Sitabai v. Ramchandra (సీతాబాయి v. రామ్‌చంద్ర)

ఒక వితంతువు 1958లో ఒక కుమారుడిని దత్తత తీసుకుంది. ఆమె భర్త సోదరుడు కొద్దికాలానికే మరణించాడు, అతని అక్రమ సంతానం కుటుంబ ఆస్తులను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. జీవించి ఉన్న సోదరుడి చేతిలో ఆ ఆస్తులు ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తులుగానే ఉన్నాయని సుప్రీంకోర్టు తీర్పు చెప్పింది. దత్తపుత్రుడు వితంతువుకు, ఆమె మరణించిన భర్తకు కూడా కుమారుడయ్యాడని కూడా అది తీర్పు చెప్పింది. అందువల్ల అతడు coparcener (ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తిలో పుట్టుకతో వాటా హక్కు ఉన్న సభ్యుడు) అయ్యాడు.

త్వరిత పునశ్చరణ

పక్షకారులు

Sitabai — మొదటి అప్పీలుదారు (వాది నం. 1). ఆమె భగీరథ్ వితంతువు. ఆమె సురేష్ చంద్రను దత్తత తీసుకుంది.

Suresh Chandra — రెండవ అప్పీలుదారు (వాది నం. 2). సీతాబాయి అతడిని దత్తత తీసుకుంది, 1958 మార్చి 4న దత్తత పత్రం అమలైంది. అతడు ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తులను కోరాడు.

Ramchandra — ప్రతివాది. అతడు దులిచంద్ అక్రమ కుమారుడు; దులిచంద్ మరణం తర్వాత ఆస్తులను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.

విచారణ చరిత్ర

తీర్పుకు పేరా నంబర్లు లేవు. దీనిని పేరా నంబరుతో కాక న్యాయమూర్తి పేరుతో ఉటంకించారు.

1. వాదులు రామ్‌చంద్రపై ejectment (ఒక వ్యక్తిని ఆస్తి నుంచి తొలగించే దావా) దావా వేశారు. తీర్పు ట్రయల్ కోర్టు పేరును, తేదీని పేర్కొనలేదు.
2. ట్రయల్ కోర్టు అన్ని ఇష్యూలను వాదులకు అనుకూలంగా నిర్ణయించింది. భూమి, ఇంటి స్వాధీనానికి వారికి decree ఇచ్చింది.
3. రామ్‌చంద్ర జిల్లా జడ్జికి అప్పీలు చేశాడు. జిల్లా జడ్జి decree ను సవరించారు. ఇది 1962 ఏప్రిల్ 21 నాటి, First Appeal No. 26 of 1961 లో ఇండోర్ అదనపు జిల్లా జడ్జి తీర్పుగా కోర్టు చివరి పేరా నమోదు చేస్తుంది. దులిచంద్ will (మరణం తర్వాత తన ఆస్తి ఎవరికి చెందాలో రాసే వీలునామా) ఇంట్లో అతని వాటాలో సగానికి చెల్లుతుందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. అందువల్ల రామ్‌చంద్ర ఇంటిలో సగం కోరవచ్చు.
4. రామ్‌చంద్ర మధ్యప్రదేశ్ హైకోర్టులో second appeal (హైకోర్టుకు చేసే తదుపరి అప్పీలు) దాఖలు చేశాడు. అది Second Appeal No. 275 of 1962.
5. 1965 సెప్టెంబర్ 7 నాటి తీర్పు ద్వారా హైకోర్టు కింది కోర్టుల decree ను తిప్పివేసింది. వాదులకు ఏ ఉపశమనానికీ అర్హత లేదని చెప్పి, దావాను పూర్తిగా కొట్టివేసింది.
6. సురేష్ చంద్ర దత్తత తేదీ నుంచి, 1958 నుంచి, వాది నం. 1 కు కుమారుడయ్యాడని హైకోర్టు అభిప్రాయపడింది. ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తులలో అతనికి ఏ coparcenary (పుట్టుకతో వాటాలు ఉన్న ఉమ్మడి కుటుంబ సభ్యుల సన్నిహిత వర్గం) హక్కూ రాలేదని అది తీర్పు చెప్పింది.
7. దత్తత తేదీన దులిచంద్ ఒక్కడే coparcener అని హైకోర్టు భావించింది. దాని దృష్టిలో వాటా తీసుకోవడానికి మరెవరూ లేరు, దులిచంద్ చేతిలోని ఆస్తితో వాది నం. 2 కు సంబంధం లేదు.
8. వాదులు special leave ద్వారా Civil Appeal No. 856 of 1966 లో సుప్రీంకోర్టుకు అప్పీలు చేశారు. కోర్టు అప్పీలును విని 1969 ఆగస్టు 20న నిర్ణయించింది.

వాస్తవాలు

1. దులిచంద్, భగీరథ్ సోదరులు. ప్రతివాది స్వంత వ్రాతపూర్వక వాదన ప్రకారం ఆస్తులు పిత్రార్జితం.
2. ఆస్తులు కౌలు హక్కులపై ఉన్న వ్యవసాయ భూమి, భగీరథ్, దులిచంద్ ఉమ్మడిగా కలిగిన ఇల్లు. ఇరు పక్షాలు దీనిని అంగీకరించాయి.
3. సీతాబాయి భగీరథ్ వితంతువు; భగీరథ్ 1930లో దులిచంద్ కన్నా ముందే మరణించాడు. కోర్టు సొంత పాఠం దులిచంద్‌ను పెద్ద సోదరుడిగా పేర్కొంటుంది. headnote 1930లో మరణించిన భర్తను పెద్ద సోదరుడిగా వర్ణిస్తుంది. ఈ పేజీ కోర్టు పాఠాన్ని అనుసరిస్తుంది.
4. భగీరథ్ మరణం తర్వాత సీతాబాయి దులిచంద్‌తో కలిసి జీవించిందని ఇరు పక్షాలు అంగీకరించాయి. వారికి అక్రమ సంతానంగా ప్రతివాది రామ్‌చంద్ర 1935లో పుట్టాడు.
5. దులిచంద్ మరణానికి కొంత ముందు సీతాబాయి వాది నం. 2 సురేష్ చంద్రను దత్తత తీసుకుంది. 1958 మార్చి 4న దత్తత పత్రం అమలైంది.
6. దులిచంద్ 1958 మార్చి 13న మరణించాడు.
7. దులిచంద్ మరణం తర్వాత రామ్‌చంద్ర ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తులను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.
8. వివాదాస్పద ఆస్తుల నుంచి దులిచంద్ అక్రమ కుమారుడు రామ్‌చంద్రను తొలగించాలని వాదులు ఈ దావా వేశారు.
9. రామ్‌చంద్ర దావాను రెండు కారణాలపై ఎదుర్కొన్నాడు. దులిచంద్ తన జీవితకాలంలో భూములను Jagirdar కు అప్పగించాడని, ఆయన వాటిని తనతో కొత్తగా ఒప్పందం చేశాడని అతడు చెప్పాడు.
10. ఇంటి విషయంలో, దులిచంద్ మరణానికి ముందు వీలునామా రాసి, మొత్తం ఇంటిని తనకు ఇచ్చాడని అతడు చెప్పాడు.

లేవనెత్తిన వివాదాంశాలు

తీర్పు వివాదాంశాలను జాబితా చేయలేదు. కింది ప్రశ్నలను దాని కారణాలు పరిష్కరిస్తాయి.

1. సురేష్ చంద్ర, సీతాబాయి దత్తత తీసుకున్నప్పుడు, ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తులలో దులిచంద్‌తో coparcener కాలేదని హైకోర్టు సరిగ్గా తీర్పు చెప్పిందా?
2. భగీరథ్ మరణంతో దులిచంద్ ఒక్కడే మిగిలిన coparcener అయిన తర్వాత కూడా వివాదాస్పద ఆస్తులు అతని చేతిలో ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తుల లక్షణాన్ని నిలుపుకున్నాయా?
3. Hindu Adoptions and Maintenance Act, 1956 కింద వితంతువు కుమారుడిని దత్తత తీసుకున్నప్పుడు, ఆ దత్తపుత్రుడు ఆమెకే కాక ఆమె మరణించిన భర్తకు కూడా కుమారుడా?
4. Madhya Bharat Land Revenue and Tenancy Act, 1950 కింద ordinary tenant (సాధారణ కౌలుదారు) హక్కులు వారసత్వంగా సంక్రమించేవా?
5. ఆ చట్టం వల్ల సివిల్ కోర్టు అధికార పరిధికి అడ్డంకి ఉందా, ప్రతివాది ఈ దశలో ఆ అంశాన్ని లేవనెత్తవచ్చా?

వాదనలు

నివేదిత తీర్పు ఈ వాదనలను నమోదు చేసింది. ఇది వాదనలన్నింటినీ పూర్తిగా జాబితా చేయలేదు.

అప్పీలుదారుల (సీతాబాయి, సురేష్ చంద్ర) తరఫున:

• Act 78 of 1956 కింద వితంతువు దత్తత ప్రభావం విషయంలో హైకోర్టు తప్పు చేసింది. దత్తపుత్రుడు వితంతువుకు మాత్రమే కుమారుడని, ఆమె మరణించిన భర్తకు కాదని అది తీర్పు చెప్పింది.
• ఈ వాదన సరైనదని, దానిని అంగీకరిస్తున్నామని కోర్టు నమోదు చేసింది.

ప్రతివాది (రామ్‌చంద్ర) తరఫున:

• దులిచంద్ భూములను Jagirdar కు అప్పగించాడని, ఆయన వాటిని తనతో కొత్తగా ఒప్పందం చేశాడని అతడు చెప్పాడు.
• మొత్తం ఇంటిని తనకు ఇస్తూ దులిచంద్ వీలునామా రాశాడని అతడు చెప్పాడు.
• Inamdar కౌలుదారుల హక్కులు Madhya Bharat Act కింద వారసత్వంగా సంక్రమించవు. అందువల్ల Inamdar తో ఒప్పందం లేకుండా, దులిచంద్ మరణం తర్వాత వాదులు Inamdar కౌలుదారులుగా మారలేరు.
• సెక్షన్లు 63 నుంచి 88 వరకు pakka tenants (పక్కా కౌలుదారులు) హక్కులను చర్చిస్తాయి; సాధారణ కౌలుదారు హక్కుల గురించి చట్టంలో నిబంధన లేదు.
• Madhya Bharat Land Revenue Administration and Ryotwari Land Revenue and Tenancy Act, 1950 (Act no. 66 of 1950) వల్ల సివిల్ కోర్టు అధికార పరిధికి అడ్డంకి ఉంది.

కోర్టు తార్కికం

తీర్పు కోర్టు తరఫున రామస్వామి, J. ఇచ్చిన ఒకే అభిప్రాయం. బెంచ్ J.C. Shah, Acting C.J., V. Ramaswami మరియు A.N. Grover, JJ.

Justice Ramaswami (for the Court)

1. Noted: మధ్యప్రదేశ్ హైకోర్టు 1965 సెప్టెంబర్ 7 నాటి, Second Appeal No. 275 of 1962 లో ఇచ్చిన తీర్పుపై special leave ద్వారా ఈ అప్పీలు వచ్చింది.
2. Noted: కోర్టు వాస్తవాలను వివరిస్తుంది. ఇద్దరు సోదరులు, పిత్రార్జిత ఆస్తులు, సీతాబాయి వైధవ్యం, 1935లో రామ్‌చంద్ర జననం, 1958 మార్చి 4 నాటి దత్తత ఇందులో ఉన్నాయి. 1958 మార్చి 13న దులిచంద్ మరణం కూడా ఉంది.
3. Noted: భూములను Jagirdar కు అప్పగించడం, మొత్తం ఇంటికి వీలునామా అనేవి ప్రతివాది వాదన. ట్రయల్ కోర్టు ప్రతి ఇష్యూను వాదులకు అనుకూలంగా నిర్ణయించింది.
4. Noted: ఇంట్లో దులిచంద్ వాటాలో సగానికి వీలునామాను జిల్లా జడ్జి అంగీకరించారు. హైకోర్టు కింది కోర్టుల decree ను తిప్పివేసి, దావాను కొట్టివేసింది.
5. Noted: సురేష్ చంద్ర 1958 నుంచి సీతాబాయి కుమారుడయ్యాడని, ఏ coparcenary హక్కూ పొందలేదని హైకోర్టు అభిప్రాయపడింది. అప్పుడు దులిచంద్ ఒక్కడే coparcener అని, వాటా తీసుకోవడానికి మరెవరూ లేరని అది భావించింది.
6. Noted: మొదటి ప్రశ్న ఏమిటంటే, ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తులలో సురేష్ చంద్ర దులిచంద్‌తో coparcener కాలేదని హైకోర్టు సరిగ్గా తీర్పు చెప్పిందా అనేది.
7. Noted: ఆస్తులు భగీరథ్, దులిచంద్ ఉమ్మడిగా కలిగిన వ్యవసాయ భూమి, ఇల్లు అని ఇరు పక్షాలు అంగీకరిస్తున్నాయి. భగీరథ్ మరణం తర్వాత దులిచంద్ ఒక్కడే మిగిలిన coparcener అయ్యాడు.
8. Held: సురేష్ చంద్ర దత్తత తీసుకున్నప్పుడు ఉమ్మడి కుటుంబం ఇంకా కొనసాగుతూనే ఉంది. వివాదాస్పద ఆస్తులు coparcenary ఆస్తుల లక్షణాన్ని నిలుపుకున్నాయి.
9. Noted: ఉమ్మడి కుటుంబంలో ఒకే పురుష సభ్యుడు, మరణించిన పురుష సభ్యుల వితంతువులు ఉండవచ్చని Gowli Buddanna v. Commissioner of Income-tax, Mysore తీర్పు చెప్పింది. ఒక్క coparcener కుటుంబానికి ప్రాతినిధ్యం వహించడం వల్లే ఆస్తి ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తిగా ఆగిపోదు.
10. Noted: Gowli Buddanna లో బుద్దప్ప మరణించాడు; అతని భార్య, ఇద్దరు అవివాహిత కుమార్తెలు, అవివాహిత కుమారుడు బుద్దన్న మిగిలారు. ఆస్తుల ఆదాయం బుద్దన్న వ్యక్తిగత ఆదాయమా, హిందూ అవిభక్త కుటుంబ ఆదాయమా అన్నది ప్రశ్న.
11. Noted: మిగిలిన ఏకైక coparcener అయిన బుద్దన్న చేతికి వచ్చినప్పుడు ఆ ఆస్తి ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తి అని ఈ కోర్టు తీర్పు చెప్పింది. అది ఉమ్మడి కుటుంబానికి చెందడం ఆగిపోలేదు, దాని ఆదాయం కుటుంబ ఆదాయంగా పన్ను విధించదగినది.
12. Noted: Attorney General of Ceylon v. A. R. Arunachalam Chettiar లో Judicial Committee of the Privy Council, కుటుంబ సభ్యుల హక్కుల స్వభావాన్ని విశ్లేషించాలని చెప్పింది. ఇందులో ప్రస్తుతం ఉన్నవారు, ఇంకా పుట్టబోయేవారు ఉంటారు. అప్పుడే ఆస్తి కుటుంబ ఉమ్మడి ఆస్తి కాదా అని నిర్ణయించగలం.
13. Noted: ఆ కేసులో Arunachalam Chettiar, అతని కుమారుడు Mitakshara పాఠశాల కింద ఉమ్మడి కుటుంబంగా ఉన్నారు. వారు భారతదేశంలో నివాసులు, భారతదేశం, సిలోన్, దూర ప్రాచ్య దేశాలలో వ్యాపార ప్రయోజనాలు కలవారు.
14. Noted: కుమారుడు 1934లో మరణించగా Arunachalam ఒక్కడే మిగిలిన coparcener అయ్యాడు. కుటుంబంలోని స్త్రీ సభ్యులు హిందూ అవిభక్త కుటుంబానికి చెందినవారు. సిలోన్ Estate Ordinance no. 1 of 1938 అమల్లోకి వచ్చిన కొద్దికాలానికే 1938లో Arunachalam మరణించాడు.
15. Noted: ఆ Ordinance సెక్షన్ 73 హిందూ అవిభక్త కుటుంబ సభ్యుడి మరణంతో బదిలీ అయ్యే ఆస్తికి ఎస్టేట్ డ్యూటీ నుంచి మినహాయింపు ఇచ్చింది. తన మరణ సమయంలో Arunachalam తన కుమారుడి అవిభక్త కుటుంబంలోనే సభ్యుడని Privy Council తీర్పు చెప్పింది.
16. Noted: అతని మరణం తర్వాత కుటుంబ వితంతువులు చేసిన దత్తత ద్వారా కుటుంబ కొనసాగింపు నిలిచింది. అందువల్ల ఒంటరి coparcener గా అతని చేతిలో ఉన్న ఆస్తి హిందూ అవిభక్త కుటుంబ ఆస్తి.
17. Noted: Arunachalam ను యజమాని అనవచ్చు, అయినా అతను కలిగి ఉన్నది ఇంకా ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తే అని Privy Council 543వ పేజీలో గమనించింది. కుమారుడిని దత్తత తీసుకున్నప్పుడు అతని యాజమాన్యం వేరే స్వభావం పొందింది.
18. Noted: కుటుంబంలోని స్త్రీ సభ్యులకు ఆ ఆస్తి నుంచి భరణం హక్కు ఉందని Privy Council జోడించింది. కొన్ని పరిస్థితులలో దానిపై భరణం కోసం charge కూడా ఉంటుంది. ఆస్తి ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తిగా ఆగిపోనందున ఈ హక్కులు కొనసాగుతాయి.
19. Noted: Privy Council, Gratiaen, J. చెప్పినదాన్ని ఉటంకించింది. ఒక్క మిగిలిన coparcener ఉమ్మడి ఆస్తిని వేరు ఆస్తిగా మార్చగలిగితే అది అవిభక్త కుటుంబ వ్యవస్థను అపహాస్యం చేసినట్లేనని ఆయన అన్నారు. coparcenary యూనిట్ ఒక్క వ్యక్తికి తగ్గడం తాత్కాలికం మాత్రమే.
20. Noted: కుటుంబం కొనసాగుతున్నంత కాలం శాసనసభ వివక్ష చూపాలనుకుందని భావించడం సహేతుకం కాదని Privy Council జోడించింది. ఆ వ్యత్యాసం ఒక్క coparcener చేతిలోని ఆస్తికి, ఇద్దరు లేదా ఎక్కువ మంది చేతిలోని ఆస్తికి మధ్య ఉంటుంది.
21. Noted: ఆ తీర్పు ఆధారం ఏమిటంటే, ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తి "temporary reduction of the coparcenary unit to a single individual" వల్ల ఉమ్మడి ఆస్తిగా ఆగిపోదు. ఆస్తి లక్షణం అలాగే ఉండిపోయింది.
22. Held: ఆ సూత్రాన్ని వర్తింపజేస్తే, భగీరథ్ మరణం తర్వాత ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తి దులిచంద్ చేతిలో తన లక్షణాన్ని నిలుపుకుంది. భగీరథ్ వితంతువు జీవించే ఉంది, ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తుల నుంచి భరణం హక్కును ఇంకా అనుభవిస్తోంది.
23. Noted: తదుపరి ప్రశ్న ఏమిటంటే, భగీరథ్ వితంతువు దత్తత తీసుకున్న సురేష్ చంద్ర, హిందూ ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తులలో దులిచంద్‌తో coparcener అయ్యాడా అనేది.
24. Noted: సురేష్ చంద్ర 1958 నుంచి వాది నం. 1 కు కుమారుడయ్యాడని హైకోర్టు అభిప్రాయపడింది. Hindu Adoptions and Maintenance Act, 1956 (Act 78 of 1956) ప్రకారం అతడు భగీరథ్‌కు దత్తపుత్రుడు కాడని దాని అభిప్రాయం.
25. Noted: హైకోర్టు తప్పు చేసిందని అప్పీలుదారు తరఫున వాదించారు. చట్టం కింద వితంతువు దత్తత వల్ల దత్తపుత్రుడు వితంతువుకే దత్తపుత్రుడు, ఆమె మరణించిన భర్తకు కాదని హైకోర్టు తీర్పు చెప్పింది.
26. Held: అప్పీలుదారు తరఫున వాదన సరైనదిగా, అంగీకరించదగినదిగా ఉంది.
27. Noted: Act 78 of 1956 సెక్షన్ 5(1), చట్టం ప్రారంభమైన తర్వాత ఏ హిందువు చేత లేదా ఏ హిందువుకైనా ఆ అధ్యాయం ప్రకారం తప్ప దత్తత చేయకూడదని చెబుతుంది.
28. Noted: సెక్షన్ 6 చెల్లుబాటు అయ్యే దత్తతకు అవసరాలను జాబితా చేస్తుంది.
    • దత్తత తీసుకునే వ్యక్తికి దత్తత తీసుకునే సామర్థ్యం, హక్కు ఉన్నాయి.
    • దత్తత ఇచ్చే వ్యక్తికి ఆ సామర్థ్యం ఉంది.
    • దత్తత తీసుకునే బిడ్డను దత్తత తీసుకోవడానికి వీలుంది.
    • ఆ అధ్యాయంలోని ఇతర షరతులను పాటిస్తూ దత్తత జరిగింది.
29. Noted: సెక్షన్లు 7, 8 పురుష హిందువుకు, స్త్రీ హిందువుకు దత్తత తీసుకునే సామర్థ్యాన్ని వివరిస్తాయి. మానసిక స్థిమితం ఉండి, మైనర్ కాని పురుష హిందువు కుమారుడిని లేదా కుమార్తెను దత్తత తీసుకోవచ్చు.
30. Noted: వివాహితుడైన పురుష హిందువుకు భార్య సమ్మతి కావాలి. ఒకరి కన్నా ఎక్కువ భార్యలున్న వ్యక్తికి అందరు భార్యల సమ్మతి కావాలి.
31. Noted: సెక్షన్ 8 ప్రకారం, మానసిక స్థిమితం ఉండి, మైనర్ కాని స్త్రీ హిందువుకు కుమారుడిని లేదా కుమార్తెను దత్తత తీసుకునే సామర్థ్యం ఉంది. భార్య తప్ప స్త్రీలందరికీ ఈ సామర్థ్యం ఉంది.
32. Noted: కాబట్టి అవివాహిత స్త్రీ, విడాకులు పొందిన స్త్రీ లేదా వితంతువుకు దత్తత తీసుకునే చట్టపరమైన సామర్థ్యం ఉంది. సెక్షన్ 11 చెల్లుబాటు అయ్యే దత్తతకు ఇతర షరతులకు సంబంధించినది.
33. Noted: సెక్షన్ 11 లోని క్లాజ్ (vi), బిడ్డను నిజంగా ఇచ్చి, తీసుకోవాలని కోరుతుంది. ఇది సంబంధిత తల్లిదండ్రులు లేదా సంరక్షకుడు, లేదా వారి అధికారంతో జరగాలి. బిడ్డను పుట్టిన కుటుంబం నుంచి దత్తత కుటుంబానికి మార్చాలనే ఉద్దేశం ఉండాలి.
34. Noted: దత్తత తేదీ నుంచి దత్తత తీసుకున్న బిడ్డను అన్ని ప్రయోజనాల కోసం దత్తత తండ్రి లేదా తల్లి బిడ్డగా సెక్షన్ 12 భావిస్తుంది. ఆ తేదీ నుంచి పుట్టిన కుటుంబంలోని బిడ్డ బంధాలు తెగిపోయి, దత్తత కుటుంబంలోని బంధాలతో భర్తీ అవుతాయి.
35. Noted: సెక్షన్ 12 లో proviso (సెక్షన్‌కు జోడించిన షరతు) క్లాజ్ (c) ఉంది. దత్తత ముందు ఒక వ్యక్తికి సంక్రమించిన ఎస్టేట్ నుంచి ఆ వ్యక్తిని దత్తత తీసుకున్న బిడ్డ తొలగించకూడదని అది చెబుతుంది.
36. Noted: సెక్షన్ 14(1): ఒక హిందువు దత్తత తీసుకున్నప్పుడు జీవించి ఉన్న భార్య దత్తత తల్లి. సెక్షన్ 14(2): అనేక భార్యల సమ్మతితో దత్తత జరిగితే వివాహంలో అందరికన్నా సీనియర్ భార్య దత్తత తల్లి, ఇతరులు సవతి తల్లులు.
37. Noted: సెక్షన్ 14(3): విధురుడు లేదా బ్రహ్మచారి దత్తత తీసుకున్న తర్వాత వివాహం చేసుకున్న భార్య బిడ్డకు సవతి తల్లి. సెక్షన్ 14(4): వితంతువు లేదా అవివాహిత స్త్రీ దత్తత తీసుకున్న తర్వాత వివాహం చేసుకున్న భర్త సవతి తండ్రి.
38. Noted: సెక్షన్ 12 ప్రధాన భాగం, సెక్షన్ 11 క్లాజ్ (vi) నుంచి దత్తత బిడ్డ పుట్టిన కుటుంబంలోని అన్ని బంధాలను తెంచుతుందని స్పష్టమవుతుంది. బిడ్డకు ఆ కుటుంబంతో ఏ బంధమూ ఉండదు.
39. Noted: ఆ బంధాలు దత్తతతో దత్తత కుటుంబంలో ఏర్పడే బంధాలతో ఆటోమేటిక్‌గా భర్తీ అవుతాయి. అందువల్ల బిడ్డను దత్తత ఇవ్వడం యొక్క చట్టపరమైన ప్రభావం, బిడ్డను పుట్టిన కుటుంబం నుంచి దత్తత కుటుంబానికి మార్చడమే.
40. Noted: సెక్షన్ 14(1) ఫలితాన్ని చూపుతుంది. భార్య జీవించి ఉన్నచోట భర్త దత్తత తీసుకుంటే బిడ్డ ఇద్దరు దంపతుల బిడ్డ అవుతాడు. ఇద్దరు భార్యలున్నచోట బిడ్డ సీనియర్ భార్య దత్తత బిడ్డ, జూనియర్ భార్య సవతి తల్లి.
41. Noted: విధురుడు లేదా బ్రహ్మచారి దత్తత తీసుకుని, తర్వాత వివాహం చేసుకుంటే అతని భార్య సవతి తల్లి. వితంతువు లేదా అవివాహిత స్త్రీ దత్తత తీసుకుని, తర్వాత వివాహం చేసుకుంటే ఆమె భర్త సవతి తండ్రి.
42. Held: సెక్షన్లు 11, 12 పథకం ఏమిటంటే, వితంతువు దత్తతలో "the adopted child becomes absorbed in the adoptive family to which the widow belonged". సరళంగా చెప్పాలంటే, బిడ్డ వితంతువు చెందిన కుటుంబంలో చేరుతాడు.
43. Held: వితంతువు దత్తత తీసుకున్న బిడ్డకు ఆమె మరణించిన భర్తతో కుమారుడనే బంధం ఉంటుంది. భర్త ఇతర బంధువులు అతని ద్వారా బిడ్డకు సంబంధం కలిగి ఉంటారు.
44. Noted: ఉదాహరణకు, భర్త సోదరుడు తప్పనిసరిగా దత్తపుత్రుడికి పినతండ్రి లేదా పెదనాన్న అవుతాడు. దత్తత తల్లి, తండ్రుల కుమార్తె దత్తపుత్రుడి సోదరి అవుతుంది.
45. Noted: ఈ విధంగా దత్తపుత్రుడు వితంతువు కుటుంబంలో సభ్యుడవుతాడు; ఆమె మరణించిన భర్త అతని దత్తత తండ్రిగా బంధం ఏర్పడుతుంది.
46. Noted: వితంతువు దత్తత తీసుకున్న బిడ్డ ఆమె భర్త దత్తపుత్రుడవుతాడని సెక్షన్ 14 స్పష్టంగా చెప్పదు.
47. Held: కానీ వితంతువు దత్తత తీసుకున్న కుమారుడు వితంతువుకే కాక మరణించిన భర్తకు కూడా కుమారుడనేది "a necessary implication of ss. 12 and 14 of the Act". సరళంగా చెప్పాలంటే, చట్టం స్పష్టంగా చెప్పకపోయినా దాని పథకం ఆ ఫలితానికి దారి తీస్తుంది.
48. Noted: వితంతువు బిడ్డను దత్తత తీసుకుని, తర్వాత వివాహం చేసుకుంటే ఆమె భర్త దత్తత బిడ్డకు సవతి తండ్రి అవుతాడని సెక్షన్ 14(4) చెప్పడానికి కారణం ఆ అంతరార్థమే.
49. Held: ఇద్దరు దంపతులలో ఎవరు బిడ్డను దత్తత తీసుకున్నా, పుట్టిన కుటుంబంలోని బిడ్డ బంధాలన్నీ పూర్తిగా తెగిపోతాయి. అవి దత్తత కుటుంబంలో ఏర్పడే బంధాలతో భర్తీ అవుతాయి. దత్తత బిడ్డ ఇద్దరు దంపతుల బిడ్డ అవుతాడు.
50. Noted: ఈ అభిప్రాయం Arukushi Narayan v. Janabai Sama Sawat లో బొంబాయి హైకోర్టు నిర్ణయంతో బలపడుతోంది.
51. Held: కాబట్టి భగీరథ్ వితంతువు దత్తత తీసుకున్న సురేష్ చంద్ర, వితంతువుకు, ఆమె మరణించిన భర్త భగీరథ్‌కు కూడా దత్తపుత్రుడయ్యాడు. అందువల్ల ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తులలో అతడు దులిచంద్‌తో coparcener అయ్యాడు.
52. Held: దులిచంద్ మరణం తర్వాత సురేష్ చంద్ర మిగిలిన ఏకైక coparcener అయ్యాడు. అన్ని ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తుల స్వాధీనానికి అతనికి హక్కు ఉంది.
53. Held: వాది నం. 2 కు పాలసియా గ్రామంలోని వ్యవసాయ భూములపై, గ్రామంలోని ఇంటిలో సగం వాటాపై హక్కు ప్రకటిస్తూ అదనపు జిల్లా జడ్జి decree ఇవ్వడం సరైనదే.
54. Noted: Madhya Bharat Land Revenue and Tenancy Act, 1950 (Act no. 66 of 1950) కింద Inamdar కౌలుదారుల హక్కులు వారసత్వంగా రావని ప్రతివాది వాదించాడు. అందువల్ల Inamdar తో ఒప్పందం లేకుండా, దులిచంద్ మరణం తర్వాత వాదులు Inamdar కౌలుదారులు కాలేరు.
55. Noted: pakka tenants హక్కులను చర్చించే సెక్షన్లు 63 నుంచి 88 ను ప్రస్తావించారు. సాధారణ కౌలుదారు హక్కుల గురించి చట్టంలో ఏ నిబంధనా లేదని వాదించారు.
56. Noted: సెక్షన్ 87 ప్రకారం, సాధారణ కౌలుదారుకు తనకు ఇచ్చిన భూమిని కలిగి ఉండే హక్కు ఉంది. తాను భూమి పొందిన వ్యక్తితో అంగీకరించిన నిబంధనల ప్రకారం, అవి చట్టానికి విరుద్ధం కాకపోతే, అతడు భూమిని కలిగి ఉంటాడు.
57. Noted: సెక్షన్ 89 ఉప-కౌలుదారులకు సంబంధించింది. ఉప-కౌలుదారు అంగీకరించిన నిబంధనలపై, సెక్షన్ 55 లోని సాధారణ కౌలు షరతులకు లోబడి భూమిని కలిగి ఉండవచ్చు. ఏ పరిస్థితిలోనూ అతడు భూమిని ఎవరికీ లీజుకు ఇవ్వకూడదు.
58. Held: Act 66 of 1950 పథకం కింద సాధారణ కౌలుదారుల హక్కులు వారసత్వంగా రావనే వాదనను కోర్టు అంగీకరించలేదు.
59. Noted: pakka tenant విషయంలో వారసత్వ హక్కుకు సంబంధించి ప్రత్యేక నిబంధనలు ఉన్నాయి.
60. Held: కానీ ప్రత్యేక చట్ట నిబంధన లేనప్పుడు, "the heritability of ordinary tenancies must be governed by the personal law of the tenants concerned". సరళంగా చెప్పాలంటే, సాధారణ కౌలుదారు హక్కులు వారిని నియంత్రించే వ్యక్తిగత చట్టం ప్రకారం వారసులకు సంక్రమిస్తాయి.
61. Noted: చట్టంలోని సెక్షన్ 86 mutation of names (కొత్త హక్కుదారు పేరు నమోదు) పై నిబంధనలు కలిగి ఉంది. సబ్-సెక్షన్ (1) మరణం, వదులుకోవడం, విడిచిపెట్టడం, బదిలీ, ఆక్రమణ లేదా ఇతర కారణంతో హక్కులు కోల్పోయే భూ హోల్డర్‌కు (proprietary rights assignee మినహా) సంబంధించింది.
62. Noted: సెక్షన్ 86(1) ప్రకారం, గ్రామ patwari వెంటనే Tehsildar కు నివేదించాలి; ఇందులో కొత్త హోల్డర్ పేరు, అతని వాదన ఆధారాలు ఉండాలి. పూర్వ హోల్డర్ హక్కులో వారసుడిగా చెప్పుకునే వ్యక్తి, చివరి హోల్డర్ హక్కులు కోల్పోయిన తేదీ నుంచి రెండు సంవత్సరాలలోపు mutation కోసం దరఖాస్తు చేయవచ్చు.
63. Held: సెక్షన్ 86 అన్ని తరగతుల కౌలుదారులకు వర్తిస్తుంది, కౌలుదారు లేదా ఉప-కౌలుదారు హక్కుల వారసత్వాన్ని, బదిలీని సూచిస్తుంది. దులిచంద్ హక్కులు వారసత్వంగా రావనే ప్రతివాది వాదనను కోర్టు తిరస్కరిస్తుంది.
64. Noted: Madhya Bharat Act వల్ల సివిల్ కోర్టు అధికార పరిధికి అడ్డంకి ఉందని కూడా ప్రతివాది వాదించాడు. ఈ ఇష్యూను ట్రయల్ కోర్టు, మొదటి అప్పీలు కోర్టు అతనికి వ్యతిరేకంగా నిర్ణయించాయి.
65. Held: ఆ అంశంపై కింది కోర్టుల నిర్ణయాన్ని హైకోర్టులో సవాలు చేయలేదు. ఈ దశలో ప్రతివాది ఆ ప్రశ్నను లేవనెత్తడానికి అనుమతి లేదు.
66. Held: ఈ కారణాల వల్ల 1965 సెప్టెంబర్ 7 నాటి, Second Appeal No. 275 of 1962 లో హైకోర్టు తీర్పు, decree రద్దు చేయబడ్డాయి; 1962 ఏప్రిల్ 21 నాటి అదనపు జిల్లా జడ్జి తీర్పు, decree పునరుద్ధరించబడ్డాయి.
67. Held: అప్పీలు ఖర్చులతో అనుమతించబడింది.

Authorities

• Gowli Buddanna v. Commissioner of Income-tax, Mysore (60 I.T.R. 293 (S.C.)): అనుసరించబడింది. మిగిలిన ఏకైక coparcener కు వచ్చిన ఆస్తి, మొదట ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తి కావడంతో, ఉమ్మడి కుటుంబానికి చెందడం ఆగిపోలేదు (రామస్వామి, J.).
• Attorney General of Ceylon v. A. R. Arunachalam Chettiar ([1957] A.C. 540, at p. 543): వర్తింపజేయబడింది. ఒంటరి coparcener చేతిలోని ఆస్తి హిందూ అవిభక్త కుటుంబ ఆస్తిగానే ఉందని Privy Council తీర్పు చెప్పింది. కోర్టు ఆ భాగాన్ని, coparcenary యూనిట్ తాత్కాలిక తగ్గింపుపై Gratiaen, J. వ్యాఖ్యను ఉటంకిస్తుంది (రామస్వామి, J.).
• Arukushi Narayan v. Janabai Sama Sawat (67 B.L.R. 864): ఇద్దరు దంపతులలో ఎవరు దత్తత తీసుకున్నా బిడ్డ ఇద్దరికీ బిడ్డ అవుతాడనే తన అభిప్రాయం ఈ బొంబాయి హైకోర్టు నిర్ణయంతో బలపడుతోందని కోర్టు చెబుతుంది (రామస్వామి, J.).

Also cited in footnotes: none beyond the three cases above. footnotes వాటి నివేదిక citation లను మాత్రమే ఇస్తాయి.

Provisions mentioned

• Section 5(1), Hindu Adoptions and Maintenance Act, 1956 (Act 78 of 1956): చట్టం ప్రారంభమైన తర్వాత ఏ హిందువు చేత లేదా ఏ హిందువుకైనా ఆ అధ్యాయం ప్రకారం తప్ప దత్తత చేయకూడదు.
• Section 6: చెల్లుబాటు అయ్యే దత్తతకు నాలుగు అవసరాలు: దత్తత తీసుకునే సామర్థ్యం, హక్కు; దత్తత ఇచ్చే సామర్థ్యం; బిడ్డ దత్తతకు తగి ఉండటం; ఇతర షరతుల పాటింపు.
• Section 7: మానసిక స్థిమితం ఉండి, మైనర్ కాని పురుష హిందువు దత్తత తీసుకోవచ్చు. అతనికి భార్య, లేదా అందరు భార్యల సమ్మతి కావాలి.
• Section 8: మానసిక స్థిమితం ఉండి, మైనర్ కాని స్త్రీ హిందువు దత్తత తీసుకోవచ్చు. భార్య తప్ప స్త్రీలందరికీ సామర్థ్యం ఉంది, కాబట్టి అవివాహిత స్త్రీ, విడాకులు పొందిన స్త్రీ లేదా వితంతువు దత్తత తీసుకోవచ్చు.
• Section 11, clause (vi): బిడ్డను పుట్టిన కుటుంబం నుంచి దత్తత కుటుంబానికి మార్చే ఉద్దేశంతో నిజంగా ఇచ్చి, తీసుకోవాలి.
• Section 12 and proviso (c): దత్తత తేదీ నుంచి దత్తత బిడ్డ అన్ని ప్రయోజనాల కోసం దత్తత తల్లిదండ్రుల బిడ్డ. పుట్టిన కుటుంబంతో బంధాలు తెగిపోతాయి. దత్తతకు ముందు ఒక వ్యక్తికి సంక్రమించిన ఎస్టేట్ నుంచి అతడిని బిడ్డ తొలగించకూడదు.
• Section 14(1) to (4): ఎవరు దత్తత తీసుకుంటారు, ఎవరిని వివాహం చేసుకుంటారు అనే దాన్ని బట్టి దత్తత తల్లి, సవతి తల్లి లేదా సవతి తండ్రి ఎవరు.
• Sections 63 to 88, Madhya Bharat Land Revenue and Tenancy Act, 1950 (Act no. 66 of 1950): ఇవి pakka tenants హక్కులను చర్చిస్తాయని ప్రతివాది చెప్పాడు.
• Section 86: భూ హోల్డర్ హక్కులు కోల్పోయినప్పుడు పేర్ల mutation. ఇది అన్ని తరగతుల కౌలుదారులకు వర్తిస్తుంది, వారసత్వాన్ని, బదిలీని సూచిస్తుంది.
• Section 87: సాధారణ కౌలుదారు అంగీకరించిన నిబంధనలపై, చట్టానికి విరుద్ధం కాకపోతే, భూమిని కలిగి ఉంటాడు.
• Section 89 and section 55: ఉప-కౌలుదారు అంగీకరించిన నిబంధనలపై, సెక్షన్ 55 లోని సాధారణ కౌలు షరతులకు లోబడి భూమిని కలిగి ఉంటాడు, భూమిని లీజుకు ఇవ్వకూడదు.
• Section 73, Ceylon Estate Ordinance no. 1 of 1938: Privy Council కేసులో వివరించినట్లు, హిందూ అవిభక్త కుటుంబ సభ్యుడి మరణంతో బదిలీ అయ్యే ఆస్తికి ఎస్టేట్ డ్యూటీ నుంచి మినహాయింపు ఇచ్చింది.

తీర్పు

1. అప్పీలు ఖర్చులతో అనుమతించబడింది.
2. మధ్యప్రదేశ్ హైకోర్టు 1965 సెప్టెంబర్ 7 నాటి, Second Appeal No. 275 of 1962 లో ఇచ్చిన తీర్పు, decree రద్దు చేయబడ్డాయి.
3. ఇండోర్ అదనపు జిల్లా జడ్జి 1962 ఏప్రిల్ 21 నాటి, First Appeal No. 26 of 1961 లో ఇచ్చిన తీర్పు, decree పునరుద్ధరించబడ్డాయి.
4. కోర్టు నమోదు చేసినట్లు, దీని ప్రభావం వాది నం. 2 కు పాలసియా గ్రామంలోని వ్యవసాయ భూములపై, గ్రామంలోని ఇంటిలో సగం వాటాపై హక్కు ప్రకటిస్తూ ఇచ్చిన decree.

న్యాయసూత్రం / Ratio

ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తి ఒక్క coparcener మాత్రమే మిగిలినంత మాత్రాన ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తిగా ఆగిపోదు, కుటుంబ వితంతువు భరణం హక్కుతో జీవించి ఉన్నంతవరకు. 1956 చట్టం కింద వితంతువు దత్తత తీసుకున్న కుమారుడు ఆమె మరణించిన భర్తకు కూడా కుమారుడు, అందువల్ల భర్త జీవించి ఉన్న సోదరుడితో coparcener. ప్రత్యేక చట్ట నిబంధన లేనప్పుడు సాధారణ కౌలు heritability కౌలుదారుల వ్యక్తిగత చట్టాన్ని అనుసరిస్తుంది.

కౌలుపై ప్రధాన తీర్పు: "the heritability of ordinary tenancies must be governed by the personal law of the tenants concerned". సరళంగా చెప్పాలంటే, సాధారణ కౌలుదారు హక్కులు వారిని నియంత్రించే వ్యక్తిగత చట్టం ప్రకారం వారసులకు సంక్రమిస్తాయి.

విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ

తీర్పు పాఠం ఆధారంగా విశ్లేషణ.

దత్తతపై ఫలితం అంతరార్థంపై ఆధారపడింది. వితంతువు దత్తత తీసుకున్న బిడ్డ ఆమె భర్త దత్తపుత్రుడని సెక్షన్ 14 స్పష్టంగా చెప్పదని కోర్టు అంగీకరిస్తుంది. సెక్షన్లు 11, 12, 14 ను కలిపి చదవడం ద్వారా అది ఆ ఫలితానికి వస్తుంది. సెక్షన్ 14(4) ఆ ఫలితానికి అనుగుణంగా ఉందని అది గమనిస్తుంది. కోర్టు మరే వచన ఆధారాన్నీ పేర్కొనదు.

సెక్షన్ 12 proviso (c) ను ఉటంకించారు కానీ వర్తింపజేయలేదు. దత్తతకు ముందు సంక్రమించిన ఎస్టేట్ నుంచి దత్తత బిడ్డ ఎవరినీ తొలగించకూడదనే proviso ను కోర్టు ఉటంకిస్తుంది. దాని తార్కికం ఆ proviso ను చర్చించదు. పునరుద్ధరించిన decree లో ఇంటిలో సగం సురేష్ చంద్ర వాటాకు వెలుపలే ఉంటుంది. వీలునామాపై జిల్లా జడ్జి నిర్ధారణతో reporter యొక్క headnote దీన్ని ముడిపెడుతుంది.

సోదరుల గురించి మూల పాఠంలో అస్థిరత ఉంది. 1930లో మరణించిన భర్తను headnote పెద్ద సోదరుడు అంటుంది. కోర్టు పాఠం దులిచంద్‌ను భగీరథ్ పెద్ద సోదరుడు అంటుంది. ఏ సోదరుడు పెద్దవాడనే దానిపై కోర్టు తార్కికం ఆధారపడదు.

ప్రాముఖ్యత

కోర్టు సొంత తార్కికంలోని రెండు అంశాలను ఈ కేసు నిర్ధారిస్తుంది. కుటుంబం కొనసాగుతున్నంత కాలం ఒంటరి coparcener ఆస్తి ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తిగానే ఉంటుంది, వితంతువు దత్తపుత్రుడు ఆమె భర్త కుటుంబంలో సభ్యుడు.

చట్ట పథకం లోపాన్ని ఎలా పూరించగలదో కూడా ఇది చూపిస్తుంది. దత్తత బిడ్డ మరణించిన భర్తకు కుమారుడని సెక్షన్ 14 చెప్పలేదు, కానీ సెక్షన్లు 11, 12, 14 కలిపి ఆ ఫలితాన్ని ఇచ్చాయి. కౌలుల విషయంలో, చట్టం heritability ను ఊహిస్తోందని చూపడానికి కోర్టు mutation నిబంధనను ఉపయోగించింది.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు

• ఒక్క వాక్యంలో వాస్తవాలు: వితంతువు 1958లో కుమారుడిని దత్తత తీసుకుంది. ఆమె భర్త సోదరుడు మరణించిన తర్వాత, అతని అక్రమ కుమారుడు ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తులను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు; దత్తపుత్రుడు ejectment దావా వేశాడు.
• ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తి మిగిలిన ఏకైక coparcener చేతిలో తన లక్షణాన్ని నిలుపుకుంటుంది; Gowli Buddanna, Privy Council కేసుపై ఆధారపడింది. వితంతువు జీవించి ఉండి, ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తుల నుంచి భరణం హక్కును ఇంకా కలిగి ఉందని కోర్టు గమనించింది.
• వితంతువు దత్తత తీసుకున్న కుమారుడు ఆమె మరణించిన భర్తకు కూడా కుమారుడు (సెక్షన్లు 11, 12, 14, Act 78 of 1956). సెక్షన్ 14(4) లోని సవతి తండ్రి అంశాన్ని తెలుసుకోండి.
• ఉచ్చు: ఇది సెక్షన్ 14 స్పష్టంగా చెప్పదని కోర్టు అంటుంది. అవసరమైన అంతరార్థం ద్వారా అది ఫలితానికి వస్తుంది.
• కౌలు: సాధారణ కౌలుదారుల హక్కులు వారసత్వంగా సంక్రమిస్తాయి. ప్రత్యేక చట్ట నిబంధన లేనప్పుడు వారసత్వాన్ని వ్యక్తిగత చట్టం నియంత్రిస్తుంది. సెక్షన్ 86 (mutation) వారసత్వాన్ని ఊహిస్తుందని చూపుతుంది.
• అధికార పరిధి: కింది కోర్టుల నిర్ణయాన్ని హైకోర్టులో సవాలు చేయనందున, సివిల్ కోర్టుకు అడ్డంకి అనే అంశాన్ని ప్రతివాది సుప్రీంకోర్టులో మొదటిసారి లేవనెత్తలేడు.
• ఫలితం: అప్పీలు ఖర్చులతో అనుమతించబడింది, హైకోర్టు decree రద్దు చేయబడింది, అదనపు జిల్లా జడ్జి decree పునరుద్ధరించబడింది.

ఈ పేజీ తీర్పు పూర్తి పాఠం ఆధారంగా తయారు చేయబడింది.