I.R. Coelho v. State of Tamil Nadu (ఐ.ఆర్. కోయెల్హో v. తమిళనాడు రాష్ట్రం)

24 ఏప్రిల్ 1973 తర్వాత పార్లమెంటు చట్టాలను Ninth Scheduleలో చేర్చి, ప్రాథమిక హక్కుల సవాళ్లన్నింటినీ నిరోధించగలదా అనే ప్రశ్నను తొమ్మిదిమంది న్యాయమూర్తుల రాజ్యాంగ ధర్మాసనం నిర్ణయించింది. అలాంటి చట్టాలపై basic structure ఆధారంగా సవాలు చేయవచ్చని కోర్టు తీర్పు చెప్పింది. సవరణ రూపాన్ని కాదు, Part III హక్కులపై చట్టం వాస్తవ ప్రభావాన్ని పరీక్ష చూస్తుంది.

త్వరిత పునశ్చరణ

పూర్తి తీర్పు చదవండి: Supreme Court of India (sci.gov.in)

పక్షకారులు

I.R. Coelho (Dead) by LRs — పిటిషనర్/అప్పీలుదారు; రిఫరెన్స్‌లో మొదట పేర్కొన్నవారు. Gudalur Janmam Estates Act మరియు West Bengal Land Holding Revenue Act లను Ninth Scheduleలో చేర్చడం ఈ రిఫరెన్స్ అంశం.

State of Tamil Nadu and Ors. — ప్రతివాదులు.

అనుబంధ కేసులు — ప్రధాన కేసుతో కలిపి విచారించిన రిట్ పిటిషన్లు, సివిల్ అప్పీళ్లు, ప్రత్యేక అనుమతి పిటిషన్లను తీర్పు సంఖ్యలతో మాత్రమే పేర్కొంది: WP (C) Nos. 242 of 1988, 751 of 1990, 408/03, 454, 473 and 259 of 1994, 238 of 1995 and 35 of 1996; CA Nos. 6045 and 6046 of 2002; మరియు 2004 నాటి SLP (C) సంఖ్యల శ్రేణి.

విచారణ చరిత్ర

1. Balmadies Plantations తీర్పు. Gudalur Janmam Estates (Abolition and Conversion into Ryotwari) Act, 1969ను, జన్మం ఎస్టేట్ల అటవీ భూములను ప్రభుత్వంలో వేసే మేరకు, సుప్రీంకోర్టు కొట్టివేసింది. అది ఆర్టికల్ 31ఎ రక్షించే వ్యవసాయ సంస్కరణ చర్య కాదు (Balmadies Plantations Ltd. v. State of Tamil Nadu, (1972) 2 SCC 133).
2. కలకత్తా హైకోర్టు. West Bengal Land Holding Revenue Act, 1979 సెక్షన్ 2(c)ని ఏకపక్షమని కొట్టివేసింది. ఆ తీర్పుపై రాష్ట్రం వేసిన ప్రత్యేక అనుమతి పిటిషన్ కొట్టివేయబడింది.
3. 34వ సవరణ. Janmam Actను పూర్తిగా Ninth Scheduleలో చేర్చింది.
4. 66వ సవరణ. West Bengal Land Holding Revenue Act, 1979ను పూర్తిగా Ninth Scheduleలో చేర్చింది.
5. ఐదుగురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం ముందు సవాలు. కొట్టివేసిన భాగాలతో సహా ఈ చట్టాలను Ninth Scheduleలో చెల్లుబాటుగా చేర్చలేరనే వాదన.
6. రిఫరెన్స్ ఉత్తర్వు, 14 సెప్టెంబర్ 1999. I.R. Coelho (Dead) by LRs. v. State of Tamil Nadu, (1999) 7 SCC 580లో ఐదుగురు న్యాయమూర్తుల రాజ్యాంగ ధర్మాసనం రిఫరెన్స్ చేసింది. 24 ఏప్రిల్ 1973 తర్వాత Ninth Scheduleకు చేసిన సవరణలు basic structureను దెబ్బతీస్తాయనే కారణంతో సవాలుకు లోబడతాయని Waman Rao చెప్పిందని పేర్కొంది.
7. రిఫరెన్స్‌లో గమనించిన అంశాలు. Minerva Mills, Maharao Sahib Shri Bhim Singhji v. Union of India లను కూడా గమనించింది. స్పష్టమైన అసంగతులను సరిచేయడానికి Waman Raoను పెద్ద ధర్మాసనం పునఃపరిశీలించాలని చెప్పింది.
8. నిర్ణయించవలసిన ప్రశ్న. ఆర్టికల్స్ 14, 19 లేదా 31ను ఉల్లంఘించినట్లు ఇప్పటికే తేలిన చట్టాన్ని లేదా దానిలోని భాగాన్ని Ninth Scheduleలో చేర్చవచ్చా? లేక basic structureను దెబ్బతీసే రాజ్యాంగ సవరణను మాత్రమే కొట్టివేయవచ్చా?
9. ధర్మాసనం బలం. అంశాలను వీలైతే తొమ్మిదిమంది న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనానికి పంపాలని రిఫరెన్స్ చెప్పింది. అందుకే అవి ఈ ధర్మాసనం ముందుకు వచ్చాయి.
10. నిర్ణయం, 11 జనవరి 2007. ఈ ధర్మాసనం రిఫరెన్స్‌కు సమాధానమిచ్చి, పిటిషన్లు, అప్పీళ్లను ఈ సూత్రాల ప్రకారం నిర్ణయం కోసం ముగ్గురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనానికి పంపమని ఆదేశించింది.

వాస్తవాలు

1. Constitution (First Amendment) Act, 1951 ఆర్టికల్ 31బిని, పదమూడు భూసంస్కరణ చట్టాలతో కూడిన Ninth Scheduleను చేర్చింది. Kameshwar v. State of Bihar, AIR 1951 Patna 91 వంటి తీర్పుల తర్వాత ఇది జరిగింది. అందులో పాట్నా హైకోర్టు బిహార్ భూసంస్కరణ చట్టాన్ని రాజ్యాంగ విరుద్ధమని చెప్పగా, అలహాబాద్, నాగపూర్ కోర్టులు ఇలాంటి చట్టాలను సమర్థించాయి.
2. తర్వాతి సవరణల ద్వారా Ninth Schedule 13 అంశాల నుండి 78వ సవరణ (1995) నాటికి 284 అంశాలకు పెరిగింది. చేర్చిన వాటిలో చాలా భూసంస్కరణలతో సంబంధం లేనివి.
3. Gudalur Janmam Estates (Abolition and Conversion into Ryotwari) Act, 1969 జన్మం ఎస్టేట్ల అటవీ భూములను తమిళనాడు ప్రభుత్వంలో వేసింది. Balmadies Plantations (1972)లో సుప్రీంకోర్టు దాన్ని కొట్టివేసింది.
4. తర్వాత 34వ సవరణ (1974) Janmam Actను పూర్తిగా Ninth Scheduleలో చేర్చింది.
5. West Bengal Land Holding Revenue Act, 1979 సెక్షన్ 2(c)ని కలకత్తా హైకోర్టు కొట్టివేసింది. ఆ తీర్పుపై ప్రత్యేక అనుమతి పిటిషన్ కొట్టివేయబడింది. తర్వాత 66వ సవరణ (1990) ఆ చట్టాన్ని Ninth Scheduleలో చేర్చింది.
6. Kesavananda Bharati తేదీ అయిన 24 ఏప్రిల్ 1973 తర్వాత Ninth Scheduleలో చేసిన చేర్పులను సవాలు చేయవచ్చని పిటిషనర్లు వాదించారు.
7. ఐదుగురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం 14 సెప్టెంబర్ 1999న ప్రశ్నను పెద్ద ధర్మాసనానికి పంపింది. అంశాన్ని తొమ్మిదిమంది న్యాయమూర్తులు విచారించారు.

లేవనెత్తిన వివాదాంశాలు

1. 24 ఏప్రిల్ 1973న లేదా తర్వాత, basic structure doctrine (రాజ్యాంగాన్ని సవరించే పార్లమెంటు అధికారానికి పరిమితులు) ప్రతిపాదించబడిన తర్వాత, ఆర్టికల్ 31బి కింద చట్టాలను Ninth Scheduleలో చేర్చి ప్రాథమిక హక్కుల నుండి రక్షించడం పార్లమెంటుకు సాధ్యమా?
2. సాధ్యమైతే, కోర్టు judicial review (చట్టాల చెల్లుబాటును కోర్టు పరీక్షించే అధికారం) అధికారంపై దాని ప్రభావం ఏమిటి?
3. basic structure పరీక్షలో Ninth Schedule చట్టాలను ప్రాథమిక హక్కుల కొలమానంపై సమీక్షించడం ఉంటుందా?
4. Part IIIను ఉల్లంఘిస్తున్నట్లు కోర్టులు ఇప్పటికే తేల్చిన చట్టాన్ని Ninth Scheduleలో చేర్చి రక్షించగలరా?
5. ఆర్టికల్ 31బి చెల్లుబాటు లేదా ఇరవై తొమ్మిదవ సవరణ చెల్లుబాటు Kesavananda Bharatiలో స్థిరపడిందా?

వాదనలు

పిటిషనర్ల తరఫున

1. 1973 తర్వాత Part IIIను వర్తింపజేయకుండా Ninth Schedule చట్టాలను న్యాయసమీక్ష నుండి రక్షించడం అనుమతించబడదు. ఆ పద్ధతి basic structure doctrineకి విరుద్ధం.
2. సంపూర్ణ రక్షణ ఇచ్చే అధికారం ఆర్టికల్ 368లోని అంతర్గత పరిమితికి సరిపోదు.
3. Kesavananda Bharatiలో తన అభిప్రాయం ప్రాథమిక హక్కులను basic structure నుండి మినహాయించదని Khanna, J. Indira Gandhi కేసులో స్పష్టం చేశారు. కాబట్టి Ninth Scheduleలో చేర్చిన చట్టాలను ప్రాథమిక హక్కుల పరీక్షపై పరిశీలించాలి.
4. అలాంటి రక్షణను direct impact and effect test ప్రకారం తూకం వేయాలి. సవరణ రూపం ముఖ్యం కాదు. దాని పర్యవసానమే చెల్లుబాటును నిర్ణయిస్తుంది.
5. Part III మొత్తాన్ని ఇష్టానుసారం దాటే చట్టం చేసే అధికారం basic structureకు విరుద్ధం.
6. ఆర్టికల్ 32 ప్రాథమిక హక్కుల అధ్యాయంలో భాగం. Article 14లోని rule of law (రాజ్యంతో సహా అందరూ చట్టానికి లోబడి ఉంటారనే సూత్రం) సహా హక్కులనే తొలగిస్తే ఆర్టికల్ 32 కింద పరిహారం అర్థరహితం. Ninth Schedule చట్టాల విషయంలో ఆర్టికల్ 32 రద్దయినట్లే, ఇది per se basic structure ఉల్లంఘన.
7. ఆర్టికల్ 368 కింద constituent power న్యాయాధికారాన్ని కలిగి ఉండదు. న్యాయపరమైన పరిహారాలను సృష్టించే అధికారం, న్యాయాధికారాన్ని వినియోగించే అధికారం వేరు. పార్లమెంటు ఆర్టికల్ 32 అధికారాన్ని తొలగించి, ఆచరణలో Ninth Schedule చట్టాలు చెల్లుతాయని తానే ప్రకటిస్తోంది.

ప్రతివాదుల తరఫున

1. Ninth Schedule చట్టాలను Kesavananda Bharatiలో మెజారిటీ నిర్ణయించిన basic structure doctrine మేరకే పరీక్షించవచ్చు. ఆ తీర్పు ఇరవై తొమ్మిదవ సవరణను షరతు లేకుండా సమర్థించింది. కాబట్టి ప్రాథమిక హక్కులపై సమీక్ష లేదు.
2. ఆర్టికల్ 31బి రక్షణ గొడుగు కింద Part III మినహాయించబడింది. మిగిలిన సవాళ్లు basic structure, శాసన సామర్థ్యం లేకపోవడం, ఇతర రాజ్యాంగ నిబంధనల ఉల్లంఘన మాత్రమే.
3. ఈ కారణాలు మిగిలి ఉన్నందున న్యాయసమీక్ష మినహాయింపు లేదు, basic structure ఉల్లంఘన లేదు.
4. చట్టాలను పూర్వవర్తిగా ధ్రువీకరించడం బాగా తెలిసిన రాజ్యాంగ పద్ధతి. కోర్టు తీర్పు ఆధారాన్ని తొలగించి దాని ప్రభావాన్ని రద్దు చేసే చట్టం చేయవచ్చు. ఆర్టికల్ 31బి, Ninth Schedule అలాంటి పద్ధతి; అది లోపాన్ని సరిచేస్తుంది.
5. ఈ అంశం Kesavananda Bharatiలో మెజారిటీ తీర్పు పరిధిలో ఉంది. ఆర్టికల్ 31బి, Ninth Schedule రక్షణ గొడుగు ఇచ్చే అనుమతించబడిన పద్ధతి.
6. న్యాయవ్యవస్థ ఉనికి basic frameworkలో భాగం, దాన్ని ఆర్టికల్ 368 కింద రద్దు చేయలేరు. కానీ కొన్ని విషయాలపై న్యాయసమీక్ష అధికారాన్ని కుదించవచ్చు. చట్టాన్ని Ninth Scheduleలో ఉంచడం Part III అడ్డంకిని తొలగిస్తుంది, కానీ కోర్టు అధికార పరిధిని తొలగించదు.
7. ఏ న్యాయసమీక్షను తొలగిస్తే basic structure నాశనమవుతుందో అలాంటి సమీక్షే constituent power పరిధికి వెలుపల ఉంటుంది. ప్రతి మినహాయింపు గురించి విడిగా అడగాలి.
8. basic structureకు లోబడి సవరణ అధికారం సంపూర్ణమని, ప్రాథమిక హక్కులను తీసివేయడం లేదా కుదించడం దానిలో భాగమని Khanna, J. చెప్పారు. వాటిని సహజ హక్కులని పిలిచి ఆ అధికారాన్ని నిరాకరించలేరు.
9. Golak Nath తిరగదోయబడటంతో ప్రాథమిక హక్కులను సవరించవచ్చు. కాబట్టి సవరణ రాజ్యాంగ స్వభావాన్ని, లక్షణాన్ని నాశనం చేస్తే తప్ప, అవి basic structureలో భాగం కావు.
10. Ninth Schedule చట్టాల సమీక్షకు కొలమానం Part III హక్కుల ఉల్లంఘన మాత్రమే కాదు. basic structureలో భాగమైన ప్రాథమిక హక్కుల భాగాన్ని ఆ చట్టాలు దెబ్బతీస్తున్నాయా అన్నదే. న్యాయసమీక్ష పూర్తిగా నిషిద్ధం కాదు. Part III హక్కుల ఉల్లంఘన నుండి మాత్రమే రక్షణ లభిస్తుంది.
11. Indira Gandhi కేసులో Ray, C.J. అభిప్రాయాన్ని వారు ఆధారం చేసుకున్నారు: Kesavananda Bharatiలో మెజారిటీ ఇరవై తొమ్మిదవ సవరణను, ఆర్టికల్ 31బిని basic structure లేదా ప్రాథమిక హక్కుల ఆధారంగా సవాలు చేయలేనివిగా భావించింది.
12. ఆర్టికల్ 14 ఉల్లంఘన basic structure ఉల్లంఘన అనే వాదన తిరస్కరించబడిందని చెప్పేందుకు వారు Attorney General for India v. Amratlal Prajivandas (తొమ్మిదిమంది న్యాయమూర్తులు) తీర్పును ఆధారం చేసుకున్నారు.
13. Waman Rao, Minerva Mills లు Kesavananda Bharatiలో మెజారిటీ తీర్పు బంధనశక్తిని పరిగణించలేదని వారు చెప్పారు.

ఆర్టికల్ 31బిలో ఎలాంటి సూచికలు లేకుండా Ninth Scheduleలో చట్టాలను చేర్చే అధికారం దుర్వినియోగం అయిందని, ఇకపైనా అవుతుందని కూడా పిటిషనర్లు చెప్పారు. ఈ అంశంపై కోర్టు సమాధానం కోర్టు తార్కికం కింద ఉంది.

కోర్టు తార్కికం

తీర్పు ధర్మాసనం తరఫున Y.K. Sabharwal, C.J.I. రాసిన ఒకే అభిప్రాయం. దానికి పేరాలు సంఖ్యలతో లేవు. కాబట్టి దశలు తీర్పులోని సొంత శీర్షికలను అనుసరిస్తాయి, పేరా సంఖ్యలు ఇవ్వలేదు.

Y.K. Sabharwal, C.J.I. అభిప్రాయం (తొమ్మిదిమంది న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం తరఫున)

రిఫరెన్స్ ఉత్తర్వు, విస్తృత ప్రశ్న

1. గమనిక: 24 ఏప్రిల్ 1973 తర్వాత Ninth Scheduleలో చేర్చిన చట్టాలకు ఆర్టికల్ 31బి ఇచ్చే రక్షణ స్వభావాన్ని, లక్షణాన్ని నిర్ణయించడమే పని. ఆ తేదీ Kesavananda Bharati తేదీ.
2. గమనిక: Janmam Actను Balmadies Plantationsలో కొట్టివేశారు. West Bengal Actను కలకత్తా హైకోర్టు కొట్టివేసింది. రెండింటినీ తర్వాత 34వ, 66వ సవరణల ద్వారా Ninth Scheduleలో చేర్చారు.
3. గమనిక: 24 ఏప్రిల్ 1973 తర్వాత Ninth Schedule సవరణలు basic structureను దెబ్బతీసేవిగా సవాలుకు లోబడతాయని రిఫరెన్స్ ఉత్తర్వు చెప్పింది. Waman Rao, Minerva Mills, Bhim Singhji లలోని స్పష్టమైన అసంగతులను సరిచేయాలని కోరింది.
4. గమనిక: విస్తృత ప్రశ్న ఏమిటంటే, 24 ఏప్రిల్ 1973 తర్వాత చట్టాలను ప్రాథమిక హక్కుల నుండి రక్షించడానికి పార్లమెంటు ఆర్టికల్ 31బిని వాడగలదా, దాని ప్రభావం న్యాయసమీక్షపై ఏమిటి అనేది.

చట్టం అభివృద్ధి

5. గమనిక: పేదరికం, నిరక్షరాస్యత, లేమి, అసమానత వంటి సమస్యలను లోతుగా అధ్యయనం చేసి రాజ్యాంగం రూపొందింది. ప్రాథమిక హక్కుల అధ్యాయం సానుకూల, ప్రతికూల హక్కులను ఇస్తుంది. వాటిని అమలు చేయడానికి ఆర్టికల్ 32 సుప్రీంకోర్టుకు అసలు అధికార పరిధిని ఇస్తుంది.
6. గమనిక: భూసంస్కరణలపై పాట్నా, అలహాబాద్, నాగపూర్ హైకోర్టుల తీర్పుల తర్వాత పార్లమెంటు ఆర్టికల్స్ 31ఎ, 31బిలను చేర్చింది. మొదటి సవరణ (1951) ఆర్టికల్ 31బిని, పదమూడు భూసంస్కరణ చట్టాల Ninth Scheduleను చేర్చి, ఆర్టికల్ 13 సవాలు నుండి వాటిని కాపాడింది.
7. గమనిక: ఎస్టేట్ల స్వాధీనం వంటి అంశాలపై చట్టాలను ఆర్టికల్స్ 14, 19 నుండి రక్షించే ఆర్టికల్ 31ఎ పాఠాన్ని కోర్టు పేర్కొంది. Ninth Scheduleలోని ఏ చట్టమూ, ఏ కోర్టు తీర్పు ఉన్నా, Part IIIతో విరుద్ధమన్న కారణంతో చెల్లనిదిగా కాదని చెప్పే ఆర్టికల్ 31బి పాఠాన్ని కూడా పేర్కొంది.
8. గమనిక: Sankari Prasad Singh Deo v. Union of India మొదటి సవరణను సమర్థించింది. ఆర్టికల్ 368 కింద constituent power ద్వారా చేసిన సవరణలకు ఆర్టికల్ 13(2) వర్తించదని చెప్పింది.
9. గమనిక: Sajjan Singh v. State of Rajasthan పదిహేడవ సవరణను సమర్థించి, Sankari Prasadను పునరుద్ఘాటించింది. వ్యవసాయ సంస్కరణలు అమలు చేయడానికి రాష్ట్ర శాసనసభలకు ఆర్టికల్స్ 31ఎ, 31బి సహాయపడతాయని చెప్పింది. Hidayatullah, Mudholkar, JJ. అంగీకరించినా భవిష్యత్ సవరణల గురించి సందేహం వ్యక్తం చేశారు. ప్రాథమిక లక్షణాన్ని మార్చడం సవరణా, లేక రాజ్యాంగాన్ని తిరిగి రాయడమా అని Mudholkar, J. ప్రశ్నించారు.
10. గమనిక: I.C. Golak Nath v. State of Punjab (పదకొండుమంది న్యాయమూర్తులు, ఆరు–ఐదు) Sankari Prasad, Sajjan Singhలను తిరగదోసింది. రాజ్యాంగ సవరణ ఆర్టికల్ 13 ప్రకారం చట్టం, అది Part IIIను కుదిస్తే చెల్లదని చెప్పింది. 27 ఫిబ్రవరి 1967 నుండి Part IIIని సవరించే అధికారం పార్లమెంటుకు లేదని ప్రకటించింది.
11. గమనిక: వెంటనే 24వ సవరణ (1971) ఆర్టికల్ 13(4)ను, ఆర్టికల్ 368(1)లో constituent power పదాలను చేర్చింది. 25వ సవరణ పరిహారంపై ఆర్టికల్ 31ను మార్చి ఆర్టికల్ 31సిని చేర్చింది. 26వ సవరణ ఆర్టికల్స్ 291, 362లను తొలగించి 363ఎను చేర్చి, privy purses ను రద్దు చేసింది. 29వ సవరణ (1972) Kerala Land Reforms Amendment Actలను Entries 65, 66గా చేర్చింది.
12. గమనిక: 24 ఏప్రిల్ 1973న పదమూడుమంది న్యాయమూర్తుల Kesavananda Bharati తీర్పు ఏడు–ఆరు మెజారిటీతో Golak Nathను తిరగదోసింది. ఆర్టికల్ 368 basic structure లేదా చట్రాన్ని మార్చడానికి పార్లమెంటును అనుమతించదని మెజారిటీ చెప్పింది. 24వ సవరణను, ఆర్టికల్ 31సి మొదటి భాగాన్ని, 29వ సవరణను సమర్థించింది. ఆర్టికల్ 31సి రెండవ భాగాన్ని కొట్టివేసింది. 26వ సవరణ చెల్లుబాటును ఐదుగురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనానికి వదిలింది.
13. గమనిక: 1975 జూన్‌లో అలహాబాద్ హైకోర్టు ప్రధానమంత్రి ఎన్నికను రద్దు చేసింది. 39వ సవరణ ఆర్టికల్ 329ఎ(4), (5)లను చేర్చి, Ninth Scheduleకు Entries 87 నుండి 124 వరకు కలిపింది. చాలా entries భూసంస్కరణలతో సంబంధం లేనివి. Indira Nehru Gandhi v. Raj Narain ఆర్టికల్ 329ఎ నిబంధనలను basic structure ఉల్లంఘనగా కొట్టివేసింది.
14. గమనిక: 26 జూన్ 1975 నుండి మార్చి 1977 వరకు అంతర్గత ఎమర్జెన్సీ ఉంది. ఆర్టికల్ 19 ఆర్టికల్ 358 ద్వారా, ఆర్టికల్స్ 14, 21 ఆర్టికల్ 359 ద్వారా నిలిపివేయబడ్డాయి. 40వ సవరణ Ninth Scheduleకు Entries 125 నుండి 188 వరకు కలిపింది; చాలా భూసంస్కరణలతో సంబంధం లేనివి.
15. గమనిక: 42వ సవరణ ఆర్టికల్ 368లో (4), (5) క్లాజులను చేర్చింది. అవి సవరణపై ఏ కోర్టు సవాలునూ నిషేధించి, constituent power‌కు ఎలాంటి పరిమితి లేదని ప్రకటించాయి.
16. గమనిక: 44వ సవరణ (1978) ఆర్టికల్ 19(1)(f)ను తొలగించింది. అందువల్ల ఆస్తి ప్రాథమిక హక్కుగా ఆగి, ఆర్టికల్ 300ఎ కింద చట్టపరమైన హక్కు అయింది. ఎమర్జెన్సీలో ఆర్టికల్స్ 20, 21లను నిలిపివేయలేని విధంగా ఆర్టికల్ 359ను సవరించింది. Internal Security Act, Prevention of Publication of Objectionable Matter Act రద్దయ్యాయి.
17. గమనిక: ADM Jabalpur v. Shivakant Shukla ఎమర్జెన్సీలో జీవించే హక్కు, స్వేచ్ఛలను సంకుచితంగా చదివింది. తర్వాతి తీర్పులు దాన్ని పరోక్షంగా తిరగదోశాయి. A.K. Gopalan v. State of Madrasలో ఆర్టికల్ 21ను సంకుచితంగా చదివారు, కానీ Maneka Gandhi v. Union of India (ఏడుగురు న్యాయమూర్తులు)లో దానికి విస్తృత అర్థం వచ్చింది. ఆర్టికల్ 21 కింద విధానం న్యాయమైనదై ఉండాలి, ఆర్టికల్ 14ను ఉల్లంఘించకూడదు. A.K. Gopalan ఇక మంచి చట్టం కాదు.
18. గమనిక: Minerva Mills ఆర్టికల్ 368 (4), (5) క్లాజులను కొట్టివేసింది. Waman Rao Kesavananda Bharati తర్వాతి పరిణామాలను గమనించింది.
19. గమనిక: Bhim Singhjiలో Urban Land (Ceiling and Regulation) Act, 1976 సెక్షన్ 27(1) ఆర్టికల్స్ 14, 19(1)(f)లను ఉల్లంఘిస్తుందని కోర్టు ఏకగ్రీవంగా చెప్పింది. ఆ చట్టం Kesavananda Bharati తర్వాత Ninth Scheduleలో చేర్చబడింది.
20. గమనిక: L. Chandra Kumar v. Union of India న్యాయసమీక్ష అంతర్భాగమైన, ముఖ్యమైన లక్షణమని, హైకోర్టులు, సుప్రీంకోర్టు అధికార పరిధి basic structureలో భాగమని చెప్పింది.

Ninth Schedule రాజ్యాంగ సవరణ

21. గమనిక: చేర్పులను కోర్టు పట్టికగా ఇచ్చింది. 1వ సవరణ (1951) అంశాలు 1-13. 4వ (1955) 14-20. 17వ (1964) 21-64. 29వ (1971) 65-66. 34వ (1974) 67-86. 39వ (1975) 87-124. 40వ (1976) 125-188. 47వ (1984) 189-202. 66వ (1990) 203-257. 76వ (1994) 257ఎ. 78వ (1995) 258-284.
22. గమనిక: తొలగింపులు: అంశం 92 (Internal Security Act, 1978లో రద్దు), అంశం 130 (Prevention of Publication of Objectionable Matter, 1977లో రద్దు). 44వ సవరణ (1978) అంశాలు 87 (Representation of the People Act), 92, 130లను తొలగించింది. చాలా చేర్పులు భూసంస్కరణలతో సంబంధం లేనివి.

ఆర్టికల్ 32

23. గమనిక: ఆర్టికల్ 32 అత్యంత ముఖ్యమైన ఆర్టికల్ అని, అది లేకపోతే రాజ్యాంగం శూన్యమవుతుందని, అది రాజ్యాంగం very soul, very heart అని Dr. B.R. Ambedkar అన్నారు. State of Madras v. V.G. Rowలో Patanjali Sastri, C.J. ప్రాథమిక హక్కులకు కోర్టును జాగరూక కాపలాదారుగా పేర్కొన్నారు.
24. తీర్పు: ఆర్టికల్ 32 కింద అధికార పరిధి basic structureలో ముఖ్యమైన, అంతర్భాగమైన భాగం. రాజ్యాంగ పథకపు ప్రాథమిక సూత్రాలను ఆమోదయోగ్యం కాని విధంగా క్షీణింపజేస్తే తప్ప పార్లమెంటు చట్టం దాన్ని రద్దు చేయలేదు. Fertilizer Corporation Kamgar Union, State of Rajasthan v. Union of India, M. Krishna Swami, Daryao, L. Chandra Kumar లను కోర్టు పేర్కొంది.
25. గమనిక: S.R. Bommai న్యాయసమీక్ష basic feature అని, న్యాయపరమైన వ్యాఖ్యానం ద్వారా రద్దు చేయలేని constituent power అని పునరుద్ఘాటించింది. రాజ్యాంగం ఇచ్చిన అధికారానికి ఎవరూ ఏకైక న్యాయనిర్ణేత కాదు. అంతిమ వ్యాఖ్యాతగా రాజ్యాంగ విలువలను, పరిమితులను కాపాడటం కోర్టు కర్తవ్యం.

వ్యాఖ్యాన సూత్రాలు

26. గమనిక: రాజ్యాంగం సజీవ పత్రం. దాని నిబంధనలను కాలగతి, చట్టం అభివృద్ధికి అనుగుణంగా చదవాలి. చట్టం విస్తరించిన తీర్పులను దృష్టిలో ఉంచుకుని basic structure doctrineని చదవాలి.
27. గమనిక: constitutionalism ఇప్పుడు చట్టపరమైన సూత్రం. ప్రజాస్వామ్య సూత్రాలు, ప్రాథమిక హక్కుల రక్షణతో సహా, నాశనం కాకుండా ప్రభుత్వ అధికారంపై నియంత్రణ అవసరమని అది చెబుతుంది. దానికి checks and balances, అధికార వికేంద్రీకరణ కావాలి. అది legality సూత్రానికి ఆధారం. శాసనసభ ప్రాథమిక హక్కులను పరిమితం చేయవచ్చు, కానీ వాటిని రక్షించే చట్టాలు తర్వాతి శాసనాల ద్వారా పరోక్షంగా రద్దు కావు.
28. గమనిక: common law constitutionalism లో ప్రాథమిక రాజ్యాంగ హక్కులను common law ద్వారా రక్షించడం ప్రధాన లక్షణం. న్యాయమైన, సహనశీల సమాజాన్ని ప్రోత్సహించడానికి రక్షణే ఉత్తమ మార్గమని కాబట్టి ఆ హక్కులను రక్షిస్తారని Dr. Amartya Sen అభిప్రాయాన్ని కోర్టు పేర్కొంది.
29. గమనిక: స్వతంత్రంగా ఉండటం, పాఠంతో పాటు విలువలను కూడా వ్యాఖ్యానించడం వల్ల ప్రాథమిక హక్కులను రక్షించడానికి న్యాయవ్యవస్థే ఉత్తమ సంస్థ అని Lord Steyn అంటారు. పార్లమెంటు సర్వోన్నతమైన ఇంగ్లండ్‌లో కూడా న్యాయసమీక్షను రద్దు చేయాలని చూస్తే, పార్లమెంటరీ సర్వోన్నతిని కోర్టులు సవరించాల్సి రావచ్చు.
30. గమనిక: పార్లమెంటరీ సర్వోన్నతి, రాజ్యాంగ సర్వోన్నతి వేరు. రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించింది పార్లమెంటు కాదు, Constituent Assembly. ఆర్టికల్స్ 14, 19, 21 పునాది విలువలు. న్యాయసమీక్ష, rule of law, separation of powers లకు ఆధారమైన constitutionality సూత్రాలు అవి. రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా న్యాయసమీక్షను రద్దు చేయాలని చూసినప్పుడు basic structure doctrine వర్తిస్తుంది.
31. గమనిక: Granville Austinను ఆధారంగా చేసుకుని Minerva Millsలో Chandrachud, C.J. చెప్పారు: Part IV లక్ష్యాలను సాధించడానికి Part III హామీలను నాశనం చేయడం రాజ్యాంగాన్ని పతనం చేయడమే. Part III, Part IV కలిసి conscience of the Constitution. వాటి మధ్య సమతుల్యతను నాశనం చేసేది basic structureలోని ముఖ్య అంశాన్ని నాశనం చేస్తుంది.
32. గమనిక: అదే తీర్పు ప్రకారం, పరిమిత ప్రాంతంలో కూడా ప్రాథమిక హక్కుల పూర్తి హరణం రద్దుకు సమానం కావచ్చు. జాబితా చేయని రకరకాల చట్టాల కోసం ఆర్టికల్స్ 14, 19లను ఉపసంహరిస్తే ప్రాథమిక స్వేచ్ఛలు గాజు పెట్టెలో ఉంచిన parchment (కేవలం చారిత్రక ఆసక్తి వస్తువు) అవుతాయని కూడా చెప్పింది.
33. గమనిక: Minerva Millsలో Bhagwati, J. చెప్పారు: ఆర్టికల్ 368 క్లాజ్ (4) పార్లమెంటు సవరణ అధికారాన్ని రహస్యంగా పెంచుతుంది. అది రెండు ముఖ్య లక్షణాలను దెబ్బతీస్తుంది: పరిమిత సవరణ అధికారం, న్యాయసమీక్ష అధికారం. ఆర్టికల్ 31సి కింద చట్టాలను ఆర్టికల్స్ 14, 19 ఆధారంగా సవాలు చేయడాన్ని పూర్తిగా మినహాయించిన 42వ సవరణ సెక్షన్ 4 చెల్లదని Chandrachud, C.J. చెప్పారు.
34. గమనిక: Indira Gandhi కేసు మొదటిసారి ఆస్తి లేదా సామాజిక సంక్షేమం కాకుండా ఎన్నికల చట్టంపై సవరణ సవాలు. అది కొత్త బాట వేసిందని Seervai అంటారు.
35. గమనిక: Constituent Assembly రాజ్యాంగం రూపొందించడం (సంపూర్ణం, అపరిమితం), దాన్ని సవరించే derivative అధికారం (రాజ్యాంగం విధించే పరిమితులకు లోబడినది) మధ్య తేడాను Seervai చూపారు. సవరణ అధికారం రాజ్యాంగం లోపలే ఉండాలి.
36. గమనిక: ఒక లక్షణం basic structureలో భాగమా అనేది పథకంలో దాని స్థానం, లక్ష్యం, దాన్ని తిరస్కరిస్తే రాజ్యాంగ సమగ్రతపై పర్యవసానంపై ఆధారపడుతుంది (Indira Gandhiలో Chandrachud, C.J.).
37. గమనిక: ప్రాథమిక హక్కుల fundamentalnessను వాటి అభివృద్ధి వెలుగులో చూడాలి. ప్రారంభ కేసులు వాటిని వేర్వేరు, సంకుచిత హక్కులుగా చదివాయి. కాలక్రమేణా అవి ప్రభుత్వ అధికారంపై విస్తృత అడ్డుకట్టగా మారాయి.
38. గమనిక: The State of Bombay v. Bhanji Munji Gopalanపై ఆధారపడి ఆర్టికల్ 31 ఆర్టికల్ 19(1)(f) నుండి స్వతంత్రమని చెప్పింది. Rustom Cavasjee Cooper v. Union of India (Bank Nationalization case) Gopalanను తీవ్రంగా అంగీకరించలేదు. అది చట్టం కలిగించే వాస్తవ హానిని చూసింది. హక్కుపై వాస్తవ ప్రభావాన్ని చూసిన Sakal Papers v. The Union of India ని అది అనుసరించింది.
39. గమనిక: Cooper దృక్పథాన్ని Sambhu Nath Sarkar v. The State of West Bengal, Haradhan Saha v. The State of West Bengal, Khudiram Das v. The State of West Bengal లు పునరుద్ఘాటించాయి. ముఖ్య తీర్పు Maneka Gandhi.
40. గమనిక: ఆర్టికల్ 21 ఆర్టికల్ 19ని మినహాయించదని Maneka Gandhi చెప్పింది. వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛను హరించే చట్టం ఆర్టికల్ 14 పరీక్షను కూడా నెగ్గాలి. ఆర్టికల్ 14పై State of West Bengal v. Anwar Ali Sarkar, Kathi Raning Rawat v. State of Saurashtra లను కోర్టు ఉటంకించింది.
41. గమనిక: సమానత్వం, ఏకపక్షత sworn enemies అని కూడా Maneka Gandhi చెప్పింది. ఆర్టికల్ 14 ఏకపక్షతపై దాడి చేస్తుంది. ఆర్టికల్ 21 కింద విధానం సరైనదిగా, న్యాయమైనదిగా ఉండాలి. Part IIIలో ఏ ఆర్టికల్ ద్వీపం కాదని, రెండు హక్కులు ఉల్లంఘించబడితే ఆర్టికల్ 21 ఆర్టికల్ 19ని మినహాయించదని Krishna Iyer, J. అన్నారు.
42. తీర్పు: ప్రాథమిక హక్కులు ఇక వేర్వేరు కొలనుల్లా పనిచేయవు. అవి ప్రభుత్వ ఏకపక్ష అధికారానికి వ్యతిరేకంగా సమగ్ర హామీగా ఏర్పడతాయి. Maneka Gandhi తర్వాత ప్రాథమిక హక్కుల రక్షణ గణనీయంగా విస్తరించింది.
43. గమనిక: ప్రాథమిక హక్కులు రాజ్యం ఇచ్చిన బహుమతి కాదని M. Nagaraj v. Union of India చెప్పింది. Part III వాటిని ధ్రువీకరిస్తుంది, ప్రసాదించదు. ఒక హక్కు పునాది విలువ వల్ల ప్రాథమిక హక్కు అవుతుంది. రాజ్యాంగాన్ని ఉదారంగా, ప్రయోజనాత్మకంగా చదవాలి. ఆర్టికల్ 21లో life అంటే మానవ గౌరవంతో జీవించడం కూడా. ఆ భాగంలో కోర్టు Sakal Papers (AIR 1967 SC 305), A.K. Gopalan లను కూడా పేర్కొంది.
44. తీర్పు: Part III హక్కుల రద్దు లేదా కుదింపును విస్తృత వ్యాఖ్యానంపై పరిశీలించాలి. సంకుచిత వ్యాఖ్యానం గతం. Part III హక్కులను పౌరులు పూర్తిగా అనుభవించేలా రాజ్యాంగాన్ని చదవాలి.

అధికార విభజన

45. గమనిక: Kesavananda Bharatiలో మెజారిటీ separation of powersను basic structureలో భాగంగా గుర్తించింది. Indira Gandhi, తర్వాతి అనేక కేసులు దాన్ని పునరుద్ఘాటించాయి.
46. గమనిక: అధికార విభజన స్వేచ్ఛను ఎందుకు కాపాడుతుందో చెప్పడానికి కోర్టు Madison (Federalist 47, 48, 51), Montesquieu (Spirit of Laws), Hamilton (Federalist 78)లను ఉటంకించింది. అధికారాలు ఒక్కటైనా, న్యాయాధికారం శాసన, కార్యనిర్వాహక అధికారాల నుండి వేరుగా లేకపోయినా స్వేచ్ఛ ఉండదని Montesquieu అంటారు. శాసనాధికారంపై పరిమితులను రాజ్యాంగ విరుద్ధ చర్యలను చెల్లవని ప్రకటించే కోర్టుల ద్వారానే కాపాడవచ్చని Hamilton అంటారు.
47. గమనిక: basic structure doctrine రాకముందే Special Reference No. 1 of 1964లో అధికార విభజన ప్రాముఖ్యతను ఈ కోర్టు గుర్తించింది.

వాదనలు

48. గమనిక: పిటిషనర్ల, ప్రతివాదుల వాదనలను కోర్టు నమోదు చేసింది (వాదనలు విభాగం చూడండి).
49. గమనిక: basic structure పరీక్షలో Ninth Schedule చట్టాలను ప్రాథమిక హక్కుల కొలమానంపై సమీక్షించడం ఉంటుందా అన్నదే కీలక ప్రశ్న. కాబట్టి basic structure పరీక్ష విషయాన్ని పరిశీలించాలి.
50. తీర్పు: Part IIIను ఉల్లంఘించినట్లు కోర్టులు తేల్చిన చట్టాలను ఆర్టికల్ 31బిని ఆర్టికల్ 368తో కలిపి వాడి Ninth Scheduleలో చేర్చి రక్షించలేరనే విస్తృత ప్రతిపాదనను అంగీకరించడం కష్టమని కోర్టు భావించింది.
51. గమనిక: Kunjukutty Sahib v. State of Keralaలో రద్దయిన Kerala Actను Kesavananda Bharatiలో మెజారిటీ Ninth Schedule పద్ధతిలో సమర్థించింది. చట్టం Ninth Scheduleలో ఉంచిన తర్వాత దాని చెల్లుబాటును basic structure doctrineపై పరీక్షించాలి.
52. గమనిక: Kesavananda Bharati తర్వాత ఏడుగురు న్యాయమూర్తుల State of Maharashtra v. Man Singh Suraj Singh Padvi 40వ సవరణను సమర్థించింది. ప్రాథమిక హక్కుల గురించి ఆ regulationsలో ఏ లోపం ఉన్నా ఆర్టికల్ 31బి, Ninth Schedule సరిచేశాయని చెప్పింది.
53. తీర్పు: చట్టాలను చేర్చే అధికారం దుర్వినియోగమైందని, Schedule 13 నుండి 284 చట్టాలకు పెరిగిందని పిటిషనర్లు అంటారు. ఆర్టికల్ 31బి చెల్లుబాటు ప్రశ్నలో లేదు. దుర్వినియోగ సాధ్యత మాత్రమే చెల్లుబాటుకు సంబంధిత కొలమానం కాదు. దుర్వినియోగాన్ని కోర్టు ఊహించలేదు.

ఆర్టికల్ 31బి చెల్లుబాటు

54. గమనిక: చరిత్రపై Waman Raoలో Chandrachud, C.J. ను కోర్టు ఉటంకించింది. Sajjan Singh మొదటి సవరణను తాకలేదు. Golak Nath prospective overruling వాడింది, అందువల్ల ముందటి సవరణలు నిలిచాయి. Kesavananda Bharati పిటిషన్ విచారణకు ముందే మార్చబడింది, కాబట్టి అది 24, 25, 29 సవరణలను సవాలు చేసింది, మొదటిదాన్ని కాదు. stare decisis వల్ల ఆర్టికల్ 31ఎ చెల్లుబాటును ప్రశ్నించలేమని Khanna, J. చెప్పారు.
55. తీర్పు: ఆర్టికల్ 31బిని Ninth Scheduleతో కలిపి Kesavananda Bharati రాజ్యాంగబద్ధమని చెప్పిందన్న వాదనను కోర్టు అంగీకరించలేదు. దాని చెల్లుబాటు ప్రశ్నలో లేదు. అక్కడి సవరణలను ఆర్టికల్ 31బి చెల్లుతుందని భావించి పరిశీలించారు.
56. తీర్పు: ఆర్టికల్ 31బి చెల్లుతుందని కోర్టు స్వయంగా భావిస్తుంది. దాన్ని చేర్చిన మొదటి సవరణ సవాలులో లేదు.

వివాదాంశ కేంద్రం

57. గమనిక: అసలు సమస్య ఆర్టికల్ 31బి చెల్లుబాటుగా ఇవ్వగల రక్షణ పరిధి, స్వభావం. దాన్ని నిర్ణయించడానికి Kesavananda Bharati తీర్పును, ముఖ్యంగా 29వ సవరణపై, పరిశీలించాలి.

Kesavananda Bharati కేసు

58. తీర్పు: Sikri, C.J. మినహా అందరు న్యాయమూర్తులు 29వ సవరణను సమర్థించి Jeejeebhoyని వర్తింపజేశారన్న ప్రతివాదుల వాదన Kesavananda Bharati సరైన ratio కాదు.
59. గమనిక: ఆరుగురు న్యాయమూర్తులు (Ray, Phalekar, Mathew, Beg, Dwivedi, Chandrachud) 29వ సవరణను సమర్థించారు కానీ basic structure doctrineను అంగీకరించలేదు. మరో ఆరుగురు (Sikri, C.J., Shelat, Grover, Hegde, Mukherjee, Reddy) basic structure పరీక్షకు లోబడి సమర్థించారు. Khanna, J. doctrineను అంగీకరించి, మొదటి ఆరుగురితో కలిసి సవరణను సమర్థించారు.
60. తీర్పు: కాబట్టి basic structureపై మెజారిటీ 29వ సవరణను షరతు లేకుండా సమర్థించిందని భావించడం సరికాదు. చేర్చిన చట్టాలు basic structureను ఉల్లంఘించకపోతేనే అది చెల్లుతుందని ఆరుగురు న్యాయమూర్తులు చెప్పారు.
61. గమనిక: ప్రాథమిక హక్కులను basic structure దెబ్బతినకపోతే సవరించవచ్చని Khanna, J. అన్నారు. 29వ సవరణ చెల్లుతుందని, no infirmity ఉందని చెప్పారు. ఆయన తుది నిర్ణయం (xv) ఆ సవరణకు లోపం లేదని చెబుతుంది. Ninth Schedule చట్టాలకు ఏ పరీక్ష వర్తిస్తుందో ఆయన చెప్పలేదు.
62. గమనిక: Indira Gandhiలో 29వ సవరణ ఏకగ్రీవంగా సమర్థించబడిందని, ఆర్టికల్ 31బి Part III వల్ల, basic structure వల్ల దాడులకు అతీతంగా చట్టాలను ఉంచే సాధనమని మెజారిటీ అభిప్రాయమని Ray, C.J. చెప్పిన దాన్ని ప్రతివాదులు ఆధారం చేసుకున్నారు.
63. గమనిక: 29వ సవరణ, ముందటి సవరణలు అపరిమిత సవరణ అధికారం ఆధారంగా చెల్లినవని, వాటిని మళ్లీ తెరవకూడదని Minerva Millsలో Bhagwati, J. అన్నారు. కానీ Kesavananda Bharati తర్వాతి అన్ని సవరణలను basic structure ప్రకారం పరీక్షించాలి, ఎందుకంటే అప్పుడు పరిమితి తెలియదని పార్లమెంటు చెప్పడానికి no excuse ఉండదు.
64. తీర్పు: Bhagwati, J.తో కోర్టు ఏకీభవిస్తుంది. 29వ సవరణ ఏకగ్రీవంగా సమర్థించబడిందన్న Ray, C.J. అభిప్రాయంతో గౌరవపూర్వకంగా విభేదిస్తుంది. కాబట్టి Kesavananda Bharatiలో 29వ సవరణ చెల్లుబాటు ఈ ధర్మాసనం ముందున్న అంశాలకు నిర్ణాయకం కాదు.
65. గమనిక: ప్రాథమిక హక్కులను basic structure పరిధి నుండి తాను ఎన్నడూ మినహాయించలేదని Indira Gandhiలో Khanna, J. స్పష్టం చేశారు. Part IIIలో ఉంది కాబట్టి ఏ ఆర్టికల్ సవరణ నుండి మినహాయింపు పొందదన్నదే ఆయన తీర్పు. ఏ ప్రాథమిక హక్కూ basic structureలో భాగం కాదనుకుంటే ఆస్తి హక్కుపై ఆయన సుదీర్ఘ చర్చ అనవసరం.
66. తీర్పు: ఆ స్పష్టీకరణ తర్వాత, Khanna, J. అభిప్రాయం ప్రాథమిక హక్కులను basic structure నుండి మినహాయించదు. ఆయన 29వ సవరణ తీర్పు షరతు లేనిదైనా, విచిత్రమైన మెజారిటీ దృష్ట్యా, ప్రస్తుత అంశంపై అది నిష్ప్రయోజనం.
67. గమనిక: దీనికి Seervai మద్దతు ఇస్తారు. 25 ఏప్రిల్ 1973 తర్వాత Ninth Scheduleలో చేర్చిన చట్టాలు షరతు లేకుండా చెల్లవని, ప్రాథమిక హక్కులకు లోబడతాయని Minerva Mills తీర్పు ద్వారా సమస్య పరిష్కారమైందని ఆయన అంటారు. ఆ చట్టాలు రాజ్యాంగంలో భాగం కావు. అవి సవరణ అధికారం నుండి చెల్లుబాటు పొందుతాయి. సవరణ ద్వారా secularism ను నాశనం చేయలేని పార్లమెంటు, దాన్ని నాశనం చేసే చట్టాలను రక్షించలేదు. లేకపోతే చట్టాలు చేసి Ninth Scheduleలో రక్షించడం ద్వారా basic structure ప్రతి భాగాన్నీ వదిలేసినట్లే. సవరణ అధికార పరిధిని Khanna, J. సరిగా చెప్పారు, కానీ ఆర్టికల్ 31బికి దాన్ని తప్పుగా వర్తింపజేశారు.
68. తీర్పు: 29వ సవరణపై Kesavananda Bharati నిర్ణయం ఆ సవరణకే పరిమితం. దాని నుండి ఏ సూత్రమూ రాదు.
69. తీర్పు: Waman Raoలో Chandrachud, J., Minerva Millsలో Bhagwati, J. Kesavananda Bharatiలో మెజారిటీ బంధనశక్తిని విస్మరించారన్న వాదనను కోర్టు అంగీకరించదు. వారు తర్వాతి చట్టాన్ని పరిగణించారు. 24 ఏప్రిల్ 1973 తర్వాత Ninth Schedule చట్టాలకు పూర్తి రక్షణ ఉండదన్న నిర్ణయం Indira Gandhiలో కూడా వచ్చింది. doctrine Kesavananda Bharatiలో ఉంది, దాని ప్రభావం Indira Gandhi, Waman Rao, Minerva Millsలో రూపుదిద్దుకుంది.
70. తీర్పు: సమానత్వంపై Indira Gandhiలో Chandrachud, J., Bhim Singhjiలో Krishna Iyer, J., Minerva Millsలో Bhagwati, J. మధ్య వైరుధ్యం లేదు. ప్రతి ఉల్లంఘన basic structure నాశనానికి సమానమా అని పరిశీలించాలి.

ఆర్టికల్ 31బి ఇచ్చే రక్షణ పరిధి

71. గమనిక: basic structure ఉల్లంఘించే సవరణలు కొట్టివేయబడతాయని, ఇది Ninth Scheduleలో చట్టాలను చేర్చే సవరణలకూ వర్తిస్తుందని Sikri, C.J. చెప్పారు. Shelat, Grover, Hegde, Mukherjea, Reddy, JJ. దాదాపు అలాంటి అభిప్రాయాలిచ్చారు. వారు సవరణ అధికారంలో అంతర్గత పరిమితిని చదివారు.
72. తీర్పు: Khanna, J. కూడా basic structure అనే అంతర్గత పరిమితిని చదివారు, కానీ 29వ సవరణను చిన్న ధర్మాసనానికి పంపకుండా సమర్థించారు. దాని వల్ల Part III basic structure వెలుపల ఉందనే వాదన వచ్చింది. Khanna, J. అలా చెప్పలేదు. ఆర్టికల్ 19(1)(f) కింద ఆస్తి హక్కును basic structure స్థాయికి పెంచాలని ఆయన అనుకోలేదు. అదే ratioని వివరిస్తుంది.
73. తీర్పు: ప్రాథమిక హక్కులను basic structure వెలుపల ఉంచలేదని Indira Gandhiలో ఆయన స్పష్టీకరణతో సందేహం తొలగింది.
74. తీర్పు: Part III హక్కులను సంబంధిత ఆర్టికల్‌ను సవరించి తీసివేయవచ్చు, కానీ basic structure పరిమితికి లోబడి. అది ఆర్టికల్ 31బి సామర్థ్యాన్ని తగ్గించవచ్చు. Kesavananda Bharati తర్వాతి చట్టం దృష్ట్యా అది అనివార్యం.
75. తీర్పు: రెండు అంశాలను గుర్తుంచుకోవాలి. మొదటిది, Ninth Scheduleలో ప్రతి చేర్పు ఆ చట్టాలకు Part IIIని పూర్తిగా తొలగిస్తుంది. రెండవది, చేర్పుపై నిర్వచించిన కొలమానాల నియంత్రణ లేదు. రాజ్యాంగ నియంత్రణ లేకుండా Part IIIని నిర్వీర్యం చేస్తుంది. ఆ చట్టాల విషయంలో Part IIIని పూర్తిగా నిర్వీర్యం చేసే అపరిమిత అధికారం అది.
76. గమనిక: రాజ్యాంగ సర్వోన్నతి అన్ని సంస్థలు రాజ్యాంగానికి లోబడాలని ఆదేశిస్తుంది. స్వతంత్ర సంస్థ అయిన న్యాయవ్యవస్థ ద్వారా శాసన చర్యలను పరీక్షించే యంత్రాంగాన్ని కూడా అది ఆదేశిస్తుంది.
77. గమనిక: Kesavananda Bharatiలో ఆర్టికల్ 31సి రెండవ భాగాన్ని కొట్టివేశారు, ఎందుకంటే న్యాయసమీక్షను మినహాయించే అధికారాన్ని శాసనసభకు ఇవ్వడం basic structureపై దాడి. కాబట్టి doctrine అమలులో Part IIIకు కీలక పాత్ర ఉంది.
78. గమనిక: ప్రాథమిక హక్కులు వ్యక్తి స్వేచ్ఛపై చొరబాటును అనుమతించని రాజ్యం యొక్క ప్రతికూల బాధ్యతలు. సామాజిక విప్లవాన్ని, సమసమాజాన్ని ప్రోత్సహించడం వాటి లక్ష్యం. ప్రాథమిక హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాలు సమతుల్యంగా ఉండాలి. ఆ సమతుల్యత ప్రజా ప్రయోజనం వైపు మొగ్గవచ్చు, కానీ వ్యక్తి స్వేచ్ఛను పూర్తిగా అధిగమించడం ద్వారా తలకిందులు కాకూడదు. ఆ సమతుల్యత ఒక ముఖ్య లక్షణం.
79. గమనిక: Part III రాజ్యాధికారంపై, ముఖ్యంగా శాసనాధికారంపై అడ్డుకట్ట. ఆర్టికల్ 13 దానికి విరుద్ధ చట్టాలను నిషేధిస్తుంది. ప్రాథమిక హక్కుల కొన్ని భాగాల చుట్టూ రాజ్యాంగ నిర్మాతలు గోడ కట్టారు, అవి శాశ్వతంగా ఉండాలి. ఆ గోడే basic structure doctrine. ఆర్టికల్ 32 కింద Part III పాటింపును నిర్ధారించే అధికారం సుప్రీంకోర్టుకు ఉంది. అన్ని చట్టాల రాజ్యాంగబద్ధతను నిర్ణయించే బాధ్యత న్యాయవ్యవస్థది.
80. తీర్పు: ఆర్టికల్ 31బి వాడినప్పుడు, Part III నుండి పూర్తిగా మినహాయించిన చట్టాలు ఆర్టికల్ 32తో సహా Part III తనిఖీ నుండి తప్పించుకుంటాయి. శాసనాధికారంపై తనిఖీ ఇచ్చే అదే రాజ్యాంగం ఆ తనిఖీ అవసరమా కాదా అని నిర్ణయించలేదు. అది రాజ్యాంగాన్ని నిరాకరించడమే.
81. గమనిక: సవరణ ద్వారా అసలును దాని వ్యతిరేకంగా మార్చలేరని Waman Rao చెప్పింది. సవరణను అసలుతో పోల్చడం రాజ్యాంగ చట్టంలో కూడా ఉపయోగకర ఫలితాలు ఇస్తుంది.
82. తీర్పు: ఆర్టికల్ 31బి పరిమిత సంఖ్యలో చట్టాలను రక్షించే పరిమిత రక్షణ మాత్రమే ఇచ్చి ఉంటే, అది Part IIIకు మినహాయింపు అయ్యేది, ప్రారంభంలో దాన్ని సమర్థించడానికి అదే ఆధారం. కానీ 13 నుండి 284కు పెరిగిన unchecked and rampant వినియోగం అది ఇక కేవలం మినహాయింపు కాదని చూపుతుంది. మార్గదర్శకాలు లేకపోవడం అంటే రాజ్యాంగ నియంత్రణ లేకపోవడం. అది రాజ్యాంగ సర్వోన్నతిని నాశనం చేస్తుంది, పార్లమెంటరీ ఆధిపత్యాన్ని సృష్టిస్తుంది, పూర్తి న్యాయసమీక్షను తొలగిస్తుంది.
83. తీర్పు: ఆర్టికల్ 31ఎ కొన్ని చట్టాలను ఆర్టికల్స్ 14, 19 సమీక్ష నుండి మినహాయిస్తుందని, అది basic structureను ఉల్లంఘించదని తేలిందని ప్రతివాదులు అంటారు. అలాంటి చట్టం per se చెల్లదని కోర్టు చెప్పడం లేదు. శాసనసభకు వచ్చే అధికార పరిధిని పరిశీలిస్తోంది. ఆర్టికల్ 31ఎ మినహాయింపునకు ప్రమాణం ఇస్తుంది. ఆర్టికల్ 31సి ఆర్టికల్ 39(b), (c)ని కొలమానంగా వాడుతుంది. ఆర్టికల్ 31బికి అలాంటి ప్రమాణం లేదు.
84. గమనిక: ప్రాథమిక హక్కులకు ఎల్లప్పుడూ ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఆర్థిక వృద్ధి, సామాజిక సమానత్వం వ్యక్తి హక్కులతో ముడిపడిన రెండు స్తంభాలు. ఆర్టికల్ 21ను ఆర్టికల్స్ 14, 15తో కలిపి చదివితే secularism వంటి పునాది అంశాలు కనిపిస్తాయి. Nagarajలో చెప్పినట్లు, egalitarian equality ఆర్టికల్ 14ను ఆర్టికల్ 16(4), (4A), (4B)తో కలిపి చదివితే ఉంటుంది. కాబట్టి న్యాయం, సమానత్వం ఆదేశిక సూత్రాలలో మాత్రమే ఉన్నాయనడం తప్పు.
85. తీర్పు: ప్రాథమిక హక్కులను కుదించడానికి లేదా తీసివేయడానికి Part IIIని సవరించే అధికారం పార్లమెంటుకు ఉంది, కానీ basic structureకు లోబడి. సవరణ దాన్ని ఉల్లంఘిస్తుందా అనేది కేసుల వారీగా చూడాలి.
86. గమనిక: కోర్టు రెండు ఉదాహరణలు ఇచ్చింది. పత్రికా స్వేచ్ఛ ఆర్టికల్ 19(1)(a)లో చదవబడుతుంది. ఆ హక్కును రద్దు చేయడానికి ఆ ఆర్టికల్‌ను సవరిస్తే, ప్రతివాదుల వాదన ప్రకారం చట్టాన్ని Ninth Scheduleలో ఉంచినప్పుడు అది న్యాయపరిశీలనకు వెలుపల ఉంటుంది. కుదింపు కూడా నిజమైన పత్రికా స్వేచ్ఛను నాశనం చేయవచ్చు. Part IIIలోని వివిధ ఆర్టికల్స్ నుండి secularism ను గ్రహిస్తాం. అది Part IIIలో కనిపించకపోతే రాజ్యాంగంలో మరెక్కడా కనిపించదు. అందుకే Part III ఆర్టికల్స్‌ను సమగ్రంగా చూడాలి. ఉదాహరణలు పెంచడం అనవసరం.
87. తీర్పు: basic structure doctrine తర్వాత, పూర్తి న్యాయసమీక్ష రాజ్యాంగ పథకంలో అంతర్భాగం. రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ సవరణ నుండి మినహాయింపు పొందదన్న Khanna, J. మాట ఆస్తి గురించి చర్చిస్తున్నప్పుడు వచ్చింది. రాజ్యాంగ సవరణ basic structure లేదా చట్రాన్ని నాశనం చేయలేదని కూడా ఆయన చెప్పారు.
88. తీర్పు: కనీసం కొన్ని ప్రాథమిక హక్కులు basic structureలో భాగమని Indira Gandhiలో Khanna, J. అభిప్రాయం చూపుతుంది. ఆస్తిపై ఆయన వివరమైన చర్చ కూడా అదే చూపుతుంది. పథకంలో హక్కు స్థానం, అభ్యంతరకర చట్టం దానిపై చూపే ప్రభావం, హక్కును న్యాయసమీక్ష నుండి మినహాయించడం వల్ల కలిగే ప్రభావం, హక్కు వెనుక సూత్ర రద్దు — వీటిని ఆర్టికల్ 31బి కల్పిత రక్షణతో అడ్డుకోలేరు.
89. గమనిక: Indira Gandhiలో ఆర్టికల్ 14 సమానత్వం basic structureలో భాగమని, అది ప్రాథమిక సూత్రమని Chandrachud, J. అన్నారు. Minerva Millsలో ఆర్టికల్స్ 14, 19, 21 basic structureలో భాగమని చెప్పారు. మన రాజ్యాంగంలోని మూడు ఆర్టికల్స్, ఆ మూడు మాత్రమే, స్వేచ్ఛా స్వర్గానికి, అనియంత్రిత అధికార అగాధానికి మధ్య నిలుస్తాయి.
90. తీర్పు: doctrine వచ్చిన తర్వాత, ఈ హక్కులను ఏ ప్రమాణం లేకుండా పార్లమెంటు ఇష్టానుసారం మినహాయించడాన్ని ఆర్టికల్ 31బి అడ్డుపెట్టి న్యాయపరిశీలన నుండి కాపాడలేరు. సమాధానం కాదు అనే ఉండాలి.
91. తీర్పు: కొన్ని ప్రాథమిక హక్కులు basic structureను ఏర్పరిస్తే, ప్రాథమిక హక్కులు basic structureలో భాగం కావనే కారణంగా లేదా ఆర్టికల్ 31బి రక్షణ వల్ల Part III అందుబాటులో లేదనే కారణంగా ఆ చట్టాలను పూర్తి న్యాయపరిశీలన నుండి కాపాడలేరు. ఆర్టికల్ 14 వెనుక సూత్ర సారాంశం basic structureలో భాగం. నైరూప్య, లాంఛన సమానత్వం కంటే హక్కు సారాంశం లేదా సూత్రం, ఉల్లంఘన స్వభావం ముఖ్యం.
92. తీర్పు: ప్రాథమిక హక్కుల వెనుక సూత్రాలు basic structureలో భాగమని Kesavananda Bharatiలో మెజారిటీ స్పష్టంగా చెబుతుంది. ప్రాథమిక హక్కులు రాజ్యాంగ హృదయం, ఆత్మ. అవి లోతుగా పరస్పరం ముడిపడి ఉన్నాయి. రాజ్యాంగం సజీవ పత్రం. అదే Indira Gandhi ratio.
93. గమనిక: ఆధునిక ప్రజాస్వామ్య చరిత్ర ప్రాథమిక హక్కులను సాధించిన చరిత్ర. అమెరికాలో ఆమోదం సమయంలో Bill of Rights చేర్చారు. ఫ్రెంచ్ విప్లవం Rights of Manను ప్రకటించింది. వలసవాదం అనంతరం, ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం అనంతరం కొత్త దేశాలు తమ రాజ్యాంగాల్లో హక్కులను ఉంచాయి. యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ 1998లో European Convention on Human Rightsకు అమలు ఇస్తూ Human Rights Act తెచ్చింది. కెనడా Constitution Act of 1982ను చేసింది. జర్మనీ basic structureను స్వీకరించింది.
94. తీర్పు: కొన్ని ప్రాథమిక హక్కులు, వాటి వెనుక సూత్రాలు భారత ప్రజాస్వామ్యానికి, ఇతర దేశాల ప్రజాస్వామ్యాలకు పునాది. ప్రతి ప్రాథమిక హక్కు సారాంశాన్ని basic structureలో చేర్చడానికి భారత రాజ్యాంగ చరిత్ర దారితీసింది. వాటి వెనుక సూత్రాల రక్షణ అవసరాన్ని భారత్ మించిపోదు.
95. తీర్పు: basic structureలో కొన్ని ప్రాథమిక హక్కులు ఉన్నందున, Ninth Schedule రక్షణ పొందిన ఏ చట్టాన్నైనా ఈ సూత్రాలపై పరీక్షించాలి. ఆ చట్టం ఏదైనా ప్రాథమిక హక్కు సారాంశాన్ని లేదా basic structure ఇతర అంశాన్ని ఉల్లంఘిస్తే కొట్టివేయబడుతుంది. రద్దు పరిధి, కుదింపు పరిమితిని కేసుల వారీగా చూడాలి.
96. గమనిక: కోర్టు Special Reference No. 1 of 1964ను గుర్తు చేసింది. దృఢమైన అధికార విభజన ఉన్నా లేకపోయినా, రాజ్యాంగాన్ని వ్యాఖ్యానించడం, ప్రాథమిక హక్కులను కాపాడటం అనే పనిని రాజ్యాంగం న్యాయవ్యవస్థకు ఇచ్చింది. శాసనసభ తన అధికారాన్ని మించిందా, ప్రాథమిక హక్కులను ఉల్లంఘించిందా అనేది శాసనసభే నిర్ణయించలేదు.
97. తీర్పు: చట్టాలను Ninth Scheduleలో చేర్చవచ్చు, కానీ ఆర్టికల్ 32 ప్రేరేపించబడిన తర్వాత అవి ప్రాథమిక హక్కుల సంపూర్ణ పరీక్షకు నిలవాలి. ప్రతి చేర్పు Part IIIని ఇష్టానుసారం పూర్తిగా మినహాయిస్తుంది. కాబట్టి ప్రతి చేర్పు basic structureలో భాగంగా ఆర్టికల్ 32ను ప్రేరేపిస్తుంది, Part IIIలో ఉన్న ప్రాథమిక హక్కుల ప్రకారం సమీక్షకు లోబడుతుంది.

Ninth Schedule సవరణల సందర్భంలో న్యాయసమీక్ష పరిధి

98. గమనిక: సవరణ అధికారాన్ని రాజ్యాంగం రూపొందించే అధికారంతో సమానం చేయలేరు. రూపొందించే అధికారం ప్రాథమికం, సంపూర్ణం. సవరణ అధికారం derivative, రాజ్యాంగం విధించే పరిమితులతో కూడినది. పార్లమెంటుకు ఇచ్చిన పరిధిలో మాత్రమే దాన్ని వాడాలి.
99. తీర్పు: 24 ఏప్రిల్ 1973 తర్వాత Part IIIని సవరించే అధికారం ప్రశ్న కాదు. ఆ అధికారం ఉంది, కానీ basic structureకు లోబడి. సంపూర్ణ రక్షణతో చట్టాలను ధ్రువీకరించడం Part IIIని పూర్తిగా తొలగిస్తుంది, కాబట్టి basic structure doctrineలో భాగంగా rights test వర్తించాలి.
100. గమనిక: ఆర్టికల్ 368 పార్లమెంటుకు basic structureను మార్చే అధికారం ఇవ్వదని Kesavananda Bharati మెజారిటీ చెప్పింది. ఆ సూత్రం axiom; అది Indira Gandhi, Minerva Mills, Waman Rao, Bhim Singhjiలో అమలైంది.
101. గమనిక: Indira Gandhiలో సవరణ ఆస్తి గురించి కాదు, స్వేచ్ఛా న్యాయమైన ఎన్నికల గురించి. సవరణ అధికారం చట్టం చేసే అధికారంలో ఒక రకం, రాజ్యాంగం రూపొందించే సంపూర్ణ అధికారానికి భిన్నం (Seervai).
102. గమనిక: సవరించిన ఆర్టికల్ 368లోని constituent power పదాలను Indira Gandhiలో పరిశీలించారు. ఆర్టికల్ 329ఎ(4) కొట్టివేయబడింది. అది అంతర్గత పరిమితిని దాటింది, నియంత్రిత రాజ్యాంగాన్ని అనియంత్రితం చేసింది, సవరణ అధికారంపై అన్ని పరిమితులను తొలగించింది, ఆర్టికల్ 21ను ఆర్టికల్స్ 14, 19తో కలిపి ఉన్న golden triangleను తొలగించాలని చూసింది.
103. తీర్పు: Indira Gandhiలో Khanna, J. స్పష్టీకరణతో కలిపి చదివిన Kesavananda Bharati చట్టాన్ని ఒక అడుగు ముందుకు తీసుకెళ్తుంది. ప్రాథమిక హక్కులు పరస్పరం ముడిపడి ఉన్నాయి, కొన్ని basic structureలో భాగం — ఆర్టికల్ 15, ఆర్టికల్ 21తో ఆర్టికల్ 14, ఆర్టికల్ 14తో ఆర్టికల్ 16(4), (4A), (4B) వంటి వాటిలో. ఇవి కలిపి చదివితే, ఈ ఆర్టికల్స్‌లో కనిపించే basic structure Ninth Scheduleలో చట్టాలను చేర్చే సవరణలకు పరీక్షను ఇస్తుంది.
104. తీర్పు: సవరణ అధికారం అపరిమితం కాదు కాబట్టి, రాజ్యాంగ గుర్తింపును నాశనం చేసే సవరణలు చెల్లవు. Ninth Scheduleలో చట్టాన్ని చేర్చడం ద్వారా Part III మొత్తాన్ని తొలగించినప్పుడు, న్యాయపరిశీలన పరిధి ప్రశ్న వస్తుంది. Secularism, సమానత్వం ఉదాహరణలు. ఆర్టికల్స్ 14, 15లను మొత్తంగా తొలగించడం అనుమతించబడదు. అదేవిధంగా పార్లమెంటు మూడు శాసన జాబితాలకు చేర్పులు చేయవచ్చు, కానీ అన్నింటినీ రద్దు చేయలేదు, అది సమాఖ్య నిర్మాణాన్ని రద్దు చేస్తుంది.
105. తీర్పు: ఆర్టికల్ 368ను సవరించి అపరిమిత సవరణ అధికారాన్ని తనకు ఇచ్చుకుని రాజ్యాంగ పునాదులను నాశనం చేసే అధికారం పార్లమెంటుకు లేదు. Secularism, separation of powers, సమానత్వం వంటివి constituent power పరిధికి వెలుపల ఉంటాయని Kesavananda Bharati అర్థం. సమానత్వం లేకపోతే rule of law, secularism విఫలమవుతాయి. అందుకే ఆర్టికల్ 15 వంటి కొన్ని హక్కులు basic structureలో భాగమని Khanna, J. చెప్పారు.
106. తీర్పు: ఆర్టికల్ 368 కింద constituent power అపరిమితం కాకపోతే, ఆర్టికల్ 31బిని అపరిమిత అధికారం ఇవ్వడానికి వాడలేరు. Ninth Scheduleని సవరించే దాని అధికారం ఆర్టికల్ 368 నుండి వస్తుంది, సవరణ పరిమితులకు అనుగుణంగా ఉండాలి. కోర్టు ఈ విషయాన్ని ఇలా చెప్పింది: "Article 31-B after 24th April, 1973 despite its wide language cannot confer unlimited or unregulated immunity." అంటే: 24 ఏప్రిల్ 1973 తర్వాత ఆర్టికల్ 31బి భాష విస్తృతంగా ఉన్నా, అపరిమిత లేదా నియంత్రణ లేని రక్షణ ఇవ్వలేదు.
107. తీర్పు: ఆర్టికల్ 31బి ద్వారా Part III మొత్తాన్ని శాసనపరంగా అధిగమిస్తే ప్రాథమిక హక్కులను ఆదేశిక సూత్రాలు అధిగమించినట్లు అవుతుంది. అది secularism, separation of powers, సమానత్వం, న్యాయసమీక్షలను కూడా దెబ్బతీస్తుంది. ఆర్టికల్ 31బి కింద ఎలాంటి ప్రమాణం లేకుండా ఇది జరుగుతుంది.
108. గమనిక: సామాజిక అంశం ఆదేశిక సూత్రాలలోనే ఉందనుకోవడం తప్పు. ఆర్టికల్స్ 15, 16 ఆర్టికల్ 14 కోణాలు. ఆర్టికల్ 16(1) లాంఛన సమానత్వం, rule of law పునాది. ఆర్టికల్ 16(4) egalitarian equality గురించి చెబుతుంది. ఆర్టికల్ 14ను ఆర్టికల్ 15(4)తో సమతుల్యం చేయాలి. ఆర్టికల్ 15(1) కేవలం మతం, జాతి, కులం, లింగం వంటి ఆధారాలపై వివక్షను నిషేధిస్తుంది, అయినా కొంత వర్గీకరణను అనుమతిస్తుంది. కాబట్టి ప్రాథమిక హక్కులలో కూడా సామాజిక అంశం ఉంది. Ninth Schedule చట్టాల చెల్లుబాటును పరీక్షించడానికి ఇవి సంబంధిత పరిగణనలు.
109. తీర్పు: సమానత్వం, rule of law, న్యాయసమీక్ష, separation of powers basic structureలో భాగాలు, అవి పరస్పరం ముడిపడి ఉన్నాయి. చట్టం ముందు సమానత్వం లేకపోతే rule of law ఉండదు. ఉల్లంఘనలు న్యాయసమీక్షకు లోబడకపోతే ఇవన్నీ అర్థరహితం. శాసన, కార్యనిర్వాహక, న్యాయ అధికారాలన్నీ ఒకే అంగంలో ఉంటే ఇవన్నీ నిరర్థకం. కాబట్టి పరిమితులు దాటారో లేదో నిర్ణయించే బాధ్యత న్యాయవ్యవస్థపై ఉంది.
110. గమనిక: ప్రాథమిక హక్కుల అమలును నిర్ధారించడానికి రాజ్యాంగం సుప్రీంకోర్టుకు, హైకోర్టులకు అధికారం ఇచ్చింది. న్యాయసమీక్ష ఒక ముఖ్య లక్షణం, అది Part IIIకి, రాజ్యాంగంలోని ఇతర లక్ష్యాలకు ఆచరణాత్మక అర్థం ఇస్తుంది.
111. తీర్పు: basic structureలో భాగమైన సమానత్వాన్ని కొన్ని చట్టాలను రక్షించే పరిమిత ప్రయోజనం కోసం మినహాయించగలరనే వాస్తవం అది basic structureలో భాగం కాకుండా ఆపదు. rule of law, separation of powersలకూ ఇదే వర్తిస్తుంది. పరిమిత ప్రయోజనాల కోసం పరిమిత మినహాయింపులు ఒక లక్షణాన్ని basic structure నుండి తొలగించవు.
112. గమనిక: ప్రతివాదులు Attorney General for India v. Amratlal Prajivandas (తొమ్మిదిమంది న్యాయమూర్తులు) తీర్పును (ఆ తీర్పులోని ఇరవయ్యో పేరా) ఆధారం చేసుకున్నారు. 39వ, 40వ, 42వ సవరణలపై basic structure సవాలును రుజువు చేయడానికి తీవ్ర ప్రయత్నం జరగలేదని, వాటిని చెల్లుతాయని భావించామని అది చెప్పింది. ఆర్టికల్స్ 14, 19, 21 basic structure అనే అంశంపై అభిప్రాయం చెప్పలేదు. COFEPOSA, SAFEMAలను Ninth Scheduleలో చేర్చడం చెల్లుబాటును పరిగణించలేదు.
113. తీర్పు: ఆర్టికల్స్ 14, 19, 21 ఉల్లంఘనను Amratlal పరిశీలించలేదని, ఆ అంశాలపై అభిప్రాయం చెప్పలేదని స్పష్టం. ప్రతివాదుల అర్థాన్ని కోర్టు అంగీకరించలేదు.
114. తీర్పు: ఏ ఆర్టికల్ సవరణ అయినా, Ninth Scheduleలో చట్టాన్ని చేర్చడం ద్వారా అయినా, ప్రతి సవరణను basic structure doctrine ప్రకారం పరీక్షించాలి. అందులో ఆర్టికల్ 21ను ఆర్టికల్ 14, ఆర్టికల్ 15 మొదలైన వాటితో కలిపి చూడటం ఉంటుంది. Ninth Scheduleలోని చట్టాలు రాజ్యాంగంలో భాగం కావు. వాటిని చేర్చడంలో పార్లమెంటు చేసిన చర్య నుండి వాటికి చెల్లుబాటు వస్తుంది. ఆ చర్యను ప్రతిసారి పరీక్షించాలి. compatibility సూత్రం వర్తిస్తుంది. ఒకవైపు చట్టం ప్రభావాన్ని, మరోవైపు పార్లమెంటు ఇష్టానుసారం Part III మొత్తాన్ని మినహాయించడాన్ని కోర్టు చూస్తుంది.
115. తీర్పు: 24 ఏప్రిల్ 1973 తర్వాత Ninth Scheduleలో చేర్చిన చట్టాలకు పూర్తి రక్షణ ఉండదని Waman Raoలో సరిగా తీర్పు చెప్పారు.

న్యాయసమీక్ష మినహాయింపు basic structure doctrineకు అనుగుణమా

116. గమనిక: న్యాయసమీక్ష separation of powers, rule of law, constitutionality సూత్రం, న్యాయసమీక్ష పరిధి మీద ఆధారపడుతుంది (Lord Steyn, Democracy through Law). ప్రాథమిక హక్కులను రక్షించడమే న్యాయవ్యవస్థ పాత్ర. ఆధునిక ప్రజాస్వామ్యం మెజారిటీ పాలన, ప్రాథమిక హక్కులను రక్షించే అవసరంపై ఆధారపడుతుంది. సంఖ్యాబలంతో ప్రభుత్వం హక్కులను అధిగమించకుండా న్యాయవ్యవస్థ ఈ రెండింటినీ సమతుల్యం చేస్తుంది.

basic structure doctrine అమలు

117. గమనిక: Kesavananda Bharati constituent power పదాలు లేని సవరించని ఆర్టికల్ 368 గురించి చర్చించింది. ఆ పదాలను చేర్చడం వల్ల పార్లమెంటు అసలు Constituent Assembly కాదు. అది నియంత్రిత రాజ్యాంగం కింద పార్లమెంటుగానే ఉంటుంది. basic structure పరిమితి ఇప్పటికీ వర్తిస్తుంది. ఈ ఆధారంతోనే Minerva Millsలో ఆర్టికల్ 368 (4), (5) క్లాజులు కొట్టివేయబడ్డాయి.
118. గమనిక: పార్లమెంటు తన అధికారాన్ని అనుచితంగా పెంచుకున్న ప్రతి సందర్భం basic structureతో సరిపోదని Indira Gandhi, Minerva Mills, Waman Rao చూపిస్తాయి. ఆర్టికల్ 329ఎ క్లాజ్ (4), ఆర్టికల్ 368 క్లాజులు (4), (5), 42వ సవరణ సెక్షన్ 4 రాజ్యాంగ గుర్తింపును మార్చాయి. అవి న్యాయసమీక్షను తొలగించాయి, ప్రాథమిక హక్కులను నాశనం చేయడానికి ఆదేశిక సూత్రాలను ప్రమాణంగా చేశాయి, వ్యవసాయ సంస్కరణలతో సంబంధం లేని చట్టాలను Ninth Scheduleలో ఉంచాయి.
119. గమనిక: ఆర్టికల్ 31బిని ఉపయోగించి Part III మొత్తాన్ని వర్తింపజేయకుండా Ninth Schedule చట్టాలను న్యాయసమీక్ష నుండి రక్షించవచ్చా, అది basic structureకు సరిపోతుందా అని Waman Rao ప్రశ్నించింది. సరిపోదని సమాధానం. అది నియంత్రిత రాజ్యాంగాన్ని అనియంత్రితం చేస్తుంది, doctrineను నిరర్థకం చేస్తుంది, golden triangleను తొలగిస్తుంది. రాజ్యాంగ గుర్తింపు మారుతుంది.
120. తీర్పు: ఆర్టికల్ 31బి లక్ష్యం ఇబ్బందులను తొలగించడం, Part IIIని లేదా న్యాయసమీక్షను పూర్తిగా నాశనం చేయడం కాదు. ఆర్టికల్ 21 రాజ్యాంగ హృదయం, జీవించే హక్కును, ఎంచుకునే హక్కును ఇస్తుంది. golden triangleను తొలగించాలని చూసినప్పుడు essence of right test, rights test రెండూ వర్తిస్తాయి.
121. తీర్పు: basic structure ఆర్టికల్ 15, ఆర్టికల్ 21ను 14, 19తో కలిపి వంటి ప్రధాన విలువలను గుర్తిస్తుంది. వాటి రద్దు రాజ్యాంగ స్వభావాన్ని పూర్తిగా మార్చేస్తుంది. ప్రాథమిక హక్కుల మినహాయింపు doctrineను నిర్వీర్యం చేస్తుంది; Part III సమగ్ర దృష్టితో basic features రక్షించడమే దాని లక్ష్యం.
122. తీర్పు: rights test, essence of the right test రెండూ basic structure doctrine అమలులో భాగం. పరిమిత సవరణ అధికారం ఉన్న నియంత్రిత రాజ్యాంగంలో ఒక మొత్తం అధ్యాయాన్ని వర్తించకుండా చేసినప్పుడు, M. Nagarajలో వాడిన essence of the right test ఉపయోగపడదు. rights test మరింత తగినది. Minerva Mills, Indira Gandhi కేసుల్లో Part III మొత్తం తొలగింపు ప్రశ్న కాదు. ఇక్కడ మొత్తం equality code, freedom code, కోర్టును ఆశ్రయించే హక్కు ఇష్టానుసారం రక్షణతో నిర్వీర్యమవుతున్నాయి, అది అంతర్గత పరిమితికి విరుద్ధం. Indira Gandhi ప్రకారం రాజ్యాంగాన్ని సమగ్రంగా చూడాలి.
123. తీర్పు: ఆర్టికల్ 14ను తొలగించినా ఆర్టికల్స్ 31ఎ, 31సి చెల్లుతాయని తేల్చారు. వాటికి ఆర్టికల్ 31బికి లేని సూచికలు ఉన్నాయి.
124. తీర్పు: Part IIIని basic structureకు లోబడి సవరించవచ్చు. పార్లమెంటు Ninth Scheduleని సవరించి చట్టానికి ఆర్టికల్ 31బి రక్షణ ఇవ్వవచ్చు. కానీ విస్తృత న్యాయసమీక్ష భావనపై పౌరులు దాన్ని సవాలు చేయవచ్చు. doctrine తర్వాత పార్లమెంటు కల్పిత రక్షణలు ఇచ్చి Ninth Schedule చట్టం పరిశీలనను నిరోధించలేదు.
125. తీర్పు: సవరణల పరిమితులను తాను చేసే, చట్టానికి పూర్తి రక్షణ ఇచ్చే పార్లమెంటే నిర్ణయిస్తే, checks and balances దెబ్బతింటాయి. చట్టం చేసే అధికారం, దాని పరిమితుల చట్టబద్ధతను నిర్ణయించే అధికారం ఒకే అంగంలో ఉండకూడదు. Part III హక్కులపై పరిమితులను న్యాయవ్యవస్థ మాత్రమే పరిశీలించగలదు.
126. తీర్పు: "The power to grant absolute immunity at will is not compatible with basic structure doctrine". అంటే: ఇష్టానుసారం సంపూర్ణ రక్షణ ఇచ్చే అధికారం basic structure doctrineకు సరిపోదు. 24 ఏప్రిల్ 1973 తర్వాత Ninth Scheduleలోని చట్టాలకు సంపూర్ణ రక్షణ ఉండదు. ఆర్టికల్ 21ను ఆర్టికల్స్ 14, 19తో కలిపి, ఆర్టికల్ 15, వాటి సూత్రాల్లో ప్రతిబింబించే basic structure ఆధారంగా వాటిని సవాలు చేయవచ్చు.
127. గమనిక: Part IIIలో కొన్ని ఆర్టికల్స్ విడిగా నిలుస్తాయని పార్లమెంటే గుర్తించింది. 44వ సవరణ (1978) ఆర్టికల్ 359 కింద ఎమర్జెన్సీలో ఆర్టికల్స్ 20, 21లను నిలిపివేయలేనివిగా చేసింది.
128. తీర్పు: ఆర్టికల్స్ 20, 21 basic structureలో భాగమని నిర్ధారించడానికి వాదన అవసరం లేదు. చట్టాన్ని Ninth Scheduleలో ఉంచి ఆ హక్కులను నిలిపివేసే రక్షణను అనుమతించకూడదు. అది ఆర్టికల్ 368 కింద సవరణ అధికారంపై అంతర్గత పరిమితి అవుతుంది. ఆర్టికల్ 32కూ ఇదే వర్తిస్తుంది.
129. తీర్పు: "The doctrine of basic structure as a principle has now become an axiom." అంటే: basic structure doctrine ఇప్పుడు ఒక స్వయంసిద్ధ సూత్రం. కొన్ని స్వేచ్ఛలపై చొరబాటును సమర్థించాలనే భావనపై అది ఆధారపడింది. ఉగ్రవాద కేసుల్లో వంటి కొన్ని స్వేచ్ఛలలో జోక్యం సమర్థించబడవచ్చు, కానీ అన్ని నేరాలకు అదే పరీక్ష వర్తించదు. ప్రమాణాన్ని వర్తింపజేయడం కోర్టు పని, ఆర్టికల్ 368 కింద నిర్దేశిత అధికారం కాదు.
130. తీర్పు: అవసరమైన ఓట్లతో ఇష్టానుసారం రాజ్యాంగాన్ని సవరించి, ఆర్టికల్ 32 కింద న్యాయసమీక్ష సహా Part IIIని మినహాయించే చట్టాలు చేయగల అధికారం పార్లమెంటుకు ఉండటం basic structureకు సరిపోదు. అలాంటి చర్యను సవాలు చేస్తే, ఆర్టికల్ 21ను ఆర్టికల్స్ 14, 19తో, ఆర్టికల్ 15తో, వాటి సూత్రాలతో ప్రతిబింబించే basic structure ఆధారంగా పరీక్షించాలి.
131. తీర్పు: సవరణ అధికారం ఇక పూర్తి అర్థంలో సంపూర్ణం కాదు. Kesavananda Bharatiకి ముందు ఈ axiom లేదు. ఆర్టికల్ 368 కింద రక్షణ అధికారంపై ఆధారపడిన కల్పిత ధ్రువీకరణ doctrineకు సరిపోదు. కాబట్టి Ninth Scheduleలోని చట్టాలను వాటిని చేర్చిన సవరణలు basic structureను దెబ్బతీస్తాయా అని ఒక్కొక్కటిగా పరిశీలించాలి.
132. తీర్పు: కోర్టు Ninth Schedule చట్టాలను పరిశీలించాలి. చట్టం నిబంధనలను, ఇమిడిన హక్కుల స్వభావాన్ని చూస్తుంది. ఆచరణలో, సారంలో ఆ చట్టం ముఖ్య లక్షణాలను ఉల్లంఘిస్తుందా అని అడుగుతుంది. మొదట చట్టం Part IIIని ఉల్లంఘిస్తుందో లేదో తేల్చాలి. అవును అయితే, ఆ ఉల్లంఘన basic structureను నాశనం చేస్తుందా అని అడగాలి. మళ్లీ అవును అయితే చట్టం చెల్లదు.
133. తీర్పు: Article 31B చెల్లుబాటును సమర్థించిన Kesavananda Bharatiను ప్రతిసారి ఉదహరించడం Part III తీవ్ర క్షీణతకు ఖచ్చిత మార్గం. ఆర్టికల్ 31బి కల్పిత రక్షణపై ఆధారపడిన ధ్రువీకరణ ఇస్తుంది. చెల్లుబాటుకు impact test మార్గదర్శి. ప్రాథమిక హక్కులపై చొరబాటు స్థాయిని రాజ్యం సమర్థించాలని doctrine కోరుతుంది. పార్లమెంటు ప్రాథమిక హక్కులకు అనుగుణంగా చట్టం చేస్తుందని భావిస్తారు, అక్కడే న్యాయసమీక్ష వస్తుంది. చొరబాటు ఎంత ఎక్కువైతే సమర్థన, కోర్టు నిర్ణయం అంత అవసరం. చొరబాటు స్థాయిని కోర్టు నిర్ణయిస్తుంది.
134. తీర్పు: compatibility అనేది ప్రాథమికంగా భావించే హక్కులపై ఆధారపడిన న్యాయసమీక్ష రకం. పూర్తి న్యాయసమీక్ష లేకుండా కల్పిత ఆధారంపై ఇష్టానుసారం రక్షణ ఇవ్వడం మొత్తం basic structure doctrineను నిర్వీర్యం చేస్తుంది. golden triangle ఒక basic feature, ఎందుకంటే అది సమానత్వం, rule of lawకు ప్రతీక.
135. తీర్పు: Ninth Schedule చట్టాల చెల్లుబాటును basic structure ప్రకారం direct impact and effect test, అంటే rights test, ద్వారా నిర్ణయించవచ్చు. సవరణ రూపం ముఖ్యం కాదు. దాని పర్యవసానమే నిర్ణయిస్తుంది.

Authorities

• His Holiness Kesavananda Bharati Sripadagalvaru v. State of Kerala & Anr. ((1973) 4 SCC 225; తీర్పు పాఠంలో Keshavananda Bharati అని కూడా రాశారు): పదమూడుమంది న్యాయమూర్తులు; basic structure doctrine; ఇరవై తొమ్మిదవ సవరణ, ఆర్టికల్ 31సి పరిశీలన; 29వ సవరణపై ratio ఇక్కడ నిర్ణాయకం కాదని కోర్టు చెప్పింది.
• Waman Rao v. Union of India ((1981) 2 SCC 362): 24 ఏప్రిల్ 1973 తర్వాత Ninth Schedule చట్టాలకు పూర్తి రక్షణ లేదని చెప్పింది; అనుసరించారు.
• Minerva Mills Ltd. v. Union of India ((1980) 3 SCC 625): ఆర్టికల్ 368 (4), (5) క్లాజులను, 42వ సవరణ సెక్షన్ 4ను కొట్టివేసింది; 29వ సవరణపై Bhagwati, J. అనుసరించారు.
• Maharao Sahib Shri Bhim Singhji v. Union of India ((1981) 1 SCC 166): Urban Land Act సెక్షన్ 27(1) ఆర్టికల్స్ 14, 19(1)(f) ఉల్లంఘనగా తీర్పు; గమనించారు.
• Indira Nehru Gandhi v. Raj Narain (1975 Supp (1) SCC 1): ఆర్టికల్ 329ఎ(4), (5) కొట్టివేత; Khanna, J. స్పష్టీకరణ, ఆర్టికల్ 14పై Chandrachud, J. అభిప్రాయాలను ఆధారం చేసుకున్నారు.
• I.C. Golak Nath & Ors. v. State of Punjab & Anr. ((1967) 2 SCR 762): పదకొండుమంది న్యాయమూర్తులు, ఆరు–ఐదు; సవరణ ఆర్టికల్ 13 ప్రకారం చట్టం; Kesavananda Bharatiలో తిరగదోయబడింది.
• Sri Sankari Prasad Singh Deo v. Union of India ((1952) SCR 89): మొదటి సవరణను సమర్థించింది; Golak Nathలో తిరగదోయబడింది, అది Kesavananda Bharatiలో తిరగదోయబడింది.
• Sajjan Singh v. State of Rajasthan ((1965) 1 SCR 933): పదిహేడవ సవరణను సమర్థించింది; Hidayatullah, Mudholkar, JJ. అంగీకార అభిప్రాయాల్లోని సందేహాలను గమనించారు.
• Balmadies Plantations Ltd. & Anr. v. State of Tamil Nadu ((1972) 2 SCC 133): అటవీ భూముల విషయంలో Janmam Actను కొట్టివేసింది; నేపథ్యం.
• I.R. Coelho (Dead) by LRs. v. State of Tamil Nadu ((1999) 7 SCC 580): 14 సెప్టెంబర్ 1999 రిఫరెన్స్ ఉత్తర్వు; దానికి సమాధానమిచ్చారు.
• Kameshwar v. State of Bihar (AIR 1951 Patna 91): బిహార్ భూసంస్కరణ చట్టాన్ని పాట్నా హైకోర్టు రాజ్యాంగ విరుద్ధమంది; మొదటి సవరణ నేపథ్యం.
• Additional District Magistrate, Jabalpur v. Shivakant Shukla ((1976) 2 SCC 521): జీవించే హక్కు, స్వేచ్ఛలను సంకుచితంగా చదివింది; తర్వాతి తీర్పులు పరోక్షంగా తిరగదోశాయి.
• A.K. Gopalan v. The State of Madras (1950 SCR 88): ఆర్టికల్ 21ని సంకుచితంగా చదివింది; ఇక మంచి చట్టం కాదు.
• Maneka Gandhi v. Union of India ((1978) 1 SCC 248): ఏడుగురు న్యాయమూర్తులు; ఆర్టికల్స్ 14, 19, 21 పరస్పరం మినహాయించవు; విధానం న్యాయమైనదై ఉండాలి; ఆధారం చేసుకున్నారు.
• L. Chandra Kumar v. Union of India ((1997) 3 SCC 261): న్యాయసమీక్ష basic structureలో భాగం; అనుసరించారు.
• State of Madras v. V.G. Row (1952 SCR 597): ప్రాథమిక హక్కులపై కోర్టు జాగరూక కాపలాదారు; ఉటంకించారు.
• Fertilizer Corporation Kamgar Union (Regd.), Sindri v. Union of India ((1981) 1 SCC 568), State of Rajasthan v. Union of India ((1977) 3 SCC 592), M. Krishna Swami v. Union of India ((1992) 4 SCC 605) మరియు Daryao & Ors. v. The State of U.P. & Ors. ((1962) 1 SCR 574): ఆర్టికల్ 32 basic structureలో భాగమని పేర్కొనడానికి ఉటంకించారు.
• S.R. Bommai v. Union of India ((1994) 3 SCC 1): న్యాయసమీక్ష basic feature; ఆధారం చేసుకున్నారు.
• The State of Bombay v. Bhanji Munji ((1955) 1 SCR 777): ఆర్టికల్ 31 ఆర్టికల్ 19(1)(f) నుండి స్వతంత్రమని Gopalanపై ఆధారపడి చెప్పింది; గమనించారు.
• Rustom Cavasjee Cooper v. Union of India ((1970) 3 SCR 530): Bank Nationalization case; Gopalanను అంగీకరించలేదు; చట్టం ప్రభావమే ముఖ్యం.
• Sakal Papers (P) Ltd. v. The Union of India ((1962) 3 SCR 842; Nagaraj భాగంలో AIR 1967 SC 305గా కూడా ఉటంకించారు): హక్కుపై వాస్తవ ప్రభావాన్ని పరిగణించాలి.
• Sambhu Nath Sarkar v. The State of West Bengal ((1974) 1 SCR 1), Haradhan Saha & Anr. v. The State of West Bengal & Ors. ((1975) 1 SCR 778) మరియు Khudiram Das v. The State of West Bengal ((1975) 2 SCR 832): Cooper దృక్పథాన్ని పునరుద్ఘాటించాయి.
• The State of West Bengal v. Anwar Ali Sarkar ([1952] SCR 284) మరియు Kathi Raning Rawat v. The State of Saurashtra ([1952] SCR 435): Maneka Gandhiలో పేర్కొన్నట్లు ఆర్టికల్ 14ను వర్తింపజేసిన ముందటి తీర్పులు.
• M. Nagaraj v. Union of India ((2006) 8 SCC 212): ప్రాథమిక హక్కులు రాజ్యం బహుమతి కాదు; ఉదార వ్యాఖ్యానం; essence of right test; egalitarian equality.
• Special Reference No. 1 of 1964 ((1965) 1 SCR 413): శాసనసభ తన అధికారాన్ని మించిందా, ప్రాథమిక హక్కులను ఉల్లంఘించిందా అని న్యాయవ్యవస్థ నిర్ణయిస్తుంది.
• Kunjukutty Sahib v. The State of Kerala ((1972) 2 SCC 364): రద్దయిన Kerala Actను Kesavananda Bharatiలో Ninth Schedule పద్ధతి రక్షించింది; గమనించారు.
• State of Maharashtra & Ors. v. Man Singh Suraj Singh Padvi & Ors. ((1978) 1 SCC 615): ఏడుగురు న్యాయమూర్తులు; Ninth Schedule regulationsలోని లోపాలను సరిచేసిందని చెప్పారు; గమనించారు.
• Attorney General for India & Ors. v. Amratlal Prajivandas & Ors. ((1994) 5 SCC 54): తొమ్మిదిమంది న్యాయమూర్తులు; ప్రతివాదులు ఆధారం చేసుకున్నారు; ఆర్టికల్ 14 basic structure అంశాన్ని అది నిర్ణయించలేదని కోర్టు చెప్పింది.
• Jeejeebhoy's case: 29వ సవరణకు వర్తింపజేసినట్లు పేర్కొన్నారు; Kesavananda Bharatiపై ప్రతివాదుల అర్థాన్ని తిరస్కరించారు.
• Bennet Coleman, All India Bank Employees Union మరియు In re: Kerala Education Bill: Cooper వరకు వచ్చిన తీర్పుల శ్రేణిపై Maneka Gandhiలో Krishna Iyer, J. భాగంలో పేర్కొన్నారు.
• ఇతర ఆధారాలు: Seervai, Constitutional Law of India (4th Edn.); Granville Austin; Dr. Amartya Sen; Lord Steyn (Democracy through Law); Madison, Hamilton (Federalist Nos. 47, 48, 51, 78), Montesquieu (Spirit of Laws).

ప్రస్తావించిన నిబంధనలు

• ఆర్టికల్ 31ఎ: ఎస్టేట్ల స్వాధీనం వంటి అంశాలపై చట్టాలను ఆర్టికల్స్ 14, 19 కింద చెల్లనివిగా కాకుండా కాపాడుతుంది; ఏది రక్షితమో దానికి ప్రమాణం ఉంది.
• ఆర్టికల్ 31బి: Ninth Scheduleలోని Acts, Regulations కోర్టు తీర్పు ఉన్నా Part IIIతో విరుద్ధమన్న కారణంతో చెల్లనివి కావని చెబుతుంది. దీన్ని 1951 మొదటి సవరణ చేర్చింది.
• ఆర్టికల్ 31సి: ఆదేశిక సూత్రాలను అమలు చేసే చట్టాలను ఆర్టికల్స్ 14, 19 నుండి కాపాడుతుంది. దాని రెండవ భాగాన్ని Kesavananda Bharatiలో కొట్టివేశారు; ఆర్టికల్ 39(b), (c)ని దాని కొలమానంగా వాడుతుందని కోర్టు చెప్పింది.
• Ninth Schedule: 78వ సవరణ నాటికి 13 నుండి 284కు పెరిగిన చట్టాల జాబితా.
• ఆర్టికల్ 13: Part III హక్కులను తీసివేసే లేదా కుదించే చట్టాలను నిషేధిస్తుంది; ఆర్టికల్ 13(4)ను 24వ సవరణ చేర్చింది.
• ఆర్టికల్ 14: చట్టం ముందు సమానత్వం; ఆర్టికల్ 15 మతం, జాతి, కులం, లింగం మొదలైన వాటిపైనే వివక్షను నిషేధిస్తుంది, ఆర్టికల్ 15(4) ప్రత్యేక ఏర్పాటును అనుమతిస్తుంది.
• ఆర్టికల్ 16: అవకాశాల సమానత్వం; క్లాజులు (1), (4), (4A), (4B) చర్చించారు.
• ఆర్టికల్ 19: స్వేచ్ఛలు; ఆర్టికల్ 19(1)(a) వాక్ స్వాతంత్ర్యం, పత్రికా స్వేచ్ఛ; ఆర్టికల్ 19(1)(f) (ఆస్తి) 1978లో తొలగించబడింది.
• ఆర్టికల్ 20, ఆర్టికల్ 21: 44వ సవరణ తర్వాత ఎమర్జెన్సీలో ఆర్టికల్స్ 20, 21లను నిలిపివేయలేరు.
• ఆర్టికల్ 32: ప్రాథమిక హక్కుల అమలు కోసం సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించే హక్కు; basic structureలో భాగం.
• ఆర్టికల్ 31: ఆస్తికి పరిహారం; 25వ సవరణ మార్చింది.
• ఆర్టికల్ 39(b), (c): వనరుల సమాన పంపిణీపై ఆదేశిక సూత్రాలు; ఆర్టికల్ 31సి వీటిని కొలమానంగా వాడుతుందని కోర్టు చెప్పింది.
• ఆర్టికల్ 226: హైకోర్టుల రిట్ అధికారం; Sajjan Singhలో పేర్కొన్నారు.
• ఆర్టికల్ 291, ఆర్టికల్ 362, ఆర్టికల్ 363 మరియు ఆర్టికల్ 363ఎ: privy purses, పాలకుల హక్కులు; 26వ సవరణ తొలగించి, చేర్చింది.
• ఆర్టికల్ 300ఎ: ఆస్తిపై చట్టపరమైన హక్కు; 44వ సవరణ చేర్చింది.
• ఆర్టికల్ 329, ఆర్టికల్ 329ఎ(4), (5): 39వ సవరణ ప్రధానమంత్రి ఎన్నిక కోసం ఆర్టికల్ 329 తర్వాత ఆర్టికల్ 329ఎను చేర్చింది; (4), (5) క్లాజులు Indira Gandhiలో కొట్టివేయబడ్డాయి.
• ఆర్టికల్ 22, 42వ సవరణ చట్టం సెక్షన్ 55: Gopalanను self-contained codeగా ఆర్టికల్ 22ను చూసినట్లు Krishna Iyer, J. భాగంలో పేర్కొన్నారు. సెక్షన్ 55 ఆర్టికల్ 368లో (4), (5) క్లాజులను చేర్చింది.
• ఆర్టికల్ 358, ఆర్టికల్ 359: ఎమర్జెన్సీలో ఆర్టికల్ 19 నిలిపివేత, ఇతర హక్కుల అమలు నిలిపివేత.
• ఆర్టికల్ 368: సవరణ అధికారం; 42వ సవరణ చేర్చిన (4), (5) క్లాజులు Minerva Millsలో కొట్టివేయబడ్డాయి.
• West Bengal Land Holding Revenue Act, 1979 సెక్షన్ 2(c); Gudalur Janmam Estates Act, 1969; Urban Land (Ceiling and Regulation) Act, 1976: వివాదంలో లేదా చర్చలో ఉన్న చట్టాలు.
• రాజ్యాంగ సవరణలు: 1వ (1951), 4వ (1955), 17వ (1964), 24వ, 25వ, 26వ, 29వ (1971-72), 34వ (1974), 39వ (1975), 40వ, 42వ (1976), 44వ (1978), 47వ (1984), 66వ (1990), 76వ (1994), 78వ (1995).

తీర్పు

1999 సెప్టెంబర్ 14 నాటి రిఫరెన్స్‌కు కోర్టు ఈ విధంగా సమాధానమిచ్చింది.

1. Part III హక్కులను రద్దు చేసే లేదా కుదించే చట్టం basic structureను ఉల్లంఘించవచ్చు, ఉల్లంఘించకపోవచ్చు. ఉల్లంఘిస్తే, అది Part IIIలో ఒక ఆర్టికల్ సవరణ ద్వారా అయినా, Ninth Scheduleలో చేర్చడం ద్వారా అయినా, కోర్టు న్యాయసమీక్షలో దాన్ని చెల్లనిదిగా చేయాలి. చెల్లుబాటును ఈ తీర్పులో చెప్పిన సూత్రాలపై పరీక్షిస్తారు.
2. Indira Gandhiతో కలిపి చదివిన Kesavananda Bharati మెజారిటీ, ప్రతి కొత్త రాజ్యాంగ సవరణను దాని స్వంత గుణగణాలపై అంచనా వేయాలని కోరుతుంది. Part III హక్కులపై చట్టం వాస్తవ ప్రభావాన్ని పరిగణించాలి. impact test సవాలును నిర్ణయిస్తుంది.
3. 24 ఏప్రిల్ 1973న లేదా తర్వాత చట్టాలను Ninth Scheduleలో చేర్చే అన్ని సవరణలను, ఆర్టికల్ 21ను ఆర్టికల్ 14, ఆర్టికల్ 19తో, వాటి సూత్రాలతో కలిపి ప్రతిబింబించే ప్రాథమిక లేదా అవసరమైన లక్షణాల ప్రకారం పరీక్షించాలి. చట్టాన్ని Ninth Scheduleలో ఉంచినా, తీసివేసిన ప్రాథమిక హక్కు లేదా హక్కులు basic structureకు సంబంధించినవైతే దాని నిబంధనలను సవాలు చేయవచ్చు.
4. Ninth Schedule చట్టాలకు సంపూర్ణ రక్షణ కాక, రక్షణకు సమర్థన రాజ్యాంగ న్యాయనిర్ణయం అంశం. ప్రాథమిక హక్కు ఉల్లంఘన స్వభావం, పరిధిని కోర్టు పరిశీలిస్తుంది. ఆర్టికల్ 21ను ఆర్టికల్స్ 14, 19తో కలిపి ప్రతిబింబించే basic structure doctrineపై, Indira Gandhiలో లాగా Part III సమగ్ర దృష్టితో, rights test, essence of the right test వర్తింపజేస్తుంది. ఉల్లంఘన basic structureను ప్రభావితం చేస్తే ఆ చట్టానికి Ninth Schedule రక్షణ లభించదు.
5. Ninth Schedule చట్టం చెల్లుబాటును ఈ కోర్టు ఇప్పటికే సమర్థించి ఉంటే, ఈ తీర్పులోని సూత్రాలపై దాన్ని మళ్లీ సవాలు చేయలేరు. Part III హక్కులను ఉల్లంఘించినట్లు తేలిన చట్టాన్ని తర్వాత 24 ఏప్రిల్ 1973 తర్వాత Ninth Scheduleలో చేర్చితే వేరే నియమం వర్తిస్తుంది. ఆ ఉల్లంఘనను basic structureను నాశనం చేస్తుందనే కారణంపై సవాలు చేయవచ్చు. basic structure ఆర్టికల్ 21ను ఆర్టికల్ 14, ఆర్టికల్ 19తో, వాటి సూత్రాలతో కలిపి సూచించబడుతుంది.
6. ఆ చట్టాల ఫలితంగా తీసుకున్న చర్యలు, పూర్తయిన లావాదేవీలను సవాలు చేయలేరు.
7. పిటిషన్లు, అప్పీళ్లను ఈ సూత్రాల ప్రకారం నిర్ణయం కోసం ముగ్గురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం ముందు ఉంచాలి.
8. ఖర్చుల గురించి ఎలాంటి ఉత్తర్వు తీర్పులో నమోదు కాలేదు.

న్యాయసూత్రం / Ratio

24 ఏప్రిల్ 1973 తర్వాత ఆర్టికల్ 31బి ఏ చట్టానికీ Part III నుండి సంపూర్ణ రక్షణ ఇవ్వలేదు. Ninth Schedule చట్టం basic structureను నాశనం చేస్తే లేదా దెబ్బతీస్తే దాన్ని సవాలు చేయవచ్చు. కోర్టు చట్టం వాస్తవ పర్యవసానాలకు direct impact and effect test వర్తింపజేస్తుంది. ముఖ్య నిర్ణయం: "The power to grant absolute immunity at will is not compatible with basic structure doctrine". అంటే: ఇష్టానుసారం సంపూర్ణ రక్షణ ఇచ్చే అధికారం basic structure doctrineకు సరిపోదు.

విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ

తీర్పు పాఠం ఆధారంగా విశ్లేషణ.

• ఆర్టికల్ 31బి చెల్లుతుందని భావించారు, పరీక్షించలేదు. Kesavananda Bharatiలో దాని చెల్లుబాటు ప్రశ్నలో లేదని, దాన్ని చెల్లుతుందని we will assume అని కోర్టు చెప్పింది. ఫలితంగా ఆర్టికల్ 31బి ప్రభావం తగ్గింది, కానీ ఆ ఆర్టికల్‌పై తీర్పు లేదు.
• పరీక్షను కేసుల వారీగా వర్తింపజేయాలి. రద్దు పరిధి, కుదింపు పరిమితిని ప్రతి కేసులో పరిశీలించాలని కోర్టు చెప్పింది. ఆర్టికల్స్ 14, 15, 19, 20, 21, 32 కాకుండా ఏ ప్రాథమిక హక్కులు basic structureకు చెందుతాయో అది జాబితా చేయలేదు.
• రెండు పరీక్షలు, ఈ సందర్భానికి ఒకటి ఎంపిక. rights test, essence of the right test రెండూ doctrineలో భాగమని తీర్పు చెబుతుంది. ఒక మొత్తం అధ్యాయాన్ని వర్తించకుండా చేస్తే rights test మరింత తగినదని చెబుతుంది. కొన్ని హక్కులు మాత్రమే మినహాయించినప్పుడు రెండూ ఎలా వర్తిస్తాయో చెప్పలేదు.
• ముందటి తీర్పులు అలాగే ఉన్నాయి. ఇప్పటికే సమర్థించిన చట్టాలను మళ్లీ తెరవరు, పూర్తయిన లావాదేవీలు రక్షితం. finalized అంటే ఏమిటో తీర్పు కొలమానం ఇవ్వదు.
• ఈ ధర్మాసనం వ్యక్తిగత చట్టాలను నిర్ణయించదు. ఇది పిటిషన్లు, అప్పీళ్లను ముగ్గురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనానికి పంపుతుంది, కాబట్టి Janmam Act, West Bengal Act భవితవ్యం ఇక్కడ నిర్ణయం కాదు.

ప్రాముఖ్యత

• 24 ఏప్రిల్ 1973 తర్వాత Ninth Schedule సంపూర్ణ రక్షణ ఇవ్వదని తీర్పు నిర్ణయిస్తుంది. ప్రాథమిక హక్కులపై న్యాయసమీక్ష అలాంటి చట్టాలకు basic structure doctrine ద్వారా నిలిచి ఉంటుంది.
• Indira Gandhiలో Khanna, J. స్పష్టీకరణతో Kesavananda Bharatiను కలిపి చదువుతుంది. కనీసం golden triangle, ఆర్టికల్ 15లోని Part III హక్కులు basic structureలో భాగమని తీర్పు చెబుతుంది.
• Waman Rao సరైన తీర్పు అని చెబుతుంది. సమానత్వంపై Indira Gandhi, Bhim Singhji, Minerva Mills మధ్య వైరుధ్యం లేదని తేలుస్తుంది.
• ఆర్టికల్ 32ను, న్యాయసమీక్షను basic structureలో భాగంగా పరిగణిస్తుంది. doctrineను constitutionalism, separation of powers, rule of lawలతో ముడిపెడుతుంది.
• పరీక్ష సవరణ రూపాన్ని కాదు, చట్టం ప్రభావాన్ని చూస్తుందని కోర్టు చెబుతుంది.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు

• ధర్మాసనం, తేదీ: తొమ్మిదిమంది న్యాయమూర్తులు, Y.K. Sabharwal, C.J.I., 11 జనవరి 2007. 14 సెప్టెంబర్ 1999న ఐదుగురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం చేసిన రిఫరెన్స్‌కు సమాధానం.
• కటాఫ్ తేదీ: 24 ఏప్రిల్ 1973, Kesavananda Bharati తేదీ. ఆ రోజున లేదా తర్వాత చేర్చినవి basic structure సమీక్షకు లోబడతాయి.
• పరీక్ష: direct impact and effect test. ఆర్టికల్ 21ను ఆర్టికల్స్ 14, 19తో, ఆర్టికల్ 15తో కలిపి చదవండి. rights test, essence of the right test రెండూ doctrineలో భాగం.
• రెండు దశల తనిఖీ: మొదట Ninth Schedule చట్టం Part IIIని ఉల్లంఘిస్తుందా అని అడగండి. అవును అయితే, ఆ ఉల్లంఘన basic structureను నాశనం చేస్తుందా అని అడగండి. మళ్లీ అవును అయితే చట్టం చెల్లదు.
• ఉచ్చు: కోర్టు ఆర్టికల్ 31బిని కొట్టివేయలేదు. ఆర్టికల్ 31బి చెల్లుతుందని భావించింది, మొదటి సవరణ చెల్లుబాటును నిర్ణయించలేదు.
• ఉచ్చు: కోర్టు ఇప్పటికే సమర్థించిన చట్టాలను ఈ సూత్రాలపై మళ్లీ తెరవలేరు. ఆ Acts కింద పూర్తయిన చర్యలు, లావాదేవీలను సవాలు చేయలేరు.
• 29వ సవరణపై Kesavananda Bharati: ఆరుగురు basic structure పరీక్ష లేకుండా సమర్థించారు. ఆరుగురు పరీక్షకు లోబడి సమర్థించారు. Khanna, J. మొదటి ఆరుగురితో సమర్థించారు. అది ఏకగ్రీవమన్న Ray, C.J. అభిప్రాయాన్ని అనుసరించలేదు.
• ఆర్టికల్ 31ఎ, 31సి ఆర్టికల్ 31బికి భిన్నం: వాటికి ప్రమాణం లేదా కొలమానం ఉంది. ఆర్టికల్ 31బికి లేదు, దాని వినియోగం 13 నుండి 284 చట్టాలకు పెరిగింది.
• గుర్తుంచుకోవలసిన ఆధారాలు: Kesavananda Bharati, Indira Gandhi v. Raj Narain, Minerva Mills, Waman Rao, Bhim Singhji, Maneka Gandhi మరియు M. Nagaraj.

ఈ పేజీ తీర్పు పూర్తి పాఠం ఆధారంగా తయారు చేయబడింది. తీర్పులో సంఖ్యలతో కూడిన పేరాలు లేవు, కాబట్టి పేరా సంఖ్యలు ఇవ్వలేదు.