Nathulal v. Phoolchand (నాథూలాల్ v. ఫూల్‌చంద్)

ఒక జిన్నింగ్ ఫ్యాక్టరీని, దాని భూమిని ఫూల్‌చంద్‌కు అమ్మడానికి నాథూలాల్ రాతపూర్వకంగా అంగీకరించాడు. ధరలో కొంత భాగం తీసుకుని స్వాధీనం ఇచ్చాడు. తర్వాత ఆ అమ్మకాన్ని రద్దు చేసి స్వాధీనం కోసం దావా వేశాడు. 16 అక్టోబర్ 1969న సుప్రీం కోర్టు, ఆస్తి బదిలీ చట్టంలోని s. 53A కింద ఫూల్‌చంద్ తన స్వాధీనాన్ని కాపాడుకోవచ్చని తీర్పు ఇచ్చింది. కారణం, నాథూలాల్ తన భాగాన్ని ముందు నెరవేర్చలేదు.

త్వరిత పునశ్చరణ

సైటేషన్ గమనిక: తీర్పు పాఠంలో 1970 AIR 546, 1970 SCR (2) 854 మరియు 1969 SCC (3) 120 అని ముద్రించి ఉంది. అప్పీలు నంబరు Civil Appeal No. 2345 of 1966.

మూల గమనిక: తీర్పులో పేరాలకు సంఖ్యలు లేవు. అందువల్ల పేరా నంబర్లు ఇవ్వలేదు. తీర్పులోని ప్రతి భాగం కింద కవర్ చేయబడింది.

పక్షకారులు

Nathulal — అప్పీలుదారు; వ్యవసాయ భూమిపై (Khasra No. 259/1) నిర్మించిన జిన్నింగ్ ఫ్యాక్టరీకి యజమాని. స్వాధీనం కోసం వేసిన దావాలో వాది.

Phoolchand — ప్రతివాది; 26 ఫిబ్రవరి 1951 ఒప్పందం కింద కొనుగోలుదారు. దావాలో ప్రతివాది.

Chittarmal — పక్షకారుడు కాదు; నాథూలాల్ సోదరుడు. రెవెన్యూ రికార్డుల్లో భూమి అతని పేరిట ఉంది.

విచారణ చరిత్ర

1. నాథూలాల్ మే 1954లో నిమార్ జిల్లా జడ్జి కోర్టులో దావా వేశాడు. భూమి, ఫ్యాక్టరీ స్వాధీనం కోసం, అలాగే అప్పగించిన తేదీ నుంచి mesne profits (అక్రమ స్వాధీన కాలపు లాభాలు) కోసం కోరాడు.
2. ట్రయల్ కోర్టు దావాను decreed (అనుమతిస్తూ డిక్రీ ఇచ్చింది). గడువు తేదీలోపు మిగిలిన మొత్తం చెల్లించకపోవడం ద్వారా ఫూల్‌చంద్ breach of contract (ఒప్పంద ఉల్లంఘన) చేశాడని అది తీర్పు చెప్పింది.
3. ఫూల్‌చంద్ అప్పీలు చేశాడు. మధ్యప్రదేశ్ హైకోర్టు (ఇండోర్ బెంచ్) First Appeal No. 56 of 1961లో, 3 డిసెంబర్ 1965 నాటి తీర్పు, డిక్రీ ద్వారా ఆ డిక్రీని రద్దు చేసింది.
4. మిగిలిన consideration (ధర) పొందడానికి నాథూలాల్‌కు హక్కు ఉందని హైకోర్టు ప్రకటించింది. 7 మే 1951 నుంచి Rs. 21,000 జమ చేసిన తేదీ వరకు సంవత్సరానికి Rs. 1,500 చొప్పున mesne profits కూడా ఇచ్చింది.
5. ఫూల్‌చంద్ డిక్రీ తేదీ నుంచి రెండు నెలల్లోగా Rs. 21,000 జమ చేయాలి. అది చేస్తే, జిన్నింగ్ ఫ్యాక్టరీ, భూమిపై ఉన్న నిర్మాణాలతో సహా మొత్తం ఆస్తిని అతడు తన స్వాధీనంలో ఉంచుకోవచ్చు.
6. ఫూల్‌చంద్ జమ చేయడంలో విఫలమైతే, మొత్తం ఆస్తి స్వాధీనాన్ని నాథూలాల్ కోరవచ్చు. అప్పుడు ఫూల్‌చంద్ స్వాధీనం కోల్పోయిన తేదీ నుంచి స్వాధీనం అప్పగించే వరకు సంవత్సరానికి Rs. 3,000 చొప్పున mesne profits ఇవ్వాలి.
7. mesne profitsపై నాథూలాల్ దాఖలు చేసిన cross-objectionsను హైకోర్టు ఆ ఆదేశాల వెలుగులో పరిష్కరించింది.
8. హైకోర్టు సర్టిఫికెట్ ఇచ్చింది, నాథూలాల్ సుప్రీం కోర్టులో అప్పీలు చేశాడు (Civil Appeal No. 2345 of 1966). సుప్రీం కోర్టు 16 అక్టోబర్ 1969న తీర్పు ఇచ్చింది.

వాస్తవాలు

1. Khasra No. 259/1 వ్యవసాయ భూమిపై నిర్మించిన జిన్నింగ్ ఫ్యాక్టరీకి నాథూలాల్ యజమాని.
2. రెవెన్యూ రికార్డుల్లో ఆ భూమి నాథూలాల్ సోదరుడు చిత్తర్‌మల్ పేరిట నమోదై ఉంది.
3. 26 ఫిబ్రవరి 1951న భూమిని, ఫ్యాక్టరీని ఫూల్‌చంద్‌కు Rs. 43,011కు అమ్మడానికి నాథూలాల్ అంగీకరించాడు. హెడ్‌నోట్‌లో ధర Rs. 43,077 అని ముద్రించి ఉంది.
4. నాథూలాల్ పాక్షిక చెల్లింపుగా Rs. 22,011 తీసుకుని, ఆస్తి స్వాధీనాన్ని ఫూల్‌చంద్‌కు ఇచ్చాడు.
5. మిగిలిన మొత్తాన్ని 7 మే 1951న లేదా అంతకు ముందు చెల్లించడానికి ఫూల్‌చంద్ అంగీకరించాడు.
6. నిబంధనలను counterpart (ప్రతి పక్షానికి ఒక్కో కాపీ) రూపంలో రాసి, ఇద్దరూ సంతకం చేశారు.
7. ఒప్పందం ప్రకారం, రెవెన్యూ రికార్డుల నుంచి చిత్తర్‌మల్ పేరు తొలగించి తన పేరు నమోదు చేయించడానికి నాథూలాల్ పూనుకున్నాడు.
8. 6 అక్టోబర్ 1952 వరకు భూమి చిత్తర్‌మల్ పేరిటే నమోదై ఉంది.
9. Madhya Bharat Land Revenue and Tenancy Act 66 of 1950లోని s. 70(4) ప్రకారం ఫూల్‌చంద్ వ్యవసాయదారుడు కాదు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అనుమతి లేకుండా భూమిని అతనికి అమ్మడానికి వీలులేదు.
10. అవసరమైనప్పుడు Rs. 75,000 వరకు అప్పు తీసుకోవడానికి ఫూల్‌చంద్‌కు ఒక బ్యాంకుతో ఏర్పాటు ఉందని హైకోర్టు తేల్చింది.
11. 7 మే 1951న సేల్ డీడ్ రాసిచ్చినప్పుడు మిగిలిన మొత్తం చెల్లిస్తానని టెలిగ్రామ్ పంపానని ఫూల్‌చంద్ వాదించాడు.
12. గడువు తేదీన మిగిలిన మొత్తం చెల్లించలేదనే కారణంతో 8 అక్టోబర్ 1951న నాథూలాల్ ఒప్పందాన్ని రద్దు చేశాడు.
13. భూమిని కానీ ఫ్యాక్టరీని కానీ ఫూల్‌చంద్ పేరిట నాథూలాల్ ఎలాంటి conveyance (బదిలీ దస్తావేజు) రాయలేదు.
14. మే 1954లో స్వాధీనం, mesne profits కోసం నాథూలాల్ దావా వేశాడు. సకాలంలో మిగిలిన మొత్తం చెల్లించకుండా ఒప్పందంలోని స్పష్టమైన నిబంధనలను ఉల్లంఘించినందున ఫూల్‌చంద్ trespasser అని అతడు ఆరోపించాడు.

లేవనెత్తిన వివాదాంశాలు

1. ఆస్తి బదిలీ చట్టంలోని s. 53A కింద part performance రక్షణ ద్వారా స్వాధీనం కోసం నాథూలాల్ చేసిన క్లెయిమ్‌ను ఫూల్‌చంద్ ఓడించగలడా?
2. అమ్మకం ఒప్పందం కింద స్వాధీనం పొందిన వ్యక్తికి part performance వాదనను Madhya Bharat Land Revenue and Tenancy Act 66 of 1950లోని s. 70(8) అడ్డుకుంటుందా?
3. ఒప్పందం అమలులో చేసిన చర్య ఒప్పంద నిబంధనల నుంచి స్వతంత్రంగా ఉండాలా అనే ప్రశ్నతో సహా, s. 53Aలోని మొదటి మూడు షరతులు నెరవేరాయా?
4. ఒప్పందంలో తన భాగాన్ని నెరవేర్చడానికి ఫూల్‌చంద్ సుముఖంగా ఉన్నాడా (s. 53Aలో నాలుగో షరతు)?
5. Madhya Pradesh Land Revenue Code, 1959 ద్వారా Act 66 of 1950 రద్దు కావడం వెనుకటి తేదీ నుంచి వర్తిస్తుందా?

వాదనలు

తీర్పు నాథూలాల్ తరఫు న్యాయవాది వాదనలను నమోదు చేసింది. ఫూల్‌చంద్ దాఖలు చేసిన రక్షణ వాదనను, కింది కోర్టుల నిర్ణయాలను కూడా నమోదు చేసింది. ఫూల్‌చంద్ తరఫు న్యాయవాది వాదనలను వేరుగా నమోదు చేయలేదు.

అప్పీలుదారు (Nathulal) తరఫున:

• అమ్మకం ఒప్పందం కింద స్వాధీనం పొందిన వ్యక్తికి part performance వాదన అందుబాటులో ఉండదని Madhya Bharat Land Revenue and Tenancy Actలోని s. 70(8) చెబుతోంది.
• ఒప్పందం అమలులో చేసిన చర్య ఒప్పంద నిబంధనల నుంచి స్వతంత్రంగా ఉండాలి.
• ఒప్పందంలో తన భాగాన్ని నెరవేర్చడానికి ఫూల్‌చంద్ సుముఖంగా లేడు.
• Rs. 21,000 చెల్లించిన తర్వాత మాత్రమే తన రెండు షరతులను నెరవేర్చాల్సిన బాధ్యత నాథూలాల్‌కు ఉంది.
• Madhya Pradesh Land Revenue Code, 1959 ద్వారా Act 66 of 1950 రద్దు కావడం వెనుకటి తేదీ నుంచి వర్తిస్తుంది.
• హాజరైన న్యాయవాదులు: I. N. Shroff మరియు B. L. Joshi.

ప్రతివాది (Phoolchand) తరఫున:

• ఒప్పందం కోరినట్లుగా రెవెన్యూ రికార్డుల నుంచి చిత్తర్‌మల్ పేరును నాథూలాల్ తొలగింపజేయలేదన్నది ఫూల్‌చంద్ రక్షణ వాదన.
• మిగిలిన Rs. 21,000 చెల్లించడానికి తాను సిద్ధంగా, సుముఖంగా ఉన్నానని అతడు వాదించాడు.
• సేల్ డీడ్ రాసిచ్చినప్పుడు మిగిలిన మొత్తం చెల్లిస్తానని 7 మే 1951న టెలిగ్రామ్ పంపానని అతడు వాదించాడు.
• ఒప్పందాన్ని సంతకాల తర్వాత నాథూలాల్ చట్టవిరుద్ధంగా మార్చాడని అతడు వాదించాడు. ఆరోపించిన చేర్పు: 7 మే 1951లోగా చెల్లించకపోతే ఫూల్‌చంద్ స్వాధీనం చట్టవిరుద్ధమని ప్రకటించే నిబంధన.
• ఫూల్‌చంద్ న్యాయవాది వాదనలను తీర్పు వేరుగా నమోదు చేయలేదు (అతని తరఫున R. Gopalakrishnan హాజరయ్యారు).

కోర్టు తార్కికం

తీర్పులో పేరాలకు సంఖ్యలు లేవు. కింది దశలు తీర్పులోని క్రమాన్ని అనుసరిస్తాయి. Shah J. కోర్టు తీర్పును (Shah మరియు Hegde JJ.) వెలువరించారు. వేరే అభిప్రాయం లేదు.

కోర్టు తీర్పు (Shah J., Shah మరియు Hegde JJ. తరఫున)

1. Noted: Khasra No. 259/1లోని జిన్నింగ్ ఫ్యాక్టరీకి నాథూలాల్ యజమాని. భూమి అతని సోదరుడు చిత్తర్‌మల్ పేరిట నమోదై ఉంది.
2. Noted: 26 ఫిబ్రవరి 1951న భూమిని, ఫ్యాక్టరీని ఫూల్‌చంద్‌కు Rs. 43,011కు అమ్మడానికి నాథూలాల్ అంగీకరించాడు (తీర్పు పాఠంలో ఈ సంఖ్య స్పష్టంగా లేదు, హెడ్‌నోట్‌లో Rs. 43,077 అని ముద్రించి ఉంది). అతడు Rs. 22,011 తీసుకుని స్వాధీనం ఇచ్చాడు.
3. Noted: మిగిలిన మొత్తాన్ని 7 మే 1951న లేదా అంతకు ముందు చెల్లించడానికి ఫూల్‌చంద్ అంగీకరించాడు. నిబంధనలను counterpart రూపంలో రాసి, సక్రమంగా సంతకం చేశారు.
4. Noted: 8 అక్టోబర్ 1951న నాథూలాల్ ఒప్పందాన్ని రద్దు చేశాడు. మే 1954లో నిమార్ జిల్లా జడ్జి కోర్టులో స్వాధీనం, mesne profits కోసం దావా వేసి, ఫూల్‌చంద్‌ను trespasser అన్నాడు.
5. Noted: ఫూల్‌చంద్ రక్షణ వాదనలో నాలుగు భాగాలు ఉన్నాయి. చిత్తర్‌మల్ పేరును నాథూలాల్ తొలగింపజేయలేదు. Rs. 21,000 చెల్లించడానికి ఫూల్‌చంద్ సిద్ధంగా, సుముఖంగా ఉన్నాడు. 7 మే 1951న అతడు టెలిగ్రామ్ ద్వారా ప్రతిపాదన పంపాడు. ఒప్పందాన్ని సంతకాల తర్వాత చట్టవిరుద్ధంగా మార్చారు.
6. Noted: ట్రయల్ కోర్టు దావాను అనుమతించింది. గడువులోపు మిగిలిన మొత్తం చెల్లించకపోవడం ద్వారా ఫూల్‌చంద్ ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించాడని అది చెప్పింది. పైన నమోదు చేసిన ఆదేశాలతో హైకోర్టు డిక్రీని రద్దు చేసింది. సర్టిఫికెట్‌తో నాథూలాల్ అప్పీలు చేశాడు.
7. Noted: 7 మే 1951 నాటికి Rs. 21,000 సమకూర్చుకోలేక ఫూల్‌చంద్ ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించాడని ట్రయల్ కోర్టు భావించింది.
8. Noted: నాథూలాల్ ఉల్లంఘనకు దోషి కాదని హైకోర్టు తేల్చింది. అవసరమైనప్పుడు ఒక బ్యాంకు నుంచి Rs. 75,000 వరకు అప్పు తీసుకోవడానికి ఫూల్‌చంద్ ఏర్పాటు చేసుకున్నాడు. కాబట్టి చెల్లించడానికి అతనికి తగినన్ని వనరులు ఉన్నాయి.
9. Noted: 7 మే 1951 నాటికి ఫూల్‌చంద్ చెల్లించలేదని రెండు కోర్టులూ తేల్చాయి. అతడు చెప్పిన tender (చెల్లింపు కోసం అధికారిక ప్రతిపాదన) చేయలేదని కూడా రెండూ తేల్చాయి.
10. Noted: ఒప్పందం ప్రకారం, చిత్తర్‌మల్ పేరు తొలగించి తన పేరు నమోదు చేయించడానికి నాథూలాల్ పూనుకున్నాడు. భూమి 6 అక్టోబర్ 1952 వరకు చిత్తర్‌మల్ పేరిటే ఉంది. ఆ తేదీకి ముందే నాథూలాల్ ఒప్పందాన్ని రద్దు చేశాడు.
11. Noted: Madhya Bharat Land Revenue and Tenancy Act 66 of 1950లోని s. 70(4) ప్రకారం ఫూల్‌చంద్ వ్యవసాయదారుడు కాదు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అనుమతి లేకుండా భూమిని అతనికి అమ్మడానికి వీలులేదు.
12. Held: ఈ విషయంపై ఏ నిబంధనా లేనప్పుడు, తగిన రుసుము చెల్లించి s. 70(4) కింద అనుమతి నాథూలాల్ తీసుకోవాలనే షరతును ఒప్పందంలో ఉన్నట్లుగా భావించాలి.
13. Why: అధికారి అనుమతి లేకుండా ఆస్తి బదిలీ చేయరాదని చట్టం చెబితే, ఆ బదిలీ ఒప్పందానికి ఒక implied condition (సూచిత షరతు) ఉంటుందని బాగా స్థిరపడిన సూత్రం. బదిలీ చేసేవారు అనుమతి పొందాలి. కోర్టు Motilal and Others v. Narhelal and Another మరియు Mrs. Chandhee Widya Vati Madden v. Dr. C. L. Katial and Others కేసులను ఉదహరించింది.
14. Held: తన భాగాన్ని నాథూలాల్ నెరవేర్చిన తర్వాత మాత్రమే మిగిలిన మొత్తం చెల్లించమని ఫూల్‌చంద్‌ను అడగవచ్చు.
15. Noted: నాథూలాల్‌కు చెల్లింపు కోసం కావలసిన డబ్బు తీసుకోవడానికి ఫూల్‌చంద్‌కు తన బ్యాంకరుతో అమలులో ఉన్న ఏర్పాటు ఉంది.
16. Held: సిద్ధంగా, సుముఖంగా ఉన్నానని నిరూపించుకోవడానికి కొనుగోలుదారు డబ్బు చూపాల్సిన అవసరం లేదు. లావాదేవీకి ఫైనాన్సింగ్ కోసం నిర్ణయమైన పథకాన్ని రుజువు చేయాల్సిన అవసరమూ లేదు. కోర్టు Bank of India Ltd. and Others v. Jamsetji A. H. Chinoy and Messrs. Chinoy and Company కేసును ఉదహరించింది.
17. Held: నాథూలాల్ ఉల్లంఘన చేశాడనే అభిప్రాయంతోనే హైకోర్టు ఎక్కువగా నిర్ణయించింది. కానీ కోర్టు ఇలా చెప్పింది: "the question whether Nathulal had committed the breach is not of much significance". అంటే, నాథూలాల్ ఉల్లంఘన చేశాడా అనే ప్రశ్నకు పెద్ద ప్రాధాన్యం లేదని కోర్టు చెప్పింది.
18. Why: నాథూలాల్ యజమాని, ఎలాంటి conveyance రాయలేదు. తన హక్కు ఆధారంగా అతడు స్వాధీనం కోసం దావా వేశాడు. ఆస్తి బదిలీ చట్టంలోని s. 53A కింద part performance రక్షణను నిరూపిస్తే ఫూల్‌చంద్ ఆ క్లెయిమ్‌ను ఓడించగలడు.
19. Noted: అమ్మకం ఒప్పందం కింద స్వాధీనం పొందిన వ్యక్తికి part performance వాదన అందుబాటులో ఉండదని Madhya Bharat Actలోని s. 70(8) ప్రకారం నాథూలాల్ న్యాయవాది వాదించారు.
20. Noted: ఆ సెక్షన్ కింద జరిగే ఏ అమ్మకమైనా, సేల్ డీడ్ అమలులో ఉన్న రిజిస్ట్రేషన్ చట్టం ప్రకారం రిజిస్టర్ అయ్యేవరకు చెల్లుబాటు కాదని s. 70(8) చెబుతోంది.
21. Held: part performanceను s. 70(8) అడ్డుకుంటుందనే వాదనకు బలం లేదు.
22. Why: s. 70లోని షరతులతో పాటు, అమ్మకం చెల్లుబాటు కావాలంటే సేల్ డీడ్ రిజిస్ట్రేషన్ కూడా షరతు అని మాత్రమే s. 70(8) కోరుతుంది. ఈ కేసులో అమ్మకం జరగలేదు. ఫూల్‌చంద్ తన స్వాధీనాన్ని కాపాడుకోవడానికి అమ్మకం ఒప్పందాన్ని, equityని ఆధారం చేసుకున్నాడు. s. 53A కింద part performance ఆధారంగా చేసే క్లెయిమ్‌ను s. 70(8)లోని ఏదీ అడ్డుకోదు.
23. Noted: యజమాని వేసే ejectment దావాకు (స్వాధీనం తిరిగి పొందే దావా) part performance రక్షణ కావడానికి నాలుగు షరతులు ఉన్నాయి.
    • తన సంతకంతో లేదా తన తరఫున చేసిన రాతపూర్వక పత్రం ద్వారా, ప్రతిఫలం కోసం స్థిరాస్తిని బదిలీ చేయడానికి బదిలీదారు ఒప్పందం చేసుకున్నాడు. నిబంధనలు సహేతుకమైన నిశ్చయతతో తెలుసుకోగలిగేలా ఉండాలి.
    • ఒప్పంద అమలులో భాగంగా బదిలీ గ్రహీత స్వాధీనం తీసుకున్నాడు. లేదా అప్పటికే స్వాధీనంలో ఉండి, ఒప్పంద అమలులో భాగంగా స్వాధీనం కొనసాగించాడు.
    • ఒప్పందం అమలు కోసం బదిలీ గ్రహీత ఏదో ఒక చర్య తీసుకున్నాడు.
    • తన భాగాన్ని బదిలీ గ్రహీత నెరవేర్చాడు లేదా నెరవేర్చడానికి సుముఖంగా ఉన్నాడు.
24. Noted: ఈ షరతులు నెరవేరితే మరొక నియమం వర్తిస్తుంది. ఒప్పందానికి రిజిస్ట్రేషన్ అవసరమైనా అది రిజిస్టర్ కాకపోయినా ఇది వర్తిస్తుంది. నిర్దేశిత పద్ధతిలో బదిలీ పూర్తి కాకపోయినా కూడా ఇది వర్తిస్తుంది. బదిలీదారు, లేదా అతని ద్వారా హక్కు పొందినవారు, బదిలీ గ్రహీత స్వాధీనంలో ఉన్న ఆస్తిపై ఏ హక్కునూ అతనిపై అమలు చేయలేరు. ఒప్పందంలో స్పష్టంగా ఇచ్చిన హక్కు మాత్రమే మినహాయింపు.
25. Held: నాథూలాల్ సంతకంతో కూడిన రాతపూర్వక పత్రం ద్వారా, ప్రతిఫలం కోసం స్థిరాస్తిని బదిలీ చేసే ఒప్పందం ఉంది. దాని నిబంధనలను సహేతుకమైన నిశ్చయతతో తెలుసుకోవచ్చు.
26. Held: part performanceలో భాగంగా ఫూల్‌చంద్ స్వాధీనం తీసుకున్నాడు, Rs. 22,011 చెల్లించాడు.
27. Held: ఒప్పందం అమలులో చేసిన చర్య ఒప్పంద నిబంధనల నుంచి స్వతంత్రంగా ఉండాలనే వాదన cannot be accepted. అంటే ఆ వాదనను కోర్టు అంగీకరించలేదు.
28. Held: part performance రక్షణకు కావలసిన మొదటి మూడు షరతులు ఉన్నాయి.
29. Noted: తన భాగాన్ని నెరవేర్చడానికి ఫూల్‌చంద్ సుముఖంగా లేడని Mr. Shroff వాదించారు. అది నాలుగో షరతుకు సంబంధించినది.
30. Noted: చిత్తర్‌మల్ పేరు తొలగించి రెవెన్యూ రికార్డులను సరిచేయించడానికి నాథూలాల్ స్పష్టంగా పూనుకున్నాడు.
31. Held: Act 66 of 1950లోని s. 70(4) కింద బదిలీకి కలెక్టర్ అనుమతి నాథూలాల్ తీసుకుంటాడనేది కూడా ఒప్పందంలో సూచిత షరతు.
32. Held: మొదటి షరతు 6 అక్టోబర్ 1952 వరకు నెరవేరలేదు. రెండోది ఎప్పుడూ నెరవేరలేదు.
33. Held: Madhya Pradesh Land Revenue Code, 1959 ద్వారా Act 66 of 1950 రద్దు కావడం వెనుకటి తేదీ నుంచి వర్తిస్తుందనే వాదనతో కోర్టు ఏకీభవించలేకపోయింది.
34. Held: తన భాగాన్ని నెరవేర్చడానికి ఒక వ్యక్తి సుముఖంగా ఉన్నాడా అని నిర్ణయించేటప్పుడు, ఒప్పంద బాధ్యతలు ఏ వరుస క్రమంలో నెరవేర్చాలో పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
35. Held: Rs. 21,000 చెల్లించిన తర్వాతే రెండు షరతులను నెరవేర్చాల్సిన బాధ్యత నాథూలాల్‌కు ఉందనే వాదన ఒప్పంద నిబంధనలకు స్పష్టంగా విరుద్ధం.
36. Noted: ఆస్తి బదిలీ చట్టంలోని s. 4 ప్రకారం, ఆ చట్టంలోని ఒప్పందాలకు సంబంధించిన అధ్యాయాలు, సెక్షన్లు Indian Contract Act, 1872లో భాగంగా పరిగణించబడతాయి.
37. Held: ఒప్పందం బాధ్యతలను ఒక వరుస క్రమంలో నెరవేర్చాలని కోరవచ్చు. అప్పుడు ఒక పక్షం ముందు తన భాగాన్ని నెరవేర్చకుండా, అవతలి పక్షాన్ని పాటించమని కోరలేదు. ఆ భాగం వరుస క్రమంలో ముందుగా వస్తుంది.
38. Held: చెల్లించడానికి అవసరమైన ఏర్పాట్లను ఫూల్‌చంద్ అన్ని సందర్భాల్లోనూ చేసుకున్నాడు. కానీ నాథూలాల్ తన భాగాన్ని నెరవేర్చనంత కాలం, మిగిలిన మొత్తం చెల్లించమని ఫూల్‌చంద్‌ను అడగలేరు.
39. Held: ఒప్పందంలో తన భాగాన్ని నెరవేర్చడానికి ఫూల్‌చంద్ అన్ని సందర్భాల్లోనూ సుముఖంగా ఉన్నాడు.
40. Held: అప్పీలు విఫలమైంది, ఖర్చులతో సహా కొట్టివేయబడింది.

Authorities

• Motilal and Others v. Narhelal and Another (Motilal & Ors. v. Nanhelal and Anr. అని కూడా ముద్రించారు), L.R. 57 I.A. 333: అధికారి అనుమతి లేకుండా బదిలీ చేయరాదని చట్టం చెబితే, బదిలీ ఒప్పందంలో ఆ అనుమతిని బదిలీదారు పొందాలనే సూచిత షరతు ఉంటుందనే నియమానికి ఆధారం.
• Mrs. Chandhee Widya Vati Madden v. Dr. C. L. Katial and Others, [1964] 2 S.C.R. 495: అదే సూచిత షరతు నియమానికి ఆధారం.
• Bank of India Ltd. and Others v. Jamsetji A. H. Chinoy and Messrs. Chinoy and Company (Bank of India Ltd. & Ors. v. Jamsetji A. H. Chinov and M/s. Chinoy and Co. అని కూడా ముద్రించారు), L.R. 77 I.A. 76, 91: సిద్ధంగా, సుముఖంగా ఉన్నానని నిరూపించడానికి కొనుగోలుదారు డబ్బు చూపాల్సిన లేదా నిర్ణయమైన ఫైనాన్సింగ్ పథకాన్ని చూపాల్సిన అవసరం లేదనే నియమానికి ఆధారం.
• Transfer of Property Act, s. 53A: part performance రక్షణ. దాని నాలుగు షరతులు పైన ఉన్నాయి. అవి నెరవేరితే, ఒప్పందంలో స్పష్టంగా ఇచ్చిన హక్కు తప్ప, బదిలీదారు ఆస్తిపై ఏ హక్కునూ అమలు చేయలేడు.
• Transfer of Property Act, s. 4: ఒప్పందాలపై ఉన్న దాని అధ్యాయాలు, సెక్షన్లను Indian Contract Act, 1872లో భాగంగా చదవాలి.
• Madhya Bharat Land Revenue and Tenancy Act 66 of 1950, s. 70(4): రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అనుమతి లేకుండా వ్యవసాయదారుడు కాని వ్యక్తికి భూమిని అమ్మడానికి వీలులేదు. ఇక్కడ ఆ అనుమతి తీసుకోవడం అమ్మకందారు బాధ్యతగా సూచితమైంది.
• Madhya Bharat Land Revenue and Tenancy Act 66 of 1950, s. 70(8): s. 70 కింద అమ్మకం, సేల్ డీడ్ రిజిస్టర్ అయ్యేవరకు చెల్లుబాటు కాదు. అమ్మకం లేని చోట ఇది part performance రక్షణను అడ్డుకోదు.
• Madhya Pradesh Land Revenue Code, 1959: ఇది Act 66 of 1950ను రద్దు చేసింది. ఆ రద్దు వెనుకటి తేదీ నుంచి వర్తించదని కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది.
• Also cited in footnotes: పైన పేర్కొన్న మూడు రిపోర్టులు తప్ప మరేమీ లేవు.

తీర్పు

1. ఆస్తి బదిలీ చట్టంలోని s. 53A కింద part performance రక్షణను ఫూల్‌చంద్ ఆధారం చేసుకోవచ్చని సుప్రీం కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది.
2. Madhya Bharat Land Revenue and Tenancy Act 66 of 1950లోని s. 70(8) ఆ రక్షణకు అడ్డంకి కాదని కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది.
3. ఒప్పందంలో తన భాగాన్ని నెరవేర్చడానికి ఫూల్‌చంద్ అన్ని సందర్భాల్లోనూ సుముఖంగా ఉన్నాడని కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది.
4. అప్పీలు ఖర్చులతో సహా కొట్టివేయబడింది.

న్యాయసూత్రం / Ratio

స్థిరాస్తి బదిలీ కోసం సంతకంతో కూడిన రాతపూర్వక ఒప్పందం కింద స్వాధీనంలో ఉన్న బదిలీ గ్రహీత, యజమాని వేసిన స్వాధీనపు దావాను s. 53A కింద part performance ద్వారా ఎదుర్కోవచ్చు. తన భాగాన్ని నెరవేర్చడానికి అతడు సుముఖంగా ఉన్నాడని చూపాలి. ఒప్పందం బాధ్యతల వరుస క్రమాన్ని నిర్దేశిస్తే, ఒక పక్షం తన ముందరి బాధ్యతను నెరవేర్చే వరకు అవతలి పక్షం నుంచి నెరవేర్పును కోరలేదు.

Key holding: "cannot require compliance with the obligations by the other party without in the first instance performing his own part of the contract". అంటే, తన భాగాన్ని ముందుగా నెరవేర్చకుండా అవతలి పక్షాన్ని పాటించమని కోరలేరు.

అమ్మకాన్ని ఆధారం చేసుకోనప్పుడు s. 70(8) లాంటి నిబంధన ఆ వాదనను అడ్డుకోదని రిపోర్టు హెడ్‌నోట్ అదనంగా చెబుతోంది.

విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ

తీర్పు పాఠం ఆధారంగా చేసిన విశ్లేషణ.

• నాథూలాల్ ఉల్లంఘన ప్రశ్న "not of much significance" అని కోర్టు చెప్పింది. అతడు నిజంగా ఉల్లంఘన చేశాడా అనేది కోర్టు చెప్పలేదు.
• ఒప్పందాన్ని సంతకాల తర్వాత మార్చారనే ఫూల్‌చంద్ వాదనను కోర్టు నిర్ణయించలేదు. 7 మే 1951 టెలిగ్రామ్ ప్రభావాన్ని కూడా నిర్ణయించలేదు.
• ఒప్పంద నిబంధనల నుంచి చర్య స్వతంత్రంగా ఉండనవసరం లేదని ఎందుకో కోర్టు కారణం ఇవ్వలేదు. ఆ వాదన "cannot be accepted" అని మాత్రమే చెప్పింది.
• 1959 కోడ్‌కు వెనుకటి తేదీ వర్తింపును తిరస్కరించడానికి కారణాలను కోర్టు చెప్పలేదు. ఏకీభవించలేకపోయాను అని మాత్రమే చెప్పింది.

ప్రాముఖ్యత

• యజమాని స్వాధీనపు దావాకు part performance రక్షణ కావడానికి కావలసిన నాలుగు షరతులను ఈ కేసు చెబుతుంది.
• సిద్ధత, సుముఖత అనేది ఒప్పంద బాధ్యతలను ఏ వరుసలో నెరవేర్చాలో దానిపై ఆధారపడుతుందని ఇది చూపుతుంది.
• సిద్ధంగా, సుముఖంగా ఉండడానికి కొనుగోలుదారు డబ్బు చూపాల్సిన అవసరం లేదని ఇది చూపుతుంది.
• బదిలీకి అవసరమైన చట్టబద్ధ అనుమతి తీసుకోవడం అమ్మకందారు యొక్క సూచిత బాధ్యత అని ఇది చూపుతుంది.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు

• నియమం: s. 53A నాలుగు షరతులు: సంతకంతో రాతపూర్వక పత్రం, part performanceలో స్వాధీనం, అమలు కోసం ఒక చర్య, నెరవేర్చడానికి సుముఖత. ఉచ్చు: చర్య ఒప్పంద నిబంధనల నుంచి స్వతంత్రంగా ఉండనవసరం లేదు.
• నియమం: వరుస క్రమంలో ముందు వచ్చే బాధ్యత ఉన్న పక్షం, నెరవేర్పు కోరే ముందు దానిని నెరవేర్చాలి. ఉచ్చు: ఇక్కడ అమ్మకందారు మిగిలిన మొత్తం చెల్లించాల్సిన సమయానికి ముందే రికార్డులను సరిచేయించాలి, అనుమతి పొందాలి.
• నియమం: డబ్బు చూపకుండానే, నిర్ణయమైన ఫైనాన్సింగ్ పథకం చూపకుండానే కొనుగోలుదారు సిద్ధత, సుముఖతను నిరూపించవచ్చు.
• నియమం: బదిలీకి చట్టం అనుమతి కోరితే, సూచిత షరతు ద్వారా బదిలీదారు దానిని పొందాలి.
• ఉచ్చు: Madhya Bharat Actలోని s. 70(8) అమ్మకం చెల్లుబాటుకు సంబంధించినది. అమ్మకం ఒప్పందాన్ని మాత్రమే ఆధారం చేసుకున్నప్పుడు అది రక్షణను అడ్డుకోదు.
• గుర్తుంచుకోవలసిన వాస్తవాలు: 26 ఫిబ్రవరి 1951 ఒప్పందం; Rs. 43,011 ధర (హెడ్‌నోట్‌లో Rs. 43,077 అని ముద్రించి ఉంది); Rs. 22,011 చెల్లింపు; Rs. 21,000 మిగులు, గడువు 7 మే 1951; 8 అక్టోబర్ 1951న రద్దు; 16 అక్టోబర్ 1969న తీర్పు.
• ఫలితం: అప్పీలు ఖర్చులతో సహా కొట్టివేయబడింది.

ఈ పేజీ తీర్పు పూర్తి పాఠం ఆధారంగా తయారు చేయబడింది.