3. రాజ్యాంగ నైతికత | అంబేద్కర్ భావన, సుప్రీంకోర్టు దాన్ని ఎలా వాడుతుంది

యూనిట్ I లో ఇది 3వ పోస్టు — రాజ్యాంగం అంటే ఏమిటో, రాజ్యాంగాలు ఎలా పరిణామం చెందాయో, ఎలా వర్గీకరించబడతాయో ముందు పోస్టులు కవర్ చేశాయి; ఆచరణలో రాజ్యాంగాన్ని ఎలా అనుసరించాలో వివరించే భావన — రాజ్యాంగ నైతికత — ఈ పోస్టు కవర్ చేస్తుంది.

ఈ అంశం పరిష్కరించే సమస్య

రాజ్యాంగం కాగితంపై పదాలు మాత్రమే, రాజ్యాన్ని నడిపేవారు దాని పాఠంతో పాటు స్ఫూర్తినీ పాటించకపోతే. పాలకులు అక్షరాలను పాటిస్తూనే అధికారాన్ని దుర్వినియోగం చేయగలరు. కోర్టులు చట్టాన్ని ఇరుకుగా చదివి రాజ్యాంగ లక్ష్యాలను దెబ్బతీయగలవు. రాజ్యాంగ విలువలను గౌరవించే అలవాటుకు రాజ్యాంగ నైతికత అని పేరు; దానివల్ల అధికారం పరిమితంగా, హక్కులు రక్షితంగా ఉంటాయి.

అర్థం, మూలం

రాజ్యాంగ నైతికత (వ్యక్తిగత అభిప్రాయాలు, ప్రజాభిప్రాయం లేదా సౌలభ్యం కంటే రాజ్యాంగ విలువలు, నియమాలపై నిబద్ధత) భారత రాజ్యాంగ చర్చలోకి డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్ ద్వారా వచ్చింది. 1948 నవంబర్ 4న రాజ్యాంగ సభలో ముసాయిదా రాజ్యాంగంపై తన ప్రసంగంలో ఆయన చరిత్రకారుడు జార్జ్ గ్రోట్‌ను ఉటంకించారు; రాజ్యాంగ నైతికతను "రాజ్యాంగ రూపాల పట్ల అత్యున్నత గౌరవం" ("a paramount reverence for the forms of the constitution") అని గ్రోట్ వర్ణించారు.

అంబేద్కర్ ఇలా హెచ్చరించారు: "Constitutional morality is not a natural sentiment. It has to be cultivated. We must realise that our people have yet to learn it." ప్రజాస్వామ్య రాజ్యాంగం మనుగడ సాగించాలంటే, అధికారులు, పౌరులు ఫలితం నచ్చకపోయినా రాజ్యాంగ పద్ధతులను గౌరవించడం నేర్చుకోవాలని ఆయన భావం.

రాజ్యాంగ నైతికత కోరేది

• రాజ్యాంగ విలువలకు గౌరవం — ప్రవేశిక, ప్రాథమిక హక్కుల్లో చెప్పిన స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వం, గౌరవం, చట్ట పాలన.
• రాజ్యాంగ సంస్థలు, ప్రక్రియలకు గౌరవం — శాసన, కార్యనిర్వాహక, న్యాయ వ్యవస్థలు తమ తమ పరిమితుల్లో ఉండి, వివాదాలను రాజ్యాంగ మార్గాల్లో పరిష్కరించడం.
• పరిమిత ప్రభుత్వం (రాజ్యాంగవాదం) — అధికారం పాలకుని ఇష్టంతో కాక చట్టం కింద వినియోగించబడుతుంది; ఈ యూనిట్‌లోని మొదటి పోస్టులో వివరించిన రాజ్యాంగవాదంతో ఇది ముడిపడి ఉంది.
• మెజారిటీ ఒత్తిడి నుండి మైనారిటీల రక్షణ — హక్కులు ప్రజల ఆమోదంపై ఆధారపడవు.

సుప్రీంకోర్టులో రాజ్యాంగ నైతికత

• Manoj Narula v. Union of India (2014). రాజ్యాంగ ధర్మాసనం రాజ్యాంగ నైతికతను రాజ్యాంగ నియమాలకు తలొగ్గడంగా వర్ణించి, రాజ్యాంగ నైతికత, రాజ్యాంగ విశ్వాసం కార్యనిర్వాహక పాలనకు మార్గదర్శకమని తీర్పు చెప్పింది. మంత్రులను ఎంపిక చేసేటప్పుడు ఆర్టికల్ 75(1) కింద ప్రధానమంత్రి ఇచ్చే సలహాకు ఇవి వర్తిస్తాయి.
• Navtej Singh Johar v. Union of India (2018). పెద్దల మధ్య సమ్మతితో జరిగే స్వలింగ సంబంధాలను నేరంగా పరిగణించినంత మేరకు భారతీయ శిక్షాస్మృతి సెక్షన్ 377ను కోర్టు ఏకగ్రీవంగా కొట్టివేసింది. స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వం, గౌరవం విలువలతో కూడిన రాజ్యాంగ నైతికత మెజారిటీ ప్రజా నైతికతపై ప్రబలమని తీర్పు చెప్పింది.
• Indian Young Lawyers Association v. State of Kerala (శబరిమల కేసు) (2018). 4:1 మెజారిటీతో 10 నుండి 50 ఏళ్ల మహిళలను శబరిమల ఆలయంలోకి ప్రవేశించకుండా నిరోధించే ఆచారాన్ని కోర్టు కొట్టివేసింది. సమానత్వం, గౌరవం వంటి రాజ్యాంగ విలువలు సామాజిక ఆచారంపై ప్రబలమని మెజారిటీ అభిప్రాయాలు నొక్కి చెప్పాయి.

రాజ్యాంగ నైతికత, ప్రజా నైతికత

• రాజ్యాంగ నైతికత అంటే వ్యక్తిగత లేదా ప్రజా అభిప్రాయాలపై రాజ్యాంగ విలువలు, ప్రక్రియలకు గౌరవం.
• మూలం: రాజ్యాంగ సభలో 1948 నవంబర్ 4 అంబేద్కర్ ప్రసంగం, జార్జ్ గ్రోట్ ఉటంకింపు: "a paramount reverence for the forms of the constitution".
• అంబేద్కర్: "Constitutional morality is not a natural sentiment. It has to be cultivated."
• కేసులు: Manoj Narula (2014), Navtej Singh Johar (2018), శబరిమల కేసు (2018).
• రాజ్యాంగ నైతికత మెజారిటీ ప్రజా నైతికతపై ప్రబలంగా ఉంటుంది (Navtej Johar).

• రాజ్యాంగ నైతికత అనే పదబంధం రాజ్యాంగ పాఠంలో లేదు; ఇది రాజ్యాంగ విలువల నుండి అభివృద్ధి చెందిన సూత్రం.
• ఇది రాజ్యాంగవాదంతో ముడిపడింది: పరిమిత ప్రభుత్వం, హక్కులు, చట్ట పాలన.
• పరీక్షలో తప్పు: రాజ్యాంగ నైతికతను ప్రజా నైతికత లేదా మత నైతికతతో కలపకండి; ఈ రెండూ సంఘర్షించవచ్చు.

ఒక ఆచరణాత్మక ఉదాహరణ

సమ్మతితో కలిసి జీవిస్తున్న ఇద్దరు పెద్దలను స్థానిక సముదాయం తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తుంది. ప్రజా నైతికత శిక్ష కోరవచ్చు. Navtej Johar విధానం ప్రకారం, రాజ్యాంగ స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, గౌరవ విలువలు ఆ పెద్దలను కాపాడతాయా అని రాజ్యం, కోర్టులు అడగాలి; ఈ విలువలు సముదాయపు అసమ్మతిపై ప్రబలంగా ఉంటాయి.

త్వరిత పునశ్చరణ అంశాలు

• అర్థం: వ్యక్తిగత లేదా ప్రజా అభిప్రాయాలపై రాజ్యాంగ విలువలు, ప్రక్రియలకు నిబద్ధత.
• మూలం: అంబేద్కర్, 1948 నవంబర్ 4 (గ్రోట్: "a paramount reverence for the forms of the constitution").
• అంశాలు: రాజ్యాంగ విలువలకు గౌరవం, సంస్థలు, ప్రక్రియలకు గౌరవం, పరిమిత ప్రభుత్వం, మైనారిటీల రక్షణ.
• కేసులు: Manoj Narula (2014); Navtej Singh Johar (2018); Indian Young Lawyers Association v. State of Kerala (2018).
• సంఘర్షణ వచ్చినప్పుడు రాజ్యాంగ నైతికత ప్రజా నైతికతపై ప్రబలంగా ఉంటుంది.