Moulana Mufti Syed Md. Noorur Rehman Barkati v. State of West Bengal (మౌలానా ముఫ్తీ సయ్యద్ మహ్మద్ నూరుర్ రహమాన్ బర్కతీ v. వెస్ట్ బెంగాల్ రాష్ట్రం)

వెస్ట్ బెంగాల్‌లోని మసీదు అధికారులు, అజాన్ (ముస్లింల ప్రార్థన పిలుపు)ను మైక్రోఫోన్ల ద్వారా వినిపించేటప్పుడు శబ్ద నియమాలు వర్తించకూడదని కలకత్తా హైకోర్టును కోరారు. అజాన్ ఇస్లాంలో అనివార్యమైన భాగమే కానీ మైక్రోఫోన్ అజాన్‌లో అనివార్యమైన భాగం కాదని ధర్మాసనం తీర్పు ఇచ్చింది. పిటిషన్‌ను కొట్టివేసి, సమయ, డెసిబెల్ పరిమితులను ఉల్లంఘించి వాడే మైక్రోఫోన్లను పోలీసులు స్వాధీనం చేసుకోవాలని ఆదేశించింది.

త్వరిత పునశ్చరణ

పక్షకారులు

Moulana Mufti Syed Md. Noorur Rehman Barkati — పిటిషనర్ నం. 1; ధర్మతల (Dharamtala) లోని Tipu Sultan Shahi Masjid ఇమామ్, ఖతీబ్; కలకత్తాలోని Gharib Nawaz Educational and Charitable Society ఛైర్మన్ (పేరా 1).

ఎనిమిది మంది ఇతర పిటిషనర్లు — పిటిషనర్ నం. 1 తో కలిసి రిట్ దరఖాస్తు వేశారు. నివేదిక వారి పేర్లు చెప్పలేదు (పేరా 1).

State of West Bengal మరియు ఇతరులు — ప్రతివాదులు; రాష్ట్రం మరియు శబ్ద పరిమితులను అమలు చేసే అధికారులు. నివేదిక వారిని వేర్వేరుగా పేర్కొనలేదు.

West Bengal Pollution Control Board — శబ్ద స్థాయి రిజిస్టర్‌ను నిర్ణయించి నిర్వహించాలని మునుపటి ఉత్తర్వులు ఆదేశించిన రాష్ట్ర బోర్డు. నివేదికలో ఇది పేరు పెట్టిన పక్షకారి కాదు (పేరాలు 2, 12).

విచారణ చరిత్ర

1. 1996 ఏప్రిల్ 1న కోర్టు Om Birangana Religious Society v. State (C.O. No. 4303 (W) of 1995) ను తీర్పు చేసింది. అది వెస్ట్ బెంగాల్ అంతటా మైక్రోఫోన్లను పరిమితం చేసింది (పేరాలు 2, 9).
2. 1996 సెప్టెంబర్ 30న, ఎయిర్ హారన్లు, బాణసంచా వంటి ఇతర శబ్ద కాలుష్యంపై చర్య తీసుకోవాలని కోర్టు రాష్ట్ర Pollution Control Board ను ఆదేశించింది (పేరా 14).
3. కొందరు ఇమామ్‌లు Om Birangana ఉత్తర్వును మార్చాలని దరఖాస్తు చేశారు. 1997 ఏప్రిల్ 17న ధర్మాసనం తిరస్కరించింది (పేరా 8).
4. 1997 సెప్టెంబర్ 26న ధర్మాసనం Burrabazar Fire Works Dealers Association v. The Commissioner of Police, Calcutta, 1997 (2) CLJ 468 ను తీర్పు చేసింది (పేరా 14).
5. 1998 జనవరి 12న Burrabazar తీర్పుపై వేసిన special leave petition (అప్పీలు వినాలని సుప్రీంకోర్టును కోరే పిటిషన్) ను సుప్రీంకోర్టు కొట్టివేసింది (పేరా 16).
6. ప్రస్తుత రిట్ దరఖాస్తుపై 1998 మార్చి 4న తీర్పు వచ్చింది. Banerjee, J. తీర్పు రాశారు, Mitra, J. అంగీకరించారు (పేరాలు 1, 32).

వాస్తవాలు

1. 1996 ఏప్రిల్ 1 నాటి కలకత్తా హైకోర్టు తీర్పు (Om Birangana కేసు) వెస్ట్ బెంగాల్‌లో మైక్రోఫోన్లపై షరతులు విధించింది (పేరా 2).
2. రాత్రి 9 నుంచి ఉదయం 7 వరకు మైక్రోఫోన్లు వాడకూడదు. ప్రభుత్వ అధికారులు అత్యవసర ప్రజా విధులకు మాత్రమే వాడవచ్చు (పేరా 2).
3. West Bengal Pollution Control Board శబ్ద స్థాయి రిజిస్టర్ నిర్వహించాలి. ఏ సందర్భానికైనా, ఏ ప్రాంతానికైనా అనుమతించిన శబ్దం అందులో ఉంటుంది (పేరా 2).
4. District Magistrate, ఇతర అధికారులు మైక్రోఫోన్లు లేదా లౌడ్‌స్పీకర్లకు అనుమతి ఇవ్వవచ్చు. వారు బోర్డు షరతులను పాటించాలి (పేరా 2).
5. మైక్రోఫోన్లను అమ్మే లేదా అద్దెకిచ్చే డీలర్లు అప్పగించే ముందు వాల్యూమ్‌ను బోర్డు స్థాయికి సీల్ చేయాలి (పేరా 2).
6. మత సంఘాలు మైక్రోఫోన్లను హాజరైనవారికి ప్రసంగాలు, బోధనలు, సిద్ధాంతాలు తెలియజేయడానికి మాత్రమే వాడాలి. శబ్దం చుట్టుపక్కల వారికి సహేతుకమైన ఇబ్బంది కలిగించకూడదు (పేరా 2).
7. బహిరంగ సభలు బోర్డు నమోదు చేసిన స్థాయిలోనే ఉండాలి. శబ్దం సభలోని వారికి చేరాలి కానీ ఆ ప్రాంతం దాటి వెళ్లకూడదు (పేరా 2).
8. పిటిషనర్లు రిట్ దరఖాస్తు వేశారు. Environmental (Protection) Rules, 1986 లోని Rule 3, Schedule III తో కలిపి, అజాన్ సమయంలో మసీదులకు వర్తించదని ప్రకటన కోరారు (పేరా 1).
9. Schedule III, Articles 14, 25 లకు ultra vires అని కూడా ప్రకటన కోరారు (పేరా 1).
10. Om Birangana ఉత్తర్వు, 100 CWN 617 ప్రకారం పోలీసులు, ఇతర అధికారులు నోటిఫై చేసిన అన్ని షరతులు, ఆంక్షలను ఉపసంహరించాలని కోరారు (పేరా 1).
11. నమాజ్ ఇస్లాంలో రెండవ స్తంభమని పిటిషనర్లు చెప్పారు. ముస్లింలు రోజుకు ఐదుసార్లు మసీదులలో సామూహికంగా తప్పనిసరి ప్రార్థనలు చేస్తారు. వాటన్నింటికీ అజాన్ అవసరం (పేరా 3).
12. అజాన్‌ను మొదట మసీదు నుంచి ఒక వ్యక్తి బిగ్గరగా పిలిచేవారని పిటిషనర్లు చెప్పారు. జనాభా, పరిశ్రమలు, పర్యావరణ మార్పుల వల్ల ఆ స్వరం విశ్వాసులకు చేరలేదు. అందుకే రోజుకు ఐదుసార్లు ఎలక్ట్రికల్ లౌడ్‌స్పీకర్లు, మైక్రోఫోన్ల ద్వారా పిలవడం మొదలైంది (పేరా 4).
13. కొందరు ఇమామ్‌లు Om Birangana ఉత్తర్వును మార్చాలని దరఖాస్తు చేశారు. 1997 ఏప్రిల్ 17న ధర్మాసనం తిరస్కరించింది (పేరా 8).
14. Om Birangana కేసు తర్వాత వెస్ట్ బెంగాల్ ప్రధాన పండుగలు (Durga Puja, Kali Puja, Saraswati Puja మొదలైనవి) సమయ, డెసిబెల్ పరిమితులను పాటించాయని కోర్టు నమోదు చేసింది (పేరా 11).
15. Pollution Control Board, ఇతర అధికారులు సర్వే చేశారు. వెస్ట్ బెంగాల్ జనాభాలో సుమారు 96% కోర్టు చేసినట్లుగా మైక్రోఫోన్లను నియంత్రించడం, పరిమితం చేయడాన్ని సమర్థించారు (పేరా 12).
16. కోర్టు ఉల్లంఘనదారులను శిక్షించింది, వారిలో నూతన సంవత్సర వేడుకల రాత్రి పేరున్న హోటళ్లు కూడా ఉన్నాయి. ప్రతి ఉల్లంఘనదారు తప్పు ఒప్పుకొని, వ్రాతపూర్వకంగా క్షమాపణ చెప్పి, బోర్డుకు హామీ ఇచ్చారు. రూ. 50,000 వరకు జరిమానాలు విధించబడి చెల్లించబడ్డాయి (పేరా 12).
17. మైక్రోఫోన్లు తమ మతాచారంలో భాగమయ్యాయని చెప్పి, పిటిషనర్లు, కొందరు ఇతర ఇమామ్‌లు పాటించలేదని కోర్టు నమోదు చేసింది (పేరాలు 12, 28).

లేవనెత్తిన వివాదాంశాలు

1. Environment (Protection) Rules, 1986 లోని Rule 3, Schedule III అజాన్ సమయంలో మసీదులకు వర్తిస్తాయా? (పేరా 1)
2. Schedule III రాజ్యాంగంలోని Articles 14, 25 లకు ultra vires అవునా? (పేరా 1)
3. అజాన్ కోసం మైక్రోఫోన్లు వాడటం ముస్లిం మతంలో అనివార్యమైన, అంతర్భాగమైన భాగమా, ఆ హక్కు సంపూర్ణమైనదా, ఎలాంటి ఆంక్షలూ లేనిదా? (పేరా 8)
4. మసీదులకు సంబంధించి Om Birangana ఉత్తర్వు విధించిన షరతులు, ఆంక్షలను ఉపసంహరించాలా? (పేరా 1)
5. మతపరమైన వర్గానికి సంబంధించి, మతవిషయంగా మైక్రోఫోన్ల వాడకాన్ని Article 26 కాపాడుతుందా? (పేరాలు 22-25)

వాదనలు

పిటిషనర్ల తరఫున

వారి న్యాయవాదిగా నివేదిక Mr. K. Banerjee పేరు చెప్పింది (పేరా 4).

1. నమాజ్ ఇస్లాంలో రెండవ స్తంభం. తప్పనిసరి ప్రార్థనలు రోజుకు ఐదుసార్లు మసీదులలో సామూహికంగా జరుగుతాయి. వాటన్నింటికీ అజాన్ అవసరం (పేరా 3).
2. ప్రవక్త అజాన్‌ను ప్రవేశపెట్టినప్పుడు మసీదు నుంచి ఒక వ్యక్తి బిగ్గరగా పిలిచేవాడు. తర్వాత విశ్వాసులకు చేరడానికి ఒక విధానం అవసరమైంది, అందుకే లౌడ్‌స్పీకర్లు, మైక్రోఫోన్ల ద్వారా అజాన్ పిలుస్తున్నారు (పేరా 4).
3. అజాన్ కోసం మైక్రోఫోన్ల వాడకం Article 25 హామీ ఇచ్చిన మత హక్కులో భాగం (పేరా 4).
4. మతాచారం చేసే హక్కు ఆచారం (custom) ద్వారా కూడా వస్తుంది. అప్పుడు సముదాయం ఆచారంగా చేసే అన్ని ఆచారాలు, పద్ధతులు, వేడుకలు, కార్యక్రమాలను Article 25 కాపాడుతుంది, వ్యతిరేకించేవారి అభిప్రాయం ప్రకారం కాదు (పేరా 5).
5. ఇతర మతాన్ని, ఆచారాన్ని గౌరవించడానికి పౌరులకు సహనం, ఓర్పు ఉండాల్సిన బాధ్యత కూడా ఉంది, కాబట్టి మైక్రోఫోన్లు, శబ్ద పరికరాలను భరించాలి (పేరా 6).
6. Om Birangana కేసులో నిర్దేశించిన నియమం అన్ని మతాలకు, ప్రజా లేదా ప్రైవేటు అన్ని కార్యక్రమాలకు వర్తిస్తుంది, ఒకటి రెండు మతాలకు పరిమితం కాదు. దీన్ని ఎవరు వాదించారో చెప్పకుండా నివేదిక పేరా 7 లో నమోదు చేసింది.
7. Environment (Protection) Rules, 1986 లోని Rule 3 కింద Schedule III, పర్యావరణ కాలుష్య కారకాల ఉద్గారం లేదా విడుదల ప్రమాణాలకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది (పేరా 18).
8. Article 26(b) లోని మతవిషయం (నివేదికలో Article 21(b) అని ముద్రితమైంది) సిద్ధాంతం, నమ్మకాలకు మించినది కూడా కలిగి ఉంటుంది (పేరా 22).
9. మైక్రోఫోన్ల వాడకాన్ని Article 26 కాపాడాలి (పేరాలు 23-25).
10. Om Birangana కేసులో Mr. Samanta, మతాన్ని ప్రచారం చేసే హక్కుకు Article 25 హామీ ఇస్తుందని వాదించారు. నివేదిక దీన్ని పేరా 9 లో నమోదు చేసింది, ఈ పిటిషన్‌కు ఆపాదించలేదు.
11. మునుపటి మార్పు దరఖాస్తులో, ఇమామ్‌ల తరఫున Mr. Chatterjee, Mr. Idris Ali, Om Birangana ఉత్తర్వును మార్చాలని కోర్టును కోరారు (పేరా 8).
12. మైక్రోఫోన్‌ను ప్రవక్త లేదా ఆయన ప్రధాన శిష్యులు వాడలేదనీ, అది ఇటీవలి మూలం కలదనీ ఉన్న అంశాన్ని, వక్త పేరు చెప్పకుండా నివేదిక నమోదు చేసింది (పేరా 25).
13. Environment (Protection) Act, Rules, Schedule లు Articles 14, 25 లకు ultra vires (పేరా 27).
14. ఆంక్షలు భారతదేశంలోని ఇతర చోట్ల కాకుండా వెస్ట్ బెంగాల్‌లో మాత్రమే కఠినంగా అమలవుతున్నాయి, ఇది వివక్షగా చెప్పబడింది (పేరా 27).

ప్రతివాదుల తరఫున

ఈ పిటిషన్‌లో ప్రతివాదుల వాదనలను నివేదిక నమోదు చేయలేదు, వారి న్యాయవాదుల పేర్లు కూడా చెప్పలేదు.

1. Burrabazar కేసు చర్చలో ఒక వాదన నమోదైంది. అలాంటి ఆంక్షల కోసం Parliament, Legislature ఏ చట్టమూ చేయలేదు. నిర్దిష్ట చట్టం లేకుండా పరిపాలన కోర్టు ఉత్తర్వు ద్వారా చర్య తీసుకోలేదు (పేరా 14). దీన్ని ఎవరు చేశారో నివేదిక చెప్పలేదు.

కోర్టు తార్కికం

Bhagabati Prosad Banerjee, J. (పేరా 32: Ronojit Kumar Mitra, J. అంగీకరించారు)

1. Noted: ఈ ధర్మాసనానికి కేసును ప్రధాన న్యాయమూర్తి కేటాయించారు. అజాన్ సమయంలో మసీదులకు Rule 3, Schedule III వర్తించవని, Schedule III, Articles 14, 25 లకు ultra vires అని పిటిషనర్లు ప్రకటనలు కోరారు (పేరా 1).
2. Noted: 1996 ఏప్రిల్ 1 తీర్పు వెస్ట్ బెంగాల్‌లో మైక్రోఫోన్లపై షరతులు విధించింది. వాటిలో రాత్రి 9 నుంచి ఉదయం 7 వరకు నిషేధం, శబ్ద స్థాయి రిజిస్టర్, బోర్డు షరతులకు లోబడి District Magistrate అనుమతి, డీలర్లు వాల్యూమ్ సీల్ చేయడం ఉన్నాయి (పేరా 2).
3. Noted: పిటిషనర్లు నమాజ్ ఇస్లాంలో రెండవ స్తంభమని, మైక్రోఫోన్ల ద్వారా అజాన్ పిలవడాన్ని, ఆచారాన్ని, సహనాన్ని, Om Birangana సూత్రం పరిధిని ఆధారం చేసుకున్నారు (పేరాలు 3-7).
4. Noted: 1997 ఏప్రిల్ 17న ధర్మాసనం Om Birangana ఉత్తర్వును మార్చడానికి నిరాకరించింది (పేరా 8). అజాన్ కోసం మైక్రోఫోన్లు వాడే హక్కు ఇస్లాంలో అనివార్యమైనదా, అంతర్భాగమా, అది సంపూర్ణమా అని అది ప్రశ్నించింది (పేరా 8).
5. Noted: Article 25, మత స్వేచ్ఛను public order (ప్రజా శాంతి భద్రతలు), నైతికత, ఆరోగ్యం, Article 19 సహా Part III లోని ఇతర నిబంధనలకు లోబడి ఉంచుతుంది. మునుపటి ఉత్తర్వు Article 19(1)(a) వాక్ స్వాతంత్ర్యాన్ని Article 19(2) కింద మాత్రమే పరిమితం చేయవచ్చని పరిగణించింది (పేరా 8).
6. Noted: అనుమతి పొంది వాడే మైక్రోఫోన్ల ద్వారా ప్రజలను captive audience (వినక తప్పని శ్రోతలు)గా చేయకూడదని మునుపటి ఉత్తర్వు తీర్పు ఇచ్చింది (పేరా 8).
7. Noted: అనుమతి పొందిన పెద్ద శబ్దం పౌరుడు ఇతరులతో మాట్లాడే, చదివే లేదా తెలుసుకునే హక్కును, నిద్రపోయే, విశ్రాంతి తీసుకునే లేదా ఆలోచించే హక్కును హరిస్తుంది (పేరా 8).
8. Noted: Article 19(1)(a) అవసరమైన అర్థం ప్రకారం వినకుండా ఉండే, మౌనంగా ఉండే స్వేచ్ఛను కూడా కలిగి ఉంటుంది. ఇతరుల హక్కులను పూర్తిగా కోల్పోయేలా చేసి ఒక హక్కును వినియోగించలేరు. ఇతరుల హక్కులను నిలిపివేసే హక్కును అధికారులు ఒక వ్యక్తికి లేదా మత సంస్థకు ఇవ్వలేరు (పేరా 8).
9. Noted: మతాన్ని ప్రచారం చేసే హక్కు అంటే తన నమ్మకాన్ని మరొకరికి తెలియజేయడం లేదా ఆ విశ్వాస సిద్ధాంతాలను వివరించడం. మత గ్రంథాలను జపించడానికి లౌడ్‌స్పీకర్లు, మైక్రోఫోన్లు ఇందులో వస్తాయా అని మునుపటి ఉత్తర్వు ప్రశ్నించింది (పేరా 8).
10. Noted: శబ్దాన్ని కాలుష్యానికి తెలిసిన మూలంగా, నాడీ వ్యవస్థపై గొప్ప ప్రభావం చూపేదిగా మునుపటి ఉత్తర్వు పరిగణించింది. సిద్ధాంతాలు నిర్దేశించిన మత గురువులు మతాచరణకు మైక్రోఫోన్లు కోరి ఉండరని అది చెప్పింది (పేరా 8).
11. Noted: యాంప్లిఫయర్లు, మైక్రోఫోన్లు అరకిలోమీటరు నుంచి ఒక కిలోమీటరు వరకు ప్రయాణించే శబ్దాన్ని సృష్టిస్తాయి. తోటి పౌరుల ప్రాథమిక హక్కులను పట్టించుకోకుండా అధికారులు అనుమతి ఇవ్వలేరు. గుండె రోగులు, నాడీ సంబంధ రుగ్మతలు ఉన్నవారు ఎక్కువగా బాధపడతారు (పేరా 8).
12. Noted: Azan "is definitely an integral and essential part of the Muslim Religion, but use of microphones is certainly not an integral part of Azan" అని మునుపటి ఉత్తర్వు తీర్పు ఇచ్చింది. ఆ మునుపటి దరఖాస్తులో ఇమామ్‌ల న్యాయవాదులు Mr. Chatterjee, Mr. Idris Ali ఉత్తర్వును మార్చాలని కోరారు. మైక్రోఫోన్ లేకుండా అజాన్ పిలవలేమని వారి క్లయింట్లు కోర్టును ఒప్పించలేకపోయారు (పేరా 8).
13. Noted: అజాన్‌ను పూర్వం మానవ స్వరంతో పిలిచేవారు. ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలతో ఆ స్వర మాధుర్యం పోయి, అవి శబ్ద కాలుష్యాన్ని సృష్టిస్తున్నాయని మునుపటి ఉత్తర్వు చెప్పింది. కాబట్టి ఉదయం 6 లోపు మైక్రోఫోన్లు అనుమతించనవసరం లేదు (పేరా 8).
14. Noted: శబ్దం మధురమా, కటువా అనేది కోర్టు నిర్ణయించే విషయం కాదని మునుపటి ఉత్తర్వు చెప్పింది. పౌరులకు కుటుంబంతో మాట్లాడే, ఆరాధించే, ధ్యానించే, ప్రశాంతంగా, మౌనంగా జీవించే, చదివే హక్కు ఉంది. విద్యార్థికి పరీక్ష కోసం చదివే హక్కు ఉంది (పేరా 8).
15. Noted: 1996 ఉత్తర్వును ఉల్లంఘించిన పూజా కమిటీలు, క్లబ్బులు సహా వారు జరిమానాలు చెల్లించి, పాటిస్తామని హామీ ఇచ్చారు (పేరా 8).
16. Noted: బతకాలా, నశించాలా అని ఆలోచించాల్సిన సమయం వచ్చిందని మునుపటి ఉత్తర్వు చెప్పింది. శబ్దం గుర్తింపు పొందిన కాలుష్య కారకం. శబ్దం ఇష్టపడవచ్చు, కానీ ఇతరుల హక్కులను హరించే లేదా తగ్గించే హక్కు లేదు (పేరా 8).
17. Noted: మత స్వేచ్ఛ Article 25, Article 19(1)(a) లకు లోబడి ఉంటుంది. మునుపటి ఉత్తర్వును ఒక సముదాయం కోసం మారిస్తే, కోర్టు తన లౌకిక స్వభావాన్ని కోల్పోతుంది (పేరా 8).
18. Noted: రాజ్యాంగ Preamble భారతదేశాన్ని సార్వభౌమ, సామ్యవాద, లౌకిక (అన్ని మతాలను సమానంగా చూసే) ప్రజాస్వామ్య గణతంత్రంగా చేసి, ఆలోచన, భావ వ్యక్తీకరణ, నమ్మకం, విశ్వాసం, ఆరాధన స్వేచ్ఛలను భద్రపరుస్తుంది. ఒక మతం కోసం ఉత్తర్వును సడలించి లౌకికత్వాన్ని నాశనం చేయడం కోర్టుకు సాధ్యం కాదు (పేరా 8).
19. Noted: 1996 ఏప్రిల్ 1 నాటి, అంతిమంగా నిర్ణయమైన ఉత్తర్వును మార్చడానికి, సవరించడానికి లేదా రద్దు చేయడానికి కారణం కనిపించలేదని మునుపటి ఉత్తర్వు చెప్పింది. రాష్ట్రంలోని అన్ని వర్గాలు ఆ ఉత్తర్వును అమలు చేయాలని అది చెప్పింది (పేరా 8).
20. Noted: Om Birangana కేసులో కోర్టు Article 19(1)(a) ను Article 25(1) తో కలిపి వివరంగా పరిశీలించింది. Article 19(2) కింద మాత్రమే పరిమితం కాగల Article 19(1)(a) ను అది ఉటంకించింది. భారత సార్వభౌమత్వం, సమగ్రత, రాజ్య భద్రత, విదేశీ రాజ్యాలతో స్నేహ సంబంధాలు, public order, మర్యాద లేదా నైతికత, కోర్టు ధిక్కారం, పరువు నష్టం, నేరానికి ప్రేరేపణ వంటి కారణాలపై Article 19(2) ఆంక్షలకు అనుమతిస్తుంది. అనుమతి ఉన్నవారు ఇతరులను captive listeners గా ఉంచవచ్చా అని కూడా అది ప్రశ్నించింది (పేరా 9).
21. Noted: మతాన్ని ప్రచారం చేసే హక్కును వివరించేటప్పుడు, నివేదికలోని ఉటంకింపు Article 25 ను వర్ణిస్తూ దాన్ని Article 20(1) అని పిలుస్తోంది. మతాన్ని ప్రచారం చేసే హక్కుకు Article 25 హామీ ఇస్తుందన్న న్యాయవాది అంశాన్ని కూడా నివేదిక నమోదు చేసింది (పేరా 9).
22. Noted: Ward v. Rock Against Racism, 491 US 781, న్యూయార్క్‌లోని సెంట్రల్ పార్క్‌లో యాంప్లిఫై చేసిన సంగీత వాల్యూమ్‌ను నియంత్రించే నగర నియమాలను సమర్థించింది. శబ్ద నియమాలపై సవాలు తిరస్కరించబడింది (పేరా 9).
23. Noted: ఉటంకించిన Om Birangana భాగం, Article 25(1) కింద మతాచరణ సంపూర్ణం కాదని మళ్లీ చెబుతోంది. అది Article 19(1)(a) కు లోబడి ఉంటుంది. పౌరుడికి విశ్రాంతి, నిద్ర, వినకుండా ఉండటం, మౌనంగా ఉండటం హక్కులు (పేరా 9).
24. Noted: శబ్ద కాలుష్యాన్ని పూర్తిగా ఆపలేము. దాని స్థాయిని సహేతుక పరిమితికి మించి వెళ్లకుండా తగ్గించాలి. ఉదాహరణకు, బహిరంగ సభలో అది శ్రోతలు ఉన్న ప్రాంతం దాటి వెళ్లకూడదు (పేరా 9).
25. Noted: Central Pollution Control Board యొక్క Schedule III, Environment (Protection) Rules, 1986 లోని Rule 3 కింద రూపొందించబడి, పారిశ్రామిక, వాణిజ్య, నివాస ప్రాంతాలకు, silence zones (శబ్దం నిషేధించిన ప్రాంతాలు)కు dB(A) లో పరిసర శబ్ద ప్రమాణాలను ఇస్తుంది (పేరా 10).
26. Noted: Schedule III లో పగటి సమయం ఉదయం 6 నుంచి రాత్రి 9 వరకు, రాత్రి సమయం రాత్రి 9 నుంచి ఉదయం 6 వరకు. ఆసుపత్రులు, విద్యా సంస్థలు, కోర్టుల చుట్టూ 100 మీటర్ల వరకు silence zone ఉంటుంది, అక్కడ హారన్లు, లౌడ్‌స్పీకర్లు, టపాసులు నిషేధం. Silence zones ను సమర్థ అధికారి ప్రకటించాలి (పేరా 10).
27. Noted: మిశ్రమ ప్రాంతాలను సమర్థ అధికారి నాలుగు వర్గాలలో ఒకటిగా ప్రకటించాలి. అప్పుడు ఆ వర్గం ప్రమాణాలు వర్తిస్తాయి (పేరా 10).
28. Noted: Om Birangana తర్వాత ప్రధాన బెంగాలీ పండుగలు ఆంక్షలను, సమయ, డెసిబెల్ పరిమితులను పాటించాయి (పేరా 11).
29. Noted: ప్రాంతాల పరిసర శబ్ద పరిమితులు నిర్ణయించబడి కఠినంగా పాటించబడుతున్నాయి. రిట్ పిటిషనర్లు, ఇతర మసీదుల కొందరు ఇమామ్‌లు మాత్రమే మినహాయింపు కోరుతున్నారు (పేరా 12).
30. Noted: సుమారు 96% ప్రజలు నియంత్రణను సమర్థిస్తున్నారని సర్వే చూపింది. మైక్రోఫోన్లను నియమాలకు విరుద్ధంగా వాడిన వారిపై హింసాత్మక సంఘటనలు జరిగాయని కోర్టు నమోదు చేసింది. అది ఉల్లంఘనదారులను శిక్షించి, షరతులు లేని క్షమాపణలు, హామీలు పొందింది, రూ. 50,000 వరకు జరిమానాలు విధించింది (పేరా 12).
31. Noted: బాణసంచా కూడా శబ్దం సృష్టిస్తుంది. వాహన రద్దీ, ఎయిర్ హారన్లు, ఎలక్ట్రిక్ హారన్లు, మైక్రోఫోన్లు, టపాసుల నుంచి శబ్దం వస్తుంది. Burrabazar Fire Works, Mohan Fire Works శబ్దం చేసే బాణసంచాపై నిషేధాన్ని వ్యతిరేకించాయి (పేరా 13).
32. Noted: Burrabazar Fire Works Dealers Association v. The Commissioner of Police, Calcutta, 1997 (2) CLJ 468 (1997 సెప్టెంబర్ 26) లో, బాణసంచాకు Central Pollution Control Board డెసిబెల్ పరిమితి నిర్ణయించకపోవడంపై కోర్టు విచారం వ్యక్తం చేసింది. మైక్రోఫోన్లను నియంత్రించడానికి కూడా అది తీవ్ర ప్రయత్నం చేయలేదు (పేరా 14).
33. Noted: మైక్రోఫోన్ల వల్ల కలిగే ఇబ్బందిని ఆపడానికి Police Act, Calcutta Police Act, Calcutta Suburbs Act అధికారాలు ఇస్తాయని Burrabazar కోర్టు చెప్పింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం చట్టం ద్వారా ఎలాంటి విధానం లేదా ప్రమాణం నిర్దేశించలేదు (పేరా 14).
34. Noted: భారతదేశంలో శబ్ద కాలుష్యం యూరప్, అమెరికాల కంటే ఘోరమని చెప్పడానికి పరిశోధన అవసరం లేదని Burrabazar చెప్పింది. సమస్య పదేళ్లుగా పెరిగిందని, ఏ అధికారి దాన్ని ఎదుర్కోలేదని అది చెప్పింది (పేరా 14).
35. Noted: అందుకే Om Birangana కేసు శబ్ద స్థాయిని నిర్ణయించాలని బోర్డును ఆదేశించింది. ఇది Article 19(1)(a) కింద పౌరుల విశ్రాంతి, నిద్ర, వాక్కు, చదువు, ఆరాధన, ఆలోచన హక్కులను కాపాడుతుంది (పేరా 14).
36. Noted: Burrabazar, Union of India v. Raghubir Singh, Pomal Kanji Govindji v. Vrojlal Karsondas Purohit, M.C. Mehta v. Union of India, National Workers' Union v. P.R. Ramkrishnan అనే సుప్రీంకోర్టు తీర్పులపై ఆధారపడింది. గతకాలపు చట్టం ప్రస్తుతానికి సరిపోకపోతే, కోర్టు కొత్త చట్టాన్ని రూపొందించాలని అవి చెబుతాయి. మారుతున్న సమాజంతో చట్టం కదలాలి (పేరా 14).
37. Noted: 1996 సెప్టెంబర్ 30 ఉత్తర్వు ద్వారా, ఎలక్ట్రిక్ ఎయిర్ హారన్లు, బాణసంచా వంటి మైక్రోఫోన్లు కాని మూలాల నుంచి శబ్ద కాలుష్యాన్ని ఆపాలని కోర్టు బోర్డును ఆదేశించింది. అలా చేసే బోర్డు అధికారం కోర్టు ఉత్తర్వు నుంచి వస్తుంది. ఆ ఉత్తర్వు చట్టం కింద బోర్డుకు లేదా ఇతర అధికారులకు ఉన్న అధికారాలకు అదనం (పేరా 14).
38. Noted: వెస్ట్ బెంగాల్ అధిక జనసాంద్రత కలిగినదని Burrabazar చెప్పింది. Deepawali కాంతి పండుగ కాదు, శబ్ద పండుగ, దానికి సాంస్కృతిక లేదా మతపరమైన మద్దతు లేదు (పేరా 14).
39. Noted: ఆదేశించినట్లు Pollution Control Board అధికారిక నిర్ణయం తీసుకోకపోవడంపై కోర్టు తీవ్ర అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసింది. కోర్టు ఉత్తర్వు ఆధారంగా చర్య తీసుకున్నానని బోర్డు చెప్పినా రికార్డు చూపలేదు. నిషేధం ప్రజా మేలు కోసం ఉద్దేశించినది కాబట్టి మాత్రమే కోర్టు తన అసంతృప్తిని రికార్డులో ఉంచింది. ఉత్తర్వులను కఠినంగా పాటించాలని బోర్డును ఆదేశించింది (పేరా 14).
40. Noted: బాణసంచా తయారీదారులు, డీలర్లను కోర్టు ప్రశంసించింది. Central Board డెసిబెల్ పరిమితి నిర్ణయించకపోయినా, నిషేధించిన శబ్దం చేసే బాణసంచాను గత ఏడాదిగా నిల్వ చేయలేదు, అమ్మలేదు (పేరా 14).
41. Noted: All India Institute of Hygiene and Public Health కు చెందిన Professor K.J. Nath 1997 ఆగస్టు 26న లేఖ రాశారు. వాణిజ్య ప్రాంతాల్లో 65 dB(A) leq, నివాస ప్రాంతాల్లో 55, silence zones లో పగటిపూట 50 అనే United States Environmental Protection Agency ప్రమాణాలను ఆయన ఉటంకించారు. 65 dB(A) కంటే ఎక్కువ శబ్దం సమాజ ఆరోగ్యానికి హానికరం, వినికిడి లోపం, నాడీ, మానసిక సమస్యలు కలిగిస్తుంది (పేరా 14).
42. Noted: బాణసంచా ప్రమాదకర రసాయనాలతో తయారవుతుందని, ప్రాణాంతక అగ్నిప్రమాదాలకు కారణమవుతుందని Professor Nath చెప్పారు. కలకత్తాలో బాణసంచా తయారీని పూర్తిగా నిషేధించాలని, వాడకాన్ని బోర్డు నిర్ణయించిన పరిమితులకు కుదించాలని ఆయన చెప్పారు (పేరా 14).
43. Noted: United Kingdom తప్ప ఇతర దేశాలకు ప్రాథమిక హక్కుల రాజ్యాంగ రక్షణ లేదని Burrabazar చెప్పింది. భారతదేశంలో Parliament కూడా వాటిని అసమంజసంగా అడ్డుకునే చట్టం చేయలేదు. Article 19(1)(a) ను నిలిపివేయలేరు, ఏ వ్యక్తి లేదా అధికారి దానిపై chilling effect కలిగించలేరు (పేరా 14).
44. Noted: Burrabazar, Coverjee v. Excise Commissioner పై ఆధారపడింది. మద్యం చిల్లర అమ్మే స్వాభావిక హక్కు లేదు, ప్రమాదకర వ్యాపారాన్ని నిషేధించవచ్చు లేదా షరతులతో అనుమతించవచ్చు. ఆంక్షల సహేతుకత వ్యాపార స్వభావం, వాణిజ్యంలో పరిస్థితులపై ఆధారపడుతుంది (పేరా 14).
45. Noted: బాణసంచా, లౌడ్‌స్పీకర్లు, విమానాలు, రైళ్ల శబ్దాలు వినికిడిని దెబ్బతీస్తాయి. శబ్దం నిద్రను కూడా భంగపరుస్తుంది, ఇబ్బందికి మూలం. పౌరులకు మంచి పర్యావరణం, ప్రశాంతంగా నిద్రపోయే హక్కు ఉన్నాయి (పేరా 14).
46. Noted: Burrabazar, British Medical Journal లో Fiona Goolee (ముద్రించినట్లు) రాసిన వ్యాసాన్ని ఉటంకించింది. చెడు నిద్ర మానసిక స్థితిలో మార్పు, హృదయ సంబంధ పనితీరు తగ్గడం, మేధో, యాంత్రిక పనుల్లో బలహీనతకు కారణం. నిద్ర గదులు 45 dB(A) మించకూడదు. పెద్ద శబ్దం ఆందోళన, దూకుడును పెంచుతుంది (పేరా 14).
47. Noted: Air (Prevention and Control) Act, 1981 కింద శబ్దం కాలుష్య కారకంగా గుర్తించబడింది. కలకత్తా పరిసర శబ్దం భయంకరంగా ఉంది: Ballygunj లో ఉదయం 94, మధ్యాహ్నం 84, రాత్రి 75 (పేరా 14).
48. Noted: Salt Lake లో మధ్యాహ్నం 82, రాత్రి 78. B.B. Bag లో తెల్లవారుజామున 87, రాత్రి 90. Esplanade లో ఉదయం 91, రాత్రి 81 (పేరా 14).
49. Noted: యూరప్, అమెరికాలను వెస్ట్ బెంగాల్‌తో పోల్చలేము. కలకత్తాలో ప్రపంచంలోనే అత్యధిక జనసాంద్రతల్లో కొన్ని ఉన్నాయి. విభజన తర్వాత రాష్ట్రం లక్షలాది శరణార్థులను, వ్యాపారులను స్వీకరించింది (పేరా 14).
50. Noted: యూరప్, అమెరికాలలో జనసాంద్రత తక్కువ, రోడ్లు పరిపూర్ణం. వాహన శబ్దం తక్కువ, అత్యవసరం తప్ప హారన్లు నిషేధం. యూరప్ లేదా అమెరికా నిర్ణయాలకు వెస్ట్ బెంగాల్‌లో శబ్ద స్థాయిల నిర్ణయంపై ప్రత్యక్ష సంబంధం లేదు (పేరా 14).
51. Noted: భారతదేశంలో అనవసర హారన్లు సంస్కృతిలో భాగమయ్యాయి. పొరుగువారు మరణశయ్యపై ఉన్నా ఇతరులు పెద్ద శబ్దంతో టీవీ లేదా సంగీతం పెట్టవచ్చు. యాంత్రిక, కృత్రిమ శబ్దాలు లేని సమాజంలో పౌరుడు జీవించగలగాలి (పేరా 14).
52. Noted: Parliament ఏ చట్టమూ చేయలేదు కాబట్టి కోర్టు ఉత్తర్వు ద్వారా పరిపాలన చర్య తీసుకోలేదనే వాదనకు బలం లేదు. కోర్టులు పౌరుల హక్కుల సంరక్షకులు. హక్కులు, విధులు, బాధ్యతలను కాపాడటానికి కోర్టు క్రియాశీలంగా ఉండటానికి judicial activism సూత్రం అనుమతిస్తుంది (పేరా 14).
53. Noted: సహజ పర్యావరణాన్ని రక్షించి మెరుగుపరచడం, జీవులపై కరుణ చూపడం ప్రతి పౌరుడి ప్రాథమిక విధిగా Article 51A నిర్దేశిస్తుంది. పెంపుడు జంతువుల వంటి జంతువులకు కూడా తీవ్ర శబ్దం ఆమోదయోగ్యం కాదు (పేరా 14).
54. Noted: Deepawali కాంతి పండుగ, శబ్ద పండుగ కాదు. శబ్దం చేసే బాణసంచా ఏ మత నియమంలోనూ భాగం కాదు. సంగీతం ఓదార్పునిస్తుంది, కానీ మైక్రోఫోన్లు, బాణసంచా నుంచి వచ్చే ఆకస్మిక పెద్ద శబ్దం ఆరోగ్యానికి హానికరం, శిక్షార్హమైన nuisance (పేరా 14).
55. Noted: R. v. Secretary of State for Transport ex p. Richmond upon Thames London Borough Council (No. 4), [1996] 4 All ER 903 లో, Court of Appeal, Civil Aviation Act, 1982 లోని Section 78(3) కింద విధించిన Heathrow, Gatwick, Stansted విమాన రాత్రి ప్రయాణ పరిమితులను పరిశీలించింది. స్థానికుల legitimate expectation ను Secretary of State ఉల్లంఘించలేదని అది తీర్పు ఇచ్చింది (పేరా 14).
56. Noted: ఇంగ్లాండ్‌కు లిఖిత రాజ్యాంగం లేదు. ఇంగ్లీష్ common law నిద్రించే హక్కును ప్రత్యేకంగా ఇవ్వదు. సౌకర్యం, ఆరోగ్యం tort లోని nuisance, negligence ద్వారా రక్షించబడతాయి. శబ్దాన్ని చట్టం అనుమతిస్తే, Civil Aviation Act, 1982 లోని Section 76(1) కింద ఆ పరిహారాలు తొలగిపోతాయి (పేరా 14).
57. Noted: European Convention on Human Rights కింద వ్యక్తి, రాజ్య హక్కుల మధ్య సమతుల్యత వేరే విధంగా సాగుతుంది. Powell and Rayner v. U.K. లో, విమాన శబ్దం Article 8(1) కింద ప్రైవేటు జీవితాన్ని, ఇంటిని ఆస్వాదించడాన్ని ప్రభావితం చేయగలదని European Court చెప్పింది. దేశ ఆర్థిక శ్రేయస్సుకు అవసరమైన జోక్యాన్ని Article 8(2) అనుమతిస్తుంది (పేరా 14).
58. Noted: అధిక శబ్దం కాలుష్యమేనని Burrabazar చెప్పింది. శబ్దం సృష్టించేవారిపై భారతదేశంలో సమర్థవంతమైన, వివరమైన చట్టం లేదు. Article 19(1)(a) ను Article 21 తో కలిపి చదివితే, పౌరులకు మంచి పర్యావరణం, ప్రశాంత జీవనం, రాత్రి నిద్ర, విశ్రాంతి హక్కులు ఉన్నాయి, ఇవన్నీ జీవించే హక్కులో భాగం (పేరా 14).
59. Noted: ప్రపంచమంతా డెసిబెల్ యుద్ధం మొదలైందని Burrabazar చెప్పింది. భారతదేశానికి రెండు ఆయుధాలు ఉన్నాయి: కాలుష్య చట్టం, Article 19(1)(a). United States తప్ప ఇతర దేశాలకు అలాంటి రాజ్యాంగ ఆయుధం లేదు (పేరా 14).
60. Noted: ప్రజలకు నిద్ర, విశ్రాంతి హక్కు ఉందని Burrabazar చెప్పింది. భంగపడిన నిద్ర మానసిక ఒత్తిడి, ఏకాగ్రత లోపం, చిరాకు, తక్కువ సామర్థ్యానికి దారితీస్తుంది. ఇది జీర్ణ, హృదయ వ్యవస్థలను కూడా ప్రభావితం చేస్తుంది (పేరా 14).
61. Noted: బాణసంచా ఆదేశాల తర్వాత బోర్డు బాణసంచాకు డెసిబెల్ పరిమితి నిర్ణయించింది. వెస్ట్ బెంగాల్‌లో శబ్దం చేసే చాలా బాణసంచా నిషేధించబడింది (పేరా 14).
62. Noted: Burrabazar లో పిటిషనర్ నం. 2 అయిన Mohan Fire Works సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించింది. 1998 జనవరి 12న భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం special leave petition ను కొట్టివేసింది. అది కలకత్తా అభిప్రాయాన్ని, శబ్ద పరిమితి నిర్ణయంపై ఆదేశాలను ఆమోదించింది (పేరా 16).
63. Held: నిద్ర హక్కు కేవలం ప్రాథమిక హక్కు మాత్రమే కాదు. అది ప్రాథమిక మానవ హక్కుగా పరిగణించబడాలి. ఉదయం 7 లోపు మైక్రోఫోన్ల ద్వారా నిద్రను భంగపరచడాన్ని మతంలో అనివార్యమైన, అంతర్భాగమైనదిగా సమర్థించలేము (పేరా 17).
64. Noted: అజాన్‌ను మైక్రోఫోన్ లేదా మానవ స్వరం కాకుండా ఏ యంత్రం ద్వారానైనా పిలవాలని చెప్పే మత గ్రంథం ఏదీ చూపబడలేదు. కోర్టు అజాన్‌ను నిషేధించలేదు, మైక్రోఫోన్ల వాడకాన్ని మాత్రమే. అజాన్ రోజుకు ఐదుసార్లు పిలుస్తారు. ప్రధాన ఆంక్ష ఒక్కటే: ఉదయం 7 లోపు తెల్లవారుజామున మైక్రోఫోన్ వద్దు (పేరా 17).
65. Noted: Schedule III, కాలుష్య కారకాల ఉద్గారం లేదా విడుదల ప్రమాణాలకు మాత్రమే వర్తిస్తుందని న్యాయవాది వాదించారు. Burrabazar దీన్ని పరిశీలించిందని, గాలి నాణ్యతలో శబ్దం కూడా వస్తుందని చెప్పడం చాలా సందేహాస్పదమని అది తీర్పు ఇచ్చిందని కోర్టు చెప్పింది (పేరా 18).
66. Noted: శబ్దాన్ని మనిషికి నచ్చని స్వర భాగాలుగా నిర్వచించారు (Noise Control by Christopher N. Penn). శబ్దం అంటే మానవ చెవి గుర్తించగల ఏ పీడన వ్యత్యాసమైనా. నాలుగు మండలాలకు పరిసర శబ్ద నాణ్యత ప్రమాణాలు మాత్రమే నిర్ణయించబడ్డాయి. ఆకస్మిక శబ్దానికి ప్రమాణం లేదు (పేరా 18).
67. Noted: మైక్రోఫోన్లు, లౌడ్‌స్పీకర్ల విషయంలో కోర్టు కాలుష్యం ఆధారంగానే కాక Article 19(1)(a) కింద పౌరుల హక్కుల ఆధారంగా కూడా చర్య తీసుకుంది. ఇతర పౌరుల హక్కులను నిలిపివేసే హక్కు ఎవరికీ లేదు (పేరా 18).
68. Noted: సాధారణంగా కోర్టు చట్టాన్ని అమలు చేసి, కొత్త చట్టాన్ని Parliament కు వదిలేస్తుంది. కానీ న్యాయమూర్తులు చట్టం చేస్తారని, చాలా చట్టం ఉన్నత న్యాయస్థానాల తీర్పుల నుంచి వస్తుందని Union of India v. Raghubir Singh లో సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది (పేరా 18).
69. Noted: పరిస్థితుల అనుభూత ఒత్తిళ్లకు చట్టం స్పందించాలని Pomal Kanji Govindji v. Vrajlal Karsandas Purohit తీర్పు ఇచ్చింది. చట్టం వేరే చెప్పనంతవరకు కోర్టు వాస్తవాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి (పేరా 18).
70. Noted: గతకాలపు చట్టం ప్రస్తుతానికి సరిపోకపోతే కోర్టు కొత్త చట్టాన్ని రూపొందించాలని M.C. Mehta v. Union of India తీర్పు ఇచ్చింది. మారుతున్న సమాజానికి చట్టం అనుగుణంగా మారాలని, తన వలసవాద వారసత్వాన్ని వదిలించుకోవాలని National Workers' Union v. P.R. Ramkrishnan తీర్పు ఇచ్చింది (పేరా 18).
71. Noted: C.J. Hamson (ed.), Law Reform and Law Making (1953), p. 31 లోని The Reform of Equity నుంచి ఒక భాగాన్ని నివేదిక ఉటంకిస్తోంది. న్యాయమూర్తులు ప్రతిరోజూ చట్టం చేస్తారని, అనిశ్చితిని గుర్తించాలని అది చెబుతోంది (పేరా 18).
72. Noted: James S.C. Reid, The Law and the Reasonable Man (1968) ను నివేదిక ఉటంకిస్తోంది. చాలా common-law సిద్ధాంతాలను ఏదో ఒక న్యాయమూర్తి కనిపెట్టారని ఆయన చెప్పారు. అవి హద్దు దాటితే అప్పీలు న్యాయమూర్తులు వాటిని తిరిగి పట్టాల మీదకు తేవాలి (పేరా 19).
73. Noted: Mohan Fire Works లో సుప్రీంకోర్టు ఈ అభిప్రాయాన్ని ఆమోదించింది (పేరా 20).
74. Noted: Article 25 కింద మత హక్కు public order, నైతికత, ఆరోగ్యానికి లోబడి ఉంటుంది (పేరా 21).
75. Noted: Article 26(b) లోని మతవిషయం (Article 21(b) అని ముద్రితం) సిద్ధాంతం, నమ్మకాలకు మించినదని న్యాయవాది వాదించారు (పేరా 22).
76. Held: ప్రస్తావించిన సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ప్రస్తుత అంశానికి వర్తించదు. Article 26, public order, నైతికత, ఆరోగ్యానికి లోబడి, ప్రతి religious denomination (ఉమ్మడి విశ్వాసం, సంస్థ, పేరు కలిగిన సమూహం)కు నాలుగు హక్కులు ఇస్తుంది. అవి: మతపరమైన, ధార్మిక సంస్థలను నడపడం, మత వ్యవహారాలను స్వయంగా నిర్వహించడం, ఆస్తి కలిగి ఉండటం, దాన్ని చట్ట ప్రకారం నిర్వహించడం (పేరా 23).
77. Noted: religious denomination అంటే తమ ఆధ్యాత్మిక శ్రేయస్సుకు అనుకూలమని భావించే నమ్మకాల వ్యవస్థ కలిగిన వ్యక్తుల సమూహం, ఉమ్మడి సంస్థ, ప్రత్యేక పేరు. నివేదిక వీటిని మూడు షరతులుగా పేర్కొంది (పేరా 24).
78. Noted: మత వ్యవహారాలను నిర్వహించే హక్కులను Article 26 ఒక denomination కు లేదా దానిలోని విభాగానికి ఇస్తుంది. కోర్టు Durguh Committee v. Hussain (ముద్రించినట్లు) ను ఉటంకించింది (పేరా 25).
79. Noted: మత విషయాలలో సముదాయం తన మతంలో భాగంగా భావించే ఆచారాలు కూడా ఉంటాయని Durguh Committee తీర్పు ఇచ్చింది. అనివార్యమైన, అంతర్భాగమైన ఆచారాలకు మాత్రమే Article 26 కింద రక్షణ లభిస్తుంది (పేరా 25).
80. Held: ఇస్లాం ప్రపంచంలోని ముఖ్య మతాలలో ఒకటి. అది మత శాఖ కాదు. మతంలోని denomination లేదా శాఖకు మాత్రమే వర్తించే Article 26 రక్షణను న్యాయవాది ఎలా కోరగలరో స్పష్టం కాదు (పేరా 25).
81. Noted: అనివార్యమైన ఆచార, ఉత్సవాలను నిర్ణయించడంలో denomination కు పూర్తి స్వయంప్రతిపత్తి ఉందని Hindu Religious Endowment v. Laxmindra Thirathaswamiar తీర్పు ఇచ్చింది. గుర్తింపు పొందిన denomination ఏ ఆచారాలు అనివార్యమో నిర్ణయిస్తుంది, మరే అధికారీ జోక్యం చేసుకోలేరు. Acharya Jagdiswarananda Avadut కేసు Ananda Marg ను హిందూ మతంలోని denomination గా పేర్కొంది (పేరా 25).
82. Noted: Durguh Committee, ముస్లింల Chishti శాఖ religious denomination అని కూడా తీర్పు ఇచ్చింది (పేరా 25).
83. Held: Article 26 denomination లేదా విభాగం యొక్క సామూహిక హక్కులతో వ్యవహరిస్తుంది. Article 25 వ్యక్తి హక్కులను కాపాడుతుంది. denomination భావనను ఇక్కడ ప్రవేశపెట్టలేము (పేరా 25).
84. Held: అజాన్ ఇస్లాంలో అనివార్యమైన, అంతర్భాగమైన భాగమే, కానీ మైక్రోఫోన్, లౌడ్‌స్పీకర్లు కాదు. మైక్రోఫోన్ సాంకేతిక యుగం కానుక. అది కాలుష్యానికి, ఆరోగ్య ప్రమాదాలకు మూలం (పేరా 25).
85. Noted: మైక్రోఫోన్‌ను ప్రవక్త లేదా ఆయన ప్రధాన శిష్యులు వాడలేదని, అది ఇటీవలి మూలం కలదని నివేదిక నమోదు చేసింది. కాబట్టి అది అనివార్యమైనది, అంతర్భాగమైనది అని చెప్పలేము (పేరా 25).
86. Noted: సంప్రదాయం ప్రకారం, మత నియమం ప్రకారం అజాన్‌ను ఇమామ్ లేదా మసీదు బాధ్యుడు తన స్వంత స్వరంతో పిలుస్తారు (పేరా 25).
87. Held: మతాన్ని ఆచరించడానికి, అనుసరించడానికి, ప్రచారం చేయడానికి మైక్రోఫోన్ అనివార్యమని చెప్పేలా మత హక్కును విస్తరించలేము. అజాన్ ప్రచార రూపం కాదు. అది మతంలో అనివార్యమైన భాగం, ప్రార్థనకు కలవమని పిలుపు (పేరా 25).
88. Held: Mr. Banerjee వాదనలను అంగీకరించలేము. చాలా అంశాలు సుప్రీంకోర్టు తీర్పుతో ఆమోదం పొందాయి, మిగిలిన వాదనలు పూర్తిగా అపార్థంతో కూడినవి (పేరా 26).
89. Held: మైక్రోఫోన్ వాడకం అజాన్‌లో అంతర్భాగం కాదు, అజాన్‌ను ప్రభావవంతంగా చేయడానికి అవసరమైనది కాదు. అజాన్ ఉంది, ఉంటుంది. మైక్రోఫోన్ శబ్ద కాలుష్యానికి ప్రధాన మూలం. అది Article 19(1)(a) కింద పౌరుల హక్కులను ప్రభావితం చేసి, వారిని captive listeners గా చేస్తుంది (పేరా 27).
90. Held: నిద్ర, విశ్రాంతికి సంబంధించిన ఇతర ప్రాథమిక మానవ, ప్రాథమిక హక్కులను నిలిపివేసే సంపూర్ణ హక్కును ఎవరూ క్లెయిమ్ చేయలేరు (పేరా 27).
91. Held: Environment (Protection) Act, Rules, Schedule లు Articles 14, 25 లకు ultra vires అనే వాదన పూర్తిగా అపార్థం. అవి ఎలాంటి వివక్షకు దారితీయలేదు. అధిక శబ్దం నుంచి రక్షణ పొందే హక్కు పౌరులకు Article 19(1)(a) కింద ఉంది (పేరా 27).
92. Held: కోర్టు, Central Pollution Control Board, State Board విధించిన ఆంక్షలను సంబంధిత అందరూ ఏ ధరకైనా అమలు చేయాలి (పేరా 27).
93. Held: భారతదేశంలోని ఇతర ప్రాంతాల్లో అలాంటి అధికారిక ఆంక్షలు లేకపోవడం, Article 19(1)(a) వెస్ట్ బెంగాల్‌లో కఠినంగా అమలు కావడం వివక్ష కాదు (పేరా 27).
94. Held: పిటిషన్ అపార్థంతో కూడినది, అర్హత లేనిది, కాబట్టి కొట్టివేయబడింది (పేరా 27).
95. Noted: 1996 ఏప్రిల్ 1 ఉత్తర్వును పిటిషనర్ల సముదాయంలో చాలామంది, కొందరు తప్ప, పాటించకపోవడం దురదృష్టకరం. ఈ ప్రశ్న మునుపే పరిశీలించి కొట్టివేయబడినా వారు సమయ, డెసిబెల్ ఆంక్షలను ఉల్లంఘిస్తూనే ఉన్నారు (పేరా 28).

ఆధారాలు (Authorities)

• Om Birangana Religious Society v. State, 100 CWN 617 (C.O. No. 4303 (W) of 1995, 1996 ఏప్రిల్ 1 తీర్పు). అనుసరించి వర్తింపజేశారు; దాని ఆంక్షలు, Article 19(1)(a) తార్కికాన్ని విస్తృతంగా ఉటంకించారు (పేరాలు 1, 2, 8, 9, 11, 14, 28).
• Om Birangana ను మార్చడానికి నిరాకరిస్తూ 1997 ఏప్రిల్ 17 నాటి ధర్మాసనం ఉత్తర్వు. దాని తార్కికాన్ని ఉటంకించి అనుసరించారు (పేరా 8).
• Ward v. Rock Against Racism, 491 US 781 (United States Supreme Court). శబ్ద వాల్యూమ్ నియమాలను సమర్థించిన ఉదాహరణగా ప్రస్తావించారు (పేరా 9).
• Burrabazar Fire Works Dealers Association v. The Commissioner of Police, Calcutta, 1997 (2) CLJ 468 (1997 సెప్టెంబర్ 26). అనుసరించారు; విస్తృతంగా ఉటంకించారు (పేరాలు 14, 17, 18).
• Mohan Fire Works దాఖలు చేసిన special leave petition ను కొట్టివేస్తూ 1998 జనవరి 12 నాటి సుప్రీంకోర్టు ఉత్తర్వు. Burrabazar అభిప్రాయాన్ని, ఆదేశాలను ఆమోదించింది (పేరాలు 16, 17, 20, 26).
• Union of India v. Raghubir Singh. న్యాయమూర్తులు చట్టం చేస్తారు. నివేదిక citation ఇవ్వలేదు (పేరాలు 14, 18).
• Pomal Kanji Govindji v. Vrajlal Karsandas Purohit. పరిస్థితుల అనుభూత ఒత్తిళ్లకు చట్టం స్పందించాలి. నివేదిక citation ఇవ్వలేదు (పేరాలు 14, 18).
• M.C. Mehta v. Union of India. పాత చట్టం సరిపోని చోట కొత్త చట్టాన్ని రూపొందించాలి. నివేదిక citation ఇవ్వలేదు (పేరాలు 14, 18).
• National Workers' Union v. P.R. Ramkrishnan. మారుతున్న సమాజంతో చట్టం కలిసి సాగాలి. నివేదిక citation ఇవ్వలేదు (పేరాలు 14, 18).
• Coverjee v. Excise Commissioner and the Chief Commissioner, Ajmer (Constitution Bench). మద్యం చిల్లర అమ్మే స్వాభావిక హక్కు లేదు; భద్రత, ఆరోగ్యం, శాంతి, క్రమం, నైతికత ప్రయోజనాల కోసం సహేతుక షరతులు. Burrabazar ద్వారా ఉటంకించారు (పేరా 14).
• R. v. Secretary of State for Transport ex p. Richmond upon Thames London Borough Council and others (No. 4), (1996) 4 All ER 903 (Court of Appeal). రాత్రి విమాన పరిమితులు, legitimate expectation. Burrabazar ద్వారా ఉటంకించారు (పేరా 14).
• Powell and Rayner v. U.K. (European Court of Human Rights, 21 February 1990, Series A No. 1724, as printed). విమాన శబ్దం Article 8(1) కింద ప్రైవేటు జీవితాన్ని ప్రభావితం చేయగలదు. Burrabazar ద్వారా ఉటంకించారు (పేరా 14).
• Durguh Committee v. Hussain (as printed). Article 26 కింద అనివార్యమైన, అంతర్భాగమైన ఆచారాలకే రక్షణ. నివేదిక citation ఇవ్వలేదు (పేరా 25).
• Hindu Religious Endowment v. Laxmindra Thirathaswamiar. denomination తన అనివార్య ఆచార, ఉత్సవాలను తానే నిర్ణయిస్తుంది. నివేదిక citation ఇవ్వలేదు (పేరా 25).
• Acharya Jagdiswarananda Avadut's case. Ananda Marg హిందూ మతంలోని denomination గా పరిగణించబడింది. నివేదిక citation ఇవ్వలేదు (పేరా 25).
• Also cited in footnotes: none (నివేదికలో footnotes లేవు). వచనంలో పేర్కొన్న ద్వితీయ మూలాలు: Noise Control by Christopher N. Penn (పేరా 18); The Reform of Equity in C.J. Hamson (ed.), Law Reform and Law Making (1953) (పేరా 18); James S.C. Reid, The Law and the Reasonable Man, 1968 (పేరా 19); British Medical Journal లో Fiona Goolee వ్యాసం, Christopher N. Phenn (ముద్రించినట్లు) (పేరా 14).

ప్రస్తావించిన నిబంధనలు

• Article 14: చట్టం ముందు సమానత్వం. Schedule III దీనికి ultra vires అని పిటిషనర్లు చెప్పారు (పేరాలు 1, 27).
• Article 19(1)(a): వాక్, భావ వ్యక్తీకరణ స్వేచ్ఛ. వినకుండా ఉండే స్వేచ్ఛ కూడా ఇందులో ఉంది. ఇది Article 19(2) కింద మాత్రమే పరిమితం అవుతుంది (పేరాలు 8, 9, 14, 27).
• Article 19(2): భారత సార్వభౌమత్వం, సమగ్రత, రాజ్య భద్రత, విదేశీ రాజ్యాలతో స్నేహ సంబంధాలు, public order, మర్యాద లేదా నైతికత, కోర్టు ధిక్కారం, పరువు నష్టం, నేరానికి ప్రేరేపణ ప్రయోజనాల కోసం ఆ స్వేచ్ఛపై సహేతుక ఆంక్షకు అనుమతిస్తుంది (పేరా 9).
• Article 20(1): మతాన్ని ప్రచారం చేసే హక్కు వర్ణనలో, Article 25(1) కు బదులుగా అన్నట్లు నివేదికలో ముద్రితమైంది (పేరా 9).
• Article 21: జీవించే హక్కు. కోర్టు దీన్ని Article 19(1)(a) తో కలిపి చదివి మంచి పర్యావరణం, నిద్ర, విశ్రాంతిని కలిపింది (పేరా 14).
• Article 25: మనస్సాక్షి స్వేచ్ఛ, మతాన్ని అనుసరించే, ఆచరించే, ప్రచారం చేసే హక్కు; public order, నైతికత, ఆరోగ్యం, Part III లకు లోబడి (పేరాలు 8, 9, 21, 25).
• Article 26: public order, నైతికత, ఆరోగ్యానికి లోబడి religious denomination లేదా విభాగం యొక్క హక్కులు. ఇది వ్యక్తిగత హక్కులను కాక సామూహిక హక్కులను కాపాడుతుంది (పేరాలు 23-25).
• Article 51A: సహజ పర్యావరణాన్ని రక్షించి మెరుగుపరచడం, జీవులపై కరుణ చూపడం ప్రాథమిక విధి (పేరా 14).
• Preamble: లౌకిక, సామ్యవాద, ప్రజాస్వామ్య గణతంత్రం; ఆలోచన, భావ వ్యక్తీకరణ, నమ్మకం, విశ్వాసం, ఆరాధన స్వేచ్ఛలతో (పేరా 8).
• Environment (Protection) Rules, 1986, Rule 3 మరియు Schedule III: ప్రాంతాల వారీగా పరిసర శబ్ద ప్రమాణాలు (పేరాలు 1, 10, 18).
• Air (Prevention and Control) Act, 1981: శబ్దం కాలుష్య కారకంగా గుర్తించబడింది (పేరా 14).
• Police Act, Calcutta Police Act, Calcutta Suburbs Act: మైక్రోఫోన్ nuisance ను ఆపే అధికారాలు (పేరా 14).
• Civil Aviation Act, 1982 (United Kingdom) లోని Section 78(3), Section 76(1): రాత్రి విమాన ఉత్తర్వులు, చట్టం అనుమతించిన శబ్దానికి common-law పరిహారాల తొలగింపు (పేరా 14).
• European Convention on Human Rights లోని Article 8(1), Article 8(2): ప్రైవేటు జీవితానికి గౌరవం, దేశ ఆర్థిక శ్రేయస్సుకు అవసరమైన జోక్యం (పేరా 14).

Ronojit Kumar Mitra, J.

1. Held: తాను అంగీకరిస్తున్నానని ఆయన చెప్పారు. Banerjee, J. తీర్పుతో ఆయన ఏకీభవించారు, ప్రత్యేక తార్కికం ఏదీ జోడించలేదు (పేరా 32).

తీర్పు

1. రిట్ పిటిషన్ అపార్థంతో కూడినది, అర్హత లేనిది కాబట్టి కొట్టివేయబడింది (పేరా 27).
2. ఈ ఉత్తర్వు తేదీ నుంచి, ఆంక్షలను ఉల్లంఘిస్తూ వాడుతున్న ఏ మైక్రోఫోన్ లేదా లౌడ్‌స్పీకర్‌ను అయినా పోలీసులు వెంటనే స్వాధీనం చేసుకోవాలి. ఉద్దేశపూర్వక ఉల్లంఘనదారులపై కోర్టు కఠిన చర్య తీసుకునేందుకు దాన్ని కోర్టుకు నివేదించాలి (పేరా 29).
3. వెస్ట్ బెంగాల్‌లోని ప్రతి పోలీస్ స్టేషన్ Officer-in-Charge అన్ని మసీదులపై నిఘా ఉంచాలి. ఏ మసీదైనా ఉదయం 7 లోపు మైక్రోఫోన్ వాడుతోందా, డెసిబెల్ పరిమితిని మించుతోందా అని వారు పరిశీలించి, ఆదేశించినట్లు చర్య తీసుకోవాలి (పేరా 29).
4. జిల్లాల Superintendents of Police అందరూ, కలకత్తా Commissioner of Police, తమ పరిధిలోని మసీదులపై ప్రతి పోలీస్ స్టేషన్ నుంచి నివేదికలు తెప్పించాలి. రెండు వారాల్లో కోర్టుకు నివేదిక సమర్పించాలి (పేరా 29).
5. ఏ మసీదుపైనైనా ఫిర్యాదు అందితే, చట్ట ప్రకారం కఠిన చర్య కోసం Pollution Control Board వెంటనే కోర్టు దృష్టికి తీసుకురావాలి (పేరా 29).
6. కలకత్తా Commissioner of Police కింద ఉన్న అన్ని పోలీస్ స్టేషన్ల Officers-in-Charge, వెస్ట్ బెంగాల్ Director General of Police, సమయ పరిమితి (ఉదయం 7 లోపు లౌడ్‌స్పీకర్ వద్దు) లేదా డెసిబెల్ పరిమితిని ఇంకా ఉల్లంఘిస్తున్న ఏ మసీదు నుంచైనా మైక్రోఫోన్లను స్వాధీనం చేసుకోవాలి (పేరా 30).
7. వారు Commissioner of Police, జిల్లాల Superintendents of Police ద్వారా Pollution Control Board కు, తద్వారా కోర్టుకు నివేదించాలి. బోర్డు కోర్టుకు తెలియజేయాలి (పేరా 30).
8. West Bengal Pollution Control Board ఈ ఆదేశాలను అన్ని అధికారులకు వెంటనే పంపాలి. ప్రజలకు, మసీదు అధికారులకు రేడియో, టెలివిజన్, నోటీసుల ద్వారా వీటిని తెలియజేసి, ఉల్లంఘనలను అత్యంత కఠినంగా పరిగణిస్తామని హెచ్చరించాలి (పేరా 31).
9. ఈ ఉత్తర్వు అమలులో పరిపాలనా లోపం ఉన్నా అత్యంత కఠినంగా పరిగణించాలి (పేరా 31).
10. ఖర్చుల గురించి నివేదిక ఎలాంటి ఉత్తర్వూ పేర్కొనలేదు.

న్యాయసూత్రం / Ratio

అజాన్ ఇస్లాంలో అనివార్యమైన, అంతర్భాగమైన భాగమే, కానీ మైక్రోఫోన్, లౌడ్‌స్పీకర్ దానికి అనివార్యం కావు. కాబట్టి సమయ, డెసిబెల్ పరిమితులకు విరుద్ధంగా వాటిని వాడే హక్కును Article 25 ఇవ్వదు. Article 25, Article 26 కింద హక్కులు, నిద్ర, విశ్రాంతి హక్కు సహా Article 19(1)(a), Article 21 కింద ఇతర పౌరుల ప్రాథమిక హక్కులను నిలిపివేసే వరకు విస్తరించవు. కోర్టు మాటల్లో, "None can claim an absolute right to suspend other rights" (పేరా 27).

Commentary, not labelled obiter in the judgment: శాసనసభ చేయని చోట కోర్టులు చర్య తీసుకోవచ్చని, బాణసంచా శబ్దం nuisance అని, యూరప్, అమెరికాలను వెస్ట్ బెంగాల్‌తో పోల్చలేమని కోర్టు చేసిన వ్యాఖ్యలు (పేరా 14). ఇవి తీర్పులో obiter అని పేర్కొనబడలేదు.

తదుపరి పరిణామాలు

In Re: Noise Pollution v. Forum, Prevention of Environment and Sound Pollution, (In Re: Noise Pollution — Restricting use of loudspeakers), Writ Petition (Civil) No. 72 of 1998, Supreme Court of India, decided 18 July 2005

• ధర్మాసనం: R.C. Lahoti, C.J.I. మరియు Ashok Bhan, J. ఈ తీర్పుకు సంఖ్యా పేరాలు లేవు, కాబట్టి సూచనలు దాని భాగాలకు (Parts) ఇవ్వబడ్డాయి.
• ఇది ఈ కేసును Part X (Firecrackers) లో, పండుగలకు సడలింపు కోరదగినదా అనే ప్రశ్న కింద ప్రస్తావించింది (Part X).
• పండుగల కోసం టపాసులు కాల్చే సమయ పరిమితిపై సడలింపును సుప్రీంకోర్టు నిరాకరించింది. భారతీయ సమాజం బహుళత్వం కలది, ఒక పండుగకు సడలింపు ఇస్తే ఇతరులకు నిరాకరించడానికి కారణం ఉండదు (Part X).
• యూరప్, అమెరికా పరిస్థితులను వెస్ట్ బెంగాల్‌తో సమానంగా చూడలేమన్న ఈ కేసు భాగాన్ని అది ఉటంకించింది. జనసాంద్రత, రోడ్లు, హారన్ల వాడకం గురించిన అంశాలను అది పునరుద్ఘాటించింది (Part X).
• వెస్ట్ బెంగాల్‌తో పోల్చినప్పుడు దేశమంతటి చిత్రంలో గణనీయమైన తేడా లేదని అది తర్వాత చెప్పింది. యూరప్ లేదా అమెరికాలోని సడలింపు నియమాలు భారతదేశానికి పెద్దగా ఉపయోగపడకపోవచ్చు (Part X).
• ప్రస్తుత స్థితి: విదేశీ ప్రమాణాల పోలికపై ఈ కేసు తార్కికాన్ని సుప్రీంకోర్టు స్వీకరించింది. ఇక్కడ అది అజాన్ లేదా మైక్రోఫోన్ ప్రశ్నను నిర్ణయించలేదు.

Other later cases (not summarized): ఏదీ పొందలేదు. ఈ తీర్పును వేరుపరిచిన లేదా రద్దు చేసిన తదుపరి కేసును శోధన కనుగొనలేదు.

విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ

Analysis based on the judgment text.

• నివేదిక అనేక article సంఖ్యలను తప్పుగా ముద్రించింది (Article 20(1), Article 21(b), "Article 2ft", Article 26(4)). దీనివల్ల కొంత తార్కికాన్ని అనుసరించడం కష్టమవుతుంది.
• కోర్టు ఆధారపడిన అనేక సుప్రీంకోర్టు తీర్పులకు నివేదిక citation ఇవ్వలేదు, కాబట్టి ఏ తీర్పు ఏమి చెప్పిందో పాఠకుడు నిర్ధారించుకోలేరు.
• కోర్టు రెండు తార్కిక మార్గాలను కలిపింది: Article 25 కింద అనివార్య ఆచార పరీక్ష, ఇతర పౌరుల హక్కులపై శబ్దం ప్రభావం. న్యాయసూత్రం ప్రధానంగా రెండవదానిపై ఆధారపడింది.
• మైక్రోఫోన్ అవసరమని చూపే మత గ్రంథం ఏదీ చూపబడలేదని కోర్టే చెప్పింది (పేరా 17). ఆచారం గురించి పిటిషనర్ల సాక్ష్యం ఏమి చూపవచ్చో అది చర్చించలేదు (పేరా 5).
• పేరా 15 నివేదికలో లేదు. పాఠం పేరా 14 నుంచి నేరుగా పేరా 16 కు వెళ్తుంది.

ప్రాముఖ్యత

• ఇది అనివార్య ఆచారమైన అజాన్‌ను, అనివార్యం కాని మైక్రోఫోన్ నుంచి వేరు చేస్తుంది (పేరాలు 25, 27).
• ఇది శబ్ద నియంత్రణను Articles 19(1)(a), 21 లతో కలుపుతుంది: నిద్ర, విశ్రాంతి, మౌనం హక్కు.
• మైక్రోఫోన్లను స్వాధీనం చేసుకోవాలని పోలీసులను ఆదేశించి, పరిమితులను అమలు చేయదగినవిగా చేసింది.
• ఇది తర్వాత సుప్రీంకోర్టు 2005 noise pollution తీర్పులో ప్రస్తావించబడింది (తదుపరి పరిణామాలు చూడండి).

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు

• నియమం: అజాన్ ఇస్లాంలో అనివార్యమైనది, అంతర్భాగమైనది; మైక్రోఫోన్ కాదు (పేరాలు 8, 25).
• నియమం: నిద్ర హక్కు ప్రాథమిక మానవ హక్కు, Articles 19(1)(a), 21 లో భాగం (పేరాలు 14, 17).
• నియమం: Article 26 ఒక denomination ను కాపాడుతుంది, ఇస్లాం మొత్తాన్ని కాదు, అనివార్యమైన, అంతర్భాగమైన ఆచారాలను మాత్రమే (పేరా 25).
• నియమం: పరిమితులు వెస్ట్ బెంగాల్‌లో మాత్రమే కఠినంగా అమలు కావడం వల్ల వివక్ష తలెత్తదు (పేరా 27).
• ఉచ్చు: కోర్టు అజాన్‌ను అనుమతించింది. ఉదయం 7 లోపు, డెసిబెల్ పరిమితులకు మించి మైక్రోఫోన్లపై మాత్రమే ఆంక్ష (పేరా 17).
• ఉచ్చు: రెండు అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి: Banerjee, J. (పేరాలు 1-31), Mitra, J. (పేరా 32, అంగీకరించారు).
• ఉచ్చు: Schedule III, Environment (Protection) Rules, 1986 లోని Rule 3 కింద ఉంది. పగలు ఉదయం 6 నుంచి రాత్రి 9 వరకు; silence zone అంటే ఆసుపత్రులు, విద్యా సంస్థలు, కోర్టుల చుట్టూ 100 మీటర్లు (పేరా 10).

ఈ పేజీ తీర్పు పూర్తి పాఠం ఆధారంగా తయారు చేయబడింది.