Alembic Pharmaceuticals Ltd. v. Rohit Prajapati (అలెంబిక్ ఫార్మాస్యూటికల్స్ లిమిటెడ్ వర్సెస్ రోహిత్ ప్రజాపతి)

గుజరాత్‌లోని అంకలేశ్వర్‌లో ఉన్న మూడు ఔషధ, రసాయన తయారీ సంస్థలు సంవత్సరాల తరబడి environmental clearance (EC) (ప్రాజెక్టు ప్రారంభానికి ముందు పొందవలసిన, పర్యావరణంపై దాని ప్రభావానికి సంబంధించిన ప్రభుత్వ అనుమతి) లేకుండానే నడిచాయి. పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ 2002 నాటి సర్క్యులర్ వారికి ex post facto clearance (కార్యకలాపం మొదలైన తర్వాత ఇచ్చే అనుమతి) పొందే అవకాశం ఇచ్చింది. ఆ సర్క్యులర్ చట్టవిరుద్ధమని సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది. మూసివేతకు ఆదేశించలేదు. పర్యావరణ పునరుద్ధరణ కోసం ప్రతి సంస్థ ₹10 కోట్లు చెల్లించాలని ఆదేశించింది.

త్వరిత పునశ్చరణ

పూర్తి తీర్పు చదవండి: Supreme Court of India (sci.gov.in)

పక్షకారులు

Alembic Pharmaceuticals Limited — ప్రధాన అప్పీలులో అప్పీలుదారు, Civil Appeal No. 1526 of 2016. అంకలేశ్వర్‌లో దీనికి API-I (గతంలో Darshak Private Limited), API-II (గతంలో Nirayu Private Limited) అనే రెండు యూనిట్లు ఉన్నాయి (పేరా 5).

United Phosphorus Limited — Civil Appeal No. 3175 of 2016లో అప్పీలుదారు; National Green Tribunal (NGT) ముందు ఆరో ప్రతివాది (పేరాలు 5, 14).

Unique Chemicals (Limited) — Civil Appeal Nos. 6604-6605 of 2016లో అప్పీలుదారు; NGT ముందు ఏడో ప్రతివాది. దీని review petitionను NGT కొట్టివేసింది (పేరాలు 5, 11, 15).

Union of India (Ministry of Environment and Forests, MoEF) — అనుబంధ అప్పీలులో అప్పీలుదారు. 14 మే 2002 సర్క్యులర్‌ను ఇదే జారీ చేసింది (పేరాలు 1, 2).

Rohit Prajapati మరియు మరొకరు — మొదటి, రెండో ప్రతివాదులు. వారు గుజరాత్ హైకోర్టులో సర్క్యులర్‌ను సవాలు చేశారు, తర్వాత కేసు NGTకి వెళ్లింది (పేరా 11).

Darshak Private Limited మరియు Nirayu Private Limited — NGT ముందు ఎనిమిదో, తొమ్మిదో ప్రతివాదులు. Darshak 2002లో Alembicలో విలీనమైంది. Nirayuను Alembic 1 జనవరి 2008న slump saleలో కొనుగోలు చేసింది (పేరా 5).

విచారణ చరిత్ర

1. గుజరాత్ హైకోర్టు. మొదటి, రెండో ప్రతివాదులు రాజ్యాంగంలోని Article 226 కింద పిటిషన్ దాఖలు చేశారు. వారు 14 మే 2002 సర్క్యులర్‌ను సవాలు చేసి, పారిశ్రామిక యూనిట్లకు ఇచ్చిన అనుమతులను రద్దు చేయాలని కోరారు (పేరా 11).
2. 21 ఏప్రిల్ 2015. గుజరాత్ హైకోర్టు కేసును NGT పశ్చిమ జోనల్ బెంచ్‌కు బదిలీ చేసింది (పేరా 11).
3. 8 జనవరి 2016: NGT తీర్పు. ఆ సర్క్యులర్ చట్టవిరుద్ధమని NGT చెప్పింది. ex post facto EC అనే భావన ఏ చట్ట నిబంధన కింద నిలబడదని పేర్కొంది. ఆ సర్క్యులర్ అంతర్గత సమాచారం మాత్రమేనని, Environment (Protection) Act, 1986 లోని Section 3 కింద జారీ అయిన 27 జనవరి 1994 EIA నోటిఫికేషన్‌ను అది అధిగమించదని చెప్పింది (పేరాలు 1, 3, 4).
4. NGT ఆదేశాలు. NGT ఈ ఆదేశాలు ఇచ్చింది (పేరా 4):
   • Union, MoEF, గుజరాత్ రాష్ట్రం, Gujarat Pollution Control Board (GPCB), జిల్లా కలెక్టర్లు 1994 నోటిఫికేషన్ కింద ఏ పారిశ్రామిక కార్యకలాపానికీ, screening, scoping, ప్రజా విచారణ, నిర్ణయం పూర్తయ్యే వరకు అనుమతి ఇవ్వకూడదు.
   • ఆరో నుంచి తొమ్మిదో ప్రతివాదుల ECలు రద్దు అవుతాయి.
   • చెల్లుబాటయ్యే EC, consent to operate లేకుండా నడుస్తున్న పారిశ్రామిక కార్యకలాపాలన్నీ ఒక నెలలోపు మూతపడాలి.
   • ప్రతి యూనిట్ environmental degradationకు పరిహారంగా ₹10 లక్షలు జమ చేయాలి.
   • ఆ మొత్తాన్ని అంకలేశ్వర్ పారిశ్రామిక ప్రాంతంలో, దాని చుట్టూ పర్యావరణాన్ని పునరుద్ధరించడానికి ఉపయోగించాలి.
5. 17 మే 2016. ప్రభావితమైన యూనిట్లలో ఒకటైన Unique Chemicals Limited దాఖలు చేసిన review applicationను NGT కొట్టివేసింది (పేరాలు 1, 11).
6. సుప్రీంకోర్టు. పారిశ్రామిక యూనిట్లు, MoEF అప్పీళ్లు దాఖలు చేశాయి (పేరాలు 1, 11). తీర్పులో Civil Appeal No. 1526 of 2016, No. 3175 of 2016, Nos. 6604-6605 of 2016, No. 1555 of 2017 పేర్కొన్నారు. Union of India అప్పీలును ఒక footnote Civil Appeal no 42756 of 2016గా పేర్కొంది.
7. 1 ఏప్రిల్ 2020. సుప్రీంకోర్టు డిపాజిట్‌కు లోబడి, తీర్పు విభాగంలోని నిబంధనల ప్రకారం అప్పీళ్లను అనుమతించింది (పేరా 39).

వాస్తవాలు

1. 27 జనవరి 1994 EIA నోటిఫికేషన్, ముప్పై వర్గాల పారిశ్రామిక ప్రాజెక్టుల ఏర్పాటుకు, విస్తరణకు prior environmental clearance (EC) తప్పనిసరి చేసింది (పేరా 2).
2. MoEF ఈ నోటిఫికేషన్‌ను Environment (Protection) Act, 1986 లోని Section 3(1), Section 3(2) clause (v) కింద, Environment (Protection) Rules, 1986 లోని Rule 5(3)(d)తో కలిపి చదివి జారీ చేసింది (పేరా 6).
3. విస్తరణ లేదా ఆధునికీకరణ (కాలుష్య భారం ప్రస్తుత స్థాయిని మించితే), లేదా Schedule Iలో ఉన్న కొత్త ప్రాజెక్టును కేంద్ర ప్రభుత్వ EC లేకుండా చేపట్టకూడదని నోటిఫికేషన్ చెప్పింది (పేరా 6).
4. కొత్త ప్రాజెక్టు లేదా విస్తరణ కోరేవారు MoEF Secretaryకి దరఖాస్తు చేయాలి. Schedule I లోని Entry 8, bulk drugs, pharmaceuticals తయారీ పరిశ్రమలను కవర్ చేస్తుంది (పేరా 7).
5. దరఖాస్తుతో పాటు EIA నివేదిక, environmental management plan ఉన్న ప్రాజెక్టు నివేదిక ఇవ్వాలి. నిర్దేశిత సంస్థ మదింపు చేసే విధానాన్ని నోటిఫికేషన్ పేర్కొంది (పేరా 7).
6. పర్యావరణ, సైట్ అనుమతులు వచ్చే వరకు ప్రాజెక్టు ఏర్పాటుకు సంబంధించిన నిర్మాణ పనులు ప్రారంభించకూడదని నోటిఫికేషన్ Clause 3(a) చెప్పింది (పేరా 7).
7. 10 ఏప్రిల్ 1997న నోటిఫికేషన్‌ను సవరించి, ముప్పై వర్గాల కార్యకలాపాలకు ప్రజా విచారణను తప్పనిసరి చేశారు (పేరా 8).
8. 5 నవంబర్ 1998న MoEF ఒక సర్క్యులర్ జారీ చేసింది. prior ECలు లేకుండానే యూనిట్లు ఏర్పాటయ్యాయని, MoEF సలహా ఇచ్చినా చెల్లుబాటయ్యే ECలు లేకుండా యూనిట్లు నడవడానికి GPCB అనుమతించిందని అందులో నమోదు చేసింది (పేరా 8).
9. అనేక యూనిట్లు అజ్ఞానం వల్లే దరఖాస్తు చేయలేదని ఆ సర్క్యులర్ చెప్పింది. 31 మార్చి 1999లోపు అందిన కేసులను merits ప్రకారం పరిశీలిస్తామని పేర్కొంది. ఉత్పత్తి ప్రారంభించిన యూనిట్లను కూడా పరిగణించవచ్చని, అదనపు నివారణ చర్యలను సూచించవచ్చని చెప్పింది (పేరా 8).
10. 27 డిసెంబర్ 2000న MoEF, డిఫాల్ట్ అయిన యూనిట్లకు తాజా నోటీసులు ఇవ్వాలని అన్ని రాష్ట్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండళ్లను ఆదేశించింది. గడువును 31 మార్చి 1999 నుంచి 30 జూన్ 2001కి పొడిగించింది (పేరా 9).
11. కొన్ని యూనిట్లు అప్పటికీ దరఖాస్తు చేయలేదు, లేదా ప్రజా విచారణను పూర్తి చేయలేదు. 14 మే 2002న MoEF, ex post facto EC పొందడానికి చివరి అవకాశంగా గడువును 31 మార్చి 2003 వరకు పొడిగించింది (పేరా 19 దీనిని 30 మార్చి 2003 అంటుంది) (పేరాలు 2, 9).
12. 2002 సర్క్యులర్ ప్రకారం, విస్తరణ కోరే డిఫాల్ట్ యూనిట్లు eco-development, సముదాయ అభివృద్ధి కోసం ఒక నిధిని కేటాయించాలి. పొడిగించిన గడువును కూడా పాటించని యూనిట్లపై చర్య తీసుకోవాలి (పేరా 10).
13. ఆ నిధి పెట్టుబడిని బట్టి దశలవారీ స్కేల్‌లో ఉంది (పేరా 10):
    • ₹100 కోట్ల వరకు పెట్టుబడి ఉన్న ప్రాజెక్టులు: ప్రాజెక్టు వ్యయంలో 1%, కనీసం ₹50,000.
    • ₹100 కోట్లకు మించి ₹1,000 కోట్ల వరకు పెట్టుబడి ఉన్న ప్రాజెక్టులు: ప్రాజెక్టు వ్యయంలో 0.5%, కనీసం ₹1 కోటి, గరిష్టంగా ₹2.5 కోట్లు.
    • ₹1,000 కోట్లకు మించి పెట్టుబడి ఉన్న ప్రాజెక్టులు: ప్రాజెక్టు వ్యయంలో 0.25%, గరిష్టంగా ₹5 కోట్లు.
14. NGT ముందు ప్రైవేట్ ప్రతివాదులు United Phosphorous Ltd (ఆరో), Unique Chemicals (ఏడో), Darshak Private Limited (ఎనిమిదో), Nirayu Private Limited (తొమ్మిదో). వారు గుజరాత్‌లోని అంకలేశ్వర్ పారిశ్రామిక ప్రాంతంలో pharmaceuticals, bulk drugs తయారు చేస్తారు (పేరా 5).
15. Darshak, గుజరాత్ హైకోర్టు ఆమోదించిన అమాల్గమేషన్ పథకం కింద 2002లో Alembicలో విలీనమైంది. Nirayuను Alembic 1 జనవరి 2008న slump saleలో కొనుగోలు చేసింది. వాటి యూనిట్లు ఇప్పుడు API-I, API-II (పేరా 5).
16. GPCB పరిశ్రమలకు 1984-1999 మధ్య వివిధ అనుమతులు ఇచ్చింది (వివరాలు కోర్టు తార్కికంలోని పట్టికల సారాంశంలో ఉన్నాయి, పేరా 24). అప్పటికే పరిశ్రమలు ఏర్పాటై ఉత్పత్తి ప్రారంభించాయి (పేరాలు 24, 25).
17. Darshak (API-I), Nirayu (API-II)లకు 1994 నోటిఫికేషన్ కింద EC కోసం దరఖాస్తు చేసి పొందాలని GPCB 9 డిసెంబర్ 2000న నోటీసు ఇచ్చింది. United Phosphorusకు 30 ఏప్రిల్ 2001న నోటీసు ఇచ్చింది (పేరా 25).
18. Alembic API-I, 21 జూలై 2001న EC కోసం దరఖాస్తు చేసి 14 మే 2003న పొందింది. API-II, 20 జూలై 2001న దరఖాస్తు చేసి 14 మే 2003న EC పొందింది (పేరాలు 24, 25).
19. United Phosphorus తన తొలి ECని 21 ఆగస్టు 2002న కోరి 17 జూలై 2003న పొందింది. అది 16 జనవరి 2002న జరిగిన ప్రజా విచారణకు హాజరైంది (పేరాలు 14, 24, 25).
20. Unique Chemicals 30 జూన్ 2001న దరఖాస్తు చేసి, తొలి ECని 23 డిసెంబర్ 2002న పొందింది (పేరాలు 24, 25).
21. మూడు సంస్థలకూ తర్వాత విస్తరణ ECలు మంజూరయ్యాయి. ఆ ECల వివరాలు కోర్టు తార్కికంలోని పట్టికల సారాంశంలో ఉన్నాయి (పేరాలు 13-15, 24, 25).
22. తాను ₹293 కోట్లకు పైగా పెట్టుబడి పెట్టానని, 1000 మందికి పైగా కార్మికులు ఉన్నారని Alembic చెబుతోంది. United Phosphorus, Unique Chemicals ఒక్కొక్కటీ సుమారు 400 మంది కార్మికులు ఉన్నారని చెబుతున్నాయి (పేరాలు 13, 14, 15).
23. Central Pollution Control Board యొక్క Comprehensive Environmental Pollution Index (CEPI) నివేదికలు 2009-2010, 2011, 2013, 2018లకు అంకలేశ్వర్‌లో కాలుష్యం క్లిష్ట స్థాయిలో ఉన్నట్లు చూపాయి. Footnotes 88.50, 85.75, 80.93, 80.21 స్కోర్లను ఇచ్చాయి (పేరా 35).

లేవనెత్తిన వివాదాంశాలు

1. 1994 EIA నోటిఫికేషన్ కింద prior EC అవసరమైనప్పుడు, 14 మే 2002 సర్క్యులర్ ద్వారా ex post facto ECకి చెల్లుబాటయ్యే విధంగా ఏర్పాటు చేయవచ్చా? (పేరా 12)
2. Environment (Protection) Act, 1986 కింద చేసిన నియమాలను లేదా నిబంధనలను NGT కొట్టివేయలేదని Sterlite లో కోర్టు చెప్పింది. దీని దృష్ట్యా సర్క్యులర్‌ను కొట్టివేసే అధికార పరిధి NGTకి ఉందా? (పేరాలు 18-21)
3. 1994 నోటిఫికేషన్ వివరణాత్మక నోట్‌లోని Clause 8 మినహాయింపు ఆ మూడు పరిశ్రమలకు వర్తించిందా? (పేరాలు 27-34)
4. చెల్లుబాటయ్యే EC లేకుండా నడిచిన పరిశ్రమలకు ఏ పర్యవసానం ఉండాలి, మూసివేత, ECల రద్దు సరైన పర్యవసానమా? (పేరాలు 35-39)

వాదనలు

ఇరు పక్షాల వాదనలను కోర్టు నమోదు చేసింది (పేరాలు 13-16, 19, 22). వాదనలను పక్షాల వారీగా ఇచ్చాము.

అప్పీలుదారుల తరఫున

Alembic Pharmaceuticals Limited (Mr Kapil Sibal, Senior Counsel) (పేరా 13):

1. ఈ వివాదం academic. రెండు యూనిట్లకూ తర్వాత చాలా ఎక్కువ సామర్థ్యంతో విస్తరణకు ECలు వచ్చాయి. ప్రజా విచారణ, అన్ని ముఖ్య అంశాల పరిశీలన తర్వాతే అవి ఇచ్చారు.
   • API-I (Darshak): 14 మే 2003న నెలకు 15 MT సామర్థ్యానికి EC; 16 ఏప్రిల్ 2008న నెలకు 15 నుంచి 25 MTకి విస్తరణకు; 31 జనవరి 2017న నెలకు 25 నుంచి 75 MTకి విస్తరణకు.
   • API-II (Nirayu): 14 మే 2003న నెలకు 47 MTకి EC; 20 డిసెంబర్ 2016న నెలకు 300 MTకి విస్తరణకు.
2. 1994 నోటిఫికేషన్‌లో prior అనే పదం లేదు. 14 సెప్టెంబర్ 2006 నోటిఫికేషన్ prior ECని కోరుతుంది. కాబట్టి prior EC 2006 నోటిఫికేషన్ కింద తప్పనిసరి, కానీ 1994 నోటిఫికేషన్ కింద కాదు.
3. పెద్ద సామర్థ్యానికి ప్రజా విచారణ తర్వాత EC ఇచ్చాక, తక్కువ సామర్థ్యానికి ఇచ్చిన మొదటి EC చెల్లుబాటుకు ప్రాముఖ్యత ఉండదు. తక్కువ సామర్థ్యానికి సంబంధించిన సంతృప్తి అందులో కలిసిపోతుంది.
4. 1994 నోటిఫికేషన్ API-I, API-IIలకు వర్తించదు. 27 జనవరి 1994కు ముందు GPCB నుంచి no objection certificate (NOC, ఈ కేసులో యూనిట్ ఏర్పాటుకు GPCB ఇచ్చిన అనుమతి) పొందినట్లయితే EC అవసరం లేదని వివరణాత్మక నోట్‌లోని Clause 8 చెబుతుంది. ఆధారపడిన రికార్డు:
   • 17 జూలై 1992: API-Iలో స్థాపన, తయారీకి GPCB NOC ఇచ్చింది.
   • 29 మే 1997, 27 జూలై 1998: API-Iకు Air Act కింద నడపడానికి authorisation.
   • 11 అక్టోబర్ 1999: API-Iకు Water Act కింద నడపడానికి authorisation.
   • 24 మే 1985: API-IIకు Water Act కింద consent order (ఉద్గార ప్రమాణాల పరిధిలో పరిశ్రమ నడవడానికి అనుమతించే ఉత్తర్వు).
   • 9 అక్టోబర్ 1991: API-IIకు site clearance certificate.
   • 12 మే 1993: API-IIకు ఔషధాల స్థాపన, తయారీకి NOC.
   • 23 సెప్టెంబర్ 1993, 13 నవంబర్ 1999: API-IIకు Water Act కింద consent.
   • 14 డిసెంబర్ 2001: API-IIకు Hazardous Waste Rules కింద నడపడానికి authorisation.
   • 1 సెప్టెంబర్ 1999, 14 డిసెంబర్ 2001, 7 మార్చి 2008: API-IIకు consolidated consent and authorisation.
5. 1994 నోటిఫికేషన్ కింద ప్రజా విచారణ తప్పనిసరి కాదు. పెద్ద ఎత్తున స్థానభ్రంశం లేదా తీవ్ర పర్యావరణ ప్రభావాలు ఉన్న ప్రాజెక్టులకు విచారణ పిలిచే విచక్షణను వివరణాత్మక నోట్‌లోని Clause 4 ఇస్తుంది.
6. NGT ఆదేశం నిలిస్తే Alembicకు కోలుకోలేని నష్టం జరుగుతుంది. అది ₹293 కోట్లకు పైగా పెట్టుబడి పెట్టింది, 1000 మందికి పైగా కార్మికులకు ఉపాధి ఇస్తోంది.
7. ఒకే విధమైన అనుమతులు పొందిన తొంభైకి పైగా సంస్థలలో మొదటి ప్రతివాది Alembic, మరో రెండింటిని మాత్రమే ఎంచుకున్నారు. ఈ ఎంపిక, Alembic మాటల్లో, చర్యల mala fide స్వభావాన్ని చూపుతుంది (పేరా 13లో ఉపయోగించినట్లు).

United Phosphorus Limited (Mr C U Singh, Senior Counsel) (పేరా 14):

1. ECల గడువును 30 జూన్ 2001కి పొడిగించిన 5 నవంబర్ 1998 సర్క్యులర్‌ను ఎవరూ సవాలు చేయలేదు. MoEF సలహా ఇచ్చినా, చెల్లుబాటయ్యే ECలు లేకుండా యూనిట్లు నడవడానికి రాష్ట్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి అనుమతించిందని ఆ సర్క్యులర్ పేర్కొంది.
2. United Phosphorusకు ప్రస్తుత, విస్తరించిన సామర్థ్యాలకు GPCB నుంచి అవసరమైన ECలన్నీ ఉన్నాయి:
   • 17 జూలై 2003: Phorate, Terbuphose (కలిపి నెలకు 300 MT), Acephate (నెలకు 80 MT)కు EC.
   • 15 ఏప్రిల్ 2008: విస్తరణకు EC. Phorate, Terbuphose నెలకు 300 నుంచి 500 MTకి, Acephate నెలకు 1000 MTకి పెరిగాయి.
   • 10 జనవరి 2020: నెలకు 9546 MT పెరిగిన సామర్థ్యానికి EC.
3. మొదటి ప్రతివాది 17 జూలై 2003 ECకి ముందు 16 జనవరి 2002న జరిగిన ప్రజా విచారణకు హాజరై, ఎలాంటి అభ్యంతరం చెప్పలేదు.
4. NGT ఆదేశం నిలిస్తే అప్పీలుదారుకు కోలుకోలేని నష్టం జరుగుతుంది. అది సుమారు 400 మంది శాశ్వత, కాంట్రాక్టు కార్మికులకు ఉపాధి ఇస్తోంది.
5. సవాలు 1994 నోటిఫికేషన్‌పై చేశారు, అది ఆ యూనిట్‌కు వర్తించదు. ఆ సమయంలో అవసరమైన అనుమతులన్నీ ఉన్నందున అది మినహాయింపు పొందింది:
   • 3 అక్టోబర్ 1992: యూనిట్ ఏర్పాటుకు NOC.
   • 17 నవంబర్ 1995, 2 ఏప్రిల్ 1996: విస్తరణ, అదనపు ఉత్పత్తులకు NOCలు.
   • 27 ఆగస్టు 2009: consolidated consent and authorisation.
   • 25 జూలై 2012: విస్తరణకు NOC.
   • 11 మే 2015, 27 మే 2017: విస్తరించిన కార్యకలాపాలకు consolidated consent and authorisation.

Unique Chemicals Limited (Dr Abhishek Singhvi, Senior Counsel) (పేరా 15):

1. Techi Tagi Tara v Rajendra Singh Bhandari (2018) 11 SCC 734 దృష్ట్యా, ఆ పిటిషన్‌ను విచారించే అధికార పరిధి NGTకి లేదు.
2. 2007 EC, 2002 ECని అధిగమించింది, కాబట్టి ముందటి EC చెల్లుబాటు ప్రశ్న తలెత్తదు. ECలు ఇవి:
   • 23 డిసెంబర్ 2002: bulk drugs, intermediates కోసం నెలకు 78.02 MT సామర్థ్యం.
   • 8 ఆగస్టు 2007: నెలకు 78.02 నుంచి 116.12 MTకి పెంపు.
   • 30 జూన్ 2018: నెలకు 290 MTకి పెంపు. దీనిని 10 ఏప్రిల్ 2019న సవరించి మరిన్ని ఉత్పత్తులకు అనుమతించారు.
3. Goa Foundation v Union of India (2005) 11 SCC 559 (తీర్పులో ముద్రించినట్లు) ప్రకారం, ex post facto clearanceను NGT పక్కన పెట్టలేదు. అక్కడ 14 మే 2002 సర్క్యులర్ కింద 95 పారిశ్రామిక ప్రాజెక్టులకు ex post facto clearanceలు ఇచ్చారు. కాబట్టి మూసివేత ప్రశ్నే రాదు.
4. ex post facto ప్రజా విచారణను 1997 సవరణ ప్రవేశపెట్టింది. దాని చట్టబద్ధతను Lafarge Umiam Mining Pvt Ltd v Union of India (2011) 7 SCC 338 సమర్థించింది.
5. చట్ట ఉల్లంఘన జరిగిన చోట కూడా కోర్టు ఎల్లప్పుడూ మూసివేతకు ఆదేశించలేదు. Electrotherm Ltd v Patel (2016) 9 SCC 300లో విస్తరణ ఇప్పటికే జరిగినందున ప్లాంట్‌ను మూసివేయలేదు.
6. NGT ఆదేశం నిలిస్తే అప్పీలుదారుకు కోలుకోలేని నష్టం జరుగుతుంది. అది సుమారు 400 మంది కార్మికులకు ఉపాధి ఇస్తోంది.
7. ఆ యూనిట్ మినహాయింపు పొందినందున 1994 నోటిఫికేషన్ వర్తించదు. దానికి అవసరమైన అనుమతులన్నీ ఉన్నాయి:
   • 30 సెప్టెంబర్ 1995: air consent order.
   • 9 జనవరి 1996: hazardous waste authorisation.
   • 16 ఏప్రిల్ 1996: water consent order.
   • 15 ఏప్రిల్ 2009: consolidated consent and authorisation, 11 జూన్ 2010, 26 జూన్ 2012న సవరించారు.
   • 30 మే 2011: 400 KW గ్యాస్ ఆధారిత విద్యుత్ ప్లాంట్‌కు consent.
   • 2 నవంబర్ 2013: కొత్త consolidated consent and authorisation.
   • 25 జనవరి 2019, 25 అక్టోబర్ 2019: కొత్త, సవరించిన consentలు.
   Consolidated consent తేదీని తీర్పు ఒక చోట 13 ఏప్రిల్ 2009 అని, మరొక చోట 15 ఏప్రిల్ 2009 అని ఇచ్చింది.

Union of India (Mr ANS Nadkarni, Additional Solicitor General):

1. Sterlite ఆధారంగా, 14 మే 2002 సర్క్యులర్‌ను Environment (Protection) Act, 1986 లోని Section 3 నుంచి గుర్తించవచ్చని ASG వాదించారు. కాబట్టి దానిని NGT కొట్టివేయలేదు (పేరా 19).
2. prior అనే పదం లేదన్న Mr Sibal వాదనను ASG సమర్థించలేదు. 1994 నోటిఫికేషన్ prior ECని కోరిందని ఆయన చెప్పారు (పేరా 22).

ప్రతివాదుల తరఫున

మొదటి, రెండో ప్రతివాదులు (Mr Siddharth Seem, counsel) (పేరా 16):

1. పర్యావరణ న్యాయశాస్త్రంలో ex post facto clearance అనే భావనే లేదు కాబట్టి 14 మే 2002 సర్క్యులర్ చట్టవిరుద్ధం. ఏ ex post facto అనుమతి అయినా శూన్యం. పరిశ్రమ ఆ సర్క్యులర్ ప్రయోజనం పొందకూడదు. ఆయన Common Cause v Union of India (2017) 9 SCC 499 పై ఆధారపడ్డారు.
2. ఆ సర్క్యులర్ తన అధికార మూలాన్ని పేర్కొనదు. అది పర్యావరణాన్ని రక్షించదు లేదా మెరుగుపరచదు, కాబట్టి Environment (Protection) Act, 1986 లోని Section 3 నుంచి దాన్ని గుర్తించలేము. అది నిబంధనల పాటింపును ప్రోత్సహించకుండా, డిఫాల్టర్లు ex post facto clearanceలు పొందడానికి అవకాశం ఇస్తుంది.
3. Central Pollution Control Board CEPI నివేదిక ప్రకారం, అంకలేశ్వర్ చుట్టూ గాలి, నీరు, నేల ప్రమాణాలు దేశంలోనే అత్యంత క్లిష్టమైన వాటిలో ఉన్నాయి.
4. మూసివేతకు ఆదేశించకపోయినా, పర్యావరణ పునరుద్ధరణకు పరిశ్రమలు పరిహారం చెల్లించాలి. అవి ECలు లేకుండా సంవత్సరాల తరబడి సిగ్గు లేకుండా నడిచాయి.

కోర్టు తార్కికం

ఈ తీర్పు Dr Dhananjaya Y Chandrachud, J. రాసిన ఒకే అభిప్రాయం; ధర్మాసనంలోని ఇద్దరు న్యాయమూర్తులు సంతకం చేశారు. పేరా సంఖ్యలు ఆ అభిప్రాయాన్ని అనుసరిస్తాయి. పేరా 17 కేవలం ఇరుపక్షాల వాదనలు పరిశీలనకు వస్తున్నాయని చెబుతుంది.

Dr Dhananjaya Y Chandrachud, J. (ధర్మాసనం తరఫున)

A. సర్క్యులర్‌పై NGT అధికార పరిధి

1. గమనిక (Noted): Environment (Protection) Act, 1986 కింద చేసిన నియమాలు లేదా నిబంధనలను కొట్టివేసే NGT అధికార పరిధిపై సవాలును కోర్టు మొదట తీసుకుంటుంది (పేరా 18).
2. గమనిక (Noted): Tamil Nadu Pollution Control Board v Sterlite Industries (I) Ltd లో అలాంటి నియమాలను లేదా నిబంధనలను NGT కొట్టివేయలేదని Justice Nariman చెప్పారు. ఇది National Green Tribunal Act, 2010 లోని Section 16 నుంచి వస్తుంది. TRAI Act, 1997 లోని Section 14 అప్పీలు అధికారాన్ని అర్థం చేసుకున్న Bharat Sanchar Nigam Limited v Telecom Regulatory Authority of India పై కోర్టు ఆధారపడింది (పేరా 18).
3. గమనిక (Noted): Justice Nariman ఇలా ముగించారు: "the NGT has no general power of judicial review akin to that vested under Article 226" of the Constitution. అంటే రాజ్యాంగంలోని Article 226 కింద హైకోర్టులకు ఉన్నట్లు NGTకి సాధారణ న్యాయసమీక్ష అధికారం లేదు (పేరా 18).
4. గమనిక (Noted): సర్క్యులర్ 1986 చట్టం Section 3 కిందకు వస్తుందని వాదించడానికి Additional Solicitor General Sterlite ను ఉపయోగించారు. పర్యావరణాన్ని రక్షించడానికి, మెరుగుపరచడానికి, కాలుష్యాన్ని నివారించడానికి, నియంత్రించడానికి, తగ్గించడానికి అవసరమని లేదా ఉపయుక్తమని భావించే అన్ని చర్యలు తీసుకునే అధికారాన్ని Section 3(1) కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఇస్తుంది (పేరా 19).
5. గమనిక (Noted): ఈ అంశం కీలకం. సర్క్యులర్ Section 3 చర్య అయితే, దానిని కొట్టివేయడంలో NGT తన అధికార పరిధిని మించినట్లవుతుంది (పేరా 20).
6. తీర్పు (Held): ఆ వాదనను అంగీకరించడంలో స్వాభావిక ఇబ్బంది ఉంది. సర్క్యులర్ Section 3 నుంచి వచ్చిందని Union వాదించలేదు. అది దానిని "purely administrative decision" అని పేర్కొంది (పేరా 20).
7. గమనిక (Noted): ఉద్యోగుల జీవనోపాధి కోల్పోతారన్న కారణంతో ex post facto EC అవకాశం ఇచ్చారని Union అప్పీలు memoలోని ground (iii) చెప్పింది. కఠిన చర్యకు ముందు ఆ సర్క్యులర్ జారీ చేశారని అది చెప్పింది (పేరా 20).
8. గమనిక (Noted): సర్క్యులర్‌ను Section 3 కింద సమర్థించడానికి అప్పీలులో ప్రయత్నం చేయకపోవడం ముఖ్యమైనది. పర్యావరణాన్ని రక్షించడానికి, మెరుగుపరచడానికి, కాలుష్యాన్ని నివారించడానికి, నియంత్రించడానికి, తగ్గించడానికి అవసరమైన లేదా ఉపయుక్తమైన చర్య అయితేనే అది Section 3 కిందకు వస్తుంది (పేరా 21).
9. తీర్పు (Held): సర్క్యులర్ దానికి విరుద్ధంగా చేస్తుంది. EC అవసరాన్ని పాటించడానికి యూనిట్లకు గడువు పొడిగించింది, కోర్టు మాటల్లో, ex post facto clearance అనే భావనను వివరణ లేకుండా ప్రవేశపెట్టింది (పేరా 21).
10. గమనిక (Noted): 1994 నోటిఫికేషన్ 1986 చట్టం, 1986 నియమాల కింద జారీ అయింది. అది కొత్త ప్రాజెక్టులపై, ఉన్న వాటి విస్తరణ లేదా ఆధునికీకరణపై ఆంక్షలు, నిషేధాలు విధిస్తుంది. దాని చర్యలు precautionary principle (హాని ఖచ్చితమని తేలకముందే నివారణకు చర్య తీసుకోవడం) పై ఆధారపడ్డాయి (పేరా 21).
11. తీర్పు (Held): EC లేకుండా పని ప్రారంభించిన డిఫాల్ట్ యూనిట్లు ex post facto clearance ద్వారా ఆ లోపాన్ని సరిదిద్దుకోవడానికి సర్క్యులర్ అనుమతించింది. అది పరిపాలనా నిర్ణయం కాబట్టి Section 3 పరిధికి వెలుపల ఉంది; పర్యావరణాన్ని రక్షించే, మెరుగుపరచే చర్య కాదు (పేరా 21).
12. తీర్పు (Held): ex post facto clearance అనే భావన 1994 నోటిఫికేషన్‌కు ప్రాథమికంగా విరుద్ధం. కారణం (Why): విస్తరణ లేదా కొత్త ప్రాజెక్టు "shall not be undertaken in any part of India unless it has been accorded environmental clearance" అని నోటిఫికేషన్ చెబుతుంది. అంటే EC ఇచ్చే వరకు దేశంలో ఎక్కడా ప్రాజెక్టును చేపట్టకూడదు (పేరా 21).
13. తీర్పు (Held): EC ఇవ్వనిదే ప్రాజెక్టు చేపట్టకూడదని చెప్పే ఆ పదాలకు, ప్రాజెక్టు ప్రారంభించే లేదా విస్తరించే ముందే ECని పొందాలి అనే అర్థం మాత్రమే ఉంటుంది. తప్పనిసరి నిబంధనకు పూర్తి పాటింపు అవసరం (పేరా 21).
14. తీర్పు (Held): prior EC అంటే పని జరిగిన తర్వాత ఆమోదం నిషేధం. సర్క్యులర్ చట్టబద్ధ నోటిఫికేషన్‌కు విరుద్ధం. ex post facto EC ఇస్తే పర్యావరణానికి కలిగే హానిని ఎలా పరిష్కరిస్తారో అది చెప్పదు (పేరా 21).
15. తీర్పు (Held): సర్క్యులర్ 1994 నోటిఫికేషన్‌ను గణనీయంగా మారుస్తుంది. EC పొందనిదే ప్రాజెక్టును ప్రారంభించకూడదు లేదా విస్తరించకూడదు అనే నియమాన్ని అది బలహీనపరుస్తుంది (పేరా 21).
16. తీర్పు (Held): సర్క్యులర్ Section 3 రక్షణ ఉన్న చర్య కాదు. కాబట్టి దాని చట్టబద్ధతను, vires (చెల్లుబాటు)ను పరిశీలించకుండా NGTకి అడ్డంకి లేదు. ఆ సర్క్యులర్ చట్టబద్ధ 1994 నోటిఫికేషన్‌కు విరుద్ధం, చట్టంలో నిలబడదు (పేరా 21).

B. 1994 నోటిఫికేషన్ కింద prior EC అవసరమా?

1. గమనిక (Noted): 1994 నోటిఫికేషన్‌లో prior అనే పదం లేదని, 14 సెప్టెంబర్ 2006 నోటిఫికేషన్ ఆ పదాన్ని వాడిందని Mr Sibal వాదించారు. Additional Solicitor General దీన్ని సమర్థించలేదు; prior EC అవసరమని చెప్పారు (పేరా 22).
2. తీర్పు (Held): Mr Sibal వాదనను కోర్టు అంగీకరించలేదు. కొత్త ప్రాజెక్టు ప్రారంభానికి ముందు లేదా ఉన్న ప్రాజెక్టు విస్తరణ, ఆధునికీకరణకు ముందు prior EC అవసరమని 1994 నోటిఫికేషన్ సందేహానికి తావు లేకుండా చెబుతుంది (పేరా 22).
3. తీర్పు (Held): prior అనే పదం లేకపోవడం వల్ల తేడా లేదు. కారణం (Why): EC ఇవ్వనిదే ప్రాజెక్టు చేపట్టకూడదని చెప్పే పదాలే prior ECని కోరుతున్నాయి (పేరా 22).
4. గమనిక (Noted): Common Cause v Union of India లో Justice Madan B Lokur, గనుల లీజుదారుల వాదనను తిరస్కరించారు. ex post facto EC వచ్చే అవకాశం ఉందంటే EC తప్పనిసరి కాదని, లేదా డిఫాల్ట్‌ను వెనుకటి తేదీ నుంచి క్షమిస్తారని సంకేతమని వారు వాదించారు (పేరా 22).
5. గమనిక (Noted): ECని ఇవ్వడం యాంత్రిక ప్రక్రియ కాదని Common Cause చెప్పింది. పర్యావరణానికి జరిగే హాని దీర్ఘకాలిక ప్రభావం చూపుతుంది కాబట్టి దానికి తగిన శ్రద్ధ, సహేతుక జాగ్రత్త అవసరం (పేరా 22).
6. గమనిక (Noted): విస్తరణ లేదా ఆధునికీకరణ ప్రస్తుత కాలుష్య భారాన్ని మించితే prior EC అవసరమని Common Cause చెప్పింది. గనుల లీజు పునరుద్ధరణకు కూడా prior EC అవసరమని చెప్పిన M.C. Mehta v Union of India, (2004) 12 SCC 118 పై అది ఆధారపడింది (పేరా 22).
7. గమనిక (Noted): Common Cause ఇలా చెప్పింది: "The concept of an ex post facto or a retrospective EC is completely alien to environmental jurisprudence". EC మంజూరైన తేదీ కంటే ముందు అమల్లోకి రాదని అది స్పష్టం చేసింది (పేరా 22).
8. తీర్పు (Held): ex post facto EC అనే భావన పర్యావరణ న్యాయశాస్త్ర ప్రాథమిక సూత్రాలకు విరుద్ధం, 1994 నోటిఫికేషన్‌కు పూర్తిగా వ్యతిరేకం. Common Cause చెప్పినట్లు, అది పర్యావరణానికి హానికరం, కోలుకోలేని క్షీణతకు దారితీయవచ్చు (పేరా 23).
9. కారణం (Why): EC ఇవ్వడానికి ముందు జాగ్రత్తగా ఆలోచించడం, పర్యావరణంపై ప్రతిపాదిత కార్యకలాపం యొక్క సంభావ్య పర్యవసానాల అధ్యయనం నోటిఫికేషన్ కోరుతుంది. నిర్ణయ ప్రక్రియలోని దశలన్నీ పూర్తయ్యాకే ECని ఇవ్వవచ్చు (పేరా 23).
10. గమనిక (Noted): ప్రజా విచారణ, screening, scoping, appraisal ఆ ప్రక్రియలో భాగాలు. పారిశ్రామిక కార్యకలాపం లేదా విస్తరణ యొక్క సంభావ్య ప్రభావాలను తూచి చూసేలా అవి చూస్తాయి (పేరా 23).
11. తీర్పు (Held): ex post facto clearanceని అనుమతిస్తే EC లేకుండా పారిశ్రామిక కార్యకలాపం నడపడాన్ని క్షమించినట్లే. EC లేకుండా పర్యావరణాన్ని కాపాడే షరతులేవీ ఉండవు. చివరికి ECని నిరాకరించినా, అప్పటికే కోలుకోలేని హాని జరిగి ఉంటుంది (పేరా 23).
12. తీర్పు (Held): ఏ విధంగా చూసినా, పర్యావరణ చట్టం ex post facto clearanceని అంగీకరించలేదు. అది precautionary principleకు, sustainable development (భవిష్యత్తుకు హాని కలిగించకుండా ప్రస్తుత అవసరాలు తీర్చే అభివృద్ధి) అవసరానికి విరుద్ధం (పేరా 23).

C. అనుమతులు, ECల రికార్డు

1. గమనిక (Noted): మూడు పరిశ్రమలు సమర్పించిన సామగ్రిని కోర్టు పట్టికలుగా కూర్చింది. Table A permissions, consents, authorisationsను జాబితా చేస్తుంది. Table B ECలను జాబితా చేస్తుంది (పేరా 24).
2. గమనిక (Noted): ఈ స్థితి విచారణ రికార్డులో వెల్లడించిన సామగ్రి ఆధారంగా ఉంది (పేరా 24).
3. గమనిక (Noted), Table A, Alembic, Darshak (API-I): 17 జూలై 1992న Ciprofloxacin (1.25 MT pm), Norfloxacin (2.5 MT pm) తయారీకి యూనిట్ ఏర్పాటుకు GPCB NOC ఇచ్చింది. 11 జూన్ 1997న అదనపు వస్తువులకు NOC ఇచ్చింది. 29 మే 1997న air consent order ఇచ్చింది. 11 జూలై 1997, 12 జూలై 1997, 27 జూలై 1998న అదనపు వస్తువులకు NOCలు ఇచ్చింది. 31 మార్చి 1999న air consent order ఇచ్చింది. 11 అక్టోబర్ 1999న water consent order ఇచ్చింది. 27 సెప్టెంబర్ 2002 నుంచి 23 డిసెంబర్ 2002 మధ్య Air Act, Water Act, Hazardous Waste Rules కింద వివిధ consentలు ఇచ్చింది (పేరా 24).
4. గమనిక (Noted), Table A, Alembic, Nirayu (API-II): 12 జూలై 1984న factory licence, 24 మే 1985న water consent order ఇచ్చారు. 9 అక్టోబర్ 1991న CIMC chloride (2000 kgs pm), Cloxacillin sodium (500 kgs pm)కు site clearance certificate వచ్చింది. 12 మే 1993న Acetone thiosemicarbazone (2 MT pm), 2 Mercapta (5 MT pm), Methoxy orthoxymethyl chloride (0.3 MT pm), Solvent ether (7 MT pm)కు NOC ఇచ్చారు. తర్వాతి నమోదులలో authorisations, consents, NOCలు ఉన్నాయి (ముద్రిత పట్టికలోని అనేక వరుసలలో సంవత్సరం కత్తిరించబడింది), 27 సెప్టెంబర్ 2002 నుంచి 6 జనవరి 2015 మధ్య వివిధ consentలు కూడా ఉన్నాయి (పేరా 24).
5. గమనిక (Noted), Table B, Alembic: API-I 21 జూలై 2001న దరఖాస్తు చేసింది, 30 జనవరి 2002న ప్రజా విచారణ జరిగింది, 1994 నోటిఫికేషన్ కింద 14 మే 2003న 15 MT pm EC వచ్చింది. 2006 నోటిఫికేషన్ కింద రెండు విస్తరణ ECలు వచ్చాయి. మొదటిది, 15 నుంచి 25 MT pm, 16 ఏప్రిల్ 2008న మంజూరైంది (దరఖాస్తు 8 డిసెంబర్ 2006; విచారణ 9 అక్టోబర్ 2007). రెండోది, 25 నుంచి 75 MT pm, 31 జనవరి 2017న మంజూరైంది (దరఖాస్తు 16 సెప్టెంబర్ 2015; విచారణ 12 జూన్ 2015) (పేరా 24).
6. గమనిక (Noted), Table B, Alembic: API-II 20 జూలై 2001న దరఖాస్తు చేసింది, 30 జనవరి 2002న విచారణ జరిగింది, 14 మే 2003న 47 MT pm EC వచ్చింది. 2006 నోటిఫికేషన్ కింద 47 నుంచి 300 MT pmకి విస్తరణకు 20 డిసెంబర్ 2016న EC వచ్చింది (దరఖాస్తు 28 మార్చి 2016; విచారణ 12 జూన్ 2015) (పేరా 24).
7. గమనిక (Noted), Tables A మరియు B, United Phosphorus (unit no 2, plots 3405 మరియు 3406): Gujarat Industrial Development Corporation 31 జనవరి 1992న భూమి ఇచ్చింది. GPCB 9 మార్చి 1992, 3 అక్టోబర్ 1992న NOCలు ఇచ్చింది (Carbendazim, Quinalphos, Paraquat). యూనిట్ 1993లో తయారీ ప్రారంభించింది. విస్తరణకు NOCలు 17 నవంబర్ 1995 (Phorate, Terbuphose, కలిపి 300 MT pm), 2 ఏప్రిల్ 1996 (Acephate, నెలకు 80 MT)న వచ్చాయి. GPCB 27 ఆగస్టు 2009, 11 మే 2015న consolidated consentలు ఇచ్చింది. పట్టికలో సంవత్సరం కత్తిరించబడిన మరొకటి కూడా ఇచ్చింది. 25 జూలై 2012న విస్తరణకు NOC ఇచ్చింది. ECలు: దరఖాస్తు 21 ఆగస్టు 2002, ప్రజా విచారణ 16 జనవరి 2002, మంజూరు 17 జూలై 2003. దరఖాస్తు 20 అక్టోబర్ 2007, మంజూరు 15 ఏప్రిల్ 2008. నెలకు 9546 MT పెరిగిన సామర్థ్యం, 2006 నోటిఫికేషన్ కింద 10 జనవరి 2020న మంజూరు (పేరా 24).
8. గమనిక (Noted), Tables A మరియు B, Unique Chemicals (unit at plot no 5): GPCB 14 ఆగస్టు 1995న NOC, 30 సెప్టెంబర్ 1995న air consent order ఇచ్చింది. 25 డిసెంబర్న (పట్టికలో సంవత్సరం కత్తిరించబడింది) నాలుగు వస్తువులకు NOC ఇచ్చింది (Dichlotofenance sodium 6 MT pm, Nifedipine 2 MT pm, Indolinone 6.9 MT pm, Pefloxacin 3 MT pm). 9 జనవరి 1996న hazardous waste authorisation, 16 ఏప్రిల్ 1996న water consent order ఇచ్చింది. యూనిట్ 24 ఏప్రిల్ 1996న తయారీ ప్రారంభించింది. 15 ఏప్రిల్ 2009, 11 జూన్ 2010, 26 జూన్ 2012, 2 నవంబర్ 2013న consentలు వచ్చాయి. 30 మే 2011న 400 KW విద్యుత్ ప్లాంట్‌కు GPCB NOC ఇచ్చింది. యూనిట్‌కు 1 జూలై 2016న zero liquid discharge unit ధృవీకరణ వచ్చింది. 25 జనవరి 2019, 25 అక్టోబర్ 2019న కొత్త consentలు వచ్చాయి (పేరా 24).
9. గమనిక (Noted), Table B, Unique Chemicals: దరఖాస్తు 30 జూన్ 2001, విచారణ 25 జనవరి (సంవత్సరం పట్టికలో కత్తిరించబడింది), 1994 నోటిఫికేషన్ కింద 23 డిసెంబర్ 2002న 78.02 MT pm EC. 8 ఆగస్టు 2007న 116.12 MT pmకి పెంపు, co-products 103 నుంచి 297 MT pmకి పెంపు, 1.3 MW captive power plantకు EC (2006 నోటిఫికేషన్; ప్రాజెక్టు notified industrial areaలో ఉన్నందున మినహాయింపు). 30 జూన్ 2018న 290 MT pmకి పెంపునకు EC. మరిన్ని ఉత్పత్తులకు 10 ఏప్రిల్ 2019న సవరణ (పేరా 24).
10. తీర్పు (Held): మూడు పరిశ్రమలకూ, 1994 నోటిఫికేషన్ వచ్చిన దాదాపు దశాబ్దం తర్వాతే ECల కోసం దరఖాస్తు చేశారు. ఈలోపే పరిశ్రమలు ఏర్పాటై ఉత్పత్తి ప్రారంభించాయి (పేరా 25).
11. గమనిక (Noted): ప్రతి పరిశ్రమ దరఖాస్తు, మంజూరు తేదీలు పేరా 25లో నమోదయ్యాయి. Unique Chemicals రెండో EC మంజూరు తేదీని అక్కడ 8 ఆగస్టు 2017గా ఇచ్చారు, Table B మాత్రం 8 ఆగస్టు 2007గా ఇస్తుంది (పేరా 25).
12. తీర్పు (Held): 1994 నోటిఫికేషన్ కోరిన ECలను పరిశ్రమలు కార్యకలాపాలు ప్రారంభించడానికి లేదా విస్తరించడానికి ముందు కోరలేదని పత్రాలు చూపిస్తున్నాయి. మూడు పరిశ్రమలూ నోటిఫికేషన్‌ను ధిక్కరిస్తూ నడిచాయి (పేరా 25).
13. తీర్పు (Held): పరిశ్రమలు కొత్త కాలుష్య నియంత్రణ సాంకేతికత, ఇటీవలి GPCB consentలు, zero-discharge ధృవీకరణపై ఆధారపడ్డాయి. ప్రాజెక్టులు ప్రారంభమయ్యే ముందు ECలు పొందని లోపాన్ని ఇవి సరిదిద్దవు (పేరా 26).
14. తీర్పు (Held): ఈ చర్యలు నేటి ప్రమాణాల పాటింపును మాత్రమే నిర్ధారిస్తాయి. అవి గత తప్పులను రద్దు చేయలేవు, ECలు లేకుండా జరిగిన కార్యకలాపం వల్ల కలిగిన నష్టానికి పరిహారం కాలేవు (పేరా 26).

D. వివరణాత్మక నోట్‌లోని Clause 8 మినహాయింపు

1. గమనిక (Noted): వివరణాత్మక నోట్‌లోని Clause 8 వల్ల 1994 నోటిఫికేషన్ తమకు వర్తించదని పరిశ్రమలు వాదించాయి (పేరా 27).
2. గమనిక (Noted): 27 జనవరి 1994కు ముందు అవసరమైన భూమి సేకరించి, రాష్ట్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి NOC సహా సంబంధిత రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అనుమతులన్నీ పొందిన Schedule I ప్రాజెక్టులకు Clause 8 మినహాయింపు ఇస్తుంది. ఉత్పత్తి ప్రారంభించని యూనిట్లు IAAకి తెలియజేయాలి (పేరా 27).
3. తీర్పు (Held): రాష్ట్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి నుంచి NOC మాత్రమే పొందడం సరిపోదు. సంబంధిత రాష్ట్ర అనుమతులన్నీ అవసరం (పేరా 28).
4. గమనిక (Noted): భూసేకరణ తర్వాత రాష్ట్ర స్థాయి అనుమతులన్నీ పొందిన కార్యకలాపాలను ఈ మినహాయింపు రక్షించింది. వాటిలో చాలా వాటికి 27 జనవరి 1994కు ముందే ఉత్పత్తి కూడా ప్రారంభమై ఉంటుంది (పేరా 28).
5. తీర్పు (Held): Clause 8 షరతులను తీర్చినట్లు నిరూపించే భారం పరిశ్రమపై ఉంటుంది. కారణం (Why): precautionary principle అమలుకు 1994 నోటిఫికేషన్ ఒక ముఖ్యమైన సాధనం (పేరా 28).
6. తీర్పు (Held): పర్యావరణాన్ని మార్చాలని లేదా ప్రభావితం చేయాలని కోరే ప్రాజెక్టు ప్రతిపాదకునిపై భారం ఉంటుంది. మినహాయింపు షరతులను నెరవేర్చినట్లు అతడు చూపాలి (పేరా 28).
7. తీర్పు (Held): "An exemption must be construed in its strict sense according to its plain terms". అంటే మినహాయింపును దాని స్పష్టమైన పదాల ప్రకారం కఠినంగా అర్థం చేసుకోవాలి. అప్పట్లో అమల్లో ఉన్న చట్టం ప్రకారం అవసరమైన సంబంధిత రాష్ట్ర అనుమతుల పూర్తి జాబితాను మూడు పరిశ్రమలలో ఏదీ ఇవ్వలేదు (పేరా 28).
8. గమనిక (Noted): కోర్టు ప్రతి పరిశ్రమను విడిగా అంచనా వేస్తుంది (పేరా 29).
9. గమనిక (Noted), Darshak (API-I): 17 జూలై 1992 NOC రెండు ఉత్పత్తులకు సంబంధించింది. అదనపు వస్తువులకు NOC 11 జూన్ 1997న, అంటే 1994 నోటిఫికేషన్ తర్వాత వచ్చింది. కాలుష్య నివారణ చర్యలు అమలు చేస్తే స్థలం ఆమోదయోగ్యమని 1992 NOC చెప్పింది. ఉత్పత్తి ప్రారంభానికి ముందు Water Act, Air Act, Hazardous Waste Rules కింద consentలు పొందాలని కూడా అది చెప్పింది (పేరా 30).
10. తీర్పు (Held): ఈ consentలు, authorisationsను పొందడం mandatory (తప్పనిసరి) ముందస్తు షరతు అని, కేవలం directory కాదని NOC భాష స్పష్టం చేస్తుంది (పేరా 30).
11. తీర్పు (Held): Darshak air authorisation 29 మే 1997, 31 మార్చి 1999న మాత్రమే వచ్చింది. దాని water authorisation 11 అక్టోబర్ 1999న వచ్చింది. 1994 నోటిఫికేషన్‌కు ముందు దానికి Air Act, Water Act, Hazardous Waste Rules కింద consentలు, authorisationలు లేవు. కాబట్టి API-Iకి Clause 8 వర్తించదు (పేరా 30).
12. గమనిక (Noted), Nirayu (API-II): 12 జూలై 1984న factory licence, 24 మే 1985న water consent order ఇచ్చారు, అది anaesthetic Ether తయారీకి మాత్రమే చెల్లుతుంది. 9 అక్టోబర్ 1991న site clearance certificate ఇచ్చారు. 12 మే 1993న NOC, 4 డిసెంబర్ 1995న విస్తరణకు NOC ఇచ్చారు. 12 మే 1993 NOC, API-Iకి ఇచ్చిన 1992 NOCకి అచ్చం అదే పదాలతో ఉంది (పేరా 30).
13. గమనిక (Noted): పేరా 13 Nirayu కొన్ని consentలకు భిన్న తేదీలను ఇస్తుంది (water consent 13 నవంబర్ 1999, hazardous waste authorisation 14 డిసెంబర్ 2001). పేరా 30 ప్రకారం Nirayu hazardous waste authorisation 1 సెప్టెంబర్ 1993న, water consent to operate 12 నవంబర్ 1999న వచ్చాయి. Consolidated consent and authorisation to operate 14 డిసెంబర్ 2010న వచ్చిందని తీర్పులో ముద్రించారు (పేరా 30).
14. తీర్పు (Held): 1994 నోటిఫికేషన్‌కు ముందు అన్ని consentలు, అనుమతులు పొందలేదు. కాబట్టి API-IIకి Clause 8 వర్తించదు (పేరా 30).
15. గమనిక (Noted), United Phosphorus: Gujarat Industrial Development Corporation 31 జనవరి 1992న భూమి ఇచ్చింది. GPCB 9 మార్చి 1992, 3 అక్టోబర్ 1992న NOCలు ఇచ్చింది. యూనిట్ 1993లో తయారీ ప్రారంభించింది. పేరా 31లో ముద్రించినట్లు 3 అక్టోబర్ 1993 తేదీ ఉన్న NOC, ఉత్పత్తి ప్రారంభానికి ముందు consentలు పొందాలని కూడా చెప్పింది (పేరా 31).
16. తీర్పు (Held): United Phosphorus తన authorisationలను ఎప్పుడు పొందిందో వెల్లడించలేదు. అది Air Act, Water Act, Hazardous Waste Rules, 2008 కింద 27 ఆగస్టు 2009న ఇచ్చిన consolidated consent and authorisationను దాఖలు చేసింది. దాని వెల్లడింపులు స్పష్టంగా అసంపూర్ణం (పేరా 31).
17. తీర్పు (Held): 1994 నోటిఫికేషన్‌కు ముందు GPCB NOC సహా సంబంధిత రాష్ట్ర అనుమతులన్నీ పొందినట్లు ఏదీ చూపదు. కాబట్టి United Phosphorusకు Clause 8 ప్రయోజనం లభించదు (పేరా 31).
18. తీర్పు (Held): Unique Chemicals తన NOCని 14 ఆగస్టు 1995న పొందింది. దాని అనుమతులన్నీ 1994 నోటిఫికేషన్ తర్వాత వచ్చాయి. అది మినహాయింపునకు అర్హం కాదు (పేరా 32).
19. తీర్పు (Held): GPCB నుంచి consentలు, authorisationలను సకాలంలో పొందే బాధ్యతలో పరిశ్రమలు ఘోరంగా విఫలమయ్యాయి (పేరా 33).
20. గమనిక (Noted): రాష్ట్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి అనుమతి పొందడం, 1994 విధానం కింద EC పొందడం వేర్వేరు (పేరా 33).
21. గమనిక (Noted): మండలి ఇచ్చే consent order పరిశ్రమను నిర్దేశిత ఉద్గార ప్రమాణాల పరిధిలో నడపడానికి అనుమతిస్తుంది. కార్యకలాపం వల్ల పర్యావరణంపై, పరిసరాలపై పడే సామాజిక వ్యయాన్ని, ప్రభావాన్ని అది పరిగణించదు (పేరా 33).
22. గమనిక (Noted): 1994 నోటిఫికేషన్‌లోని దశలన్నీ పాటించినప్పుడే పర్యావరణ ప్రభావంపై సమగ్ర విశ్లేషణ జరుగుతుంది. ప్రజా విచారణ, screening, scoping, appraisal ఉద్దేశం ఆలోచనాత్మక నిర్ణయాలను ప్రోత్సహించడం, పర్యావరణ ఆందోళనలను కాపాడటం (పేరా 33).
23. గమనిక (Noted): అభివృద్ధిని పర్యావరణ దృష్టితో హేతుబద్ధంగా చూడాలి. పర్యావరణ నిబంధనల పాటింపు అభివృద్ధికి అడ్డంకి కాదు. అది sustainable development, inter-generational equity (ఈ పదాన్ని కోర్టు ఇక్కడ నిర్వచించకుండా వాడింది) వైపు చర్య (పేరా 33).
24. తీర్పు (Held): Clause 8 మినహాయింపునకు ఆ మూడు పరిశ్రమలలో ఏదీ అర్హం కాదు (పేరా 34).

E. డిఫాల్ట్ యొక్క పర్యవసానం

1. గమనిక (Noted): ECలు పొందకపోవడం యొక్క పర్యవసానాన్ని కోర్టు ఇప్పుడు నిర్ణయించాలి: Alembic 14 మే 2003 వరకు, United Phosphorus 17 జూలై 2003 వరకు, Unique Chemicals 23 డిసెంబర్ 2002 వరకు (పేరా 35).
2. తీర్పు (Held): చెల్లుబాటయ్యే EC లేకుండా ఫ్యాక్టరీలను నడపడం వల్ల ఆ ప్రాంతంలోని పర్యావరణం, ecology, biodiversityపై ప్రతికూల ప్రభావం పడి ఉంటుంది (పేరా 35).
3. గమనిక (Noted): Central Pollution Control Board 2009-2010 CEPI నివేదిక 88 ప్రదేశాలను వివరిస్తుంది. అంకలేశ్వర్‌లో కాలుష్యం క్లిష్ట స్థాయిలో ఉంది. 2011 Interim Assessment కూడా అలాంటి గణాంకాలను చూపింది. 2013, 2018 CEPI స్కోర్లు కూడా గణనీయంగా ఎక్కువ (పేరా 35).
4. తీర్పు (Held): పారిశ్రామిక యూనిట్లు నియంత్రణ లేకుండా, చట్టాన్ని ధిక్కరిస్తూ నడిచాయని ఇది సూచిస్తుంది. కొంత నష్టం తిరిగి సరిచేయలేనిది, కానీ కొంత నష్టాన్ని రక్షణ, conservation చర్యల ద్వారా సరిదిద్దవచ్చు (పేరా 35).
5. గమనిక (Noted): మూడు పరిశ్రమలలో ప్రతిదాని వల్ల కలిగిన నష్టం ఖచ్చితంగా ఎంతో లెక్కించలేము. పునరుద్ధరణ స్థాయిని నిర్ణయించడంలో కోర్టు అనేక పరిస్థితులను పరిగణిస్తుంది (పేరా 36).
6. గమనిక (Noted), మొదటిది: మూడు పరిశ్రమలూ ECలు పొందాయి, అయితే 1994 నోటిఫికేషన్, ఉత్పత్తి ప్రారంభం తర్వాత చాలా సంవత్సరాలకు (పేరా 36).
7. గమనిక (Noted), రెండోది: ఆ ECల తర్వాత, మూడూ సామర్థ్య విస్తరణకు అప్పుడప్పుడు ECలు పొందాయి (పేరా 36).
8. గమనిక (Noted), మూడోది: MoEF 5 నవంబర్ 1998 సర్క్యులర్ 31 మార్చి 1999 వరకు దరఖాస్తులకు అనుమతించింది, దానిని 30 జూన్ 2001 వరకు పొడిగించారు. 14 మే 2002న పెట్టుబడికి తగిన డిపాజిట్‌తో గడువును 31 మార్చి 2003 వరకు పొడిగించారు. ఈ సర్క్యులర్లు Goa Foundation (I) v Union of India లో కోర్టు దృష్టికి వచ్చాయి (పేరా 36).
9. గమనిక (Noted), నాలుగోది: Lafarge Umiam Mining Private Limited v Union of India లో ముగ్గురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం, ఆ కేసు వాస్తవాల ఆధారంగా మేఘాలయలో సున్నపురాయి గనులకు ex post facto clearanceలను సమర్థించింది (పేరా 36).
10. గమనిక (Noted): భూమి స్వభావాన్ని దాచడం వల్ల, MoEF మనసు పెట్టకపోవడం వల్ల clearanceలు చెల్లకుండా పోయాయా అని Lafarge పరిశీలించింది. స్థానిక గిరిజనులు నిర్ణయ ప్రక్రియలో పాల్గొన్నందున, MoEF తగిన శ్రద్ధ (due diligence) పద్ధతిని అనుసరించినందున కోర్టు వాటిని సమర్థించింది (పేరా 36).
11. గమనిక (Noted): Lafarge లో Chief Justice Kapadia, పర్యావరణ అంశాలకు constitutional doctrine of proportionalityను judicial review (ఒక నిర్ణయం చట్టబద్ధమో కాదో పరీక్షించే కోర్టు అధికారం) పరిధిలో వర్తింపజేయాల్సిన సమయం వచ్చిందని చెప్పారు. సమతుల్యతలో విధాన ఎంపికలు ఉండవచ్చు కాబట్టి, నిర్ణయాలను merits ఆధారంగా కాక judicial review సూత్రాలపై పరీక్షించాలని ఆయన చెప్పారు. కోర్టు నాలుగు ప్రశ్నలు అడుగుతుంది: సంబంధిత అంశాలన్నీ పరిగణించారా, సంబంధం లేని అంశాలు నిర్ణయాన్ని ప్రభావితం చేశాయా, అది శాసన విధానానికి అనుగుణంగా ఉందా, అది sustainable developmentకు అనుగుణంగా ఉందా. కోర్టు నిర్ణయ ప్రక్రియను సమీక్షిస్తుంది. ప్రక్రియ న్యాయంగా, పూర్తి సమాచారంతో ఉన్నప్పుడు మాత్రమే నిర్ణయం తీసుకున్నవారికి margin of appreciation వర్తిస్తుంది (పేరా 36).
12. గమనిక (Noted): Electrotherm (India) Limited v Patel Vipulkumar Ramjibhai లో ముగ్గురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం, Justice Uday Umesh Lalit ద్వారా, ప్రజా విచారణ లేకుండా ఇచ్చిన విస్తరణ ECని పరిశీలించింది (పేరా 37).
13. గమనిక (Noted): ప్రజా సంప్రదింపుల నుంచి మినహాయింపునిచ్చే నిర్ణయం సరైన సూత్రాలపై ఆధారపడలేదని, చెల్లనిది, సరికానిదని Electrotherm చెప్పింది (పేరా 37).
14. గమనిక (Noted): Electrotherm లో ప్లాంట్ అప్పటికే విస్తరించింది, CPCB సిఫారసులు చాలావరకు పాటించారు. కోర్టు ప్లాంట్‌ను మూసివేయలేదు. ప్రజా విచారణ నుంచి మినహాయింపును మాత్రమే పక్కన పెట్టి, విషయాన్ని వెనక్కి పంపింది (పేరా 37).
15. గమనిక (Noted): Electrotherm లో కోర్టు ప్రజా విచారణను pre-decisional నుంచి post-decisionalగా మార్చింది. విచారణ విస్తరణకు వ్యతిరేకంగా వస్తే, అధికారులు కార్యకలాపాన్ని ముందటి EC స్థాయికి తగ్గించాలి. విస్తరణకు అనుకూలంగా వస్తే EC పూర్తిగా అమల్లో ఉంటుంది. విచారణను మూడు నెలలలోపు నిర్వహించాలి (పేరా 37).
16. గమనిక (Noted): ఈ తీర్పులను అనుసరిస్తూ, ప్రతి పరిశ్రమ తర్వాత విస్తరణకు సవరించిన ECలతో సహా ECలు పొందిందని కోర్టు గమనిస్తుంది. ఆ ECలు 14 మే 2003 (Alembic), 17 జూలై 2003 (United Phosphorus), 23 డిసెంబర్ 2002 (Unique Chemicals) నుంచి అమల్లో ఉన్నాయి (పేరా 38).
17. గమనిక (Noted): మూడు యూనిట్లూ మౌలిక సదుపాయాల్లో పెట్టుబడులు పెట్టాయి, గణనీయ సంఖ్యలో కార్మికులకు ఉపాధి ఇస్తున్నాయి (పేరా 38).
18. తీర్పు (Held): కోర్టు సమతుల్య వైఖరి తీసుకోవాలి. మూసివేతకు ఆదేశించకుండానే, ECలు లేకుండా నడిచినందుకు పరిశ్రమలను బాధ్యులను చేయాలి (పేరా 39).
19. తీర్పు (Held): ECలను రద్దు చేసి యూనిట్లను మూసివేయాలనే NGT ఆదేశాలు proportionality సూత్రానికి అనుగుణంగా లేవు (పేరా 39).
20. తీర్పు (Held): యూనిట్ల వల్ల జరిగిన పర్యావరణ క్షీణతను కోర్టు విస్మరించలేదు. అవి ECల చట్టబద్ధ వ్యవస్థను తప్పించుకున్నాయి, బాధ్యత నుంచి తప్పించుకోలేవు. కట్టుబడి ఉండాల్సిన చట్టబద్ధ వ్యవస్థను ధిక్కరించినందుకు జరిమానాలు విధించాలి (పేరా 39).
21. తీర్పు (Held): NGT ఆదేశాలకు బదులుగా, మూడు పరిశ్రమలలో ప్రతిదీ GPCBకి ₹10 కోట్ల పరిహారం జమ చేయాలి. ఆ మొత్తాన్ని పారిశ్రామిక ప్రాంతంలో పర్యావరణాన్ని మెరుగుపరచడానికి పునరుద్ధరణ, నివారణ చర్యలకు ఉపయోగించాలి (పేరా 39).
22. తీర్పు (Held): ECల రద్దు, మూసివేత అవసరం లేదని తేల్చినా, precautionary principle కింద పర్యావరణ పరిరక్షణలో భాగంగా పరిహారాన్ని ఆదేశిస్తున్నారు. ఈ ఆదేశాలు రాజ్యాంగంలోని Article 142 కింద జారీ చేశారు (పేరా 39).
23. తీర్పు (Held): ఈ డిపాజిట్ NGT ఆదేశించిన మొత్తానికి అదనం. డిపాజిట్‌కు లోబడి, అప్పీళ్లు అనుమతించబడ్డాయి; తీర్పు విభాగంలో చెప్పిన మేరకు NGT తీర్పు, review ఉత్తర్వు పక్కన పెట్టబడ్డాయి (పేరా 39).

Authorities

• Tamil Nadu Pollution Control Board v Sterlite Industries (I) Ltd (Civil Appeal nos 4763-4764 of 2013): అనుసరించారు. NGT Act Section 16 కింద, 1986 చట్టం కింద నియమాలను లేదా నిబంధనలను NGT కొట్టివేయలేదు. Article 226 కింద హైకోర్టులకు ఉన్నట్లు NGTకి సాధారణ న్యాయసమీక్ష అధికారం లేదని Nariman, J. చెప్పారు (పేరా 18).
• Bharat Sanchar Nigam Limited v Telecom Regulatory Authority of India ((2014) 3 SCC 222): TRAI Act, 1997 లోని Section 14 అప్పీలు అధికారంపై Sterlite లో ఆధారపడ్డారు (పేరా 18).
• Techi Tagi Tara v Rajendra Singh Bhandari ((2018) 11 SCC 734): NGT అధికార పరిధిపై Unique Chemicals ప్రస్తావించింది. కోర్టు దీనిని విడిగా చర్చించలేదు (పేరా 15).
• Common Cause v Union of India ((2017) 9 SCC 499): అనుసరించారు. ex post facto లేదా retrospective EC పర్యావరణ న్యాయశాస్త్రానికి పరాయిదని Lokur, J. చెప్పారు. మొదటి, రెండో ప్రతివాదులు దీనిపై ఆధారపడ్డారు (పేరాలు 16, 22, 23).
• M.C. Mehta v Union of India ((2004) 12 SCC 118): Common Cause లో ఉటంకించారు. గనుల లీజు పునరుద్ధరణకు కూడా prior EC అవసరం (పేరా 22).
• Goa Foundation v Union of India ((2005) 11 SCC 559, ముద్రించినట్లు): సర్క్యులర్ కింద 95 ప్రాజెక్టులకు ex post facto clearanceలు వచ్చాయనే అంశానికి Unique Chemicals ప్రస్తావించింది. ఆ సర్క్యులర్లు అక్కడ కోర్టు దృష్టికి వచ్చాయని కోర్టు గమనించింది (పేరాలు 15, 36).
• Lafarge Umiam Mining Pvt Ltd v Union of India ((2011) 7 SCC 338): ex post facto ప్రజా విచారణను సమర్థించిందని Unique Chemicals ప్రస్తావించింది. మేఘాలయ సున్నపురాయి గనుల ex post facto clearanceలను దాని వాస్తవాల ఆధారంగా సమర్థించిందని, పర్యావరణ నిర్ణయాలకు proportionalityని వర్తింపజేసిందని కోర్టు గమనించింది (పేరాలు 15, 36).
• Electrotherm (India) Limited v Patel Vipulkumar Ramjibhai ((2016) 9 SCC 300): విస్తరణ తర్వాత ప్లాంట్‌ను మూసివేయలేదు; ప్రజా విచారణను post-decisionalగా మార్చారు (పేరాలు 15, 37).

ప్రస్తావించిన నిబంధనలు

• Section 3, Environment (Protection) Act, 1986: పర్యావరణాన్ని రక్షించడానికి, మెరుగుపరచడానికి, కాలుష్యాన్ని నివారించడానికి, నియంత్రించడానికి, తగ్గించడానికి అవసరమని లేదా ఉపయుక్తమని భావించే అన్ని చర్యలను కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకోవచ్చు. సర్క్యులర్ అలాంటి చర్య కాదని కోర్టు చెప్పింది (పేరాలు 19-21).
• Rule 5(3)(d), Environment (Protection) Rules, 1986: Section 3తో కలిపి 1994 నోటిఫికేషన్ జారీ అయిన నియమం (పేరా 6).
• 27 జనవరి 1994 EIA నోటిఫికేషన్: Schedule I లోని కొత్త ప్రాజెక్టులకు, విస్తరణ లేదా ఆధునికీకరణకు prior EC తప్పనిసరి (పేరాలు 2, 6, 7, 21, 22).
• Schedule I, Entry 8: bulk drugs, pharmaceuticals తయారీ పరిశ్రమలను కవర్ చేస్తుంది (పేరా 7).
• నోటిఫికేషన్‌లోని Clause 3(a): పర్యావరణ, సైట్ అనుమతులు వచ్చే వరకు ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన ఏ నిర్మాణ పనులూ ప్రారంభించకూడదు (పేరా 7).
• వివరణాత్మక నోట్‌లోని Clause 4: పెద్ద ఎత్తున స్థానభ్రంశం లేదా తీవ్ర పర్యావరణ ప్రభావాలు ఉన్న ప్రాజెక్టులకు ప్రజా విచారణ పిలిచే విచక్షణను ఇస్తుంది (పేరా 13).
• వివరణాత్మక నోట్‌లోని Clause 8: 27 జనవరి 1994కు ముందు భూమి సేకరించి, రాష్ట్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి NOC సహా రాష్ట్ర అనుమతులన్నీ పొందిన ప్రాజెక్టులకు మినహాయింపు ఇస్తుంది (పేరాలు 13, 27, 28).
• 10 ఏప్రిల్ 1997 సవరణ: ముప్పై వర్గాలకు ప్రజా విచారణను తప్పనిసరి చేసింది (పేరా 8).
• 14 సెప్టెంబర్ 2006 EIA నోటిఫికేషన్: prior EC అవసరాన్ని పేర్కొంటుంది (పేరాలు 13, 22, 24).
• Article 226: హైకోర్టు రిట్ అధికారం; గుజరాత్‌లో పిటిషన్ దీని కింద దాఖలైంది. Sterlite లో కూడా ప్రస్తావించారు (పేరాలు 11, 18).
• Article 142: సంపూర్ణ న్యాయం చేసే సుప్రీంకోర్టు అధికారం; పరిహారాన్ని దీని కింద ఆదేశించారు (పేరా 39).
• Section 16, National Green Tribunal Act, 2010: Sterlite లో చర్చించిన NGT అప్పీలు అధికార పరిధి (పేరా 18).
• Section 14, Telecom Regulatory Authority of India Act, 1997: Bharat Sanchar Nigam Limited v Telecom Regulatory Authority of India లో అర్థం చేసుకున్న అప్పీలు అధికారం (పేరా 18).
• Air (Prevention and Control of Pollution) Act, 1981. Water (Prevention and Control of Pollution) Act, 1974. Hazardous Waste (Management and Handling) Rules, 1989: GPCB నుంచి అవసరమైన consentలు, authorisationలు (పేరాలు 13, 24, 30, 31). పేరా 31 2008 Rulesను కూడా పేర్కొంది.

తీర్పు

1. ECలను రద్దు చేసి పరిశ్రమలను మూసివేయాలన్న NGT ఆదేశం సమర్థించబడలేదు. ECల రద్దు, పరిశ్రమల మూసివేతకు ఆదేశించిన మేరకు NGT 8 జనవరి 2016 తీర్పు పక్కన పెట్టబడింది (పేరా 39).
2. 17 మే 2016 నాటి review ఉత్తర్వు కూడా పక్కన పెట్టబడింది (పేరా 39).
3. Alembic Pharmaceuticals Limited, United Phosphorous Limited, Unique Chemicals Limited ఒక్కొక్కటీ ₹10 కోట్ల పరిహారాన్ని, ధృవీకరించిన తీర్పు నకలు అందిన నాలుగు నెలలలోపు GPCBకి జమ చేయాలి (పేరా 39).
4. పరిశ్రమలు పనిచేసే పారిశ్రామిక ప్రాంతంలో పర్యావరణ నాణ్యతను మెరుగుపరచడానికి పునరుద్ధరణ, నివారణ చర్యలకు GPCB ఆ మొత్తాన్ని ఉపయోగించాలి (పేరా 39).
5. ఈ డిపాజిట్ NGT ఆదేశించిన మొత్తానికి అదనం (పేరా 39).
6. ఈ ఆదేశాలు రాజ్యాంగంలోని Article 142 కింద జారీ చేశారు, అప్పీళ్లు డిపాజిట్‌కు లోబడి అనుమతించబడ్డాయి (పేరా 39).
7. పెండింగ్ దరఖాస్తులు ఏవైనా ఉంటే వాటిని పరిష్కరించినట్లుగా భావించాలి (పేరా 39).
8. ఖర్చులపై ఎలాంటి ఉత్తర్వు తీర్పులో నమోదు కాలేదు.

న్యాయసూత్రం / Ratio

27 జనవరి 1994 EIA నోటిఫికేషన్ prior ECని కోరినప్పుడు, ఒక సర్క్యులర్ ex post facto ECని అనుమతించలేదు. EC ఇవ్వనిదే ప్రాజెక్టు చేపట్టకూడదనే నోటిఫికేషన్ పదజాలం prior ECని తప్పనిసరి చేస్తుంది. 14 మే 2002 సర్క్యులర్ Section 3 చర్య కాదు, దానిని NGT పరిశీలించవచ్చు. Clause 8 వంటి మినహాయింపును కఠినంగా చదవాలి, పరిశ్రమే దానిని నిరూపించాలి. చట్టవిరుద్ధ కార్యకలాపానికి మూసివేత కాక అనుపాత పరిహారంతో స్పందించాలి. ముఖ్య తీర్పు: "environment law cannot countenance the notion of an ex post facto clearance" (పేరా 23). అంటే పర్యావరణ చట్టం ex post facto clearance అనే భావనను సహించదు.

విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ

తీర్పు పాఠం ఆధారంగా విశ్లేషణ.

పరిహారం మొత్తానికి చెప్పిన పద్ధతి లేదు. ప్రతి పరిశ్రమ కలిగించిన ఖచ్చితమైన నష్టాన్ని లెక్కించలేమని కోర్టు చెబుతుంది (పేరా 36). అయినా మూడు పరిశ్రమలలో ప్రతిదానికీ ₹10 కోట్లు నిర్ణయించింది (పేరా 39). మూడింటికీ ఒకే మొత్తం ఎందుకో తీర్పు వివరించదు. పట్టికలలో కనిపించే యూనిట్ల భిన్న సామర్థ్యాలకు ఆ మొత్తాన్ని అది అనుసంధానించదు (పేరా 24).

ఇతర యూనిట్లపై ప్రభావం చెప్పలేదు. అదే సర్క్యులర్ కింద 95 ప్రాజెక్టులకు ex post facto clearanceలు వచ్చాయని Unique Chemicals చెప్పింది (పేరా 15). ఆ సర్క్యులర్లు Goa Foundation లో వచ్చాయని కోర్టు గమనిస్తుంది (పేరా 36). ఈ తీర్పు తర్వాత ఆ సర్క్యులర్ కింద ఇచ్చిన ఇతర clearanceలు నిలుస్తాయా, పడిపోతాయా అని తీర్పు చెప్పదు.

అధికార పరిధి తీర్పు, Union తన వాదనను ఎలా చెప్పిందనే దానిపై ఆధారపడింది. Union Section 3ను వాదించలేదు, సర్క్యులర్ Section 3 చర్య కాదు కాబట్టి NGTకి అడ్డంకి లేదని కోర్టు తేల్చింది (పేరాలు 20, 21). సర్క్యులర్‌ను Section 3 చర్యగా వాదిస్తే ఏమవుతుందో తీర్పు చెప్పదు. Techi Tagi Tara ఆధారిత వాదనను అది విడిగా పరిష్కరించదు (పేరా 15).

కొన్ని వాదనలు నమోదయ్యాయి, కానీ విడిగా సమాధానం ఇవ్వలేదు. వివాదం academic అనే వాదనను (పేరా 13), తొంభైకి పైగా యూనిట్లలో మూడింటినే ఎంచుకున్నందున సవాలు mala fide అనే వాదనను (పేరా 13) తీర్పు నమోదు చేస్తుంది. తార్కికం ఈ రెండింటినీ పేరు పెట్టి పరిష్కరించదు.

ప్రాముఖ్యత

• ఈ కేసు Common Causeని 1994 నోటిఫికేషన్‌కు, MoEF సొంత సర్క్యులర్‌కు వర్తింపజేస్తుంది. ECని ప్రాజెక్టుకు ముందే పొందాలి, తర్వాత కాదని ఇది నిర్ధారిస్తుంది (పేరాలు 21-23).
• ex post facto clearance precautionary principleకి, sustainable developmentకి విరుద్ధమని ఇది చెబుతుంది (పేరా 23).
• రాష్ట్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి consentలకు, ECకి మధ్య గీత గీస్తుంది. Consentలు ఉద్గార ప్రమాణాల పరిధిలో నడవడానికి అనుమతిస్తాయి, కానీ విస్తృత పర్యావరణ ప్రభావాన్ని EC ప్రక్రియ మాత్రమే తూచి చూస్తుంది (పేరా 33).
• మూసివేతను తిరస్కరిస్తూనే restitutionను కోరడానికి ఇది proportionalityని వర్తింపజేస్తుంది. జీవనోపాధిని, పెట్టుబడిని పర్యావరణ హానితో కోర్టు ఎలా సమతుల్యం చేస్తుందో ఇది చూపుతుంది (పేరాలు 36-39).
• తర్వాత వచ్చిన ECలు, సాంకేతిక మెరుగుదలలు, zero-discharge ధృవీకరణలు గతంలో ECని పొందని లోపాన్ని సరిదిద్దవని ఇది చూపుతుంది (పేరా 26).

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు

• ముందు నియమం: 1994 నోటిఫికేషన్ కింద prior EC తప్పనిసరి, prior అనే పదం లేకపోయినా. EC ఇవ్వనిదే ప్రాజెక్టు చేపట్టకూడదనే పదజాలం ఆ అర్థాన్ని ఇస్తుంది (పేరా 22).
• ఉచ్చు: 14 మే 2002 సర్క్యులర్ చెల్లదని తీర్పు చెప్పారు, కానీ ECలను రద్దు చేయలేదు, యూనిట్లను మూసివేయలేదు. Article 142 కింద ఒక్కొక్కదానికి ₹10 కోట్ల పరిహారాన్ని కోర్టు ప్రత్యామ్నాయంగా విధించింది (పేరా 39).
• అధికార పరిధి: 1986 చట్టం కింద నియమాలను లేదా నిబంధనలను NGT కొట్టివేయలేదని Sterlite చెబుతుంది. Union ఈ సర్క్యులర్‌ను కేవలం పరిపాలనా నిర్ణయంగా వాదించినందున, అది Section 3 చర్య కానందున NGT దానిని పరిశీలించగలిగింది (పేరాలు 18-21).
• Clause 8 మినహాయింపు: 27 జనవరి 1994కు ముందు SPCB NOC మాత్రమే కాక, సంబంధిత రాష్ట్ర అనుమతులన్నీ అవసరమయ్యాయి. భారం పరిశ్రమపై ఉంటుంది, మినహాయింపును కఠినంగా చదవాలి (పేరా 28).
• Consent, clearance తేడా: రాష్ట్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి consent order EC కాదు (పేరా 33).
• అనుసంధానించాల్సిన కేసులు: ex post facto ECకి Common Cause (2017); పనిచేస్తున్న ప్లాంట్లను మూసివేయకపోవడానికి Lafarge (2011), Electrotherm (2016); NGT అధికార పరిధికి Sterlite (పేరాలు 18, 22, 36, 37).
• సంఖ్యలు: NGT ప్రతి యూనిట్‌కు ₹10 లక్షల పరిహారాన్ని ఆదేశించింది (పేరా 4). సుప్రీంకోర్టు ప్రతి పరిశ్రమపై ₹10 కోట్లు అదనంగా విధించింది, నాలుగు నెలలలోపు GPCBకి చెల్లించాలి (పేరా 39).

ఈ పేజీ తీర్పు పూర్తి పాఠం ఆధారంగా తయారు చేయబడింది.