Niranjan Shankar Golikari v. Century Spinning and Mfg. Co. Ltd. (నిరంజన్ శంకర్ గోలికరి వర్సెస్ సెంచరీ స్పిన్నింగ్ అండ్ మాన్యుఫాక్చరింగ్ కంపెనీ)

ఒక కంపెనీ తన Shift Supervisor కు ఐదేళ్ల ఒప్పందం కింద tyre cord yarn రహస్య ప్రక్రియలో శిక్షణ ఇచ్చింది. రెండేళ్లలోపే అతడు ఎక్కువ జీతానికి ఒక ప్రత్యర్థి సంస్థలో చేరాడు. ఐదేళ్లు ముగిసే వరకు ఇతరుల కోసం ఇలాంటి పని చేయకుండా అతన్ని ఆపిన injunction (ఏదైనా చేయమని లేదా చేయవద్దని కోర్టు ఇచ్చే ఆదేశం)ను సుప్రీంకోర్టు సమర్థించింది.

త్వరిత పునశ్చరణ

పక్షకారులు

Niranjan Shankar Golikari — అప్పీలుదారు (దావాలో ప్రతివాది); ప్రతివాద సంస్థ tyre cord విభాగంలో Shift Supervisor, తర్వాత ప్రత్యర్థి సంస్థలో చేరినవాడు.

The Century Spinning and Mfg. Co. Ltd. — ప్రతివాది (దావాలో వాది); Kalyan లోని Century Rayon అనే ప్లాంట్‌లో tyre cord yarn తయారు చేసే కంపెనీ.

Algemene Kunstzijde Unie of Holland (AKU), Vereinigte Clanzstoff Fabrikan AG of West Germany (VCF) — దావాలో పక్షకారులు కాదు; ప్రతివాదికి సాంకేతిక know-how బదిలీ చేయడానికి అంగీకరించిన విదేశీ సహకారులు.

Rajasthan Rayon Company at Kotah — దావాలో పక్షకారు కాదు; అప్పీలుదారుకు ఉద్యోగం ఇచ్చిన, tyre cord yarn తయారు చేసే ప్రత్యర్థి సంస్థ.

విచారణ చరిత్ర

1. ప్రతివాది Kalyan లోని కోర్టులో దావా వేసింది. అప్పీలుదారుపై 1968 మార్చి 15 వరకు injunction కోరింది. ఒప్పందంలోని clause 17 కింద damages (ధన పరిహారం)గా Rs. 2410 కోరింది. సమాచారం, పత్రాలు, trade secrets, know-how బయటపెట్టకుండా perpetual injunction (కాలపరిమితి లేని తుది ఆదేశం) కూడా కోరింది.
2. ప్రతివాది కింది అంశాలను నిరూపించిందని Trial Court తీర్పు చెప్పింది:
   • tyre cord yarn తయారీ, spinning machines నడపడంపై AKU ఇచ్చిన శిక్షణను అప్పీలుదారు ఉపయోగించుకున్నాడు, వాటి know-how, రహస్యాలు, పద్ధతులు, సమాచారంతో పరిచయం పొందాడు;
   • అతని విధులు కేవలం కార్మికులను పర్యవేక్షించడం లేదా ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసాలను నివేదించడం మాత్రమే కాదు;
   • ఒప్పందం చెల్లనిదీ, అమలు చేయలేనిదీ కాదు;
   • అతడు ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించాడు;
   • ప్రతివాది నష్టం, ఇబ్బంది పొందింది; clause 17 కింద damages కు అర్హురాలు;
   • ప్రతివాది injunction కు అర్హురాలు.
3. Trial Court అప్పీలుదారుపై injunction మంజూరు చేసింది. ఆ కాలంలో, ఆ తర్వాత కూడా, continuous spinning process ద్వారా తయారయ్యే tyre cord yarn రహస్యాలు, ప్రక్రియలు, సమాచారాన్ని బయటపెట్టకుండా కూడా అతన్ని నిషేధించింది.
4. injunction అతన్ని కేవలం Shift Supervisor గా, లేదా దాదాపు అవే విధులున్న పదవిలో, continuous spinning process ద్వారా tyre cord yarn తయారు చేసే సంస్థలో పనిచేయకుండా మాత్రమే ఆపిందని సుప్రీంకోర్టు నమోదు చేసింది. అది ఒప్పంద కాలానికి, భారతదేశంలోని సంస్థలకు పరిమితమైంది.
5. అప్పీలుదారు Maharashtra హైకోర్టుకు అప్పీలు చేశాడు (First Appeal No. 526 of 1965). ఆ అప్పీలులో undue influence (అధికార స్థానాన్ని దుర్వినియోగం చేయడం), coercion (బెదిరించి సమ్మతి పొందడం) అనే తన వాదనను వదులుకున్నాడు.
6. హైకోర్టు Trial Court తో ఏకీభవించి, 1966 ఏప్రిల్ 28 నాటి తీర్పు, ఉత్తర్వుతో injunction ను ధృవీకరించింది.
7. అప్పీలుదారు special leave తో సుప్రీంకోర్టుకు వచ్చాడు (Civil Appeal No. 2103 of 1966). సుప్రీంకోర్టు 1967 జనవరి 17న అప్పీలును ఖర్చులతో కొట్టివేసింది.

వాస్తవాలు

1. ప్రతివాది ఇతర వస్తువులతో పాటు Kalyan లోని Century Rayon అనే ప్లాంట్‌లో tyre cord yarn తయారు చేస్తుంది.
2. 1961 జనవరి 19 నాటి ఒప్పందం ప్రకారం, Holland కు చెందిన AKU, West Germany కు చెందిన VCF తమ సాంకేతిక know-how ను ప్రతివాదికి బదిలీ చేయడానికి అంగీకరించాయి. ఆ know-how ను ప్రతివాది Kalyan లోని tyre cord yarn ప్లాంట్‌కు మాత్రమే ప్రత్యేకంగా వాడాలి. ధర 1,40,000 Deutsche Marks.
3. ఆ ఒప్పందంలోని clause 4, ఒప్పందం ముగిసే వరకు, ఆ తర్వాత మూడేళ్ల వరకు కూడా, అన్ని సాంకేతిక సమాచారం, know-how, అనుభవం, డేటా, పత్రాలను రహస్యంగా ఉంచాలని ప్రతివాదిని కోరింది. తన ఉద్యోగులతో అలాంటి రహస్య ఏర్పాట్లు చేసుకోవాలని కూడా చెప్పింది.
4. ప్రతివాది Shift Supervisors సహా తన ప్లాంట్‌లో పదవుల కోసం దరఖాస్తులు ఆహ్వానించింది. 1962 డిసెంబర్ 3న అప్పీలుదారు తన అర్హతలు తెలుపుతూ దరఖాస్తు చేశాడు.
5. 1963 మార్చి 1 నాటి లేఖతో ప్రతివాది అతనికి tyre cord విభాగంలో Shift Supervisor పదవిని ఇచ్చింది. ఐదేళ్ల కాలానికి standard form contract (నిర్ణీత షరతులతో సిద్ధంగా ఉన్న ఒప్పందం)పై సంతకం చేయాలని చెప్పింది.
6. 1963 మార్చి 5న అప్పీలుదారు ఆ ప్రతిపాదనను అంగీకరించి, standard contract పై సంతకం చేయడానికి ఒప్పుకున్నాడు. 1963 మార్చి 16న అతడు ప్రతివాదిలో చేరి ఆ contract (Ex. 28) పై సంతకం చేశాడు.
7. Clause 6, ఉద్యోగి నిజాయితీగా, విశ్వాసంగా, శ్రద్ధగా, సమర్థంగా సేవ చేయాలని కోరింది. Clause 6(b) ప్రకారం అతడు తన సమయం, శక్తి మొత్తాన్ని కంపెనీ వ్యాపారానికే ప్రత్యేకంగా వెచ్చించాలి. principal, agent, partner లేదా employee గా, పూర్తి సమయం లేదా పాక్షిక సమయం, మరే ఇతర వ్యాపారంలో పాల్గొనకూడదు.
8. Clause 9, ఉద్యోగ కాలంలో, ఆ తర్వాత కూడా, తనకు తెలిసిన కంపెనీ సమాచారం, పరికరాలు, పత్రాలను రహస్యంగా ఉంచాలని, బయటపెట్టకూడదని ఉద్యోగిని కోరింది.
9. Clause 14, కంపెనీ తన వ్యాపారాన్ని మూసివేసినా లేదా తగ్గించినా, తన నియంత్రణకు మించిన కారణాలతో అతన్ని ఇక ఉద్యోగంలో ఉంచలేకపోయినా, మూడు నెలల నోటీసుతో లేదా నోటీసుకు బదులు మూడు నెలల జీతంతో అతని సేవలను ముగించే అవకాశాన్ని ఇచ్చింది.
10. Clause 17 ఐదేళ్లు ముగియక ముందే ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించి సేవను విడిచిన, వదిలేసిన లేదా రాజీనామా చేసిన ఉద్యోగి గురించి చెబుతుంది. ఆ కాలంలో మిగిలిన భాగంలో అతడు కంపెనీ వ్యాపారంలో పాల్గొనకూడదు, అలాంటి వ్యాపారం చేసే ఏ వ్యక్తికి లేదా సంస్థకు సేవ చేయకూడదు. అలాగే ఆరు నెలల జీతానికి సమానమైన liquidated damages (ముందే నిర్ణయించిన మొత్తం) చెల్లించాలి, కంపెనీ శిక్షణకు పెట్టిన ఖర్చును తిరిగి ఇవ్వాలి.
11. అప్పీలుదారు 1963 మార్చి నుంచి డిసెంబర్ వరకు శిక్షణ పొందాడు. సహకారుల పద్ధతి, ప్రక్రియలు, యంత్రాలు నేర్చుకున్నాడు, వారు సరఫరా చేసిన, రహస్యంగా ఉంచాల్సిన కొన్ని పత్రాలను చూశాడు.
12. Shift Supervisor గా అతడు shift నడపడానికి, కార్మికులను నియంత్రించడానికి, AKU ఇచ్చిన specifications పాటించడానికి బాధ్యుడు.
13. 1964 సెప్టెంబర్ వరకు ఏ ఇబ్బందీ రాలేదు. తర్వాత 1964 అక్టోబర్ 6 నుంచి 9 వరకు సెలవు లేకుండా గైర్హాజరయ్యాడు. అక్టోబర్ 10న casual leave తీసుకున్నాడు.
14. అక్టోబర్ 12న 1964 అక్టోబర్ 14 నుంచి 28 రోజుల privilege leave కు దరఖాస్తు చేశాడు. అది మంజూరు కాకముందే 1964 అక్టోబర్ 14 నుంచి 31 వరకు గైర్హాజరయ్యాడు.
15. అక్టోబర్ 31న ఆ నెలలో పనిచేసిన 9 రోజులకు జీతం ఇవ్వజూపారు.
16. 1964 నవంబర్ 7న అతడు 1964 అక్టోబర్ 31 నుంచి రాజీనామా చేశానని ప్రతివాదికి తెలిపాడు. 1964 నవంబర్ 23 నాటి లేఖతో ప్రతివాది ఆ రాజీనామాను అంగీకరించలేదని చెప్పి, పనిలో చేరమని కోరింది.
17. 1964 నవంబర్ 28న తనకు అప్పటికే మరో ఉద్యోగం దొరికిందని అప్పీలుదారు జవాబిచ్చాడు.
18. అక్టోబర్‌లో అతడు Kotah లోని Rajasthan Rayon Company తో చర్చలు జరుపుతున్నాడని సాక్ష్యం చూపింది; అదీ tyre cord yarn తయారు చేస్తుంది. అక్కడ నెలకు Rs. 560 జీతంతో చేరాడు; అది ప్రతివాదిలో అతని జీతం కంటే ఎక్కువ.
19. అప్పుడు ప్రతివాది దావా వేసింది. తాను Shift Supervisor నని అప్పీలుదారు అంగీకరించాడు, కానీ తాను నిపుణుడినని లేదా సాంకేతిక సిబ్బందినని ఖండించాడు. తన ఏకైక విధి కార్మికులను పర్యవేక్షించడం, నియంత్రించడం, ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసాలను నివేదించడం మాత్రమేనని చెప్పాడు.
20. ఒప్పందం unconscionable, పీడించేది, బలవంతంగా సంతకం చేయించినది అని, అది public policy కి విరుద్ధమని కూడా అతడు ఆరోపించాడు.
21. అతడు ముఖ్యంగా clauses 9, 17 ను సవాలు చేశాడు. Clause 9 చాలా విస్తృతమైనదని చెప్పాడు: అది జీవితకాలం ఉంటుంది, trade secrets కే కాకుండా సమాచారంలోని ప్రతి అంశాన్ని కవర్ చేస్తుంది.
22. Clause 17 అతన్ని ఏ హోదాలోనూ ఎక్కడా సేవ చేయకుండా ఆపుతుందని చెప్పాడు. అది అతని వాణిజ్య, వృత్తి, ఉపాధి హక్కును నిర్బంధిస్తుందని, యజమానిగా ప్రతివాదిని కాపాడడానికి అనవసరమని వాదించాడు.
23. Dr. Chalishhazar, Mehta, John Jacob ల సాక్ష్యం ఆధారంగా, అప్పీలుదారు దాదాపు తొమ్మిది నెలల శిక్షణ పొందాడని హైకోర్టు కనుగొంది. సహకారుల ప్రత్యేక ప్రక్రియలు, యంత్రాల వివరాలు అతనికి బయటపెట్టారు.
24. అతడు ప్రత్యర్థి సంస్థలో పనిచేస్తే అతని శిక్షణ ప్రయోజనం ప్రతివాదికి పోతుందని కూడా హైకోర్టు కనుగొంది. ప్రతివాది ప్రత్యేక వినియోగం కోసం ఉద్దేశించిన continuous spinning process జ్ఞానం ప్రత్యర్థికి చేరే అవకాశం ఉంది.
25. ప్రత్యర్థి యంత్రాలు ప్రతివాది యంత్రాల కంటే భిన్నంగా ఉండవచ్చని హైకోర్టు గుర్తించింది. అయినా అతను సంపాదించిన know-how ను నిరంతర yarn spinning కు ఉపయోగించవచ్చని చెప్పింది.
26. అప్పీలుదారు చేరిన రెండు లేదా మూడు నెలలకు, ప్రతివాదికి చెందిన మరో ఇద్దరు ఉద్యోగులతో పాటు, 1965 జనవరి నుంచి Rajasthan Rayon tyre cord yarn ఉత్పత్తి ప్రారంభించిందని హైకోర్టు కనుగొంది.
27. ప్రత్యేకమైన continuous spinning process లో అప్పీలుదారు తగినంత జ్ఞానం, అనుభవం సంపాదించాడని హైకోర్టు కనుగొంది. Rajasthan Rayon మరింత లాభదాయక ఉద్యోగం ఇస్తామన్నందుకే అతడు వెళ్లిపోయాడు.
28. ప్రత్యర్థి సంస్థలో అతని ఉద్యోగం వల్ల తమకు గణనీయమైన నష్టం కలుగుతుందన్న ప్రతివాది భయం సరైనదేనని హైకోర్టు నిర్ణయించింది.
29. Clauses 9, 17 పై హైకోర్టు, ఉద్యోగం Century Rayon వ్యాపారంలో మాత్రమేనని తీర్పు చెప్పింది. శిక్షణ tyre cord విభాగంలోని spinning శాఖ కోసమే ఇచ్చారు; అంగీకార లేఖ కూడా ఆ శాఖలోని Shift Supervisor పదవికే సంబంధించింది.
30. కాబట్టి clauses 9, 17 ఆ వ్యాపారానికే సంబంధించినవని హైకోర్టు తీర్పు చెప్పింది. అవి అన్నింటినీ కప్పేసే నిబంధనలు కావు. ఒప్పంద కాలంలో, ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘిస్తూ అప్పీలుదారు సేవను విడిచినా, వదిలేసినా లేదా రాజీనామా చేసినా మాత్రమే clause 17 వర్తిస్తుంది.
31. ప్రతివాదిని కాపాడడానికి clause 17 సహేతుకమైనదని హైకోర్టు తీర్పు చెప్పింది. ప్రతివాది శిక్షణకు గణనీయమైన డబ్బు ఖర్చు చేసింది, ప్రత్యేక ప్రక్రియల రహస్యాలు అతనికి బయటపెట్టారు, ఉద్యోగుల నుంచి రహస్య నిబంధనలు తీసుకుంటామని, ఆ ప్రక్రియలను తన వ్యాపారానికే ప్రత్యేకంగా వాడతామని ప్రతివాది ఇచ్చిన హామీపైనే సహకారులు వాటిని వెల్లడించడానికి అంగీకరించారు.
32. ఒప్పంద కాలం ముగిశాక మరో తయారీదారు వద్ద ఇలాంటి ఉద్యోగం కోరుకోకుండా clause 17 అతన్ని ఆపదని హైకోర్టు గుర్తించింది.
33. మరెక్కడా ఇలాంటి ఉద్యోగం చేయకుండా ఆపితే అతడు పనిలేకుండా ఉండిపోతాడని చూపేదేమీ లేదని హైకోర్టు కనుగొంది. అతడు ప్రతివాది వద్దకే తిరిగి వెళ్లేలా బలవంతం అవుతాడని చూపేదీ లేదు; అలా జరిగితే అది పరోక్షంగా వ్యక్తిగత సేవా contract of service (ఉద్యోగ ఒప్పందం)ను specific performance (ఒప్పందాన్ని నెరవేర్చమని కోర్టు ఇచ్చే ఆదేశం) చేయించడమే అవుతుంది.

లేవనెత్తిన వివాదాంశాలు

1. ఈ ఒప్పందం వాణిజ్యంపై నిర్బంధంగా (restraint on trade) మారి public policy కి విరుద్ధమైందా?
2. చెల్లుబాటు కావడానికి, అమలు కావడానికి covenant స్థలం, కాలం పరంగా సహేతుకంగా ఉండాలా, యజమాని ఆస్తి హక్కును కాపాడడానికి అవసరమైన మేరకే పరిమితం కావాలా?
3. negative stipulation ను అమలు చేసే injunction ను యజమాని trade secrets ను కాపాడే ప్రయోజనం కోసం మాత్రమే ఇవ్వవచ్చా?
4. ఆ injunction ను, రూపొందించిన విధంగా, ఇవ్వాల్సిందేనా?
5. కోర్టు severance (నిబంధనలోని మంచి భాగాన్ని చెడ్డ భాగం నుంచి వేరు చేయడం) వర్తింపజేసి, మంచి మేరకు మాత్రమే injunction ఇవ్వవచ్చా?

వాదనలు

అప్పీలుదారు (Niranjan Shankar Golikari) తరఫున:

• ఒప్పందం వాణిజ్యంపై నిర్బంధం, కాబట్టి public policy కి విరుద్ధం.
• చెల్లుబాటు కావడానికి, అమలు కావడానికి covenant స్థలం, కాలం పరంగా సహేతుకంగా ఉండాలి; యజమాని ఆస్తి హక్కును కాపాడడానికి అవసరమైన మేరకే ఉండాలి.
• negative stipulation ను అమలు చేసే injunction ను యజమాని trade secrets ను కాపాడడానికి మాత్రమే ఇవ్వవచ్చు.
• ఈ కేసులో ఈ షరతులు లేవు, కాబట్టి ప్రతివాదికి ఆ stipulation ను అమలు చేయించుకునే హక్కు లేదు.
• Clause 9 చాలా విస్తృతమైనది. అది జీవితకాలం ఉంటుంది, trade secrets కే కాకుండా సమాచారంలోని ప్రతి అంశాన్ని కవర్ చేస్తుంది.
• Clause 17 అతన్ని ఏ హోదాలోనూ సేవ చేయకుండా ఆపుతుంది. అది వాణిజ్యం, వ్యాపారం, వృత్తి, ఉపాధి చేసే హక్కును నిర్బంధిస్తుంది; యజమానిగా ప్రతివాది ప్రయోజనాలను కాపాడడానికి అనవసరం.
• clause నిబంధనలు చాలా విస్తృతం; కోర్టు మంచిని చెడు నుంచి వేరు చేసి, మంచి మేరకు injunction ఇవ్వలేదు.
• Ehrman v. Bartholomew ను, negative stipulation అసమంజసమని, అమలు చేయలేనిదని తేల్చిన కేసుగా ఉదహరించారు.
• Mason v. Provident Clothing and Supply Co. Ltd. ను, ఒప్పందం ముగిశాక మూడేళ్లు మరెక్కడా సేవ చేయకూడదనే negative covenant కేసుగా ఉదహరించారు.
• Herbert Morris v. Saxelby, Attwood v. Lamont, Commercial Plastics Ltd. v. Vincent లను కూడా, ఉద్యోగం ముగిశాక వర్తించే covenants కేసులుగా కోర్టు చర్చించింది. అప్పీలుదారు వాటిని ఉదహరించాడని తీర్పు చెప్పదు.
• ఉద్యోగ కాలంలో negative covenant ఉల్లంఘన కేసైన Gopal Paper Mills v. Malhotra (Calcutta హైకోర్టు) ను కూడా కోర్టు ప్రస్తావించింది. దాన్ని ఎవరు ఉదహరించారో తీర్పు చెప్పదు.
• విచారణలో అతడు ఒప్పందం unconscionable, పీడించేది, coercion కింద చేసినదని; తాను కార్మికుల పర్యవేక్షకుడినే కానీ నిపుణుడిని కాదని కూడా వాదించాడు. undue influence, coercion వాదనను హైకోర్టులో వదులుకున్నాడు.
• Clause 9 కింద injunction పై Mr. Sen తీవ్రమైన అభ్యంతరం ఏదీ తెలపలేదు.

ప్రతివాది (The Century Spinning and Mfg. Co. Ltd.) తరఫున:

• ప్రతివాది న్యాయవాది వాదనలను తీర్పు విడిగా నమోదు చేయదు. ప్రతివాది వాదాన్ని plaint, కింది కోర్టుల findings ద్వారా నమోదు చేస్తుంది.
• ప్రతివాది 1968 మార్చి 15 వరకు injunction, clause 17 కింద Rs. 2410 damages, సమాచారం, పత్రాలు, నివేదికలు, trade secrets, తయారీ ప్రక్రియ, know-how బయటపెట్టకుండా perpetual injunction కోరింది.
• శిక్షణలో అప్పీలుదారుకు ఇచ్చిన ప్రత్యేక ప్రక్రియలు, ప్రత్యేక యంత్రాల సమాచారం బయటపడుతుందేమోనన్నది ప్రతివాది వ్యక్తం చేసిన భయం. ఆ భయం సరైనదేనని రెండు కింది కోర్టులూ కనుగొన్నాయి.

కోర్టు తార్కికం

Shelat, J. అభిప్రాయం (కోర్టు తరఫున)

1. Noted: restraint of trade ను Halsbury's Laws of England (3rd ed.), Vol. 38 సంక్షిప్తంగా వివరిస్తుంది. ఒక వ్యక్తి తన చట్టబద్ధమైన వాణిజ్యం లేదా వృత్తిని తనకు ఇష్టమైనప్పుడు చేసుకోవచ్చన్నది Common Law సాధారణ సూత్రం.
2. Noted: contract స్వేచ్ఛకు భంగం కలిగే ప్రమాదం ఉన్నా, వాణిజ్యంలో ఎలాంటి జోక్యాన్నైనా చట్టం ఎప్పుడూ అనుమానంగా చూసింది.
3. Why: రాజ్య ప్రయోజనాలకు హాని చేసే, వ్యక్తి చర్యా స్వేచ్ఛపై అన్ని నిర్బంధాలనూ public policy వ్యతిరేకిస్తుంది.
4. Noted: ఈ సూత్రం "trade" అనే పదం సాధారణ అర్థానికే పరిమితం కాదు. ఉద్యోగం చేసే హక్కుపై నిర్బంధాలను కూడా ఇది కలిగి ఉంటుంది.
5. Noted: అమ్మేవాడు–కొనేవాడు లేదా భాగస్వామ్య ఒప్పందాల covenants కంటే యజమాని–సేవకుడి covenants ను కోర్టు చాలా కఠినంగా చూస్తుంది.
6. Noted: ఉద్యోగం ముగిశాక ఉద్యోగి పోటీ నుంచి యజమాని తనను కాపాడుకోలేడు. వ్యాపారం కొన్నవాడు అమ్మినవాడి పోటీ నుంచి తనను కాపాడుకోవచ్చు.
7. Why: ఉద్యోగి వెళ్లిపోయాక, అవతలి సంస్థ కేవలం పోటీదారు కాబట్టి ఆ సంస్థలో చేరకుండా అతన్ని ఆపడంలో యజమానికి చట్టబద్ధ ప్రయోజనం లేదు. Kores Manufacturing Co. Ltd. v. Kolak Manufacturing Co. Ltd. ఉదహరించబడింది.
8. Noted: public policy పై కోర్టుల వైఖరి వంగని విధంగా లేదు. వాణిజ్యం, ఆర్థిక ఆలోచనలు మారిన కొద్దీ public policy తీర్పులు మారాయి.
9. Noted: restraints of trade సాధారణ సూత్రం తర్వాతి తీర్పులతో గణనీయంగా మారింది. ఇప్పటి నియమం ఏమిటంటే, సాధారణమైనా, పాక్షికమైనా restraints సహేతుకంగా ఉంటే చెల్లుతాయి.
10. Noted: contract స్వేచ్ఛపై నిర్బంధం వాణిజ్య స్వేచ్ఛ ప్రయోజనం కోసం సహేతుకంగా అవసరమని చూపాలి. covenantee ను కాపాడడానికి సహేతుకంగా అవసరమైన నిర్బంధం, దానికి వ్యతిరేకంగా నిర్దిష్ట public policy కారణం స్పష్టంగా నిరూపితం కాకపోతే, చెల్లాలి. E. Underwood and Son Ltd. v. Barker ఉదహరించబడింది.
11. Noted: స్వచ్ఛందంగా చేసుకున్న ఒప్పందం ద్వారా ఒక వ్యక్తిని వాణిజ్యం చేయకుండా నిర్బంధించవచ్చు. అప్పుడు వాణిజ్య స్వేచ్ఛ సూత్రాన్ని, పూర్తి వయసు, అవగాహన ఉన్నవారికి గరిష్ఠ contract స్వేచ్ఛ ఉండాలనే public policy కి తగిన ప్రాధాన్యంతో వర్తింపజేస్తారు.
12. Noted: వ్యాపారాన్ని వారసుడికి అమ్ముకునే అవకాశాన్ని కూడా public policy ఇస్తుంది. సమర్థులైన సహాయకులను అపరిమితంగా ఎంచుకునే అవకాశం, వారు పోటీదారులవుతారేమోనన్న భయం లేకుండా తన వాణిజ్యం, రహస్యాల్లో వారికి శిక్షణ ఇచ్చే అవకాశం యజమానికి ఇస్తుంది. Fitch v. Dewes ఉదహరించబడింది.
13. Noted: ఒక ఒప్పందాన్ని restraint of trade గా సవాలు చేసినప్పుడు, ఆ నిర్బంధం తన ప్రయోజనాల రక్షణకు సహేతుకంగా అవసరమని చూపే onus దాన్ని సమర్థించే పక్షంపై ఉంటుంది.
14. Noted: ఆ onus నెరవేరాక, ఆ నిర్బంధం అయినా ప్రజలకు హానికరమని చూపే onus ఒప్పందాన్ని సవాలు చేసే పక్షంపై ఉంటుంది. Cheshire's Law of Contract, Mason v. Provident Clothing and Supply Co. Ltd., A.G. of Commonwealth of Australia v. Adelaide Steamship Co. Ltd. ఉదహరించబడ్డాయి.
15. Noted: ఉద్యోగ ఒప్పంద కాలంలో వర్తించే నిర్బంధాలను, అది ముగిశాక వర్తించే వాటి నుంచి కోర్టులు వేరు చేస్తాయి (Halsbury, Vol. 38, p. 31).
16. Noted: W.H. Milsted and Son Ltd. v. Hamp లో సేవా ఒప్పందాన్ని యజమాని నోటీసుతో మాత్రమే ముగించగలడు. అది పూర్తిగా ఏకపక్షం కాబట్టి చెల్లదని Eve J. తీర్పు చెప్పారు.
17. Noted: ఒప్పందంపై అలాంటి అభ్యంతరం లేనప్పుడు, ఉద్యోగి తన పూర్తి సమయాన్ని యజమానికే వెచ్చించాలని, ఒప్పంద కాలంలో మరే యజమానికీ సేవ చేయకూడదని చెప్పే షరతు సాధారణంగా అమలవుతుంది.
18. Noted: Gaumont Corporation v. Alexander లో clause 8, నటి మొత్తం సేవపై కార్పొరేషన్‌కే ప్రత్యేక హక్కు ఇచ్చింది. కార్పొరేషన్ ముందస్తు అనుమతి లేకుండా మరెవరికీ పని చేయకూడదు, సేవలు అందించకూడదు.
19. Noted: సేవా ఒప్పందంలో ఉద్యోగిపై ఉంచిన పరిమితులు ఒప్పంద కాలంలో అమలులోకి రావచ్చని, అవి సాధారణంగా public policy కి విరుద్ధం కావని Porter J. తీర్పు చెప్పారు.
20. Noted: వాదుల వ్యాపారానికి సమర్థనీయం కాని నిర్బంధం ఉంటే ఆ ఒప్పందం public policy కి విరుద్ధమవుతుందని కూడా Porter J. అన్నారు. ఒప్పంద కాలంలోని నిర్బంధం అనుచితమని తేలిన కేసు తనకు తెలియదని, ఉండే అవకాశం ఉన్నా అన్నారు.
21. Noted: ఒప్పంద కాలంలో అలాంటి నిబంధన యజమానిని ఎంతవరకు కాపాడుతుందనేది ఎక్కువగా సాక్ష్యంపై ఆధారపడిన ప్రశ్న అని Porter J. అన్నారు.
22. Noted: దీని నుంచి కోర్టు తీసుకునే నిర్ణయం: ఉద్యోగిపై నిర్బంధాలు సాధారణంగా public policy కి విరుద్ధం కావు. యజమానికి అవసరమైన దానికంటే ఎక్కువగా ఉండే covenant లు ఉండవచ్చు; అప్పుడు కోర్టు injunction ద్వారా అమలు చేయడానికి నిరాకరించవచ్చు.
23. Noted: William Robinson and Co. Ltd. v. Heuer లో, Heuer తన engagement కాలంలో రాతపూర్వక అనుమతి లేకుండా principal, agent, servant లేదా మరే విధంగానైనా ఏ వాణిజ్యం లేదా వ్యాపారంలో నిమగ్నం కాకూడదని అంగీకరించాడు.
24. Noted: ఈ ఒప్పందం చట్టవిరుద్ధమని, అంటే వాదులను కాపాడడానికి సహేతుకంగా అవసరమైన దానికంటే ఎక్కువని చూపే ఆధారం లేదని Lindley M.R. అన్నారు. అది engagement కాలానికే పరిమితం; అంటే వారి ఉద్యోగంలో ఉన్నంత కాలం వేరొకరి కోసం పని చేయకూడదు.
25. Noted: ఆ పరిశీలనలను వర్తింపజేస్తూ, Warner Brothers Pictures v. Nelson లో Branson J. అలాంటి covenant చెల్లనిది కాదని తీర్పు చెప్పారు. ఒక సినీ నటి యాభై రెండు వారాల పాటు, వాదుల ఎంపికపై మరో యాభై రెండు వారాలకు పొడిగించే విధంగా, ప్రత్యేక సేవలు అందించడానికి అంగీకరించింది. అలాంటి సేవలను మరెవరికీ అందించకూడదనే బాధ్యత ఆమెపై ఉంది.
26. Noted: ఆమె మూడో వ్యక్తికోసం నటించడానికి ఒప్పందం చేసుకుని ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించింది. injunction ఇవ్వవచ్చని, కానీ కోర్టు తన విచక్షణతో సహేతుకమని భావించే కాలానికి, షరతులకు పరిమితం చేయవచ్చని తీర్పు చెప్పారు.
27. Noted: భారతదేశ కోర్టులు కూడా ఇదే తేడాను చూపాయి. తన ఒప్పంద కాలంలో మరో యజమాని వద్ద సేవలో చేరకూడదని లేదా మూడో వ్యక్తి చేత నియమించబడకూడదని ఒకరు తనను తాను కట్టుబడే నిర్బంధం చెల్లనిది కాదని, Contract Act సెక్షన్ 27 కి విరుద్ధం కాదని తీర్పు చెప్పారు.
28. Noted: Brahmaputra Tea Co. Ltd. v. Scarth లో, ఒప్పంద కాలం ముగిశాక పూర్వ యజమానితో పోటీని పాక్షికంగా నిర్బంధించే షరతు చెల్లదని తీర్పు చెప్పారు. ఒప్పంద కాలంలో యజమానితో పోటీపడకూడదనే షరతు చెల్లుతుందని తీర్పు చెప్పారు.
29. Noted: నిర్ణీత కాలానికి ప్రత్యేకంగా సేవ చేసే ఒప్పందం చట్టబద్ధమని ఆ కోర్టు చెప్పింది: "An agreement to serve a person exclusively for a definite term is a lawful agreement". ఒప్పంద నెరవేర్పుకు, ఒప్పందం అమలులో ఉన్నప్పుడు యజమాని ప్రయోజనాల రక్షణకు అవసరమైనది చట్టవిరుద్ధం ఎలా అవుతుందో చూడడం కష్టమని కూడా కోర్టు అంది.
30. Noted: అదే అంశంపై Pragji v. Pranjiwan, Lalbhai Dalpathbhai and Co. v. Chittaranjan Chandulal Pandya లను ప్రస్తావించారు.
31. Noted: Deshpande v. Arbind Mills Co. లో సేవా ఒప్పందంలో పూర్తి సమయం శ్రద్ధ చూపాలనే positive covenant, ఒప్పంద కాలంలో మరెక్కడా పనిచేయకూడదనే negative covenant ఉన్నాయి.
32. Noted: Pragji v. Pranjiwan, Charlesworth v. MacDonald, Madras Railway Company v. Rust, Subba Naidu v. Haji Badsha Sahib, Burn and Co. v. MacDonald లపై ఆధారపడి, ఇలాంటి negative covenants అమలైన కేసులను ఆ న్యాయమూర్తులు గుర్తించారు.
33. Noted: Specific Relief Act సెక్షన్ 57 కింది Illustrations (c), (d) అలాంటి ఒప్పందాలను, వాటిలోని negative covenants ను గుర్తిస్తాయని వారు గమనించారు. కాబట్టి negative covenant ఉండడం వల్ల సేవా ఒప్పందం సెక్షన్ 27 కింద చెల్లదనే వాదనకు విలువ లేదు.
34. Noted: అప్పీలుదారు న్యాయవాది Ehrman v. Bartholomew పై ఆధారపడ్డారు. అక్కడ clause 3, ఉద్యోగి సాధారణ వ్యాపార గంటలన్నీ సంస్థకే వెచ్చించాలని, ఒప్పంద కాలంలో ఇతర వ్యాపారంలో పాల్గొనకూడదని కోరింది.
35. Noted: అక్కడ clause 13, ఉద్యోగం ముగిశాక సంస్థ కస్టమర్లకు సరఫరా చేయకూడదని, వారిని అభ్యర్థించకూడదని, లేదా పూర్వ భాగస్వామి పాల్గొన్న wine లేదా spirit వ్యాపారి వ్యాపారంలో ఉద్యోగం చేయకూడదని ఉద్యోగిని నిరోధించింది.
36. Noted: ఈ clauses అసమంజసమని Romer J. తీర్పు చెప్పారు. Clause 3 పదేళ్ల వరకు లేదా యజమాని కోరినంత కాలం పనిచేయవచ్చు; అక్కడ business అనే పదం wine merchant వ్యాపారానికే పరిమితం కాదు.
37. Noted: ఆ కేసు ఫలితం: ప్రతివాదిని పని చేయమని ఆదేశించలేని కోర్టు, సాధారణ వ్యాపార గంటల్లో అతన్ని పూర్తిగా వ్యాపారానికి దూరంగా ఉండమని బలవంతం చేసి, పరోక్షంగా పని చేయించాల్సి వస్తుంది.
38. Noted: అప్పీలుదారు Mason v. Provident Clothing and Supply Co. Ltd. పై కూడా ఆధారపడ్డారు. ఆ కేసు ఒప్పందం ముగిశాక మూడేళ్లు మరెక్కడా సేవ చేయకూడదనే covenant కు సంబంధించింది. వాదుల ప్రయోజనాల రక్షణకు ఏది సహేతుకమో కోర్టు పరీక్షించింది; ఉద్యోగి ప్రత్యేక ప్రతిభ లేని సాధారణ canvasser.
39. Held: Mason అప్పీలుదారుకు సహాయపడదు, ఎందుకంటే అక్కడ negative covenant ఒప్పందం ముగిశాక వర్తించేది.
40. Noted: Herbert Morris v. Saxelby, Attwood v. Lamont కూడా ఉద్యోగం ముగిశాక వర్తించే covenants కేసులు.
41. Noted: Commercial Plastics Ltd. v. Vincent లో covenant ఉద్యోగి వెళ్లిపోయిన ఏడాది వరకు వర్తించాలి. యజమాని చట్టబద్ధ ప్రయోజనాల రక్షణకు సహేతుకంగా అవసరమైన దానికంటే ఎక్కువని కోర్టు దాన్ని చెల్లనిదిగా తీర్పు చెప్పింది.
42. Held: ఈ తీర్పులు, ఉద్యోగ కాలంలో, ఆ కాలానికే negative covenant వర్తించిన కేసుల వర్గంలోకి రావు; Gaumont Corporation, Warner Brothers v. Nelson లు ఆ వర్గంలోనివి.
43. Held: ఆ వర్గంలో covenant restraint of trade కాదు, public policy కి విరుద్ధం కాదు. ఒప్పందం పూర్తిగా ఏకపక్షంగా, unconscionable గా ఉంటే మినహాయింపు; W.H. Milsted and Son Ltd. v. Hamp లో వలె.
44. Held: మరో మినహాయింపు: injunction పరోక్షంగా ఉద్యోగిని పనిలేకుండా ఉండమని లేదా యజమానికి సేవ చేయమని బలవంతం చేస్తే కోర్టు దాన్ని ఇవ్వదు; Ehrman v. Bartholomew లో వలె.
45. Noted: Calcutta హైకోర్టు Single Judge, ఉద్యోగ కాలంలో negative covenant ఉల్లంఘన కేసైన Gopal Paper Mills v. Malhotra ను నిర్ణయించారు.
46. Held: ఆ తీర్పును హైకోర్టు సరిగ్గానే భిన్నంగా చూసింది.
47. Noted: అక్కడి ఒప్పందం 20 ఏళ్ల వరకు సాగింది.
48. Noted: ఆ ఒప్పందం, మూడేళ్ల apprenticeship కాలంలో ఉద్యోగిని కొనసాగించకూడదని యజమాని నిర్ణయిస్తే నోటీసు లేకుండా సేవను ముగించే అవకాశం ఇచ్చింది. ఆ తర్వాత యజమాని సంతృప్తికి తగినట్లు ఉద్యోగి పనిచేయకపోతే సేవను ముగించవచ్చు; ఆ విషయంలో యజమానికి సంపూర్ణ విచక్షణ ఉంది.
49. Noted: ఉద్యోగి పనిచేయలేదని యజమాని ఇచ్చే certificate పక్షాల మధ్య నిర్ణాయకం.
50. Held: అలాంటి ఒప్పందం W.H. Milsted and Son Ltd. v. Hamp లో ఏకపక్షమని చెల్లదని తేలిన వర్గంలోకి వస్తుంది. కాబట్టి Gopal Paper Mills అప్పీలుదారు వాదనకు బలం ఇవ్వదు.
51. Held: ఒప్పందం ముగిశాక వర్తించే నిర్బంధానికి, ఒప్పంద కాలంలో వర్తించే నిర్బంధానికి restrictive covenants కు వ్యతిరేకంగా పరిగణించే అంశాలు వేరుగా ఉంటాయి.
52. Held: ఉద్యోగి యజమానికి ప్రత్యేకంగా సేవ చేయాల్సిన ఉద్యోగ ఒప్పంద కాలంలో వర్తించే negative covenants సాధారణంగా restraint of trade కావు. కాబట్టి అవి Contract Act సెక్షన్ 27 కిందికి రావు.
53. Held: ఉద్యోగి ఏ వాణిజ్యం లేదా వ్యాపారంలో పాల్గొనకూడదని, లేదా అలాంటి లేదా దాదాపు అలాంటి విధుల కోసం వేరే యజమాని వద్ద ఉద్యోగం పొందకూడదని చెప్పే negative covenant restraint of trade కాదు. ఒప్పందం "unconscionable or excessively harsh or unreasonable or one sided" అయితే మినహాయింపు; Milsted లో వలె.
54. Held: ఈ కేసులోని covenant సహేతుకమైనది, కంపెనీని కాపాడడానికి అవసరమైనదని Trial Court, హైకోర్టు రెండూ కనుగొన్నాయి; కోర్టు దృష్టిలో అది సరైన నిర్ణయం. అది ఉద్యోగ కాలానికి, అప్పీలుదారు చేసిన పనిని పోలిన లేదా దాదాపు పోలిన పనికి పరిమితం. కోర్టు అమలు చేయడానికి నిరాకరించే రకం covenant అది కాదు.
55. Held: కాబట్టి clause 17 లోని negative covenant restraint of trade అని, అందువల్ల public policy కి విరుద్ధమని చేసిన వాదనకు విలువ లేదు.
56. Noted: తదుపరి ప్రశ్న, రూపొందించిన విధంగా injunction ఇవ్వాల్సిందేనా అన్నది. negative covenant ను injunction ద్వారా అమలు చేయడానికి కోర్టులకు విస్తృత విచక్షణ ఉందనడంలో సందేహం లేదు.
57. Noted: ప్రతివాది భయం సరైనదేనని రెండు కింది కోర్టులూ ఏకాభిప్రాయంతో కనుగొన్నాయి. శిక్షణలో, ఆ తర్వాత అప్పీలుదారుకు ఇచ్చిన ప్రత్యేక ప్రక్రియలు, ప్రత్యేక యంత్రాల సమాచారం బయటపడవచ్చు.
58. Noted: ఈ సమాచారం, ప్రతివాది సేవలో ఉండగా అతడు పొందగల సాధారణ జ్ఞానం, అనుభవం కంటే భిన్నమైనదని కూడా అవి కనుగొన్నాయి. ప్రత్యర్థి సంస్థకు ఆ సమాచారాన్ని వెల్లడించకుండా రక్షణ అవసరమైంది.
59. Noted: clause నిబంధనలు చాలా విస్తృతమని, కోర్టు మంచిని చెడు నుంచి వేరు చేసి మంచి మేరకు injunction ఇవ్వలేదని అప్పీలుదారు వాదించాడు.
60. Held: covenant చట్ట ప్రకారం చెల్లనిదైనప్పుడే severance వ్యతిరేక నియమం వర్తిస్తుంది; అప్పుడే మంచిని చెడు నుంచి వేరు చేయకుండా కోర్టుకు నిషేధం ఉంటుంది. కోర్టు ఇలా అంది: "the rule against severance applies to cases where the covenant is bad in law".
61. Held: negative stipulation చెల్లనిది కానప్పుడు, యజమాని ప్రయోజనాల రక్షణకు అవసరమైన మేరకు పరిమితమైన injunction ఇవ్వడానికి కోర్టుకు ఏ అడ్డంకీ లేదు.
62. Held: covenant ను అమలు చేస్తే అప్పీలుదారు పనిలేకుండా ఉండాల్సి వస్తుందని, లేదా ప్రతివాది వద్దకే తిరిగి వెళ్లేలా బలవంతం అవుతాడని చూపేదేమీ లేదు.
63. Held: ఇలాంటి మరో ఉద్యోగం చేయలేకపోతే, Rajasthan Rayon ఇవ్వజూపిన దానికంటే అతనికి తక్కువ వేతనం రావచ్చు. అది covenant అమలుకు వ్యతిరేకంగా పరిగణించాల్సిన అంశం కాదు.
64. Noted: ఎక్కువ వేతనం ఇస్తామన్నందుకే అప్పీలుదారు ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించాడని సాక్ష్యం స్పష్టంగా చూపుతోంది.
65. Held: public policy కి విరుద్ధం కాని covenant ను అమలు చేయడానికి తనపై injunction ఇవ్వకూడదని అతడు వాదించలేడు. కోర్టు ఇలా అంది: "he cannot be heard to say that no injunction should be granted against him".
66. Held: ఆ injunction కాలం, ఉద్యోగ స్వభావం, ప్రాంతం పరంగా పరిమితమైంది. అది మరీ విస్తృతమైనదని, అసమంజసమైనదని లేదా ప్రతివాది ప్రయోజనాల రక్షణకు అనవసరమైనదని చెప్పలేం.
67. Noted: Clause 9, ప్రతివాది సేవలో అతనికి తెలిసిన సమాచారం, పరికరాలు, పత్రాలు, నివేదికలను బయటపెట్టకుండా ఇచ్చిన injunction కు సంబంధించింది. దానిపై Mr. Sen తీవ్ర అభ్యంతరం చెప్పలేదు, కాబట్టి కోర్టు దాని గురించి ఇంకేమీ చెప్పలేదు.
68. Held: అప్పీలు విఫలమైంది; ఖర్చులతో కొట్టివేయబడింది.

చర్చించిన నిబంధనలు

• Indian Contract Act, 1872 సెక్షన్ 27: restraint of trade ఒప్పందాలకు సంబంధించిన నిబంధన. clause 17 దానికి విరుద్ధమని అప్పీలుదారు వాదించాడు. ప్రత్యేక ఉద్యోగ కాలంలో వర్తించే negative covenants సాధారణంగా దాని కిందికి రావని కోర్టు తీర్పు చెప్పింది.
• Specific Relief Act సెక్షన్ 57 కింది Illustrations (c), (d): Deshpande v. Arbind Mills Co. ద్వారా మాత్రమే ప్రస్తావించారు. ఈ Illustrations సేవా ఒప్పందాలను, వాటిలోని negative covenants ను గుర్తిస్తాయని అక్కడి న్యాయమూర్తులు అన్నారు.
• రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 136: headnote నమోదు చేసినట్లు, ఈ ఆర్టికల్ కింద special leave తో అప్పీలు సుప్రీంకోర్టుకు వచ్చింది.
• AKU, VCF ఒప్పందంలోని clause 4 (1961 జనవరి 19): సాంకేతిక సమాచారాన్ని రహస్యంగా ఉంచాలని, తన ఉద్యోగుల నుంచి రహస్య ఏర్పాట్లు తీసుకోవాలని ప్రతివాదిని కోరింది.
• సేవా ఒప్పందంలోని clause 6(b): తన పూర్తి సమయం, శక్తిని కంపెనీ వ్యాపారానికే ప్రత్యేకంగా వెచ్చించాలని కోరింది.
• Clause 9: ఉద్యోగ కాలంలో, ఆ తర్వాత కూడా కంపెనీ సమాచారాన్ని రహస్యంగా ఉంచాలని కోరింది.
• Clause 14: కంపెనీ తన వ్యాపారాన్ని మూసివేసినా లేదా తగ్గించినా మూడు నెలల నోటీసుతో లేదా దానికి బదులు జీతంతో సేవను ముగించే అవకాశం ఇచ్చింది.
• Clause 17: ఉల్లంఘిస్తూ వెళ్లిపోతే, ఐదేళ్లలో మిగిలిన కాలంలో కంపెనీ రకం వ్యాపారంలో పాల్గొనకుండా, అలాంటి వ్యాపారం చేసే వారికి సేవ చేయకుండా ఉద్యోగిని నిషేధించింది. ఆరు నెలల జీతాన్ని liquidated damages గా, శిక్షణ ఖర్చుల తిరిగి చెల్లింపును కూడా నిర్ణయించింది.

ఆధారాలు (Authorities)

• Kores Manufacturing Co. Ltd. v. Kolak Manufacturing Co. Ltd., [1959] Ch. 108, 126: మాజీ ఉద్యోగి కేవలం పోటీదారు కాబట్టి అతని సంస్థలో చేరకుండా ఆపడంలో యజమానికి చట్టబద్ధ ప్రయోజనం లేదన్న నియమానికి ఉదహరించారు.
• E. Underwood and Son Ltd. v. Barker, [1899] 1 Ch. 300 C.A.: covenantee ను కాపాడడానికి సహేతుకంగా అవసరమైన నిర్బంధం, దానికి వ్యతిరేకంగా నిర్దిష్ట public policy కారణం స్పష్టంగా నిరూపితం కాకపోతే, చెల్లాలన్న నియమానికి ఉదహరించారు.
• Fitch v. Dewes, [1921] 2 A.C. 158, 162-167: గరిష్ఠ contract స్వేచ్ఛ public policy కి, సహాయకులు పోటీదారులవుతారేమోనన్న భయం లేకుండా వారికి శిక్షణ ఇచ్చే యజమాని హక్కుకు ఉదహరించారు.
• Mason v. Provident Clothing and Supply Co. Ltd., [1913] A.C. 724: restraint of trade కేసుల్లో onus పై ఉదహరించారు. అప్పీలుదారు కూడా ఆధారపడ్డాడు; ఒప్పందం ముగిశాక వర్తించే covenant కేసుగా భిన్నంగా చూశారు.
• A.G. of Commonwealth of Australia v. Adelaide Steamship Co. Ltd., [1913] A.C. 781, 796: restraint of trade కేసుల్లో onus పై Cheshire తో కలిపి ఉదహరించారు.
• W.H. Milsted and Son Ltd. v. Hamp, [1927] W.N. 233: ఉద్యోగ కాలంలోని covenant కూడా చెల్లకుండా చేసే పూర్తిగా ఏకపక్ష ఒప్పందానికి ఉదాహరణగా అనుసరించారు.
• Gaumont Corporation v. Alexander, [1936] 2 All E.R. 1686: అనుసరించారు. engagement కాలంలో ప్రత్యేక సేవ covenant public policy కి విరుద్ధం కాదని తీర్పు చెప్పారు.
• William Robinson and Co. Ltd. v. Heuer, [1898] 2 Ch. 451: అనుసరించారు. engagement కాలానికే పరిమితమైన covenant అసమంజసం కాదు.
• Warner Brothers Pictures v. Nelson, [1937] 1 K.B. 209: అనుసరించారు. అలాంటి covenant చెల్లనిది కాదని, కోర్టు సహేతుకమని భావించిన మేరకు పరిమితం చేసి injunction ఇచ్చారని తీర్పు చెప్పారు.
• Brahmaputra Tea Co. Ltd. v. Scarth, I.L.R. (XI) Cal. 545: అనుసరించారు. ఒప్పంద కాలంలో యజమానితో పోటీపడకూడదనే షరతు చెల్లుతుందని, ఒప్పంద కాలం తర్వాత పాక్షిక నిర్బంధం చెల్లదని తీర్పు చెప్పారు.
• Pragji v. Pranjiwan, 5 Dom. L.R. 872 (as printed in the judgment text): అదే అంశంపై ప్రస్తావించారు; Deshpande లో ఆధారపడ్డారు.
• Lalbhai Dalpathbhai and Co. v. Chittaranjan Chandulal Pandya, A.I.R. 1966 Guj 189: అదే అంశంపై ప్రస్తావించారు.
• Deshpande v. Arbind Mills Co., 48 Bom. L.R. 90: అనుసరించారు. ఒప్పంద కాలంలో మరెక్కడా పనిచేయకూడదనే negative covenant ఉన్నంత మాత్రాన సేవా ఒప్పందం సెక్షన్ 27 కింద చెల్లకుండా పోదు.
• Charlesworth v. MacDonald, I.L.R. 23 Bom. 103: అలాంటి negative covenant అమలైన ఉదాహరణగా Deshpande లో పేర్కొన్నారు.
• Madras Railway Company v. Rust, I.L.R. 14 Mad. 18: అలాంటి negative covenant అమలైన ఉదాహరణగా Deshpande లో పేర్కొన్నారు.
• Subba Naidu v. Haji Badsha Sahib, I.L.R. 26 Mad. 168: అలాంటి negative covenant అమలైన ఉదాహరణగా Deshpande లో పేర్కొన్నారు.
• Burn and Co. v. MacDonald, I.L.R. 36 Cal. 354: అలాంటి negative covenant అమలైన ఉదాహరణగా Deshpande లో పేర్కొన్నారు.
• Ehrman v. Bartholomew, [1898] 1 Ch. 571 (the later footnote prints [1898] 1 Ch. 671): అప్పీలుదారు ఆధారపడ్డాడు. injunction పరోక్షంగా పనిలేకుండా ఉండమని లేదా సేవ చేయమని బలవంతం చేసే కేసుగా కోర్టు భిన్నంగా చూసింది.
• Herbert Morris v. Saxelby, [1916] A.C. 688: కోర్టు చర్చించింది. covenant ఉద్యోగం ముగిశాక వర్తించింది కాబట్టి భిన్నంగా చూశారు.
• Attwood v. Lamont, [1920] 3 K.B. 571: కోర్టు చర్చించింది. covenant ఉద్యోగం ముగిశాక వర్తించింది కాబట్టి భిన్నంగా చూశారు.
• Commercial Plastics Ltd. v. Vincent, 3 All E.R. 546: కోర్టు చర్చించింది. covenant ఉద్యోగి వెళ్లిన ఏడాది వరకు వర్తించింది కాబట్టి భిన్నంగా చూశారు.
• Gopal Paper Mills v. Malhotra, A.I.R. 1262 Cal. 61 (as printed in the judgment text): హైకోర్టు భిన్నంగా చూసింది; కోర్టు అంగీకరించింది. ఆ ఒప్పందం 20 ఏళ్లు సాగింది, సేవను ముగించే ఏకపక్ష అధికారం యజమానికి ఇచ్చింది.
• Halsbury's Laws of England (3rd ed.), Vol. 38, pp. 15 and 31, Cheshire's Law of Contract (6th ed.) 32.8: restraint of trade, onus, ఒప్పంద కాలం–తర్వాతి కాలం తేడాపై ఉదహరించిన పాఠ్యగ్రంథాలు.

తీర్పు

1. అప్పీలు ఖర్చులతో కొట్టివేయబడింది.
2. Trial Court మంజూరు చేసి, హైకోర్టు ధృవీకరించిన injunction అలాగే నిలుస్తుంది. 1968 మార్చి 15 వరకు భారతదేశంలోని ఏ సంస్థలోనైనా tyre cord yarn తయారీలో Shift Supervisor గా, లేదా దాదాపు అవే విధులున్న పదవిలో, ఉద్యోగం తీసుకోకుండా అది అప్పీలుదారును నిరోధిస్తుంది.
3. ప్రతివాది వద్ద తన ఉద్యోగ సమయంలో పొందిన, continuous spinning process ద్వారా తయారయ్యే tyre cord yarn రహస్యాలు, ప్రక్రియలు, సమాచారాన్ని ఆ కాలంలో, ఆ తర్వాత కూడా బయటపెట్టకుండా ఆ injunction అతన్ని నిరోధిస్తుంది.
4. Clause 9 పై ఆ injunction కు తీవ్ర అభ్యంతరం చెప్పలేదు కాబట్టి, కోర్టు దాని గురించి ఇంకేమీ చెప్పలేదు.

న్యాయసూత్రం / Ratio

ఉద్యోగ కాలంలో మాత్రమే వర్తించి, ఉద్యోగి ఇతరుల కోసం ఇలాంటి పని చేయకుండా ఆపే negative covenant సాధారణంగా Contract Act సెక్షన్ 27 కింద restraint of trade కాదు. ఒప్పందం unconscionable, మితిమీరిన కఠినమైనది, అసమంజసమైనది లేదా ఏకపక్షమైనది అయితేనే అది చెల్లదు. అలాంటి stipulation చెల్లనిది కానప్పుడు, యజమానిని కాపాడడానికి అవసరమైన మేరకు పరిమితమైన injunction ను కోర్టు ఇవ్వవచ్చు.

ముఖ్య తీర్పు: "Negative covenants operative during the period of the contract of employment ... are generally not regarded as restraint of trade".

తదుపరి పరిణామాలు

Superintendence Company v. Krishan Murgai (full title: Superintendence Company of India (P) Ltd. v. Krishan Murgai)

1980 AIR 1717, 1980 SCR (3) 1278, 1981 (2) SCC 246. Supreme Court of India; bench V.D. Tulzapurkar, N.L. Untwalia and A.P. Sen; 1980 మే 9న తీర్పు. ఈ తీర్పులో పేరా నంబర్లు లేవు, కాబట్టి అభిప్రాయాలను న్యాయమూర్తుల వారీగా ఉదహరించాం.

• భిన్నంగా చూశారు; ఉద్యోగ కాలం–తర్వాతి కాలం తేడాను అంగీకరించారు. ఈ కేసు ఉద్యోగి సేవ ముగిశాక వర్తించదలచిన covenant కు సంబంధించింది.
• Tulzapurkar, J. (కోర్టు తరఫున) అప్పీలుదారు వాదనను నమోదు చేశారు. ఒప్పందం ముగిశాక వర్తించే నిర్బంధాలకు పరిగణించే అంశాలు వేరుగా ఉంటాయన్న Golikari వ్యాఖ్య వల్ల సెక్షన్ 27 ను మళ్లీ పరిశీలించాల్సి రావచ్చని న్యాయవాది చెప్పారు. కోర్టు ఆ ప్రశ్నను నిర్ణయించలేదు; మరో అంశంపై అప్పీలును పరిష్కరించింది.
• Sen, J. (ప్రత్యేక అభిప్రాయం) ఉద్యోగ కాలంలో, ఆ తర్వాత వర్తించే నిర్బంధాల మధ్య Golikari తేడా చూపిందని అన్నారు. దానిలోని భాగాలను పొందుపరిచి, Brahmaputra Tea Co. Ltd. v. Scarth ను అది ఆమోదంతో ప్రస్తావించిందని నమోదు చేశారు.
• ఆ తర్వాత Golikari అప్పీలుదారుకు పెద్దగా సహాయపడదని Sen, J. తీర్పు చెప్పారు. అప్పీలుదారు ఉద్యోగ కాలంలో covenant ను అమలు చేయాలనుకోలేదు; సేవ ముగిశాక అమలు చేయాలనుకున్నాడు.
• ఒప్పందంలోని clause 10 restraint of trade అని, అందువల్ల సెక్షన్ 27 కింద చట్టవిరుద్ధమని, అమలు కాదని Sen, J. తీర్పు చెప్పారు. Golikari భిన్నంగా చూడబడినట్లు headnote నమోదు చేస్తుంది.
• Delhi హైకోర్టు Single Judge సహేతుకత పరీక్షను వర్తింపజేసి covenant ను అమలు చేసినప్పుడు Golikari ని ప్రస్తావించారు. Division Bench ఆయన తీర్పును తిరగదోసింది.

Gujarat Bottling v. Coca Cola (full title: Gujarat Bottling Co. Ltd. v. Coca Cola Co.)

1995 AIR 2372, 1995 SCC (5) 545. Supreme Court of India; bench S.C. Agrawal and Ahmad Saghir; తేదీ 04/08/1995. ఈ తీర్పులో పేరా నంబర్లు లేవు, కాబట్టి అభిప్రాయాన్ని న్యాయమూర్తి పేరుతో ఉదహరించాం.

• అనుసరించారు. వాణిజ్య భాగస్వాముల కంటే యజమాని–ఉద్యోగి covenants ను కోర్టులు కఠినంగా చూస్తాయన్న నియమానికి Agrawal, J. Golikari (pp. 384-85) ను Halsbury తో కలిపి ఉదహరించారు.
• ఒప్పందం అమలులో ఉన్నంత కాలమే నిర్బంధం వర్తించేటప్పుడు restraint of trade సిద్ధాంతం సాధారణంగా వర్తించదన్న నియమానికి ఆయన Golikari ని ఉదహరించారు. ఒప్పందం పూర్తిగా ఏకపక్షంగా ఉంటే మినహాయింపు.
• రెండు రకాల covenants పై తన చర్చ ముగింపు భాగాన్ని Golikari నుంచి ఆయన ఉటంకించారు. ఒప్పందం ఉన్నంత కాలమే వర్తించే bottling ఒప్పందంలోని paragraph 14 negative stipulation కు కోర్టు దాన్ని వర్తింపజేసింది.
• injunction ఉద్యోగిని పరోక్షంగా పనిలేకుండా ఉండమని లేదా యజమానికి సేవ చేయమని బలవంతం చేస్తే negative covenant ను అమలు చేసే injunction ను నిరాకరిస్తారన్న నియమానికి ఆయన Golikari (p. 389) ను ఉదహరించారు.

Vijaya Bank v. Prashant B Narnaware

2025 INSC 691, Civil Appeal No. 11708 of 2016. Supreme Court of India; bench Pamidighantam Sri Narasimha and Joymalya Bagchi; Bagchi, J. తీర్పు; 2025 మే 14న.

• అనుసరించారు. ఉద్యోగ ఒప్పంద కాలంలోని restrictive covenant ను సెక్షన్ 27 అడ్డుకుంటుందా అనే ప్రశ్నను Golikari నిర్ణయించిందని కోర్టు అంది. ఒప్పంద కాలంలో వర్తించే covenants ను, అది ముగిశాక వర్తించే వాటి నుంచి వేరు చేసింది (పేరా 13).
• ఉద్యోగ కాలంలోని negative covenants సాధారణంగా restraint of trade కావని చెప్పే భాగాన్ని Golikari నుంచి ఉటంకించింది (పేరా 13).
• Superintendence Company v. Krishan Murgai లో A.P. Sen, J. ఈ అభిప్రాయాన్ని పునరుద్ఘాటించారని, ఒప్పంద కాలంలోని covenants కు Golikari ratio ను సమర్థించారని గమనించింది (పేరా 14).
• చట్టం స్థిరపడిందని ముగించింది. ఉద్యోగ ఒప్పంద కాలంలో వర్తించే restrictive covenant "does not put a clog on the freedom of a contracting party to trade or employment" అని చెప్పింది (పేరా 15).
• public policy పై తన చర్చకు మద్దతుగా, public policy పరిణామ స్వభావంపై Golikari ని ఉటంకించింది (పేరా 23).
• appointment letter లోని clause 11(k) లో ఉన్న కనీస సేవా covenant restraint of trade కాదని, public policy కి విరుద్ధం కాదని తీర్పు చెప్పింది (పేరా 35). బ్యాంకు అప్పీలును అనుమతించి, హైకోర్టు తీర్పును రద్దు చేసింది (పేరా 36). అనుబంధ అప్పీలు No. 11499 of 2016 కొట్టివేయబడింది (పేరా 37).

ఇతర తదుపరి కేసులు (సారాంశం ఇవ్వలేదు)

• Percept D'Markr (India) Pvt. Ltd. v. Zaheer Khan, AIR 2006 SC 3426, 2006 (4) SCC 227, 2006 మార్చి 22న తీర్పు (bench H.K. Sema and Ar. Lakshmanan). అధికారిక పాఠం తీసుకోలేదు, కాబట్టి పేరు మాత్రమే ఇచ్చాం.

తులనాత్మక విశ్లేషణ

• మూడు తర్వాతి కేసులూ ఒప్పంద కాలంలోని covenants, ఒప్పందం ముగిశాక వర్తించే covenants మధ్య Golikari గీసిన గీతను అంగీకరిస్తాయి.
• Krishan Murgai (Sen, J.) Golikari ని ఉద్యోగ కాలం నియమానికే పరిమితం చేసి, సేవ ముగిశాక అమలు చేయదలచిన covenant కు విస్తరించడానికి నిరాకరిస్తుంది.
• Vijaya Bank, Golikari ని, Krishan Murgai ని కలిపి, ఒప్పంద కాలంలోని covenants సెక్షన్ 27 ను ఉల్లంఘించవనే స్థిర అధికారంగా చూస్తుంది. ఆ నియమాన్ని liquidated damages ఉన్న కనీస సేవా నిబంధనకు వర్తింపజేస్తుంది.
• Gujarat Bottling ఒప్పంద కాలం తర్కాన్ని ఉద్యోగం నుంచి వ్యాపారాల మధ్య bottling ఒప్పందానికి విస్తరిస్తుంది.
• సేవ ముగిశాక వర్తించే సహేతుక covenants సెక్షన్ 27 ను తట్టుకోగలవా అనే ప్రశ్నను Krishan Murgai లో Tulzapurkar, J. తెరిచే ఉంచారు. అలాంటి కేసును Golikari స్వయంగా నిర్ణయించలేదు.

విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ

తీర్పు పాఠం ఆధారంగా విశ్లేషణ.

• ప్రతివాది న్యాయవాది వాదనలను తీర్పు నమోదు చేయదు. ప్రతివాది స్థితి plaint, కింది కోర్టుల findings ద్వారా మాత్రమే కనిపిస్తుంది.
• మినహాయింపులను కోర్టు unconscionable, మితిమీరిన కఠినమైనది, అసమంజసమైనది లేదా ఏకపక్షమైనదిగా చెబుతుంది. దానికి ఇంతకంటే వివరమైన పరీక్ష ఇవ్వదు; ప్రధానంగా Milsted, 20 ఏళ్ల ఒప్పందంపై Calcutta తీర్పు ద్వారా వివరిస్తుంది.
• ఒప్పందం ముగిశాక వర్తించే covenants కు పరిగణనలు వేరుగా ఉంటాయని కోర్టు అంటుంది. అలాంటి కేసును అది నిర్ణయించదు, కాబట్టి వాటిపై దాని వ్యాఖ్యలు కేవలం పోలిక మాత్రమే.
• clause 17 కింద ప్రతివాది damages కు అర్హురాలని Trial Court తీర్పు చెప్పింది. సుప్రీంకోర్టు ఆ ఉపశమనాన్ని, Rs. 2410 liquidated damages దావాను చర్చించదు.
• Trial Court ఆదేశించినట్లు injunction 1968 మార్చి 15 వరకు సాగుతుంది. ఆ తేదీ దాటాక ఏమవుతుందో తీర్పు చెప్పదు. కోర్టు ఈ విషయాన్ని 1967 జనవరి 17న నిర్ణయించింది.
• అప్పీలుదారు ఇతర చోట తక్కువ జీతం పొందడాన్ని, అతను వెళ్లిపోవడానికి కారణాన్ని తీర్పు అమలుకు సంబంధించిన అంశాలుగా పరిగణిస్తుంది. ఆర్థికేతర కారణంతో వెళ్లి ఉంటే ఫలితం భిన్నంగా ఉండేదో లేదో అది చెప్పదు.
• footnotes లో కొన్ని citations అస్థిరంగా ముద్రించారు; ఉదాహరణకు Ehrman v. Bartholomew కు రెండు వేర్వేరు పేజీ నంబర్లు. ఈ పేజీ వాటిని ముద్రించినట్లే ఇస్తుంది.

ప్రాముఖ్యత

• ఉద్యోగ కాలంలో ప్రత్యేక సేవ covenants సెక్షన్ 27 పరిధిలోకి రావన్నదానిపై ఇది సుప్రీంకోర్టు ప్రముఖ ప్రకటన.
• ఉద్యోగ కాలంలో వర్తించే covenants ను, ఆ తర్వాత వర్తించే వాటి నుంచి ఇది వేరు చేసి, మొదటి వాటికి తేలికైన పరీక్షను వర్తింపజేస్తుంది.
• ఉద్యోగిని పని చేయమని యజమాని బలవంతం చేయలేకపోయినా, అలాంటి covenants ను injunction ద్వారా అమలు చేయడానికి కోర్టులను ఇది అనుమతిస్తుంది.
• covenant చెల్లనిది కానప్పుడు severance వ్యతిరేక నియమం పరిమిత injunction ను అడ్డుకోదని ఇది తీర్పు చెబుతుంది.
• శిక్షణపై యజమాని పెట్టుబడి, రక్షించాల్సిన know-how covenant అమలుకు బలం ఇస్తాయని ఇది చూపుతుంది.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు

• నియమం: ప్రత్యేక ఉద్యోగంలో ఒప్పంద కాలంలో వర్తించే negative covenants సాధారణంగా సెక్షన్ 27 కింద restraint of trade కావు. ఉచ్చు: అదే covenant ఒప్పంద కాలం తర్వాత వర్తిస్తే దాని సహేతుకతను పరీక్షిస్తారు.
• మినహాయింపులు: ఒప్పందం unconscionable, మితిమీరిన కఠినమైనది, అసమంజసమైనది లేదా ఏకపక్షమైనది. ఉదాహరణ: Milsted v. Hamp, అక్కడ సేవను యజమాని మాత్రమే ముగించగలడు.
• ఉచ్చు: injunction కాలం, ఉద్యోగ స్వభావం, ప్రాంతం పరంగా పరిమితమైంది. ఇక్కడ అది 1968 మార్చి 15 వరకు భారతదేశంలో ఇలాంటి పనిని కవర్ చేసింది.
• నియమం: covenant చట్ట ప్రకారం చెల్లనిదైనప్పుడే severance వ్యతిరేక నియమం వర్తిస్తుంది. stipulation చెల్లనిది కానప్పుడు పరిమిత injunction సాధ్యమే.
• నియమం: onus. నిర్బంధం సహేతుకంగా అవసరమని దాన్ని సమర్థించే పక్షం చూపాలి. ఆ తర్వాత ప్రజలకు హాని ఉందని సవాలు చేసే పక్షం చూపాలి.
• ఉచ్చు: ప్రతివాది కోసం పని చేయమని కోర్టు అతన్ని బలవంతం చేయదు. injunction అతన్ని ఇతరుల కోసం పని చేయకుండా మాత్రమే ఆపుతుంది.
• ఉచ్చు: ఇతర చోట తక్కువ జీతం, లేదా ప్రత్యర్థి ఇచ్చిన ఎక్కువ ఆఫర్ అమలుకు వ్యతిరేక కారణం కాదు.
• కలిపి గుర్తుంచుకోవాల్సిన కేసులు: Gaumont Corporation v. Alexander, Warner Brothers Pictures v. Nelson, Brahmaputra Tea Co. Ltd. v. Scarth (ఒప్పంద కాలం covenants); Ehrman, Mason, Herbert Morris, Attwood (ఒప్పందం తర్వాత లేదా పనిలేకుండా చేయడం).
• ఫలితం: అప్పీలు ఖర్చులతో కొట్టివేయబడింది; injunction నిలుస్తుంది.

ఈ పేజీ తీర్పు పూర్తి పాఠం ఆధారంగా తయారు చేయబడింది. తీర్పు పాఠంలో పేరా నంబర్లు లేవు, కాబట్టి పేరా నంబర్లు ఇవ్వలేదు; నివేదిక 1967 AIR 1098.