Armory v. Delamirie (ఆర్మరీ v. డెలామిరీ)

ఒక చిమ్నీ స్వీపర్ బాలుడు ఒక ఆభరణం కనుగొని, అదేమిటో తెలుసుకోవడానికి స్వర్ణకారుడి దుకాణానికి తీసుకెళ్లాడు. స్వర్ణకారుడి అప్రెంటిస్ రాళ్లను తీసివేసి ఖాళీ సాకెట్ మాత్రమే తిరిగి ఇచ్చాడు. నివేదిక శీర్షిక: "Finder of a jewel may maintain trover."

త్వరిత పునశ్చరణ

పక్షకారులు

Armory — వాది. ఆభరణం కనుగొన్న చిమ్నీ స్వీపర్ బాలుడు.

Delamirie — ప్రతివాది. రాళ్లను తీసివేసిన అప్రెంటిస్ యజమాని అయిన స్వర్ణకారుడు.

విచారణ చరిత్ర

1. నివేదిక తేదీ 31 July 1722; In Middlesex, Pratt C.J. ముందు.
2. Armory, Delamirieపై trover దావా వేశాడు.
3. నివేదికలో మూడు అంశాలు తీర్పు చెప్పినవిగా నమోదయ్యాయి. ఆభరణం విలువపై చీఫ్ జస్టిస్ జ్యూరీకి నిర్దేశం ఇచ్చారు; జ్యూరీ తన అంచనా వేసింది.
4. నివేదిక ఏ ముందటి కోర్టు పేరునూ, కేసు నంబరునూ ఇవ్వలేదు. ఖర్చుల గురించి చెప్పలేదు.

వాస్తవాలు

1. వాది ఒక చిమ్నీ స్వీపర్ బాలుడు.
2. అతను ఒక ఆభరణం కనుగొన్నాడు.
3. దానిని ప్రతివాది దుకాణానికి తీసుకెళ్లాడు. ప్రతివాది స్వర్ణకారుడు. అది ఏమిటో తెలుసుకోవాలని బాలుడు అనుకున్నాడు.
4. దానిని అప్రెంటిస్ చేతిలో ఇచ్చాడు.
5. తూకం వేస్తున్నట్లు నటిస్తూ అప్రెంటిస్ రాళ్లను తీసివేశాడు.
6. అతను యజమానిని పిలిచి, అది మూడు halfpence అవుతుందని చెప్పాడు.
7. యజమాని ఆ డబ్బును బాలుడికి ఇవ్వబోయాడు. బాలుడు తీసుకోలేదు; వస్తువును తిరిగి ఇవ్వాలని పట్టుబట్టాడు.
8. అప్పుడు అప్రెంటిస్ రాళ్లు లేని సాకెట్‌ను మాత్రమే తిరిగి ఇచ్చాడు.
9. వాది యజమానిపై trover దావా వేశాడు.
10. ఈ సాకెట్‌కు సరిపోయే అత్యుత్తమ నాణ్యత (finest water) గల ఆభరణం విలువ ఎంత ఉంటుందో చెప్పడానికి వ్యాపారంలోని అనేకమందిని విచారించారు.

లేవనెత్తిన వివాదాంశాలు

నివేదిక వివాదాంశాలను ప్రశ్నల రూపంలో ఇవ్వలేదు. తీర్పు చెప్పిన మూడు అంశాలను ఇక్కడ ప్రశ్నలుగా ఇచ్చాం.

1. ఆభరణం దొరికినవాడికి సంపూర్ణ ఆస్తి లేదా యాజమాన్యం రాకపోయినా, trover కొనసాగించడానికి సరిపోయే ఆస్తి హక్కు అతనికి ఉంటుందా?
2. అప్రెంటిస్ ప్రవర్తనకు యజమానిపై ఈ దావా నిలుస్తుందా?
3. ప్రతివాది ఆభరణాన్ని చూపనప్పుడు దాని విలువను ఎలా కొలవాలి?

వాదనలు

ఈ నివేదిత కేసు ఇరు పక్షాల వాదనలను నమోదు చేయలేదు. Armory తరఫు లేదా Delamirie తరఫు న్యాయవాదులు ఏమి వాదించారో ఏదీ నమోదు కాలేదు.

కోర్టు తార్కికం

నివేదిక తీర్పు చెప్పిన అంశాల చిన్న హెడ్‌నోట్ మాత్రమే. Pratt C.J. అభిప్రాయం తప్ప వేరే అభిప్రాయం లేదు; సంఖ్యలున్న పేరాలు కూడా లేవు.

Pratt C.J.

1. Held: ఆభరణం దొరకడం వల్ల దొరికినవాడికి సంపూర్ణ ఆస్తి లేదా యాజమాన్యం రాదు.
2. Held: నిజమైన యజమాని తప్ప మిగతా అందరిపై ఆభరణాన్ని తన వద్ద ఉంచుకునేందుకు తగిన ఆస్తి హక్కు దొరికినవాడికి ఉంటుంది. అందువల్ల అతను trover కొనసాగించవచ్చు.
3. Held: యజమానిపై దావా నిలిచింది. యజమాని తన అప్రెంటిస్‌కు నమ్మకం ఇస్తాడు (credit), కాబట్టి అతని నిర్లక్ష్యానికి బాధ్యుడు.
4. Noted: ఈ సాకెట్‌కు సరిపోయే finest water ఆభరణం విలువ చెప్పడానికి వ్యాపారంలోని అనేకమందిని విచారించారు.
5. Noted: విలువపై చీఫ్ జస్టిస్ జ్యూరీకి నిర్దేశం ఇచ్చారు. ప్రతివాది ఆభరణాన్ని చూపి, అది finest water కాదని రుజువు చేయకపోతే, జ్యూరీ "presume the strongest against him" అని చెప్పారు.
6. Held: ఉత్తమ ఆభరణాల విలువను నష్టపరిహార కొలమానంగా తీసుకోవాలి. జ్యూరీ అలాగే చేసింది.

Authorities

• Jones v. Hart, Salk. 441 (Holt C.J.). యజమాని తన అప్రెంటిస్ నిర్లక్ష్యానికి బాధ్యుడనే తీర్పునకు 1వ నోట్‌లో ఉదహరించారు. చర్చ నమోదు కాలేదు.
• Mead v. Hamond, supra. అదే నోట్‌లో ఉదహరించారు. చర్చ నమోదు కాలేదు.
• Grammer v. Nixon, post, 653. అదే నోట్‌లో ఉదహరించారు. చర్చ నమోదు కాలేదు.

Also cited in footnotes: Jones v. Hart, Salk. 441; Mead v. Hamond, supra; Grammer v. Nixon, post, 653.

తీర్పు

1. ఆభరణం దొరికినవాడు trover కొనసాగించవచ్చు.
2. అప్రెంటిస్ విషయంలో యజమానిపై దావా నిలిచింది.
3. నష్టపరిహారంపై, ప్రతివాది ఆభరణాన్ని చూపి అది finest water కాదని రుజువు చేయకపోతే అతనికి వ్యతిరేకంగా అత్యంత బలమైన అంచనాను ఊహించాలని చీఫ్ జస్టిస్ జ్యూరీకి నిర్దేశించారు.
4. నిర్దేశం ప్రకారం జ్యూరీ ఉత్తమ ఆభరణాల విలువను నష్టపరిహార కొలమానంగా తీసుకుంది.
5. నివేదిక మొత్తాన్నీ, ఖర్చులపై ఆదేశాన్నీ పేర్కొనలేదు.

న్యాయసూత్రం / Ratio

దొరకడం వల్ల సంపూర్ణ యాజమాన్యం రాదు. అయినా నిజమైన యజమాని తప్ప అందరిపై చెల్లే ఆస్తి హక్కు ఉంటుంది; అందువల్ల trover దావా వేయవచ్చు.

అప్రెంటిస్ నిర్లక్ష్యానికి యజమాని బాధ్యుడు. ఆభరణాన్ని చూపని ప్రతివాదికి వ్యతిరేకంగా అత్యంత బలమైన విలువను ఊహిస్తారు.

ముఖ్య తీర్పు: "he has such a property as will enable him to keep it against all but the rightful owner".

విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ

తీర్పు పాఠం ఆధారంగా చేసిన విశ్లేషణ.

• మూడు అంశాలకూ నివేదిక కారణాలు ఇవ్వలేదు. ఏమి తీర్పు చెప్పారో మాత్రమే ఉంది.
• వాదనలేవీ నమోదు కాలేదు; అందువల్ల ప్రతివాది వాదన కనిపించదు.
• "the rightful owner" ను ఎలా చూపాలో, దొరికినవాడే తప్పు చేసినవాడైతే ఏమవుతుందో నివేదిక చెప్పలేదు.
• విలువ ఊహ జ్యూరీకి ఇచ్చిన నిర్దేశంగా ఉంది. ప్రతివాది ఆభరణాన్ని చూపి అది finest water కాదని రుజువు చేయగలగడమే దానికి చెప్పిన ఏకైక పరిమితి.

ప్రాముఖ్యత

• మూడో వ్యక్తిపై దొరికినవాడి హక్కుల గురించి నివేదిక ఇచ్చిన సంక్షిప్త ప్రకటన ఇది.
• ప్రతివాది వస్తువును చూపనప్పుడు జ్యూరీ చేయాల్సిన ఊహను ఇది చూపుతుంది.
• దొరికినవాడి tort దావాను, అప్రెంటిస్ విషయంలో యజమాని బాధ్యతతో ఇది ముడిపెడుతుంది.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు

• నియమం: ఆభరణం దొరికినవాడు trover కొనసాగించవచ్చు. నిజమైన యజమాని తప్ప అందరిపై దానిని ఉంచుకోగలడు.
• ఉచ్చు: దొరికినవాడికి సంపూర్ణ ఆస్తి లేదా యాజమాన్యం రాదు.
• నియమం: తన అప్రెంటిస్‌కు నమ్మకం ఇచ్చిన యజమాని అతని నిర్లక్ష్యానికి బాధ్యుడు.
• నియమం: ప్రతివాది ఆభరణాన్ని చూపి అది finest water కాదని రుజువు చేయకపోతే, జ్యూరీ అతనికి వ్యతిరేకంగా అత్యంత బలమైన అంచనాను ఊహిస్తుంది.
• ఉచ్చు: నివేదికలో వాదనలు లేవు, సంఖ్యలున్న పేరాలూ లేవు. పేరా నంబర్లు ఉదహరించవద్దు.

ఈ పేజీ తీర్పు పూర్తి పాఠం ఆధారంగా తయారు చేయబడింది.