత్తర్వు అందుబాటులో ఉండాలనేది స్థిరమైన సహజ న్యాయ సూత్రం. పాటించాలని కోరే ఏ చట్టమైనా ప్రత్యక్షంగా, నమ్మదగినట్లు ప్రకటించాలి; మాతృ చట్టం చెప్పినా చెప్పకపోయినా ఇది వర్తిస్తుంది. Suspension Rules కింద అన్ని ఉత్తర్వులు తగిన యంత్రాంగం ద్వారా ఉచితంగా అందుబాటులో ఉంచాలనే అవసరాన్ని కోర్టు చేర్చి చదివింది. అది B.K. Srinivasan v. State of Karnataka, (1987) 1 SCC 658 ను అనుసరించింది (పేరా 96).
95. నిర్ణయం: ఈ అవసరం ప్రభావితమైన పక్షం ఉత్తర్వులను సవాలు చేయడానికి సాయపడుతుంది. అప్పీలు యంత్రాంగం లేకపోయినా న్యాయ సమీక్ష ఎల్లప్పుడూ అందుబాటులో ఉంటుంది, దానిని తొలగించలేరు లేదా నిష్ప్రయోజనం చేయలేరు. బాధిత వ్యక్తి ఆర్టికల్ 226 కింద High Court లో లేదా ఇతర తగిన వేదికలో ఉత్తర్వులను సవాలు చేయవచ్చు (పేరా 97).
96. నిర్ణయం: వివరించిన విధాన రక్షణలు తప్పనిసరిగా పాటించాలి. ఒక అధికారం నిర్దిష్ట పద్ధతిలో వినియోగించాల్సినప్పుడు, ఆ పద్ధతిలోనే వినియోగించాలి, లేకపోతే అసలు వినియోగించకూడదని Hukam Chand చెప్పింది. వాక్ స్వేచ్ఛపై పెద్ద ప్రజా ప్రభావం ఉన్నందున ఇది మరింత బలంగా వర్తిస్తుంది (పేరా 98).
97. నిర్ణయం: టెలికాం సేవల పూర్తి, విస్తృత నిలిపివేత, ఇంటర్నెట్ అయినా కాకపోయినా, తీవ్రమైన చర్య. అది అవసరం, అనివార్యం అయితేనే రాష్ట్రం పరిశీలించవచ్చు. తక్కువ చొరబాటు ప్రత్యామ్నాయం ఉందా అని రాష్ట్రం ముందుగా అంచనా వేయాలి. Suspension Rules లో శాసనసభ పరిగణించాల్సిన లోపాలు ఉన్నాయి (పేరా 99).
98. నిర్ణయం: నిబంధనల శీర్షికలో తాత్కాలికం అని ఉంది, అయినా నిలిపివేత ఉత్తర్వుకు గరిష్ఠ వ్యవధిని అవి ఇవ్వలేదు. అనుపాతత అవసరాల ప్రకారం సేవలను నిరవధికంగా నిలిపివేసే ఉత్తర్వు అనుమతించబడదు. శాసనసభ దీనిని సరిదిద్దే వరకు, Rule 2(5) కింద Review Committee మునుపటి సమీక్ష నుంచి ఏడు పని దినాల్లో క్రమానుగతంగా సమీక్షించాలి. ఉత్తర్వు ఇంకా సెక్షన్ 5(2) కు అనుగుణంగా ఉందా, ఇంకా అనుపాతంగా ఉందా అని అది చూడాలి. నిలిపివేత అవసరమైన కాలానికి మించి కొనసాగకూడదు (పేరా 100).
99. గమనిక: కమ్యూనికేషన్, ఇంటర్నెట్ ఆంక్షలపై ఎనిమిది ఉత్తర్వులు కోర్టు ముందు ఉంచారు. నాలుగింటిని ఆయా జోన్ల Inspector General of Police జారీ చేశారు. నాలుగు ధృవీకరణ ఉత్తర్వులను జమ్మూ కశ్మీర్ ప్రభుత్వ Home Department Principal Secretary జారీ చేశారు (పేరా 101).
100. నిర్ణయం: సడలింపును అధికారులు పరిశీలిస్తున్నారని, కొన్ని ఆంక్షలు తొలగించారని, సమీక్ష నిరంతరం జరుగుతోందని Solicitor General చెప్పారు. ప్రజా భద్రతకు ప్రమాదం మిగిలి ఉండవచ్చనే ఆయన వాదనను విస్మరించలేం, ఎందుకంటే క్షేత్ర పరిస్థితిని కోర్టుకు పూర్తిగా తెలియజేయలేదు. అధికారులు ఈ మార్గదర్శకాల ఆధారంగా తాజా ఉత్తర్వులు జారీ చేయాలి. సోషల్ మీడియాను మాత్రమే నిరోధించడం సాధ్యమో కాదో నిర్ణయించడానికి రాష్ట్రం ప్రయత్నించాల్సింది. కారణం: అన్ని ఉత్తర్వులను కోర్టు ముందు ఉంచలేదు, ఏవి అమలులో ఉన్నాయో స్పష్టం లేదు, public order భయాలు మిగిలి ఉన్నాయి. కాబట్టి ఉపశమనాన్ని తగిన రీతిలో మలిచారు (పేరా 102).

సెక్షన్ 144 Cr.P.C. కింద ఆంక్షలు (Part G; వివాదాంశం IV).

101. గమనిక: 2019 ఆగస్టు 4న సెక్షన్ 144 ఆంక్షలకు సమర్థన కలిగించే ఆందోళనకర వాస్తవాలు ఏవీ లేవని పిటిషనర్లు చెప్పారు. కేవలం ఆందోళనపై ఆధారపడి ఉత్తర్వులు ఇవ్వలేరని వారు చెప్పారు (పేరా 103).
102. గమనిక: ఆ ఉత్తర్వులు జారీ చేయడానికి అస్థిర చరిత్ర, బాహ్య దురాక్రమణలు, వేర్పాటువాద కార్యకలాపాలపై ప్రజా వేదికలో ఉన్న సామగ్రి, రాజకీయ నాయకుల రెచ్చగొట్టే ప్రకటనలే కారణమని Solicitor General చెప్పారు (పేరా 104).
103. గమనిక: సెక్షన్ 144 Cr.P.C. పాఠాన్ని పునరుత్పత్తి చేశారు. ఉపద్రవం లేదా ఆసన్న ప్రమాదం ఉన్న అత్యవసర సందర్భాలలో చర్య తీసుకోవడానికి అది District Magistrate, Sub-divisional Magistrate లేదా ప్రత్యేకంగా అధికారం పొందిన Executive Magistrate కు అధికారం ఇస్తుంది. ఉత్తర్వు లిఖితపూర్వకంగా ఉండి, భౌతిక వాస్తవాలను పేర్కొనాలి. అది సెక్షన్ 134 ప్రకారం అందజేయబడుతుంది. అది ఒక వ్యక్తికి, ఒక ప్రదేశంలో నివసించేవారికి, లేదా ఒక ప్రదేశాన్ని సందర్శించే ప్రజలందరికీ ఇవ్వవచ్చు. అత్యవసర పరిస్థితిలో దానిని ex parte (ప్రభావిత వ్యక్తికి నోటీసు ఇవ్వకుండా) జారీ చేయవచ్చు. అది రెండు నెలలకు మించి ఉండదు. ప్రాణం, ఆరోగ్యం, భద్రతకు ప్రమాదాన్ని లేదా అల్లర్లను నివారించడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం దానిని మరో ఆరు నెలల వరకు పొడిగించవచ్చు. సబ్-సెక్షన్లు (5) నుంచి (7) దరఖాస్తుదారుని విన్న తర్వాత దానిని రద్దు చేయడానికి లేదా మార్చడానికి అనుమతిస్తాయి (పేరా 105).
104. గమనిక: ప్రజా శాంతిని కాపాడే యంత్రాంగాలలో సెక్షన్ 144 ఒకటి. ఇది public order, ప్రశాంతత నిర్వహణపై అధ్యాయంలో ఉంది. ఉపద్రవం లేదా ఆసన్న ప్రమాదం ఉన్న అత్యవసర సందర్భాలలోనే దీనిని ఉపయోగించవచ్చు (పేరా 106).
105. గమనిక: ప్రజా శాంతికి ఆసన్న ముప్పులకు వ్యతిరేకంగా నివారణ చర్యలు తీసుకోవడానికి ఈ సెక్షన్ రాష్ట్రానికి అవకాశమిస్తుంది. ఇది తప్పనిసరి లేదా నిషేధ ఉత్తర్వులకు అనుమతిస్తుంది. దీనిలో రక్షణలు ఉన్నాయి: ముందస్తు విచారణ, భౌతిక వాస్తవాలను పేర్కొనడం, పరిస్థితి కోరినప్పుడు ఉత్తర్వును మార్చడం లేదా రద్దు చేయడం (పేరా 107).
106. గమనిక: నిశిత పరిశీలన కోసం కోర్టు ఐదు రక్షణలను పేర్కొంది (పేరా 108):
     • ముందస్తు విచారణ: తగిన కారణం ఉందని, తక్షణ నివారణ లేదా వేగవంతమైన పరిష్కారం అవసరమని మేజిస్ట్రేట్ జాగ్రత్తగా విచారించిన తర్వాత అభిప్రాయం ఏర్పరచుకోవాలి.
     • విషయం: ఉత్తర్వు సాధారణ (blanket) ఉత్తర్వు కాకూడదు. అది భౌతిక వాస్తవాలను పేర్కొనాలి, మేజిస్ట్రేట్ మనస్సులో బరువైన కారణాలను అవి చూపాలి.
     • తెలియజేయడం: సెక్షన్ 134 చెప్పిన విధంగా ఉత్తర్వు అందజేయాలి. అది సాధ్యం కాకపోతే ప్రకటన, ప్రచురణ ద్వారా తెలియజేయాలి. అత్యవసర పరిస్థితిలో లేదా నోటీసు అందజేయలేని సందర్భంలోనే దానిని ex parte జారీ చేయవచ్చు.
     • వ్యవధి: మేజిస్ట్రేట్‌కు రెండు నెలలు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి మరో ఆరు నెలలు పరిమితులు. ఆంక్షలు పరిమిత కాలానికే ఉండేలా ఇద్దరూ చూడాలి.
     • రద్దు లేదా మార్పు: ఏ దరఖాస్తుపైనైనా మేజిస్ట్రేట్ లేదా రాష్ట్రం న్యాయబద్ధంగా వ్యవహరించి, వ్యక్తిగత విచారణ ఇచ్చి, తిరస్కరించినప్పుడు కారణాలు చెప్పాలి. దరఖాస్తులను త్వరగా పరిష్కరించాలి.
107. గమనిక: సెక్షన్ 144 Constitution Benches ముందుకు వచ్చింది. Babulal Parate v. State of Bombay లో, సమావేశ హక్కు ఆధారంగా చేసిన సవాలుకు వ్యతిరేకంగా, దాని రక్షణల వల్ల కోర్టు దానిని సమర్థించింది (పేరా 109). అది ఇలా చెప్పింది (పేరా 109):
     • అధికారం ఏకపక్షం కాదు ఎందుకంటే దానికి ముందస్తు విచారణ అవసరం, అది అపరిమితం కాదు;
     • దీనిని అత్యవసర పరిస్థితిలో మాత్రమే, చట్టబద్ధంగా ఉపాధి పొందుతున్న వ్యక్తికి అడ్డంకి, చికాకు లేదా హాని నివారించడానికి ఉపయోగించవచ్చు;
     • మేజిస్ట్రేట్ భౌతిక వాస్తవాలను పేర్కొనాలి, District Magistrate అభిప్రాయానికి తగిన విలువ ఇస్తారు;
     • ప్రమాదం సంభవించే అవకాశం లేదా ధోరణి ఉన్నప్పుడే కాక, ప్రమాదం ఆసన్నమైనప్పుడు కూడా దీనిని ఉపయోగించవచ్చు;
     • దోషులను ప్రజల నుంచి వేరు చేయలేని చోట మొత్తం ప్రాంతానికి ఉత్తర్వు ఇవ్వవచ్చు, కానీ ప్రభావిత వ్యక్తి మినహాయింపు లేదా మార్పు కోరవచ్చు;
     • మార్పు కోసం దరఖాస్తు వచ్చినప్పుడు, మేజిస్ట్రేట్ న్యాయ విచారణ జరిపి, విచారణ ఇచ్చి, కారణాలు చెప్పాలి;
     • ఉత్తర్వును High Court లో సవాలు చేయవచ్చు; దాని సామగ్రి మద్దతు లేని ఉత్తర్వును High Court revisionary అధికారాలతో రద్దు చేయవచ్చు;
     • ఉత్తర్వును ఉల్లంఘించినందుకు జరిగే ప్రాసిక్యూషన్‌లో కూడా ఉత్తర్వు చెల్లుబాటును సవాలు చేయవచ్చు.
108. గమనిక: ఐదుగురు జడ్జీల ధర్మాసనం State of Bihar v. Kamla Kant Misra లో, 1898 Code లోని సెక్షన్ 144(6) చివరి భాగాన్ని రాజ్యాంగ విరుద్ధమని చెప్పింది. అది వ్యవధి పరిమితి లేకుండా, ప్రాతినిధ్యం చేసే మార్గం లేకుండా, ఉత్తర్వును నిరవధికంగా పొడిగించడానికి రాష్ట్రాన్ని అనుమతించింది. 1973 Code గరిష్ఠ వ్యవధిని నిర్దేశించింది (పేరా 110).
109. గమనిక: ఏడుగురు జడ్జీల ధర్మాసనం Madhu Limaye v. Sub-Divisional Magistrate, Monghyr, (1970) 3 SCC 746 లో Babulal Parate ను పునఃపరిశీలించి, సెక్షన్ 144 చెల్లుబాటును ధృవీకరించింది. హాని జరగకుండా నివారించడానికి అత్యవసర పరిస్థితులలో, పరిశీలనకు నిలిచే న్యాయ పద్ధతిలో అధికారాన్ని వాడాలి. అత్యవసరం అకస్మాత్తుగా ఉండాలి, పర్యవసానాలు తగినంత తీవ్రంగా ఉండాలి (పేరా 111).
110. గమనిక: Mohd. Gulam Abbas v. Mohd. Ibrahim, (1978) 1 SCC 226, ఉద్రిక్త భావాల వల్ల చట్టబద్ధ ప్రవర్తనను అనుమతించడం ఆచరణ సాధ్యం కానప్పుడే సెక్షన్ 144 దానిలో జోక్యం చేసుకోగలదని చెప్పింది. సహేతుకంగా అవసరమైనది ఏమిటో మేజిస్ట్రేట్ నిర్ణయించాలి. ప్రజా శాంతికి ప్రమాదం లేకపోతే, మేజిస్ట్రేట్ సెక్షన్ 144 కింద చర్య తీసుకోలేరు (పేరా 112).
111. గమనిక: Gulam Abbas v. State of Uttar Pradesh, (1982) 1 SCC 71, సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వు కార్యనిర్వాహక ఉత్తర్వు, దానిని ఆర్టికల్ 226 కింద సవాలు చేయవచ్చని చెప్పింది. దాని ఆధారం అత్యవసరం. చర్య బాధితుడిపై కాక తప్పు చేసినవారిపై ఉండాలి. ఇతర చర్యలు విఫలమయ్యే అత్యంత అసాధారణ పరిస్థితిలో, చివరి చర్యగానే హక్కుల పూర్తి నిషేధం లేదా నిలిపివేతను ఆశ్రయించవచ్చు (పేరా 113).
112. గమనిక: Acharya Jagdishwaranand Avadhuta v. Commr. of Police, Calcutta, (1983) 4 SCC 522, Gulam Abbas లో ఉత్తర్వు స్వభావంపై అంశాన్ని సందేహించింది. పునరావృత సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వులు అధికార దుర్వినియోగమని అది చెప్పింది. అటువంటి సందర్భాలలో సెక్షన్లు 107, 145 వంటి ఇతర నిబంధనలను ఉపయోగించాలి (పేరా 114).
113. గమనిక: Ramlila Maidan Incident, In re, (2012) 5 SCC 1, సెక్షన్ 144 కింద రక్షణలను, ఉత్తర్వు ఎప్పుడు జారీ చేయవచ్చో నొక్కి చెప్పింది (పేరా 115).
114. నిర్ణయం: అత్యవసర పరిస్థితి లేదని, ఆందోళనపై ఆధారపడిన ఉత్తర్వులు నిలబడవని పిటిషనర్లు వాదించారు. కోర్టు దీనిని అంగీకరించలేదు. సెక్షన్ 144 నివారణ అధికారం. ప్రమాదం కేవలం ప్రస్తుతం ఉన్నప్పుడే కాక, ప్రమాదం ఆసన్నమైనప్పుడు కూడా దీనిని వాడవచ్చని Babulal Parate చెప్పింది (పేరాలు 116-117).
115. నిర్ణయం: ప్రతిపక్ష పార్టీలను ఎన్నికల్లో పోటీ చేయకుండా ఆపడానికి రాష్ట్రం ఇలాంటి సాధారణ ఉత్తర్వులను వాడవచ్చని Mr. Sibal భయపడ్డారు. అభిప్రాయాన్ని లేదా ఫిర్యాదును చట్టబద్ధంగా వ్యక్తీకరించడాన్ని, లేదా ప్రజాస్వామ్య హక్కుల వినియోగాన్ని అణచివేయడానికి సెక్షన్ 144 ను వాడలేరు. భిన్నాభిప్రాయాలు, అసమ్మతి రక్షించబడతాయి. హింసకు ప్రేరేపణ లేదా ప్రజా భద్రతకు ముప్పు ఉండే అవకాశాన్ని సామగ్రి చూపితేనే తప్ప, అవి సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వుకు ఆధారం కాలేవు. అది అత్యవసర పరిస్థితిలో మాత్రమే, చట్టబద్ధంగా ఉపాధి పొందుతున్న వ్యక్తికి అడ్డంకి, చికాకు లేదా హాని నివారించడానికి వర్తిస్తుంది. న్యాయ సమీక్షతో సహా రక్షణలు ఆ భయాన్ని తొలగిస్తాయి (పేరా 118).
116. గమనిక: law and order, public order కంటే తక్కువ పరిధి కలది అని పిటిషనర్లు వాదించారు. అందువల్ల అది సెక్షన్ 144 కింద తక్కువ ఆంక్షలనే సమర్థిస్తుందని వారు చెప్పారు (పేరా 119).
117. గమనిక: ఐదుగురు జడ్జీల ధర్మాసనం Ram Manohar Lohia v. State of Bihar, AIR 1966 SC 740 లో మూడు కేంద్రీకృత వృత్తాలు గీసింది. law and order అతి పెద్దది, public order దాని లోపల, రాష్ట్ర భద్రత అతి చిన్నది. ఒక చర్య law and order ను ప్రభావితం చేసినా public order ను ప్రభావితం చేయకపోవచ్చు (పేరా 120).
118. గమనిక: law and order భంగం public order ను భంగపరచకపోవచ్చు. అత్యవసరం అకస్మాత్తుగా ఉండాలని, పర్యవసానాలు తీవ్రంగా ఉండాలని Madhu Limaye జోడించింది. చికాకు public order పరిధిలోకి రావాలంటే తగినంత తీవ్ర స్థాయికి చేరాలి (పేరా 121).
119. గమనిక: public order, law and order మధ్య గీత సన్నది అయినా స్పష్టమని Ramlila Maidan చెప్పింది. law and order కోసం చేసే ఆంక్ష అతి తక్కువ చొరబాటుతో ఉంటుంది. public order కు ఎక్కువ స్థాయి ఆంక్ష అర్హమవుతుంది. సెక్షన్ 144, సెక్షన్ 144A ఈ తేడాను ప్రతిబింబిస్తాయి (పేరా 122).
120. నిర్ణయం: law and order, public order, రాష్ట్ర భద్రత వేర్వేరు చట్టబద్ధ ప్రమాణాలు. మేజిస్ట్రేట్ పరిస్థితి స్వభావానికి తగ్గట్టు ఆంక్షలను రూపొందించాలి. నీటిపారుదల నీటి కోసం రెండు కుటుంబాలు గొడవపడితే law and order భంగం అవుతుంది. అదే విషయంపై రెండు వర్గాలు తలపడితే public order పరిస్థితి ఏర్పడవచ్చు. రెండింటికీ ఒకే పరిష్కారం సరిపోదు. మేజిస్ట్రేట్ straitjacket సూత్రాన్ని వర్తింపజేయకూడదు. ఆంక్షలు పరిస్థితికి అనుపాతంగా ఉండాలి (పేరా 123).
121. నిర్ణయం: సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వును ప్రజలందరిపై జారీ చేయకూడదని Mr. Sibal వాదించారు. ఉత్తర్వును ఒక వ్యక్తికి లేదా ప్రజలందరికీ ఇవ్వవచ్చని చెప్పిన Madhu Limaye ను కోర్టు ఉటంకించింది. సంఖ్య చాలా పెద్దదైనప్పుడు, భేదం చూపడం ప్రమాదకరంగా ఉన్నప్పుడు సాధారణ ఉత్తర్వు అవసరం కావచ్చు. అది మరీ సాధారణమైతే, చట్టంలోని పరిహారాలతో దానిని ప్రశ్నించవచ్చు (పేరా 124).
122. నిర్ణయం: ఆంక్షలు ముప్పుకు అనుపాతంగా ఉండాలి. మేజిస్ట్రేట్ గ్రహించిన ముప్పును అంచనా వేసి అత్యల్ప చొరబాటు ఆంక్ష విధించాల్సిన భారమైన కర్తవ్యాన్ని Ramlila Maidan మోపింది. ఆంక్ష స్వభావంలో గానీ కాలంలో గానీ అధికంగా ఉండకూడదు. గ్రహించిన ముప్పు నిజమైనదై ఉండాలి, ఊహాత్మకమైనదిగా లేదా కేవలం సంభావ్యతగా ఉండకూడదు (పేరా 125).
123. నిర్ణయం: అనుపాతతను ముందుకు తెచ్చిన Modern Dental College, K.S. Puttaswamy (Aadhaar 5J.) సెక్షన్ 144 కింద ఉత్తర్వుకు కూడా సమానంగా వర్తిస్తాయి (పేరా 126).
124. గమనిక: సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వులు privileged కాకూడదని, భౌతిక వాస్తవాలను నమోదు చేయాలని పిటిషనర్లు చెప్పారు. క్షేత్రంలోని అధికారులకే బాగా తెలుసని Solicitor General చెప్పారు. కాలానుగుణ ఉత్తర్వులు మనస్సు ఉపయోగించడాన్ని చూపుతాయని, కోర్టు అప్పీలు వినదని, mala fide (దురుద్దేశం) ఆరోపణ లేదని ఆయన అన్నారు (పేరా 127).
125. నిర్ణయం: ఈ అంశాన్ని తేల్చడానికి కోర్టు Ramlila Maidan పై ఆధారపడింది. సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వు వాక్ స్వేచ్ఛను, శాంతియుతంగా సమావేశమయ్యే హక్కును నిరోధిస్తుంది. అది లిఖితపూర్వకంగా ఉండి, భౌతిక వాస్తవాల ఆధారంగా, కారణాలతో ఉండాలి. State of Karnataka v. Dr. Praveen Bhai Thogadia, (2004) 4 SCC 684 లో కోర్టు అప్పీలు అధికారంలా వ్యవహరించదని చెప్పింది. ఉత్తర్వు స్పష్టంగా చట్టవిరుద్ధమైనప్పుడు, అధికార పరిధి లేనప్పుడు లేదా దురుద్దేశంతో ఉన్నప్పుడే అది జోక్యం చేసుకుంటుంది. జోక్యం మినహాయింపుగా ఉండాలి (పేరా 128).
126. నిర్ణయం: సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వులు ప్రజల ప్రాథమిక హక్కులపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపుతాయి. నిర్లక్ష్యంగా, అజాగ్రత్తగా వాడితే ఈ అధికారం తీవ్ర చట్టవిరుద్ధతకు దారితీస్తుంది. ఉత్తర్వుకు కారణాలు లేకపోతే లేదా ప్రకటించకపోతే న్యాయ సమీక్ష నిర్వీర్యమవుతుంది. ఉత్తర్వు లిఖితపూర్వకంగా ఉండి, అది భౌతిక వాస్తవాలపై ఆధారపడిందని చూపాలని Babulal Parate కూడా నొక్కి చెప్పింది (పేరా 129).
127. నిర్ణయం: భౌతిక వాస్తవాలను చూపాలి. సాధారణంగా ఈ అధికారాన్ని ఒక ప్రాంతానికో, ఒక అంశానికో పరిమితం చేయాలి. ఇక్కడ పూర్వపు రాష్ట్రంలో చాలా భాగం సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వుల కింద ఉందని పిటిషనర్లు చెప్పారు. ప్రతివాది వాదన, స్పష్టంగా చెప్పకపోయినా, జాతీయ భద్రత, సరిహద్దు తీవ్రవాదం. జాతీయ భద్రత, సార్వభౌమత్వం, సమగ్రత అంశాలలో అనుపాతత సిద్ధాంతాన్ని అధికంగా వాడటాన్ని కోర్టు హెచ్చరించింది (పేరా 130).
128. గమనిక: కార్యనిర్వాహక ఉత్తర్వులపై, ముఖ్యంగా law and order పై, కోర్టు అప్పీలు వినదని ప్రతివాదులు చెప్పారు. law and order లో కోర్టులు సాధారణంగా జోక్యం చేసుకోకూడదని Praveen Bhai Thogadia చెప్పింది. అధికారులే దానిని ఉత్తమంగా అంచనా వేయగలరు. త్వరిత చర్య అవసరమైనచోట విచారణ లేకుండా నిషేధ ఉత్తర్వులు ఇవ్వవచ్చు. నిర్దిష్ట దుర్వినియోగం లేదా బాహ్య పరిగణనలు ఉన్నప్పుడే కోర్టులు జోక్యం చేసుకోవాలి (పేరా 131).
129. నిర్ణయం: కోర్టు అప్పీలు వినదు, కానీ న్యాయ సమీక్ష ఉనికి కాదనలేనిది. ప్రజా శాంతికి, law and order కు ముప్పును అంచనా వేయడానికి మేజిస్ట్రేట్, రాష్ట్రం ఉత్తమ స్థానంలో ఉన్నారు. భౌతిక వాస్తవాలను పేర్కొనాలని చట్టం కోరుతుంది, అది న్యాయ పరిశీలనకు వీలు కల్పిస్తుంది (పేరా 132).
130. నిర్ణయం: ప్రాథమిక హక్కులను తగ్గించడం ఏకపక్ష అధికారంపై కాక ఆబ్జెక్టివ్ వాస్తవాలపై ఆధారపడాలి. సెక్షన్ 144 చర్యలు అత్యవసరం, ప్రాదేశిక పరిధి, ఆంక్ష స్వభావం, వ్యవధికి తగినట్లు ఉండాలి. అత్యవసరంలో, అభిప్రాయానికి తగిన సామగ్రి అధికారికి ఉండాలి. పెద్ద ప్రాంతానికి లేదా ఎక్కువ కాలానికి విధిస్తే పరిమితి ఎక్కువగా ఉంటుంది (పేరా 133).
131. నిర్ణయం: సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వు మనస్సు ఉపయోగించినట్లు చూపాలి; అది భౌతిక వాస్తవాలు, సూచించిన పరిష్కారం ఆధారంగా ఉండాలి. కారణాలు అధికారి మనస్సును వివాదానికి, నిర్ధారణకు కలుపుతాయి. "Orders passed mechanically or in a cryptic manner cannot be said to be orders passed in accordance with law." (పేరా 134).
132. గమనిక: 2019 నవంబరు 26న కొన్ని గోప్య పత్రాలను కోర్టు మాత్రమే చూసేలా సమర్పించడానికి Solicitor General అనుమతి కోరారు. కొన్ని పత్రాలను పిటిషనర్లకు చూపడానికి ఆయన అభ్యంతరం చెప్పారు. అటువంటి గూఢచార సమాచారం ఉందని కోర్టు భావించవచ్చని Mr. Sibal చెప్పారు. కోర్టు సామగ్రి తగినదా కాదా అని చూడలేదు, అది ఉందని భావించింది (పేరా 135).
133. నిర్ణయం: ఆంక్షకు వ్యతిరేకంగా బాధిత వ్యక్తి ప్రాతినిధ్యం చేయగలడా అనేది సహేతుకతకు ఒక పరీక్ష. న్యాయమైన విచారణ లేకుండా ఏ పక్షాన్నీ స్వేచ్ఛ నుంచి వంచించలేం. ఉత్తర్వు భౌతిక వాస్తవాలపై మౌనంగా ఉంటే, ఆ వ్యక్తి దానిని సమర్థవంతంగా సవాలు చేయలేడు, సమర్థవంతమైన న్యాయ సమీక్ష ఉండదు. సెక్షన్ 144(5) కింద హక్కు వాస్తవం కావాలంటే రాష్ట్రం అటువంటి ఉత్తర్వులను ప్రజలకు తెలియజేయాలి. కోర్టు Kamla Kant Misra ను ఉటంకించింది (పేరా 136).
134. గమనిక: mala fide ఆరోపణ లేదు. ఆంక్షల ఉత్తర్వులు ఇచ్చే అధికారం రాష్ట్రానికి ఉందనే విషయాన్ని పిటిషనర్లు ఖండించలేదు. ప్రతివాదులు చరిత్ర, సరిహద్దు తీవ్రవాదం, చొరబాటు, law and order కు ఊహించిన ముప్పుపై ఆధారపడ్డారు. అయినా ఉత్తర్వులు ఈ అంశాలను వివరించలేదు (పేరా 137).
135. నిర్ణయం: ఆంక్షలను 2019 సెప్టెంబరు 27న తొలగించినట్లు ఆరోపణ, కాబట్టి ఈ కసరత్తు వాస్తవంగా విద్యాపరమైనది. అయినా రాష్ట్రం చట్టాన్ని పాటించకపోవడాన్ని కోర్టు విస్మరించలేదు. Mr. Sibal చెప్పినట్లు ఈ కేసు భవిష్యత్తు గురించి కూడా. అధికారులు నిర్దేశించిన సూత్రాలను పాటించి, rule of law (రాజ్యంతో సహా అందరూ చట్టానికి లోబడి ఉంటారనే సూత్రం)ను నిలబెట్టాలి (పేరా 138).
136. నిర్ణయం: పగటిపూట పోలీసులు ఇప్పటికీ కదలికలపై ఆంక్షలు విధిస్తున్నారని పిటిషనర్లు చెప్పారు, కొన్ని ప్రాంతాల్లో రాత్రిపూట మాత్రమే ఆంక్షలు ఉన్నాయని ప్రతివాదులు అన్నారు. అదే నిజమైతే అది సరికాదు. law and order కు ముప్పు అని భయపడే ప్రభుత్వం చట్టం చెప్పిన విధానాన్ని పాటించి, పౌరుల హక్కులను గౌరవించి, అవసరం ఆధారిత ఉత్తర్వులు ఇవ్వాలి. ఆదేశాలు కార్యనిర్వాహక భాగంలో ఉన్నాయి (పేరా 139).
137. నిర్ణయం: కోర్టు సెక్షన్ 144 స్థితిని ఐదు అంశాలలో సంగ్రహించింది (పేరా 140):
     • అధికారం పరిష్కార, నివారణ స్వభావం కలది. ప్రస్తుత ప్రమాదానికి, ఆసన్న ప్రమాదానికి వర్తిస్తుంది. ప్రమాదం అత్యవసర స్వభావం కలిగి, చట్టబద్ధంగా ఉపాధి పొందుతున్న వ్యక్తికి అడ్డంకి, చికాకు లేదా హాని నివారించడానికి ఉండాలి.
     • అభిప్రాయాన్ని లేదా ఫిర్యాదును చట్టబద్ధంగా వ్యక్తీకరించడాన్ని, ప్రజాస్వామ్య హక్కుల వినియోగాన్ని ఇది అణచివేయలేదు.
     • ఉత్తర్వు న్యాయ సమీక్షకు వీలుగా భౌతిక వాస్తవాలను పేర్కొనాలి. అది మంచి విశ్వాసంతో, సహేతుకంగా, మనస్సు ఉపయోగించినట్లు చూపే భౌతిక వాస్తవాలపై ఆధారపడి జారీ కావాలి.
     • మేజిస్ట్రేట్ అనుపాతత ఆధారంగా హక్కులను, ఆంక్షలను సమతుల్యం చేసి, అత్యల్ప చొరబాటు చర్యను వర్తింపజేయాలి.
     • పునరావృత సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వులు అధికార దుర్వినియోగం.

పత్రికా స్వేచ్ఛ (Part H; వివాదాంశం V).

147. గమనిక: పిటిషన్ 2019 ఆగస్టు 10న ఆర్టికల్ 32 కింద Kashmir Times కార్యనిర్వాహక సంపాదకురాలు దాఖలు చేశారు; ఆ పత్రిక రోజూ రెండు ఎడిషన్లు ప్రచురిస్తుంది. దాని వాస్తవ ఆరోపణలు పైన వాస్తవాలలో సంగ్రహించబడ్డాయి (పేరా 141).
148. గమనిక: పత్రికల ప్రాముఖ్యత సుస్థాపితం. ప్రజాస్వామ్యం పనిచేయడానికి స్వేచ్ఛా పత్రికలు అవసరం. మొదటి కేసు Channing Arnold v. The Emperor, (1914) 16 Bom LR 544. జర్నలిస్టు స్వేచ్ఛ పౌరుని స్వేచ్ఛలో భాగమని, అంతకంటే ఉన్నతమైనది కాదని Privy Council చెప్పింది (పేరా 142).
149. గమనిక: Constituent Assembly లో, వాక్ స్వేచ్ఛలో పత్రికా స్వేచ్ఛ కూడా ఉంటుంది కాబట్టి ప్రత్యేక పత్రికా స్వేచ్ఛ అవసరం లేదని B. N. Rau అన్నారు (పేరా 143).
150. నిర్ణయం: Bennett Coleman v. Union of India, (1972) 2 SCC 788, Indian Express, Sakal Papers (P) Ltd. v. Union of India, [1962] 3 SCR 842 పత్రికా స్వేచ్ఛ ప్రాముఖ్యతను నొక్కి చెప్పాయి. దానిని ఇక్కడ పరిగణించాలి (పేరా 144).
151. గమనిక: W.P. (C) No. 1031 of 2019 లోని పిటిషనర్ పత్రికలను లేదా వాటి విషయాన్ని నిరోధించే ఏ నిర్దిష్ట ఉత్తర్వునూ సవాలు చేయడం లేదు. సెక్షన్ 144, ఇంటర్నెట్, కమ్యూనికేషన్ ఆంక్షల సంచిత ప్రభావం పత్రికా స్వేచ్ఛను పరోక్షంగా ప్రభావితం చేసిందని ఆమె చెబుతున్నారు (పేరా 145).
152. నిర్ణయం: పత్రికా స్వేచ్ఛ ఆర్టికల్ 19(1)(a) కింద విలువైన, పవిత్రమైన హక్కు. ఆధునిక ప్రజాస్వామ్యం దీనిని లేకుండా ఉండలేదు. కానీ ఆమె వాదన ఆరోపించిన chilling effects (రాష్ట్ర చర్యకు భయపడి రక్షిత హక్కును వినియోగించకుండా వెనుకంజ వేయడం) పై ఆధారపడి ఉంది (పేరా 146).
153. గమనిక: Chilling effect భారత చట్టంలో ఒక తాజా భావన. అమెరికాలో దాని మూలం Weiman v. Updgraff, 344 U.S. 183. దీనిని భావోద్వేగ వాదన నుంచి వాక్ స్వేచ్ఛ చట్టంలో ప్రధాన అంశం వరకు వాడారు. రాజ్యాంగబద్ధమైనా వాక్ స్వేచ్ఛపై అధిక భారం మోపే రాష్ట్ర చర్యను దాడి చేయడానికి ప్రధానంగా దీనిని వాడతారు. న్యాయపరంగా నియంత్రించకపోతే అది self-proclaiming instrument అవుతుంది (పేరా 147).
154. గమనిక: అస్పష్టమైన, మితిమీరిన చట్టం వల్ల వ్యక్తి తన హక్కును వినియోగించకుండా నిరోధించబడగలడని చూపడానికి, First Amendment సందర్భంలో దీనిని మొదట వాడారు. Frederick Schauer దీనిని విశ్లేషించారు. Daniel J. Solove గోప్యత, ఇంటర్నెట్ వినియోగానికి ఆ విశ్లేషణను పునరావృతం చేశారు. K.S. Puttaswamy (Privacy-9J.) ఈ panopticon ఆందోళనలను అంగీకరించింది (పేరా 148).
155. నిర్ణయం: హక్కులను విడివిడిగా కాక సంచితంగా చూడాలి. కారణ సంబంధం అనే సాంకేతిక నియమం మానవ హక్కులకు వర్తించదు. A.K. Gopalan v. State of Madras, AIR 1950 SC 27 లోని ప్రత్యక్ష ప్రభావ పరీక్షను Rustom Cavasjee Cooper v. Union of India, 1970 (1) SCC 248 లో ప్రత్యక్ష, అనివార్య పర్యవసానంగా విస్తరించారు. ఇక్కడ వివరణాత్మక విశ్లేషణ అవసరం లేదు, కాబట్టి chilling effect ఆధారిత సవాలులో కారణ సంబంధ ప్రమాణాన్ని కోర్టు తెరిచి ఉంచింది (పేరా 149).
156. గమనిక: సిద్ధాంతాన్ని విస్తరించడం న్యాయపరమైన సందేహాన్ని ఎదుర్కొంది. Laird v. Tantum, 408 U.S. 1 (1972) లో అమెరికా సుప్రీంకోర్టు వ్యక్తిగత భయం నిర్దిష్ట ఆబ్జెక్టివ్ హానికి ప్రత్యామ్నాయం కాదని చెప్పి దావాను కొట్టివేసింది. అది Clapper v Amnesty Int'l, USA, 568 U.S. 113 (2013) ను కూడా ఉటంకించింది (పేరా 150).
157. నిర్ణయం: సాధారణ chilling effect వల్ల ఆంక్షలు రాజ్యాంగ విరుద్ధమని చెప్పడం సాక్ష్యం లేకుండా ఊహాత్మకమే. అటువంటి సాక్ష్యం రికార్డులో ఉంచలేదు (పేరా 150).
158. నిర్ణయం: ఒక పరీక్ష తులనాత్మక హాని. ఇక్కడ 2019 ఆగస్టు 6 నుంచి 2019 అక్టోబరు 11 వరకు ఇదే స్థితిలో ఉన్న ఇతరులు ప్రచురణ నుంచి నిరోధించబడ్డారని ఏ సాక్ష్యమూ చూపలేదు. ఇతర వార్తాపత్రికలు నడుస్తున్నాయని Solicitor General చెప్పారు. Ms. Bhasin ప్రచురణను తిరిగి ప్రారంభించారు. బాధ్యతగల ప్రభుత్వాలు ఎల్లప్పుడూ పత్రికా స్వేచ్ఛను గౌరవించాలని చెప్పడం తప్ప, కోర్టు ఇంకా ముందుకు వెళ్లదు. జర్నలిస్టులకు వెసులుబాటు ఇవ్వాలి. "a sword of Damocles to hang over the press indefinitely" ను అనుమతించడానికి ఏ సమర్థనా లేదు (పేరా 151).

ముగింపు (Part I). కోర్టు ఆదేశాలు జారీ చేసి (తీర్పు చూడండి), పిటిషన్లను పరిష్కరించింది (పేరాలు 152-153).

ఆధారాలు (Authorities)

• Public Committee Against Torture in Israel v. Israel, 38 I.L.M. 1471 (1999) — Mr. Dave ఆధారపడ్డారు; విచారణలో హింస రాజ్యాంగ విరుద్ధమని ఇజ్రాయెల్ కోర్టు చెప్పింది (Part B).
• K. S. Puttaswamy v. Union of India (Privacy-9J.), (2017) 10 SCC 1 — అనుపాతత ఏకపక్ష రాజ్య చర్యకు వ్యతిరేక రక్షణలో ఒక అంశం; విధాన న్యాయం; chilling-effect ఆందోళనల అంగీకారం (పేరాలు 47, 79, 148).
• K.S. Puttaswamy (Aadhaar 5J.), (2019) 1 SCC 1 — Bilchitz తో మెత్తబరిచిన అనుపాతత దశలు; Chandrachud, J., Kaul, J. పరీక్షలు; సెక్షన్ 144 కు వర్తింపు (పేరాలు 66-68, 126).
• Liversidge v. Anderson, (1941) 3 All ER 338 — Lord Atkin భిన్నాభిప్రాయాన్ని Mr. Hegde ఉటంకించారు (Part B).
• National Investigation Agency v. Zahoor Ahmad Shah Watali, 2019 (5) SCC 1 — రాష్ట్రంలో తీవ్రవాదంపై Attorney General ఉటంకించారు (Part B).
• Babulal Parate v. State of Bombay, AIR 1960 SC 51 — రక్షణలతో సెక్షన్ 144 ను సమర్థించింది; ప్రమాదం ఆసన్నమైతే సరిపోతుంది; ఉత్తర్వు భౌతిక వాస్తవాలతో లిఖితపూర్వకంగా ఉండాలి (Part B; పేరాలు 109, 116, 118, 129).
• Madhu Limaye v. Sub-Divisional Magistrate, Monghyr, (1970) 3 SCC 746 — ఏడుగురు జడ్జీల ధర్మాసనం; అత్యవసరం, తీవ్ర పర్యవసానాలు; సాధారణ ఉత్తర్వులకు అనుమతి (Part B; పేరాలు 111, 121, 124).
• Ram Jethmalani v. Union of India, (2011) 8 SCC 1 — రాష్ట్రం వద్ద ఉన్న సమాచారం పిటిషనర్లకు దక్కాలి (పేరా 14).
• Secretary, Ministry of Information & Broadcasting Government of India v. Cricket Association of Bengal, (1995) 2 SCC 161 — వాక్ స్వేచ్ఛ ప్రసార తరంగాలను, విస్తృత వ్యాప్తిని కవర్ చేస్తుంది (పేరాలు 25-26).
• Shreya Singhal v. Union of India, (2015) 5 SCC 1 — వాక్ స్వేచ్ఛలో విస్తృత వ్యాప్తి ఉంటుంది; సెక్షన్ 69A సమర్థించబడింది (పేరాలు 25, 81).
• Indian Express v. Union of India, (1985) 1 SCC 641 — ప్రింట్ మాధ్యమానికి రక్షణ (పేరాలు 26, 144).
• Odyssey Communications Pvt. Ltd. v. Lokvidayan Sanghatana, (1988) 3 SCC 410 — Doordarshan లో సినిమాలు ప్రదర్శించే హక్కు ఆర్టికల్ 19(1)(a) లో భాగం (పేరా 26).
• Madhya Bharat Cotton Association Ltd. v. Union of India, AIR 1954 SC 634; Narendra Kumar v. Union of India, (1960) 2 SCR 375; State of Maharashtra v. Himmatbhai Narbheram Rao, (1969) 2 SCR 392; Sushila Saw Mill v. State of Orissa, (1995) 5 SCC 615; Pratap Pharma (Pvt.) Ltd. v. Union of India, (1997) 5 SCC 87; Dharam Dutt v. Union of India, (2004) 1 SCC 712 — ఆంక్షలో పూర్తి నిషేధం ఉండవచ్చు (పేరా 32).
• State of Gujarat v. Mirzapur Moti Kureshi Kassab Jamat, (2005) 8 SCC 534 — ఆంక్ష పూర్తి నిషేధమా కాదా అనేది వాస్తవ ప్రశ్న (పేరా 33).
• Minerva Mills Ltd. v. Union of India, (1980) 2 SCC 591; Sanjeev Coke Manufacturing Company v. M/s Bharat Coking Coal Ltd., (1983) 1 SCC 147 — ప్రాథమిక హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాల సమతుల్యత (పేరా 34).
• Ex parte Vallandigham, 28 F. Cas. 874 (1863); Abraham v. United States, 250 U.S. 616 (1919); Dennis v. United States, 341 US 494 (1951); Brandenburg v. Ohio, 395 US 444 (1969) — యుద్ధ సమయంలో ప్రసంగంపై అమెరికా చట్టం; Brandenburg, Dennis ను రద్దు చేసింది (పేరాలు 39, 40, 42, 43).
• CPIO v. Subhash Chandra Aggarwal, (2019) SCC OnLine SC 1459 — అనుపాతత అర్థం (పేరా 48).
• R v. Goldsmith, [1983] 1 WLR 151 — Lord Diplock steam hammer సూక్తి (పేరా 50).
• Chintaman Rao v. State of Madhya Pradesh, AIR 1951 SC 118; State of Madras v. V.G. Row, AIR 1952 SC 196; Mohammed Faruk v. State of Madhya Pradesh, (1969) 1 SCC 853; Om Kumar v. Union of India, (2001) 2 SCC 386; State of Bihar v. Kamla Kant Misra, (1969) 3 SCC 337; Bishambhar Dayal Chandra Mohan v. State of Uttar Pradesh, (1982) 1 SCC 39 — సహేతుకత, అనుపాతత (పేరా 53); Kamla Kant Misra వ్యవధి పరిమితి, ప్రాతినిధ్యం చేసే హక్కుపై కూడా (పేరాలు 110, 136).
• Modern Dental College & Research Centre v. State of Madhya Pradesh, (2016) 7 SCC 353 — absolute హక్కులు లేవు; ఆర్టికల్ 19 లో నాలుగు దశల అనుపాతత అంతర్లీనం (పేరాలు 54-55, 59-61, 66, 126).
• R. v. Oakes, (1986) 1 SCR 103 (Canada) — Oakes పరీక్ష (పేరా 57).
• P.P. Enterprises v. Union of India, (1982) 2 SCC 33; Mohd. Hanif Quareshi v. State of Bihar, AIR 1958 SC 731 — సహేతుక ఆంక్షపై Modern Dental College సారాంశంలో ఉటంకించబడ్డాయి (పేరా 60).
• Kwok Wing Hang and Ors. v. Chief Executive in Council, [2019] HKCFI 2820 — Hong Kong మాస్క్ వ్యతిరేక చట్టం; కోర్టు వ్యాఖ్యానించలేదు (పేరా 73).
• Maneka Gandhi v. Union of India, (1978) 1 SCC 248 — విధాన న్యాయం (పేరా 79).
• Gaurav Sureshbhai Vyas v. State of Gujarat, Writ Petition (PIL) No. 191 of 2015 (Gujarat High Court, 2015 సెప్టెంబరు 15); SLP (C) No. 601 of 2016 — మొబైల్ ఇంటర్నెట్‌ను నిరోధించే సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వు సమర్థించబడింది; SLP ని 2016 ఫిబ్రవరి 11న in limine కొట్టివేశారు (పేరా 82).
• Hukam Chand Shyam Lal v. Union of India, (1976) 2 SCC 128 — public emergency అర్థం; అధికారాన్ని నిర్దేశించిన రీతిలో వాడాలి, లేకపోతే వాడకూడదు (పేరాలు 90, 92, 98).
• People's Union for Civil Liberties (PUCL) v. Union of India, (1997) 1 SCC 301 — సెక్షన్ 5(2) కింద దశలు (పేరా 91).
• B.K. Srinivasan v. State of Karnataka, (1987) 1 SCC 658 — ప్రజలను ప్రభావితం చేసే ఉత్తర్వులు అందుబాటులో ఉండాలి (పేరా 96).
• Mohd. Gulam Abbas v. Mohd. Ibrahim, (1978) 1 SCC 226; Gulam Abbas v. State of Uttar Pradesh, (1982) 1 SCC 71; Acharya Jagdishwaranand Avadhuta v. Commr. of Police, Calcutta, (1983) 4 SCC 522 — సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వులపై పరిమితులు (పేరాలు 112-114).
• Ramlila Maidan Incident, In re, (2012) 5 SCC 1 — రక్షణలు, అనుపాతత, public order తో law and order తేడా, లిఖితపూర్వక ఉత్తర్వులు (పేరాలు 115, 122, 125, 128).
• Ram Manohar Lohia v. State of Bihar, AIR 1966 SC 740 — మూడు కేంద్రీకృత వృత్తాలు (పేరాలు 120-121).
• State of Karnataka v. Dr. Praveen Bhai Thogadia, (2004) 4 SCC 684 — సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వులపై కోర్టులు అప్పీలు వినవు (పేరాలు 128, 131).
• Channing Arnold v. The Emperor, (1914) 16 Bom LR 544 (Privy Council) — జర్నలిస్టు స్వేచ్ఛ (పేరా 142).
• Bennett Coleman v. Union of India, (1972) 2 SCC 788; Sakal Papers (P) Ltd. v. Union of India, [1962] 3 SCR 842 — పత్రికా స్వేచ్ఛ ప్రాముఖ్యత (పేరా 144).
• Weiman v. Updgraff, 344 U.S. 183 — అమెరికాలో chilling effect మూలం (పేరా 147).
• A.K. Gopalan v. State of Madras, AIR 1950 SC 27; Rustom Cavasjee Cooper v. Union of India, 1970 (1) SCC 248 — ప్రత్యక్ష ప్రభావం, ప్రత్యక్ష, అనివార్య పర్యవసానం (పేరా 149).
• Laird v. Tantum, 408 U.S. 1 (1972); Clapper v Amnesty Int'l, USA, 568 U.S. 113 (2013) — వ్యక్తిగత భయం సరిపోదు (పేరా 150).
• Lon L. Fuller, Jeremy Bentham, James Madison — రహస్య చట్టం, open justice, ప్రజా సమాచారంపై (పేరా 16).
• Vinton G. Cerf — ఇంటర్నెట్ హక్కులకు దోహదకారి, మానవ హక్కు కాదు (పేరా 23).
• Gregory S. McNeal — వెబ్‌సైట్లు సమాచార యుద్ధ సాధనాలు (పేరా 36).
• Susan W. Brenner — law enforcement విధానం, ఆన్‌లైన్ తీవ్రవాదం (పేరా 37).
• John Ashcroft, Bruce Ackerman — తీవ్రవాదంపై యుద్ధ చర్చ (పేరా 44).
• Lucia Zedner — సమతుల్యత ప్రమాదకర రూపకం (పేరా 49).
• Ronald Dworkin — హక్కులు trumps గా (పేరా 51).
• Robert Alexy — హక్కులు సూత్రాలుగా; బలమైన అవసరం దశ (పేరాలు 52, 62).
• Kai Möller — జర్మన్ నాలుగు దశల పరీక్ష (పేరా 56).
• Aharon Barak — రాజ్యాంగ హక్కుల పరిమితి; Modern Dental College లో ఆధారపడ్డారు (పేరా 59).
• David Bilchitz — మితమైన అవసరం పరీక్ష (పేరాలు 62-65).
• B. N. Rau — వాక్ స్వేచ్ఛలో పత్రికా స్వేచ్ఛ ఉంటుంది (పేరా 143).
• Frederick Schauer, Daniel J. Solove — chilling effect, panopticon ఆందోళనలు (పేరా 148).
• Also cited in footnotes: Modern Dental College & Research Centre v. State of M.P. (పేరా 66 సారాంశంలో బ్రాకెట్‌లో ఉన్నట్లు); Kwok Wing Hang and Ors. v. Chief Executive in Council (పేరా 73). ఇతర footnotes పైన పేర్కొన్న రచయితల, అలాగే Julian Rivers, Martin Luteran, Alison L. Young ల వ్యాసాలు, పుస్తకాలను మాత్రమే ఇస్తాయి.

ప్రస్తావించిన నిబంధనలు (Provisions mentioned)

• ఆర్టికల్ 19(1)(a): వాక్, భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ (పేరాలు 26, 28).
• ఆర్టికల్ 19(1)(g): ఏదైనా వృత్తిని చేపట్టే లేదా ఉపాధి, వ్యాపారం నిర్వహించే హక్కు (పేరాలు 27-28).
• ఆర్టికల్ 19(2): జాబితా చేసిన ప్రయోజనాలలో ప్రసంగంపై సహేతుక ఆంక్షలకు అనుమతి (పేరాలు 29-31).
• ఆర్టికల్ 19(6): వృత్తి, వ్యాపార స్వేచ్ఛపై సహేతుక ఆంక్షలకు అనుమతి (పేరా 27).
• ఆర్టికల్ 21: legality, need, అనుపాతతపై Puttaswamy సారాంశంలో ఉటంకించబడింది (పేరా 67). Ms. Arora వాదనలో ఆర్టికల్స్ 19, 21 పై కూడా ఆధారపడ్డారు (Part B).
• ఆర్టికల్ 21A: 16 ఏళ్ల వరకు పిల్లలకు విద్య అనే సానుకూల హక్కు (పేరా 20).
• ఆర్టికల్ 32: ప్రాథమిక హక్కుల అమలుకు సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించే హక్కు (పేరాలు 5, 14).
• ఆర్టికల్ 226: ఉత్తర్వులను సవాలు చేయడానికి ఉపయోగించే High Court రిట్ అధికారం (పేరాలు 97, 113).
• ఆర్టికల్స్ 367, 370: Constitutional Order 272 రాజ్యాంగాన్ని రాష్ట్రానికి వర్తింపజేసి ఆర్టికల్ 367 ను సవరించింది. ఆర్టికల్ 370 ను 2019 ఆగస్టు 5న రద్దు చేశారు (పేరాలు 4, 141; Part B).
• సెక్షన్ 144 Cr.P.C.: ఉపద్రవం లేదా ఆసన్న ప్రమాదం ఉన్న అత్యవసర సందర్భాలలో ఉత్తర్వులు (పేరాలు 105-140). సెక్షన్ 134: ఉత్తర్వు అందజేత (పేరా 108). సెక్షన్ 144A: ఊరేగింపులలో ఆయుధాలను నిషేధించే District Magistrate అధికారం (పేరా 122). సెక్షన్లు 107, 145: వివాదాలకు ఇతర పరిష్కారాలు (పేరా 114).
• Telegraph Act, 1885 సెక్షన్ 5(2): public emergency లో లేదా ప్రజా భద్రత కోసం సందేశాల ప్రసారాన్ని నిషేధించే అధికారం (పేరాలు 89-94). సెక్షన్ 7: Suspension Rules కు మూలం (పేరా 83). సెక్షన్ 5(1): లైసెన్స్ పొందిన టెలిగ్రాఫ్‌లను స్వాధీనం చేసుకోవడం (పేరా 90).
• Temporary Suspension of Telecom Services (Public Emergency or Public Service) Rules, 2017: Telegraph Act సెక్షన్ 7 కింద రూపొందాయి (పేరాలు 83-88).
  • Rule 2(1): సమర్థ అధికారి, అనివార్య పరిస్థితులు, 24 గంటల్లో ధృవీకరణ.
  • Rule 2(2): ఉత్తర్వులో కారణాలు, మరుసటి పని దినంలోగా Review Committee కు పంపడం.
  • Rule 2(3): ఆదేశాన్ని లిఖితపూర్వకంగా లేదా సురక్షిత ఎలక్ట్రానిక్ కమ్యూనికేషన్ ద్వారా తెలియజేయడం.
  • Rule 2(4): అభ్యర్థనలను నిర్వహించడానికి nodal officers.
  • Rule 2(5): కేంద్ర, రాష్ట్ర Review Committees.
  • Rule 2(6): కమిటీ ఐదు పని దినాల్లో సమావేశమై, ఉత్తర్వు సెక్షన్ 5(2) కు అనుగుణంగా ఉందా అని నమోదు చేస్తుంది.
• Information Technology Act, 2000 సెక్షన్ 69A మరియు 2009 Blocking Rules: నిర్దిష్ట సమాచారానికి ప్రాప్తిని నిరోధించడం (పేరా 81).
• ICCPR ఆర్టికల్ 4, European Convention on Human Rights ఆర్టికల్ 15: దేశ జీవితానికి ముప్పు కలిగించే public emergency (పేరా 93).
• Canadian Charter సెక్షన్ 1 (Oakes లో ఉటంకించినట్లు): పరిమితులు స్వేచ్ఛాయుత, ప్రజాస్వామ్య సమాజంలో సహేతుకంగా, స్పష్టంగా సమర్థనీయంగా ఉండాలి (పేరా 57).
• ఆర్టికల్ 13(1)(a) ముసాయిదా (Constituent Assembly): వాక్ స్వేచ్ఛలో పత్రికా స్వేచ్ఛ ఉంటుందని B. N. Rau వ్యాఖ్య (పేరా 143).
• Constitution (Application to Jammu and Kashmir) Order, 2019 (C.O. 272), Jammu and Kashmir Reorganisation Act, 2019: పిటిషన్‌లో ఉన్నట్లు (పేరాలు 4, 141).
• అమెరికా చట్టాలు: Espionage Act, 1917 (పేరా 40); Alien Registration Act, 1940, సెక్షన్లు 2(a)(1), 2(a)(3), 3 (పేరా 42); Communist Control Act, 1954 (పేరా 42); First Amendment (పేరాలు 38, 148).
• National Telecom Policy, 2012: Mr. Dave కోర్టు ముందు ఉంచారు (Part B).

తీర్పు

ధర్మాసనం ఈ ఆదేశాలు జారీ చేసింది (పేరా 152).

1. అమలులో ఉన్న అన్ని ఉత్తర్వులను, అలాగే సెక్షన్ 144 Cr.P.C. కింద, ఇంటర్నెట్‌తో సహా టెలికాం సేవల నిలిపివేతకు సంబంధించి భవిష్యత్తులో ఇచ్చే ఉత్తర్వులను రాష్ట్రం, సమర్థ అధికారులు ప్రకటించాలి. దీనివల్ల ప్రభావితులు వాటిని High Court లో లేదా ఇతర వేదికలో సవాలు చేయగలరు.
2. ఇంటర్నెట్ మాధ్యమంలో వాక్, భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ, ఏదైనా వృత్తిని చేపట్టే లేదా ఉపాధి, వ్యాపారం నిర్వహించే స్వేచ్ఛ "enjoys constitutional protection under Article 19(1)(a) and Article 19(1)(g)" అని కోర్టు ప్రకటిస్తోంది. ఆంక్షలు ఆర్టికల్ 19(2), (6) కు అనుగుణంగా, అనుపాతత పరీక్షతో సహా ఉండాలి.
3. Suspension Rules కింద ఇంటర్నెట్ సేవలను నిరవధికంగా నిలిపివేసే ఉత్తర్వు అనుమతించబడదు. నిలిపివేతను తాత్కాలిక వ్యవధికి మాత్రమే ఉపయోగించవచ్చు.
4. Suspension Rules కింద ఇంటర్నెట్‌ను నిలిపివేసే ఏ ఉత్తర్వైనా అనుపాతతను పాటించాలి, అవసరమైన వ్యవధికి మించి ఉండకూడదు.
5. అటువంటి ఏ ఉత్తర్వైనా తీర్పులో నిర్దేశించిన ప్రమాణాలపై న్యాయ సమీక్షకు లోబడి ఉంటుంది.
6. నిబంధనలలో క్రమానుగత సమీక్ష, కాల పరిమితి లేవు. ఆ లోపాన్ని పూరించే వరకు, Rule 2(6) కోరినట్లు, Rule 2(5) కింద Review Committee మునుపటి సమీక్ష నుంచి ఏడు పని దినాల్లో సమీక్షించాలి.
7. ఇంటర్నెట్ సేవలను నిలిపివేసే అన్ని ఉత్తర్వులను రాష్ట్రం, సమర్థ అధికారులు వెంటనే సమీక్షించాలి.
8. ఈ చట్టానికి అనుగుణంగా లేని ఉత్తర్వులను రద్దు చేయాలి. భవిష్యత్తులో కొత్త ఉత్తర్వులు జారీ చేస్తే, నిర్దేశించిన చట్టాన్ని పాటించాలి.
9. ఇంటర్నెట్ సేవలు వెంటనే పునరుద్ధరించలేని ప్రాంతాలలో ప్రభుత్వ వెబ్‌సైట్లు, స్థానిక లేదా పరిమిత e-banking, ఆసుపత్రి సేవలు, ఇతర అత్యవసర సేవలను వెంటనే అనుమతించడాన్ని అధికారులు పరిశీలించాలి.
10. సెక్షన్ 144 Cr.P.C. పరిష్కార, నివారణ అధికారం. ఇది ప్రస్తుత ప్రమాదానికి, ఆసన్న ప్రమాదానికి పనిచేస్తుంది. ప్రమాదం అత్యవసర స్వభావం కలిగి, చట్టబద్ధంగా ఉపాధి పొందుతున్న వ్యక్తికి అడ్డంకి, చికాకు లేదా హాని నివారించడానికి ఉండాలి.
11. అభిప్రాయాన్ని లేదా ఫిర్యాదును చట్టబద్ధంగా వ్యక్తీకరించడాన్ని, ప్రజాస్వామ్య హక్కుల వినియోగాన్ని అణచివేయడానికి సెక్షన్ 144 ను వాడకూడదు.
12. సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వు న్యాయ సమీక్షకు వీలుగా భౌతిక వాస్తవాలను పేర్కొనాలి. అది మంచి విశ్వాసంతో, సహేతుకంగా, మనస్సు ఉపయోగించినట్లు చూపే భౌతిక వాస్తవాలపై ఆధారపడి జారీ కావాలి.
13. మేజిస్ట్రేట్ అనుపాతత ఆధారంగా హక్కులను, ఆంక్షలను సమతుల్యం చేసి, అత్యల్ప చొరబాటు చర్యను వర్తింపజేయాలి.
14. పునరావృత సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వులు అధికార దుర్వినియోగం.
15. ఇప్పటికే ఉన్న సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వులు కొనసాగాల్సిన అవసరం ఉందా అని ఈ చట్టానికి అనుగుణంగా రాష్ట్రం, సమర్థ అధికారులు వెంటనే సమీక్షించాలి.
16. రిట్ పిటిషన్లు ఈ నిబంధనల ప్రకారం పరిష్కరించబడ్డాయి, పెండింగ్‌లో ఉన్న అన్ని దరఖాస్తులు కూడా పరిష్కరించబడ్డాయి (పేరా 153).
17. తీర్పు ఖర్చులపై ఎటువంటి ఉత్తర్వునూ నమోదు చేయలేదు.

న్యాయసూత్రం / Ratio

ఇంటర్నెట్ మాధ్యమంలో వాక్, భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛకు, వ్యాపారానికి ఆర్టికల్ 19(1)(a), ఆర్టికల్ 19(1)(g) రక్షణ ఉంది. ఇంటర్నెట్ సదుపాయం పొందడాన్ని ప్రాథమిక హక్కుగా కోర్టు ప్రకటించలేదు. ఇంటర్నెట్ సేవల నిలిపివేతతో సహా ఏ ఆంక్ష అయినా ఆర్టికల్ 19(2) లేదా 19(6) ను, అలాగే నాలుగు దశల అనుపాతత పరీక్షను తృప్తిపరచాలి: చట్టబద్ధ లక్ష్యం, హేతుబద్ధ సంబంధం, అవసరం, సమతుల్యత. ఉత్తర్వులు ప్రకటించాలి, కారణాలతో ఉండాలి, తాత్కాలికంగా ఉండాలి, న్యాయ సమీక్షకు లోబడి ఉంటాయి. సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వులకు భౌతిక వాస్తవాలు, అత్యల్ప చొరబాటు చర్య అవసరం.

నాలుగు దశలు: చట్టబద్ధ లక్ష్యం, హేతుబద్ధ సంబంధం, అవసరం, సమతుల్యత (పేరాలు 56, 66).

ముఖ్య తీర్పు: "An order suspending internet services indefinitely is impermissible under the Temporary Suspension of Telecom Services (Public Emergency or Public Service) Rules, 2017."

Obiter, పరిశీలనలు

• ఇంటర్నెట్ సదుపాయం పొందడమే ప్రాథమిక హక్కా అనే దానిపై కోర్టు అభిప్రాయం చెప్పలేదు, ఎందుకంటే దానికోసం ఏ న్యాయవాదీ వాదించలేదు (పేరా 28).
• Suspension Rules రాజ్యాంగ చెల్లుబాటును కోర్టు నిర్ణయించలేదు, ఎందుకంటే అది వాదించబడలేదు (పేరా 84).
• జాతీయ భద్రత, సార్వభౌమత్వం, సమగ్రత అంశాలలో అనుపాతత సిద్ధాంతాన్ని అధికంగా వాడటాన్ని కోర్టు హెచ్చరించింది (పేరా 130).
• chilling effect ఆధారిత సవాలులో కారణ సంబంధాన్ని రుజువు చేయడానికి ప్రమాణాన్ని అది తెరిచి ఉంచింది (పేరా 149).
• తన ముందు ఉంచిన గోప్య సామగ్రి తగినదా కాదా అని కోర్టు పరిశీలించలేదు, అది ఉందని భావించింది (పేరా 135).
• Telegraph Act సెక్షన్ 5(2) proviso పై పిటిషనర్ చదివిన అర్థానికి ఏ తీర్పూ మద్దతివ్వలేదని గమనించడం తప్ప, ఆ అంశాన్ని కోర్టు నిర్ణయించలేదు (పేరా 95).

విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ

తీర్పు పాఠం ఆధారంగా విశ్లేషణ.

• నిలిపివేతకు గరిష్ఠ వ్యవధిని Suspension Rules ఇవ్వలేదని కోర్టు చెప్పింది. శాసనసభ చర్య తీసుకునే వరకు, Review Committee ఏడు పని దినాల్లో సమీక్షించడం ద్వారా మాత్రమే అది ఈ లోపాన్ని పూరించింది (పేరాలు 99-100). అది స్వయంగా ఏ గరిష్ఠ కాల పరిమితినీ నిర్దేశించలేదు.
• నిలిపివేత ఉత్తర్వులను కోర్టు ఒక్కొక్కటిగా పరీక్షించలేదు. అన్ని ఉత్తర్వులు దాని ముందు లేవు, ఏవి అమలులో ఉన్నాయో స్పష్టం లేదు. అది ఉపశమనాన్ని తగిన రీతిలో మలిచి, తాజా ఉత్తర్వులు జారీ చేయడానికి విషయాన్ని అధికారులకు తిరిగి పంపింది (పేరా 102).
• గోప్య సామగ్రి ఆంక్షలను సమర్థిస్తుందా అని కోర్టు పరిశీలించలేదు. అటువంటి సామగ్రి ఉందని మాత్రమే భావించింది (పేరా 135). ఆంక్షలను తొలగించినట్లు ఆరోపణ ఉన్నందున ఈ కసరత్తు వాస్తవంగా విద్యాపరమైనదిగా మారిందని కూడా అది చెప్పింది (పేరా 138).
• సాక్ష్యం లేనందున కోర్టు పత్రికా స్వేచ్ఛ వాదనను తిరస్కరించి, కారణ సంబంధ ప్రమాణాన్ని తెరిచి ఉంచింది (పేరాలు 149-151). సోషల్ మీడియాను మాత్రమే నిరోధించే అవకాశాన్ని ప్రభుత్వం పరిశీలించకపోవడమే చట్టవిరుద్ధమా అనేది అది నిర్ణయించలేదు. రాష్ట్రం ప్రయత్నించాల్సిందని మాత్రమే చెప్పింది (పేరా 102).

ప్రాముఖ్యత

• వాక్ స్వేచ్ఛ, వ్యాపార మాధ్యమంగా ఇంటర్నెట్‌కు కోర్టు ఆర్టికల్ 19(1)(a), ఆర్టికల్ 19(1)(g) లను విస్తరించింది (పేరాలు 26-28).
• భారత సందర్భంలో అనుపాతతకు నిలకడైన నాలుగు దశల రూపాన్ని ఇచ్చి, కార్యనిర్వాహక ఉత్తర్వులకు దానిని వర్తింపజేసింది (పేరాలు 56, 66, 70-72).
• Suspension Rules లో ప్రచురణ అవసరాన్ని చేర్చి చదివి, నిలిపివేత ఉత్తర్వులపై న్యాయ సమీక్షను అందుబాటులో ఉంచింది (పేరాలు 96-97).
• కారణాలతో ఉత్తర్వులు, సమర్థ అధికారి ధృవీకరణ, ప్రతి ఏడు పని దినాల్లో అనుపాతతను పరిశీలించే Review Committee అవసరమని చెప్పింది (పేరాలు 86-88, 100).
• సెక్షన్ 144 Cr.P.C. చట్టాన్ని ఐదు అంశాలలో సంగ్రహించి, భౌతిక వాస్తవాలను పేర్కొనే లిఖితపూర్వక ఉత్తర్వులను కోరింది (పేరా 140).
• ఈ కేసు గతం గురించే కాక భవిష్యత్తు గురించి కూడా అని చెప్పి, ప్రభుత్వాన్ని హెచ్చరించింది (పేరా 138).

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు

• నియమం: ఇంటర్నెట్ ద్వారా వాక్ స్వేచ్ఛకు, వ్యాపారానికి ఆర్టికల్స్ 19(1)(a), 19(1)(g) రక్షణ ఉంది. ఉచ్చు: ఇంటర్నెట్ సదుపాయం పొందడం స్వయంగా ప్రాథమిక హక్కు అనే ప్రకటన లేదు (పేరా 28).
• నియమం: ఆర్టికల్ 19(2) కింద ఆంక్షకు చట్టం, సహేతుక ఆంక్ష, జాబితా చేసిన ప్రయోజనాలలో ఒకటి అవసరం; సమర్థిస్తే నిషేధం కూడా ఉండవచ్చు (పేరాలు 30, 33). ఉచ్చు: అనుపాతత పరీక్ష ఇప్పటికీ వర్తిస్తుంది.
• నియమం: అనుపాతత దశలు: చట్టబద్ధ లక్ష్యం, హేతుబద్ధ సంబంధం, అవసరం, సమతుల్యత. అత్యల్ప నిరోధక చర్యనే ఉపయోగించాలి (పేరాలు 56, 66, 70).
• నియమం: ఇంటర్నెట్ నిలిపివేత ఉత్తర్వులకు కారణాలు ఉండాలి, 24 గంటల్లో సమర్థ అధికారి ధృవీకరించాలి, Review Committee సమీక్షించాలి, ప్రకటించాలి (పేరాలు 85-88, 96).
• నియమం: నిరవధిక నిలిపివేత అనుమతించబడదు. ప్రతి ఏడు పని దినాలకు సమీక్షించాలి (పేరాలు 100, 152).
• నియమం: IT Act సెక్షన్ 69A నిర్దిష్ట వెబ్‌సైట్లను నిరోధిస్తుంది, ఇంటర్నెట్‌ను మొత్తంగా కాదు (పేరా 81).
• నియమం: Telegraph Act సెక్షన్ 5(2) కు public emergency తీవ్రమైనదై ఉండాలి; దానిని కేసును బట్టి నిర్ణయిస్తారు (పేరాలు 92-93).
• నియమం: సెక్షన్ 144 ఉత్తర్వులకు భౌతిక వాస్తవాలు అవసరం, అవి సాధారణ (blanket) లేదా పునరావృతం కాకూడదు, చట్టబద్ధ వ్యక్తీకరణను అణచివేయకూడదు (పేరా 140). ఉచ్చు: ప్రమాదం ఆసన్నమైతే సరిపోతుంది, కానీ అది అత్యవసర స్వభావంలో ఉన్నప్పుడే (పేరాలు 116, 140).
• నియమం: law and order, public order, రాష్ట్ర భద్రత వేర్వేరు ప్రమాణాలు (పేరాలు 120-123).
• నియమం: ప్రాథమిక హక్కులను నిరోధించే ఉత్తర్వులను కోర్టులో సమర్పించాలి. ఏ privilege నైనా అఫిడవిట్‌లో నిర్దిష్టంగా కోరాలి (పేరా 17).
• ఉచ్చు: chilling effect కు సాక్ష్యం లేనందున పత్రికా స్వేచ్ఛ వాదన విఫలమైంది. పత్రికా స్వేచ్ఛ ప్రభావితం కాలేదని కోర్టు చెప్పలేదు (పేరాలు 150-151).

ఈ పేజీ తీర్పు పూర్తి పాఠం ఆధారంగా తయారు చేయబడింది.