Home  ›  3-Year LL.B.  ›  Family Law – I (Hindu Law)  ›  Unit 2 — Hindu Marriage  ›  Jinia Keotin v. Kumar Sitaram Manjhi (జినియా కేయోటిన్ v. కుమార్ సీతారామ్ మంఝీ)
Home  ›  Family Law – I (Hindu Law)  ›  Jinia Keotin v. Kumar Sitaram Manjhi (జినియా కేయోటిన్ v. కుమార్ సీతారామ్ మంఝీ)

Jinia Keotin v. Kumar Sitaram Manjhi (జినియా కేయోటిన్ v. కుమార్ సీతారామ్ మంఝీ)

Civil Appeal No. 7247 of 1995 (తీర్పు వచనంలో). (2003) 1 SCC 730 అనేది user-supplied; ఇది తీర్పు వచనంలో లేదు. Landmark Case
CourtSupreme Court of India
BenchDoraiswamy Raju మరియు Shivaraj V. Patil, JJ.
Year2003 (తీర్పు 20 డిసెంబర్ 2002న)
Cited inNullity of marriage (Notes)

తన మొదటి భార్య జీవించి ఉండగానే ఒక వ్యక్తి రెండోసారి వివాహం చేసుకున్నారు, ఆ రెండో వివాహం నుంచి పుట్టిన పిల్లలు విశాలమైన ఉమ్మడి కుటుంబ పూర్వీక ఆస్తిలో వాటాను క్లెయిమ్ చేశారు. హిందూ వివాహం చట్టంలోని సెక్షన్ 16, 1976 నుంచి, ఇలాంటి పిల్లలను అనధికార సంతానంగా ముద్రించకుండా కాపాడుతుంది — కానీ ఈ రక్షణ ఎంతవరకు వెళ్తుందో సుప్రీంకోర్టు కచ్చితంగా తేల్చాల్సి వచ్చింది.

త్వరిత పునశ్చరణ

  • వాస్తవాలు: ఒక వ్యక్తి రెండో, void marriage (శూన్య వివాహం) నుంచి పుట్టిన పిల్లలు విశాలమైన ఉమ్మడి కుటుంబ coparcenary (జన్మతః ఉమ్మడి ఆస్తి కలిగి ఉండే కుటుంబ సభ్యుల ఇరుకైన సమూహం) ఆస్తిలో వాటాను క్లెయిమ్ చేశారు.
  • వివాదాంశం: హిందూ వివాహం చట్టం, 1955లోని సెక్షన్ 16, ఇలాంటి పిల్లలను అన్ని ప్రయోజనాల కోసం చట్టబద్ధం చేస్తుందా, లేక తమ సొంత తల్లిదండ్రుల ఆస్తిని వారసత్వంగా పొందడానికి మాత్రమేనా?
  • తీర్పు: సెక్షన్ 16(3)లోని non obstante clause చట్టబద్ధతను తల్లిదండ్రుల సొంత ఆస్తికి వారసత్వం వరకే పరిమితం చేస్తుంది. విశాలమైన పూర్వీక ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తిలో ఏ coparcenary జననపు హక్కునూ ఇది ఇవ్వదు.
  • ముఖ్య సెక్షన్: హిందూ వివాహం చట్టం, 1955లోని సెక్షన్ 16 (మూడు ఉప-సెక్షన్లూ), 1976లో సవరించబడింది.
  • అతిపెద్ద పరీక్ష ఉచ్చు: సెక్షన్ 16 కింద చట్టబద్ధం అంటే, వాలిడ్ వివాహ పిల్లలతో ప్రతి ప్రయోజనం కోసం సమానం అని కాదు. సెక్షన్ తన స్పష్టమైన మాటలను దాటి చదవడాన్ని కోర్టు తిరస్కరించింది.
  • ప్రస్తుత స్థితి: రెండు దశాబ్దాలుగా అనుసరించబడింది, తర్వాత ఒక ద్విసభ్య ధర్మాసనం దీని సరైనతను శంకించింది; Revanasiddappa v. Mallikarjun (2023)లో ఒక పెద్ద ధర్మాసనం మళ్లీ పరిశీలించింది.

పక్షకారులు

జినియా కేయోటిన్, ఇతరులు — అప్పీలుదారులు; దివంగత సహదేవ్ మంఝీ రెండో భార్య, ఆమె పిల్లలు. వారు విశాలమైన ఉమ్మడి కుటుంబ coparcenary (జన్మతః ఉమ్మడి ఆస్తిలో వాటా కలిగే కుటుంబ సభ్యుల ఇరుకైన సమూహం) ఆస్తిలో వాటాను క్లెయిమ్ చేశారు.

కుమార్ సీతారామ్ మంఝీ, ఇతరులు — ప్రతివాదులు. కుమార్ సీతారామ్ మంఝీ అసలు partition (ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తిని వేర్వేరు వాటాలుగా విభజించడం) దావా దాఖలు చేసిన వాది. ఉమ్మడి కుటుంబంలోని ఇతర సభ్యులు ఆయనతో కలిసి, పూర్వీక coparcenary ఆస్తిలో వాటా నుంచి జినియా కేయోటిన్ పిల్లలను మినహాయించడాన్ని సమర్థించారు.

విచారణ చరిత్ర

  1. వాది (ఇక్కడ మొదటి ప్రతివాది) 1975 నాటి టైటిల్ సూట్ నెం. 40 (1983లో 3గా తిరిగి నెంబరు వేయబడింది) దుమ్కాలోని 2వ అదనపు సబార్డినేట్ జడ్జి ముందు దాఖలు చేసి, షెడ్యూల్స్ A నుంచి D ఆస్తుల్లో 1/6వ వాటా, షెడ్యూల్ E ఆస్తుల్లో 1/3వ వాటా క్లెయిమ్ చేశారు.
  2. 27 సెప్టెంబర్ 1983న ట్రయల్ కోర్టు, మొదటి ప్రతివాది సహదేవ్ మంఝీకి వచ్చే 1/3వ వాటాలో నుంచి వాదికి 1/4వ వాటా కోసం preliminary decree (పక్షకారుల వాటాలను ప్రకటించే, కానీ ఆస్తిని విభజించని డిక్రీ) ఇచ్చింది.
  3. అప్పీల్‌లో (టైటిల్ అప్పీల్ నెం. 43 of 1983), దుమ్కాలోని 2వ అదనపు జిల్లా జడ్జి, 13 జూలై 1990 తీర్పులో, మొదటి ప్రతివాది తనపై ఉన్న క్రిమినల్ కేసులో Section 498, IPC కింద నిర్దోషిగా విడుదలైన 1957 తర్వాతే ఎనిమిదో ప్రతివాదిని చెల్లుబాటుగా మళ్లీ పెళ్లి చేసుకోగలిగేవారని తీర్పు ఇచ్చారు.
  4. మొదటి అప్పీలేట్ కోర్టు, వాదికి షెడ్యూల్స్ A నుంచి D లో 1/9వ వాటా ఉందని తీర్పు ఇచ్చింది. హిందూ వివాహం చట్టం, 1955లోని Section 16(3) కింద, జినియా కేయోటిన్ ద్వారా సహదేవ్ మంఝీ పిల్లలకు coparcenary ఆస్తిలో ఏ వాటా లేదని తీర్పు ఇచ్చింది. అయితే వారు తమ సొంత తల్లిదండ్రుల ఆస్తిలో తమ వాటాను క్లెయిమ్ చేయవచ్చని కూడా చెప్పింది. ఈ అప్పీల్ పెండింగ్‌లో ఉండగానే సహదేవ్ మంఝీ మరణించారు. ఆయన 1/9వ వాటా ఆయన వారసులకు — వాది (ఆయన కుమార్తె), ఆయన తల్లి, ఆయన భార్య, జినియా కేయోటిన్ ద్వారా ఆయన కుమారులకు — సంక్రమించింది. ప్రతి వారసుడికీ సమానంగా 1/72 వాటా వచ్చింది, దానితో వాదికి 2/72, అంటే షెడ్యూల్స్ A నుంచి Dలో 1/8వ వాటా వచ్చింది. ఈ నిబంధనలతో అప్పీల్ అనుమతించబడింది.
  5. రెండో భార్య, ఆమె పిల్లలు పాట్నా హైకోర్టులో second appeal (ఒక ముఖ్యమైన న్యాయ ప్రశ్నకే పరిమితమైన హైకోర్టు అప్పీల్) S.A. No. 315 of 1991 దాఖలు చేశారు; అది 20 డిసెంబర్ 1991న కొట్టివేయబడింది.
  6. జినియా కేయోటిన్, ఆమె పిల్లలు తర్వాత సుప్రీంకోర్టులో Civil Appeal No. 7247 of 1995గా అప్పీల్ చేశారు; దీనిపై 20 డిసెంబర్ 2002న తీర్పు వచ్చింది.

వాస్తవాలు

  1. పూర్వీక ఆస్తులు సహదేవ్ మంఝీ, ఆయన సోదరుడు మహాదేవ్ మంఝీ (ప్రతివాదులు 1, 2), వారి తల్లి దుఖనీ కేయోటిన్ (ప్రతివాది 7) మధ్య విభజించాల్సి ఉంది, ఒక్కొక్కరికీ 1/3వ వాటా. సహదేవ్ మంఝీ సొంత 1/3వ వాటా తర్వాత ఆయన వాటాదారుల మధ్య నాలుగు సమాన 1/4వ వాటాలుగా విభజించాల్సి ఉంది.
  2. సహదేవ్ మంఝీ (మొదటి ప్రతివాది)కి శ్రీమతి కమలీ దేవితో ముందు నుంచే కొనసాగుతున్న వివాహం ఉంది. ఆ వివాహం కొనసాగుతూనే, ఆయన ఎనిమిదో ప్రతివాది జినియా కేయోటిన్‌తో మరో వివాహం చేసుకున్నారు.
  3. కింది కోర్టులు జినియా కేయోటిన్‌తో ఈ రెండో వివాహాన్ని void (మొదటి నుంచే చట్టపరమైన ప్రభావం లేనిది)గా తీర్పు ఇచ్చాయి. మొదటి వివాహం అప్పటికే కొనసాగుతోంది; ఇద్దరు జీవిత భాగస్వాములలో ఎవరిదైనా ముందటి వివాహం కొనసాగుతూ ఉండగా, హిందూ వివాహం చట్టం, 1955 కింద కొత్త వివాహం చెల్లుబాటుగా జరగదు.
  4. ప్రతివాదులు 8 నుంచి 11 — జినియా కేయోటిన్, ఆమె పిల్లలు — తదనుగుణంగా coparcenary ఆస్తిలో ఏ వాటాకూ అర్హులు కాదని తీర్పు ఇవ్వబడింది; అయితే వారు తమ సొంత తల్లిదండ్రుల ప్రత్యేక ఆస్తిలో వాటాను క్లెయిమ్ చేయవచ్చు.
  5. ప్రతివాది 11, సహదేవ్ మంఝీ జీవించి ఉండగానే మరణించారు, కాబట్టి ఆయనకు ఏ వాటా రాలేదు.
  6. తమకు నిర్ణయించిన వాటాలతో సంతృప్తి చెందక, జినియా కేయోటిన్, ఆమె పిల్లలు సెకండ్ అప్పీల్ ద్వారా, తర్వాత సుప్రీంకోర్టు ద్వారా ఈ విషయాన్ని కొనసాగించారు.

లేవనెత్తిన వివాదాంశాలు

  1. శూన్య లేదా రద్దు చేయబడిన రద్దుచేయదగిన వివాహ పిల్లలకు చట్టబద్ధతను ఇవ్వడంలో, హిందూ వివాహం చట్టం, 1955లోని సెక్షన్ 16, వాలిడ్ వివాహ పిల్లలతో సమాన హోదాలో, అన్ని ప్రయోజనాల కోసం వారిని చట్టబద్ధంగా చేస్తుందా?
  2. లేదా సెక్షన్ 16 ఇలాంటి పిల్లలకు తమ సొంత తల్లిదండ్రుల ఆస్తిని వారసత్వంగా పొందడానికి నిర్దిష్ట, పరిమిత ప్రయోజనం కోసం మాత్రమే చట్టబద్ధతను ఇస్తుందా?
  3. సెక్షన్ 16 కింద చట్టబద్ధత పొందిన పిల్లలు, తమ తల్లిదండ్రుల కంటే వేరైన తల్లిదండ్రుల బంధువుల విషయంలో, విశాలమైన ఉమ్మడి కుటుంబ పూర్వీక ఆస్తిలో coparcenary జననపు హక్కును, లేదా ఏదైనా వాటాను క్లెయిమ్ చేయగలరా?

వాదనలు

అప్పీలుదారుల (జినియా కేయోటిన్, ఆమె పిల్లల) తరపున, న్యాయవాది శ్రీ లక్ష్మీ రామన్ సింగ్: 1976 నాటి సెంట్రల్ యాక్ట్ 68 ద్వారా సవరించిన సెక్షన్ 16 కింద, శూన్య లేదా చట్టవిరుద్ధ వివాహ పిల్లలకు ప్రత్యేకంగా రక్షణ కల్పించారు. పూర్వీక coparcenary ఆస్తిలో క్లెయిమ్‌లతో సహా, వాలిడ్ వివాహ పిల్లలతో సమాన వ్యవహారం నిరాకరించడానికి ఎలాంటి సమర్థనా లేదు. హిందూ వివాహం చట్టం, 1955కు ముందు, హిందూ పురుషుడు ఒకటి కంటే ఎక్కువ భార్యలను కలిగి ఉండటానికి ఎలాంటి నిషేధం లేదు. ఇలాంటి తర్వాతి వివాహాలను చట్టవిరుద్ధం లేదా శూన్యం చేసింది ఈ చట్టమే. శాసనసభ, సెక్షన్ 16 సవరణ ద్వారా, ఇలాంటి శూన్య వివాహ పిల్లలను చట్టబద్ధం చేయాలని ఎంచుకుంది. కాబట్టి పూర్వపు నిషేధం, కళంకం పూర్తిగా తొలగించినట్టుగా పరిగణించాలి. సెక్షన్ 16(3)ని శాసనం యొక్క లక్ష్యం, ఉద్దేశం దృష్ట్యా చదవాలి, తద్వారా వాలిడ్ వివాహంలో పుట్టిన పిల్లలతో సమానంగా ఆస్తిని వారసత్వంగా పొందే హక్కు ఇలాంటి పిల్లలకూ లభిస్తుంది.

ప్రతివాదుల (కుమార్ సీతారామ్ మంఝీ, ఇతర కుటుంబ సభ్యుల) తరపున, సీనియర్ న్యాయవాది శ్రీ హెచ్.ఎల్. అగర్వాల్: అప్పీలుదారుల వాదనను అంగీకరించడం అంటే, సెక్షన్ 16(3)లో స్పష్టమైన మాటల్లో శాసనసభ ఉద్దేశాన్ని తెలిపిన చట్టాన్ని తిరిగి రాయడమే అవుతుంది. కాబట్టి కింది కోర్టుల ఏకాభిప్రాయ దృక్కోణంపై అభ్యంతరం చెప్పలేము.

కోర్టు తార్కికం

ఈ తీర్పు D. Raju, J. ఇచ్చిన ఏకైక అభిప్రాయం. దీనిలో పేరాలకు సంఖ్యలు లేవు, కాబట్టి ఏవీ ఉదహరించబడలేదు.

  1. గమనించింది: 27 మే 1976 నుంచి అమల్లోకి వచ్చిన Marriage Laws (Amendment) Act, 1976 ద్వారా హిందూ వివాహం చట్టంలో ముఖ్యమైన మార్పులు వచ్చాయి.
  2. గమనించింది: సాధారణ చట్టం ప్రకారం, ఒక బిడ్డ చట్టబద్ధమైనదిగా పరిగణించబడాలంటే వాలిడ్ వివాహంలో పుట్టాలి. వివాహమే శాసనపరమైన షరతులను ఉల్లంఘిస్తూ శూన్యంగా ఉంటే, ఆ వివాహంలో పుట్టిన ఏ బిడ్డయినా, ఆటోమేటిక్‌గానో లేదా వివాహం అలా ప్రకటించబడిన లేదా రద్దు చేయబడిన తర్వాతనో, అనధికార సంతానంగా మారుతుంది.
  3. గమనించింది: గతంలో హిందువుల్లో బహుభార్యత్వం అనుమతించబడేది, విస్తృతంగా ఉండేది; సమాజంపై దుష్ప్రభావాలు చూపుతుందని భావించారు. హిందూ వివాహం చట్టం, 1955 చేయడం ద్వారా పార్లమెంట్ దానికి ముగింపు పలికింది.
  4. తీర్పు: సెక్షన్ 16కు ముందు, ఒక బిడ్డ చట్టబద్ధమైన హోదా పూర్తిగా తల్లిదండ్రుల సొంత వివాహం వాలిడో, శూన్యమో అనే దానిపైనే ఆధారపడేది. ఇది తల్లిదండ్రుల చర్య, దానిపై అమాయక బిడ్డకు ఎలాంటి నియంత్రణా ఉండదు. అయినా ఆ బిడ్డ జీవితంలో, సమాజం దృష్టిలో శాశ్వత దెబ్బను భరించాల్సి వచ్చేది. ఎందుకంటే: ఈ సామాజిక దురాచారానికి ముగింపు పలికేందుకు సెక్షన్ 16 చేయడం శాసనసభ యొక్క ప్రశంసనీయమైన, గొప్ప చర్య.
  5. తీర్పు: శూన్య లేదా రద్దుచేయదగిన వివాహ పిల్లలు, అనధికార సంతానమైనప్పటికీ, చట్టబద్ధంగా పరిగణించాలని ఆదేశిస్తూ సెక్షన్ 16 a rule of fiction (ఒక నిర్దిష్ట ప్రయోజనం కోసం ఏదైనా నిజమని భావించే చట్టనియమం)ను ప్రవేశపెడుతుంది. అయితే ఈ పిల్లలు వారసత్వం, ఉత్తరాధికారం విషయంలో, సెక్షన్ ఈ కల్పనను తమ సొంత తల్లిదండ్రుల ఆస్తులకే పరిమితం చేస్తుంది.
  6. తీర్పు: సెక్షన్ 16(3)లో non obstante clause (లాటిన్ భాషలో "notwithstanding" అంటే దాన్ని అధిగమించే నిబంధన) ఉంది. ఉప-సెక్షన్ (1) లేదా (2)లో ఏదీ, శూన్యమైన లేదా Section 12 కింద decree of nullity ద్వారా రద్దు చేయబడిన వివాహ బిడ్డకు, "any rights in or to the property of any person, other than the parents" ఇవ్వదని ఇది స్పష్టం చేస్తుంది. బిడ్డ అనధికార సంతానం కారణంగా ఇలాంటి హక్కులను పొందడానికి అసమర్థుడై ఉండే ప్రతి సందర్భంలోనూ ఇది వర్తిస్తుంది.
  7. తీర్పు: ఈ స్పష్టమైన శాసన ఆదేశం దృష్ట్యా, సెక్షన్ 16 లక్ష్యం లేదా ఉద్దేశాన్ని మాత్రమే ఆధారంగా చేసుకుని, ఊహాజనిత లేదా అనుమాన ఆధారిత తర్కం ద్వారా ఇలాంటి పిల్లలకు సెక్షన్ 16 స్వయంగా ఊహించిన దానికంటే ఎక్కువ హక్కులు ఇవ్వడానికి అవకాశం లేదు.
  8. తీర్పు: అలా చేయడం సెక్షన్ 16(3)లోని స్పష్టమైన నిబంధనకు హాని కలిగించడమే కాక, వ్యాఖ్యానం పేరుతో శాసనసభ వ్యక్తం చేసిన ఇష్టానికి వ్యతిరేకంగా కోర్టు కొత్త చట్టం చేసినట్టు అవుతుంది.
  9. తీర్పు: అప్పీలుదారుల వాదనలు అంగీకరించలేము. కింది కోర్టుల ఏకాభిప్రాయ దృక్కోణంలో జోక్యం చేసుకోవాల్సినంత తీవ్రమైన లోపం ఏదీ లేదు.

Authorities

ఈ తీర్పు మరే ఇతర కేసునూ ఉదహరించలేదు. హిందూ వివాహం చట్టం, 1955లోని సెక్షన్ 16 వ్యాఖ్యానంపైనే దీని తర్కం పూర్తిగా ఆధారపడి ఉంది.

ప్రస్తావించిన నిబంధనలు

  • Section 16(1) మరియు (2), Hindu Marriage Act, 1955: వివాహం శూన్యమైనా, లేదా రద్దుచేయదగిన వివాహాన్ని decree of nullity ద్వారా రద్దు చేసినా, వివాహం శూన్యమైనా లేదా రద్దు చేయబడినా — పిల్లలకు చట్టబద్ధతను ఇస్తాయి.
  • Section 16(3), Hindu Marriage Act, 1955: దీని non obstante clause ఈ చట్టబద్ధతను పరిమితం చేస్తుంది — బిడ్డ అనధికార సంతానం కారణంగా హక్కు పొందడానికి అసమర్థుడై ఉండే చోట, తల్లిదండ్రుల కంటే వేరైన వ్యక్తి ఆస్తిలో ఏ హక్కునూ ఇది ఇవ్వదు.
  • Section 12, Hindu Marriage Act, 1955: రద్దుచేయదగిన వివాహాన్ని రద్దు చేసే decree of nullity గురించి చెబుతుంది; Section 16(3) వచనంలో దీని ప్రస్తావన ఉంది.
  • Marriage Laws (Amendment) Act, 1976 (Central Act 68 of 1976): ప్రస్తుత Section 16ను చేర్చిన సవరణ చట్టం; 27 మే 1976 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది.
  • Section 498, IPC: మొదటి ప్రతివాదిపై ఉన్న క్రిమినల్ కేసుకు సంబంధించిన నేరం; మొదటి అప్పీలేట్ కోర్టు ప్రకారం, ఆ కేసులో ఆయన నిర్దోషిగా విడుదలవడమే ఆయన మళ్లీ చెల్లుబాటుగా పెళ్లి చేసుకోగలిగే తొలి తేదీగా నిలిచింది.

తీర్పు

  1. అప్పీల్ కొట్టివేయబడింది.
  2. ఖర్చుల విషయంలో ఎలాంటి ఆదేశం లేదు.

న్యాయసూత్రం / Ratio

హిందూ వివాహం చట్టం, 1955లోని సెక్షన్ 16, శూన్య లేదా రద్దు చేయబడిన రద్దుచేయదగిన వివాహ పిల్లలకు తమ సొంత తల్లిదండ్రుల ఆస్తికి వారసత్వం అనే పరిమిత ప్రయోజనం కోసం మాత్రమే చట్టబద్ధతను ఇస్తుంది. ఇది వారిని అన్ని ప్రయోజనాల కోసం చట్టబద్ధం చేయదు; తమ తల్లిదండ్రుల కంటే వేరైన తల్లిదండ్రుల బంధువుల విషయంలో, విశాలమైన ఉమ్మడి కుటుంబ పూర్వీక ఆస్తిలో ఏ coparcenary జననపు హక్కుకూ, లేదా ఏ ఆసక్తికీ వారిని అర్హులను చేయదు.

తదుపరి పరిణామాలు

సారాంశం ఇవ్వని ఇతర తదుపరి కేసులు: Revanasiddappa & Anr. v. Mallikarjun & Ors., 2023 INSC 783 (Supreme Court of India, 1 సెప్టెంబర్ 2023న తీర్పు). వెబ్ శోధన ఫలితాల ప్రకారం, ఇంతకుముందు ఒక ద్విసభ్య ధర్మాసనం Jinia Keotin, Neelamma v. Sarojamma, Bharatha Matha v. R. Vijaya Renganathan కేసుల సరైనతను శంకించిన తర్వాత, ఒక త్రిసభ్య ధర్మాసనం Section 16(3) పరిధిని మళ్లీ పరిశీలించింది. ఈ తీర్పు ఫైల్‌ను పొందలేకపోయాము (అభ్యర్థి అధికారిక కాపీ యొక్క TLS సర్టిఫికేట్ ఈ మెషీన్‌పై నమ్మదగినదిగా లేదు, digiscr.sci.gov.in కూడా ఇక్కడ నుంచి చేరుకోలేకపోయాము), కాబట్టి దీన్ని ఇక్కడ పేరుతో మాత్రమే పేర్కొన్నాము, దాని సొంత వచనం నుంచి సారాంశం ఇవ్వలేదు.

విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ

తీర్పు వచనం ఆధారంగా విశ్లేషణ.

coparcenary ఆసక్తి, తల్లిదండ్రుల సొంత ఆస్తి కంటే రకంలో ఎందుకు వేరుగా ఉంటుందో తీర్పు వివరించదు. కోర్టు ఈ రెండింటి మధ్య స్పష్టమైన గీత గీస్తుంది. కానీ, ఒక coparcener (coparcenary ఆస్తిలో జననపు వాటా కలిగిన ఉమ్మడి కుటుంబ సభ్యుడు)-తల్లిదండ్రుని అవిభక్త ఆసక్తిని కొన్ని ప్రయోజనాల కోసం తల్లిదండ్రుల ఆస్తిగానే ఎందుకు లెక్కించాలో, మరికొన్నింటికి ఎందుకు కాదో సెక్షన్ 16 వచనం నుంచి ఇది వివరించదు. non obstante clauseను తప్పనిసరిగా ఇలాగే చదవాలన్న అవసరంగా ఈ గీత చెప్పబడింది తప్ప, coparcenary ఆస్తి యొక్క ఏ నిర్దిష్ట లక్షణం నుంచో తీసుకోబడలేదు.

coparcener-తండ్రి సొంత వాటా స్థానాన్ని తీర్పు ప్రస్తావించదు. వాస్తవాలను బట్టి, సహదేవ్ మంఝీ సొంత 1/9వ వాటా (ఖరారైన తర్వాత) ఆయన ఇతర వారసులతో పాటు, జినియా కేయోటిన్ ద్వారా ఆయన కుమారులకు కూడా సంక్రమించింది, ఒక్కొక్కరికీ సమానంగా 1/72 వాటా వచ్చింది. విశాలమైన కుటుంబ ఆస్తిలో survivorship (coparcener మరణించినప్పుడు ఆటోమేటిక్‌గా వాటా సంక్రమించడం) ద్వారా అదే పిల్లలకు coparcenary జననపు హక్కును నిరాకరించడంతో ఈ సంక్రమణ ఎలా సరిపోతుందో తీర్పు చర్చించదు.

ఏ వైపు నుంచీ ఏ అధికారాన్నీ చర్చించలేదు. సెక్షన్ 16(3) పరిధిపై ఏ ముందటి తీర్పుతోనూ పరీక్షించకుండా, కేవలం దాని వచనం నుంచే కోర్టు తన నిర్ణయానికి వచ్చింది. ఏదైనా వ్యతిరేక తర్కం ఉదహరించి ఉంటే కోర్టు దానితో ఎలా వ్యవహరించి ఉండేదో ఇది తెరిచి ఉంచుతుంది.

ప్రాముఖ్యత

హిందూ వివాహం చట్టంలోని సెక్షన్ 16 ఇచ్చే చట్టబద్ధత యొక్క ఖచ్చితమైన పరిధిపై Jinia Keotin v. Kumar Sitaram Manjhi ఒక తొలి, తరచుగా ఉదహరించే సుప్రీంకోర్టు అధికారం. దాదాపు రెండు దశాబ్దాల ఆచరణ కోసం, ఈ సెక్షన్ ఇచ్చే చట్టబద్ధత పరిమితం, ప్రయోజన-నిర్దిష్టం అని ఇది స్థిరపరిచింది: శూన్య లేదా రద్దుచేయదగిన వివాహ పిల్లలు తమ సొంత తల్లిదండ్రుల నుంచి మాత్రమే వారసత్వం పొందుతారు, విశాలమైన పూర్వీక ఉమ్మడి కుటుంబంలో coparcenerలుగా కాదు. సెక్షన్ 16 కింద చట్టబద్ధం అంటే ప్రతి ప్రయోజనం కోసం చట్టబద్ధం అని కాదని విద్యార్థి అర్థం చేసుకున్నారో లేదో పరీక్షించడానికి ఈ కేసు ఇప్పటికీ ప్రామాణిక ఉటంకింపుగా ఉంది.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు

  • ఒక్క వాక్యంలో వాస్తవాలు: బహుభార్యత్వ, శూన్య రెండో వివాహం నుంచి పుట్టిన పిల్లలు, సెక్షన్ 16 చట్టబద్ధత మంజూరుపై ఆధారపడి, విశాలమైన ఉమ్మడి కుటుంబ coparcenary ఆస్తిలో వాటాను క్లెయిమ్ చేశారు; సుప్రీంకోర్టు ఆ క్లెయిమ్‌ను తిరస్కరించింది.
  • తీర్పు: సెక్షన్ 16 శూన్య వివాహ పిల్లలను వారి సొంత తల్లిదండ్రుల ఆస్తిని వారసత్వంగా పొందడానికి మాత్రమే చట్టబద్ధం చేస్తుంది — విశాలమైన ఉమ్మడి కుటుంబంలో coparcenary జననపు హక్కుకు కాదు.
  • ముఖ్య సూత్రం: సెక్షన్ 16 కింద చట్టబద్ధత పరిమితం, ప్రయోజన-నిర్దిష్టం, సెక్షన్ 16(3)లోని non obstante clause ఆధారంగా — వాలిడ్ వివాహ పిల్లలతో సమానమైన సాధారణ చట్టబద్ధత కాదు.
  • క్లాసిక్ పరీక్ష ఉచ్చు: సెక్షన్ 16 చట్టబద్ధత అంటే చట్టబద్ధ పిల్లలతో పూర్తి సమాన హోదా అని విద్యార్థులు తరచుగా భావిస్తారు — ఇది తల్లిదండ్రుల సొంత ఆస్తిని వారసత్వంగా పొందడం వద్దే ఆగిపోతుందని ఈ కేసు చూపిస్తుంది.
  • ఈ తీర్పు మరే ఇతర కేసునూ ఉదహరించదు; తర్కం పూర్తిగా సెక్షన్ 16(3) వచనం యొక్క శాసన వ్యాఖ్యానంపైనే ఆధారపడింది.
  • తర్వాతి చరిత్రను గమనించండి: ఒక ద్విసభ్య ధర్మాసనం ఈ అధికార పరంపరను శంకించింది; Revanasiddappa v. Mallikarjun (2023) ఒక పెద్ద ధర్మాసనంలో ఈ ప్రశ్నను మళ్లీ పరిశీలించింది (తదుపరి పరిణామాలు చూడండి).

ఈ పేజీ తీర్పు పూర్తి పాఠం ఆధారంగా తయారు చేయబడింది.

Home Browse Search Saved