Murlidhar Chiranjilal v. Harishchandra Dwarkadas (మురళీధర్ చిరంజీలాల్ వర్సెస్ హరిచంద్ర ద్వారకాదాస్)

కాన్పూర్‌కు చెందిన ఒక సంస్థ కాన్వాస్ అమ్మడానికి చేసుకున్న contract (చట్టప్రకారం అమలయ్యే వాగ్దానం)ను ఉల్లంఘించింది. 1947 ఆగస్టు 5న రైల్వే రసీదును అందజేయలేదు. కొనుగోలుదారు కలకత్తా ధర ప్రకారం damages (నష్టపరిహారం) కోరాడు. తీర్పు ఇలా ఉంది: తేదీ నాటి కాన్పూర్ మార్కెట్ ధరను కొనుగోలుదారు నిరూపించాలి, కానీ అతడు నిరూపించలేదు.

త్వరిత పునశ్చరణ

పక్షకారులు

M/s Murlidhar Chiranjilal — అప్పీలుదారు, అమ్మకందారుల సంస్థ. దావాలో ప్రతివాది. కాంట్రాక్టు గురించి తనకు తెలియదని చెప్పింది.

M/s Harishchandra Dwarkadas — respondent No. 1, కొనుగోలుదారుల సంస్థ. కేసు పేరు "another" అనే మరో ప్రతివాదిని పేర్కొంటుంది, కానీ అతని పేరు చెప్పదు. ఈ సంస్థ దావాలో వాది; ఉల్లంఘనకు నష్టపరిహారం కోరింది.

Babulal — దావాలో ఒక ప్రతివాది. కాంట్రాక్టు అతని ద్వారా జరిగింది. అతడు అప్పీలుదారు ఏజెంటుగా వ్యవహరించాడని ట్రయల్ కోర్టు తేల్చింది.

విచారణ చరిత్ర

తీర్పులో నంబరు వేసిన పేరాలు లేవు. "WANCHOO, J." నుండి ప్రతి పేరా విరామానికి ఒక బ్లాక్ చొప్పున బ్లాక్‌లను లెక్కించాం.

1. 1947 నవంబరులో ప్రతివాది, అప్పీలుదారుపై మరియు Babulal పై breach of contract (కాంట్రాక్టు ఉల్లంఘన) కు నష్టపరిహారం కోరుతూ దావా వేసింది (బ్లాక్ 1).
2. Babulal అప్పీలుదారు ఏజెంటుగా వ్యవహరించాడని, కాంట్రాక్టు అమలు అసాధ్యమైందని ట్రయల్ కోర్టు తేల్చింది. అప్పీలుదారు అమలు చేయడంలో విఫలమైనప్పుడు కాన్పూర్‌లో వస్తువులు కొనడం ప్రతివాది కర్తవ్యమని కూడా చెప్పింది. ఉల్లంఘన తేదీ 1947 ఆగస్టు 5 నాటి కాన్పూర్ ధరను ప్రతివాది నిరూపించలేదని తేల్చి, నష్టపరిహారం ఇవ్వలేదు. దావా కొట్టివేయబడింది (బ్లాక్ 4).
3. ప్రతివాది Civil First Appeal No. 58 of 1952 లో High Court of Judicature, Madhya Bharat, Indore కు అప్పీలు చేసింది (కేసు శీర్షిక). అక్కడ రెండు ప్రధాన ప్రశ్నలు వచ్చాయి: అమలు అసాధ్యత, మరియు నష్టపరిహారానికి అప్పీలుదారు బాధ్యత (బ్లాక్ 5).
4. కాన్పూర్ నుండి కలకత్తాకు బుకింగ్ ఆ సమయంలో మూసివేయబడినట్లు నిరూపణ కాలేదని, కాబట్టి కాంట్రాక్టు అసాధ్యం కాలేదని హైకోర్టు తేల్చింది. కలకత్తా ధర ప్రకారం నష్టపరిహారం ఇచ్చి, కొన్ని తగ్గింపుల తర్వాత Rs. 16,946 కు decree (కోర్టు అధికారిక ఉత్తర్వు) ఇచ్చింది. ఆ తీర్పు తేదీ 3 October 1955 (కేసు శీర్షిక; బ్లాక్ 5).
5. సుప్రీంకోర్టుకు అప్పీలు చేయడానికి సర్టిఫికెట్ కోరుతూ అప్పీలుదారు పెట్టుకున్న దరఖాస్తు తిరస్కరించబడింది (బ్లాక్ 5).
6. సుప్రీంకోర్టు Civil Appeal No. 193 of 1958 లో special leave (సుప్రీంకోర్టే ఇచ్చే అప్పీలు అనుమతి) మంజూరు చేసింది (బ్లాక్ 5).
7. తీర్పు 1961 మార్చి 29న వెలువడింది (తీర్పు ప్రారంభం).

వాస్తవాలు

1. Babulal ద్వారా అప్పీలుదారుతో కాంట్రాక్టు జరిగిందని ప్రతివాది చెప్పింది. అది గజం Re. 1 చొప్పున కాన్వాస్‌ను sale of goods (వస్తువుల అమ్మకం) గా అమ్మడం కోసం (బ్లాక్ 1).
2. కలకత్తాకు రైల్వే రసీదు ద్వారా, f.o.r. Kanpur గా అందజేయాలి (తీర్పులోని పదం; కాన్పూర్‌లో రైలులో ఎక్కించి అందజేయడం) (బ్లాక్ 1).
3. కాన్పూర్ నుండి కలకత్తాకు రవాణా ఖర్చు, దానికి సంబంధించిన కూలీ ఖర్చులు ప్రతివాది భరించాలి (బ్లాక్ 1).
4. రైల్వే రసీదును 1947 ఆగస్టు 5న అందజేయాలి (బ్లాక్ 1).
5. అప్పీలుదారు రైల్వే రసీదును అందజేయలేదు (బ్లాక్ 1).
6. 1947 ఆగస్టు 8న కాన్పూర్ నుండి కలకత్తాకు బుకింగ్ మూసివేయబడిందని, కాంట్రాక్టు అమలు అసాధ్యమైందని అప్పీలుదారు రాశాడు (బ్లాక్ 1).
7. అప్పీలుదారు కాంట్రాక్టును రద్దు చేసి, తీసుకున్న అడ్వాన్సును తిరిగి ఇచ్చాడు (బ్లాక్ 1).
8. అమలు అసాధ్యమని ప్రతివాది ఒప్పుకోలేదు. అప్పీలుదారు ఉల్లంఘనకు పాల్పడ్డాడని, నష్టపరిహారం చెల్లించాలని తెలిపింది (బ్లాక్ 1).
9. మరిన్ని నోటీసుల మార్పిడి తర్వాత ప్రతివాది 1947 నవంబరులో దావా వేసింది (బ్లాక్ 1).
10. కాంట్రాక్టు అమలు చేయలేని స్థితికి వచ్చిందని, కాబట్టి దాన్ని సరిగ్గానే rescinded (రద్దు) చేశారని Babulal వాదించాడు. తాను ఎలాంటి నష్టపరిహారం చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదని కూడా అన్నాడు (బ్లాక్ 2).
11. కాంట్రాక్టు గురించి తనకు ఏమీ తెలియదని అప్పీలుదారు చెప్పింది, బాధ్యతను అంగీకరించలేదు. అప్పీలులో అవసరం లేని ఇతర వాదనలు కూడా లేవనెత్తింది (బ్లాక్ 2).
12. ప్రతివాది సాక్ష్యం ఉల్లంఘన తేదీ దగ్గర కలకత్తాలో రంగు కాన్వాస్ ధర. ఆ ధర గజం Rs. 1-8-3 (బ్లాక్ 6).
13. కాంట్రాక్టు ధర Re. 1 కి, ఆ ధరకు మధ్య తేడా గజం Re. 0-8-3 చొప్పున ప్రతివాది నష్టపరిహారం కోరింది (బ్లాక్ 6).
14. ఉల్లంఘన తేదీ దగ్గర కాన్పూర్‌లో అలాంటి సాదా కాన్వాస్ ధరను ప్రతివాది నిరూపించలేదు (బ్లాక్ 8).
15. కొనుగోలుదారు కాన్వాస్‌ను తిరిగి అమ్మడం కోసమే కొన్నాడనే విషయంలో వివాదం లేదు (బ్లాక్ 12).

లేవనెత్తిన వివాదాంశాలు

1 నుండి 3 వరకు వివాదాంశాలు pleadings పై వచ్చిన మూడు ప్రశ్నలుగా కోర్టు నమోదు చేసినవి. 4, 5 వివాదాంశాలు తీర్పులోని తరువాతి బ్లాక్‌ల నుండి తీసుకున్నవి.

1. ఈ కాంట్రాక్టు చేయడంలో Babulal అప్పీలుదారు ఏజెంటుగా వ్యవహరించాడా? (బ్లాక్ 3)
2. కాన్పూర్ నుండి కలకత్తాకు వస్తువుల బుకింగ్ ఆగిపోయినందున కాంట్రాక్టు అమలు అసాధ్యమైందా? (బ్లాకులు 3, 6)
3. తాను కోరిన ధర ప్రకారం నష్టపరిహారం పొందే హక్కు ప్రతివాదికి ఉందా? (బ్లాక్ 3)
4. ఉల్లంఘన తేదీ నాటి సమానమైన కాన్వాస్ కాన్పూర్ మార్కెట్ ధరను నిరూపించకుండా అసలు ఏ నష్టపరిహారానికైనా ప్రతివాదికి హక్కు ఉందా? (బ్లాక్ 8)
5. ఉల్లంఘన వల్ల కలకత్తాలో నష్టం కలిగే అవకాశం ఉందని కాంట్రాక్టు చేసినప్పుడు పక్షాలకు తెలిసే ప్రత్యేక రకం కాంట్రాక్టు ఇదేనా? (బ్లాకులు 10, 12)

రెండో ప్రశ్నను నిర్ణయించడం అవసరం లేదని కోర్టు భావించింది (బ్లాక్ 6).

వాదనలు

అప్పీలుదారు తరపున

1. కాంట్రాక్టు f.o.r. Kanpur అందజేత కోసం. కాబట్టి ఉల్లంఘన తేదీ దగ్గర కాన్పూర్‌లో సాదా (రంగు కాని) కాన్వాస్ ధరను ప్రతివాది నిరూపించాలి (బ్లాక్ 8).
2. ఆ ధరను ప్రతివాది నిరూపించలేదు. కాబట్టి రికార్డులో మొత్తాన్ని లెక్కించే కొలమానం లేనందున, అసలు ఏ నష్టపరిహారానికీ అర్హత లేదు (బ్లాక్ 8).
3. వస్తువులు మార్కెట్‌లో దొరికే చోట, ఉల్లంఘన తేదీ నాటి మార్కెట్ ధర, కాంట్రాక్టు ధర మధ్య తేడాయే నష్టపరిహారం (బ్లాక్ 8).
4. కాన్పూర్‌లో అలాంటి కాన్వాస్ దొరకలేదని ప్రతివాది చెప్పలేదు. కాన్పూర్‌లో కాన్వాస్ కొని కలకత్తాకు రైలులో పంపడం దాని కర్తవ్యం. కాంట్రాక్టు ధర కంటే ధర పెరిగి నష్టం వస్తే, అప్పుడు అది వసూలు చేసుకోవచ్చు (బ్లాక్ 8).
5. కాన్పూర్ నుండి కలకత్తాకు బుకింగ్ మూసివేయబడినందున కాంట్రాక్టు అమలు కూడా అసాధ్యమైంది. అప్పీలుదారు లేవనెత్తిన రెండో అంశంగా తీర్పు దీనిని నమోదు చేసింది (బ్లాక్ 6).

ప్రతివాది తరపున

1. వస్తువులను కలకత్తాకు రవాణా చేసి అక్కడ అమ్మాలని కాంట్రాక్టు చూపిస్తోంది. అందువల్ల నష్టపరిహార కొలమానానికి కలకత్తా ధరను తీసుకోవాలి (బ్లాక్ 10).
2. వస్తువులను కలకత్తాలో అమ్ముతారని కాంట్రాక్టు చేసినప్పుడు పక్షాలకు తెలుసు (బ్లాక్ 10).
3. వస్తువులను కలకత్తాకు పంపుతారని అమ్మకందారుకు తెలుసు. అక్కడే అమ్ముతారని కూడా తెలుసని భావించాలి, కాబట్టి కలకత్తా ధరల తేడా వల్ల లాభనష్టమే కొలమానం (బ్లాక్ 12).
4. Re. R. and H. Hall Ltd. and W.H. Pim (Junior) & Co.'s Arbitration మరియు Victoria Laundry (Windsor) Ltd. v. Newman Industries Ltd. కేసులపై ప్రతివాది ఆధారపడింది (బ్లాక్ 10).
5. అమలు అసాధ్యతపై ప్రతివాది ప్రత్యేక వాదనలను తీర్పు నమోదు చేయలేదు. దావాకు ముందే అమలు అసాధ్యమన్న అప్పీలుదారు వాదనను అది తిరస్కరించింది (బ్లాక్ 1).

కోర్టు తార్కికం

Wanchoo, J. (కోర్టు తరపున)

1. Noted: కాంట్రాక్టు అమలు అసాధ్యమైందా అనేది నిర్ణయించడం అవసరం లేదని కోర్టు భావించింది. రెండో అంశంపై అప్పీలు నెగ్గాల్సిందే (బ్లాక్ 6).
2. Held: 1947 ఆగస్టు 5న, అంటే f.o.r. Kanpur రైల్వే రసీదు అందజేయాల్సిన తేదీన, నిస్సందేహంగా ఉల్లంఘన జరిగింది. తన నష్టపరిహారాన్ని ప్రతివాది నిరూపించిందా అనేదే ప్రశ్న (బ్లాక్ 6).
3. Noted: ప్రతివాది రంగు కాన్వాస్‌కు కలకత్తా ధర గజం Rs. 1-8-3 మాత్రమే నిరూపించింది. కాంట్రాక్టు ధర Re. 1 కి వ్యతిరేకంగా గజం Re. 0-8-3 కోరింది (బ్లాక్ 6).
4. Noted: నష్టపరిహారం మొత్తాన్ని Contract Act సెక్షన్ 73 నిర్ణయిస్తుంది. సంబంధిత భాగం గాయపడిన పక్షానికి "compensation for any loss or damage caused to him thereby, which naturally arose in the usual course of things from such breach" ఇస్తుంది (బ్లాక్ 7).
5. Noted: సెక్షన్ 73 మరో రకమైన నష్టాన్ని కూడా కవర్ చేస్తుంది: "which the parties knew, when they made the contract, to be likely to result from the breach of it" (బ్లాక్ 7).
6. Noted: సెక్షన్ 73 Explanation ప్రకారం, నష్టాన్ని అంచనా వేసేటప్పుడు అమలు కాకపోవడం వల్ల కలిగిన అసౌకర్యాన్ని తొలగించడానికి ఉన్న మార్గాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి (బ్లాక్ 7).
7. Noted: సాదా కాన్వాస్‌కు కాన్పూర్ ధరను ప్రతివాది నిరూపించాలని అప్పీలుదారు వాదించింది. అది లేకుండా నష్టపరిహార కొలమానమే లేదని వాదించింది (బ్లాక్ 8).
8. Noted: వస్తువులు మార్కెట్‌లో దొరికే చోట, ఉల్లంఘన తేదీ నాటి మార్కెట్ ధర, కాంట్రాక్టు ధర మధ్య తేడా నష్టపరిహారం (బ్లాక్ 8).
9. Noted: ఇలాంటి కేసుల్లో నష్టపరిహారానికి రెండు స్థిరమైన సూత్రాలు ఉన్నాయి; అవి British Westinghouse Electric and Manufacturing Company Limited v. Underground Electric Railways Company of London నుండి వచ్చాయి (బ్లాక్ 9).
10. Noted: మొదటి సూత్రం: గాయపడిన పక్షాన్ని "to be placed, as far as money can do it, in as good a situation as if the contract had been performed" (బ్లాక్ 9).
11. Noted: రెండో సూత్రం మొదటిదాన్ని పరిమితం చేస్తుంది. ఉల్లంఘన వల్ల వచ్చిన నష్టాన్ని mitigate (తగ్గించడానికి) వాది అన్ని సహేతుక చర్యలూ తీసుకోవాలి. ఆ చర్యలు తీసుకోకుండా నిర్లక్ష్యం చేసినందువల్ల కలిగిన నష్టాన్ని వాది కోరలేడు (బ్లాక్ 9).
12. Held: ఈ రెండు సూత్రాలు సెక్షన్ 73ను దాని Explanation తో కలిపి చదివినా వస్తాయి (బ్లాక్ 9).
13. Held: కాంట్రాక్టు కాన్పూర్‌లో అమలు కావాల్సి ఉంటే, ఉల్లంఘన తేదీన కాన్పూర్‌లో వస్తువులు కొని కలకత్తాకు రైలులో పంపడం ప్రతివాది కర్తవ్యం. ఆ తేదీన ధర పెరగడం వల్ల నష్టపోతే, దానికి పరిహారం లభిస్తుంది (బ్లాక్ 9).
14. Held: కాన్పూర్‌లో వాస్తవంగా కొనకపోయినా ప్రతివాది నష్టపరిహారం కోరవచ్చు. అయితే ఉల్లంఘన తేదీ నాటి సమానమైన కాన్వాస్ కాన్పూర్ ధర కాంట్రాక్టు ధర కంటే ఎక్కువగా ఉండి నష్టం కలిగిందని నిరూపించాలి (బ్లాక్ 9).
15. Held: కాన్పూర్ ధరను నిరూపించడానికి ప్రతివాది ఎలాంటి ప్రయత్నం చేయలేదు. ఆ సాక్ష్యంపై సాధారణ క్రమంలో సహజంగా కలిగిన నష్టాన్ని చూపలేరు, కాబట్టి దానికి ఏ నష్టపరిహారమూ రాదు (బ్లాక్ 9).
16. Noted: కాంట్రాక్టు చేసినప్పుడు పక్షాలకు ఏం తెలుసు అనే సెక్షన్ 73 భాగంపై ప్రతివాది ఆధారపడింది. వస్తువులను కలకత్తాలో అమ్ముతారని కాంట్రాక్టు చూపిస్తోందని చెప్పింది (బ్లాక్ 10).
17. Noted: Re. R. and H. Hall Ltd. and W.H. Pim (Junior) & Co.'s Arbitration లో కొనుగోలుదారులు మార్కెట్ తేడా కంటే ఎక్కువ రాబట్టారు. తిరిగి అమ్మకంలో తమ లాభనష్టాన్ని, ఆ తిరిగి అమ్మకం కాంట్రాక్టు ఉల్లంఘనకు నష్టపరిహారాన్ని పొందారు (బ్లాక్ 10).
18. Why (Hall): డెలివరీకి ముందు తిరిగి అమ్మడం గురించి కాంట్రాక్టే స్పష్టంగా చెప్పింది, తిరిగి అమ్మడం అసంభవం కాదని పక్షాలకు తెలుసు (బ్లాక్ 10).
19. Noted: Hall కేసు నిర్ణీత ధరకు నిర్దేశించని ఆస్ట్రేలియన్ గోధుమల అమ్మకం గురించి. ఒక నిర్దిష్ట ఓడలో నిర్దిష్ట సరకును కాంట్రాక్టుకు కేటాయిస్తూ నిర్ణీత సమయంలో నోటీసు ఇవ్వాలి (బ్లాక్ 10).
20. Noted: డెలివరీకి ముందే సరకు తిరిగి అమ్మితే ఏం చేయాలో Hall కాంట్రాక్టులో స్పష్టమైన నిబంధనలు ఉన్నాయి. డెలివరీకి ముందు తిరిగి అమ్మే అవకాశం సమానంగా ఉందని ఇద్దరికీ తెలుసు (బ్లాక్ 10).
21. Noted: Victoria Laundry (Windsor) Ltd. v. Newman Industries Ltd. లో ఒక laundry కి boiler అమ్మారు. ఆలస్యం వల్ల నష్టం వచ్చే అవకాశం ఉందని సహేతుక వ్యక్తిగా ప్రతివాదికి స్పష్టమైతే, లాభనష్టం పొందవచ్చు (బ్లాక్ 11).
22. Held: సెక్షన్ 73 లోని పక్షాలకు తెలిసిన సంభావ్య ఫలితం భాగాన్ని Hall, Victoria Laundry ఉదాహరిస్తాయి. కానీ అవి ప్రత్యేక రకం కేసులు (బ్లాక్ 11).
23. Noted: Hall లో డెలివరీకి ముందు వస్తువులు తిరిగి అమ్మే అవకాశం ఉందని పక్షాలకు తెలుసు. అందువల్ల తిరిగి అమ్మకం కాంట్రాక్టు నష్టాన్ని చేర్చవచ్చు (బ్లాక్ 11).
24. Noted: Victoria Laundry లో వస్తువులను కొనుగోలుదారు తన సొంత వ్యాపారంలో ఒక నిర్దిష్ట ప్రయోజనం కోసం కొన్నాడు; అది అమ్మకందారులకు తెలిసి ఉండాల్సినది. నష్టం వచ్చే అవకాశం తెలిస్తే అమ్మకందారులు ఆ నష్టానికి బాధ్యులు (బ్లాక్ 11).
25. Noted: ఈ కేసు ఆ రెండు కేసుల లాంటిదేనా అనేది ప్రశ్న. వస్తువులు కలకత్తాకు వెళ్తాయని అమ్మకందారుకు తెలుసు కాబట్టి అక్కడే అమ్ముతారని తెలుసని భావించాలని ప్రతివాది చెప్పింది (బ్లాక్ 12).
26. Noted: కొనుగోలుదారు కాన్వాస్‌ను తిరిగి అమ్మడం కోసమే కొన్నాడనే విషయంలో వివాదం లేదు (బ్లాక్ 12).
27. Held: కలకత్తాకు బుక్ చేశారనే ఒక్క విషయం నుండి, వస్తువులను కలకత్తాలో మాత్రమే తిరిగి అమ్ముతారని అమ్మకందారుకు తెలుసని కోర్టు నిర్ధారించలేదు (బ్లాక్ 12).
28. Why: కాన్పూర్‌లో రైల్వే రసీదు అందగానే కొనుగోలుదారు దాన్ని అమ్మవచ్చు. అతడు వస్తువులను తనకు నచ్చిన చోట అమ్ముకోవచ్చు (బ్లాక్ 12).
29. Held: వస్తువులు కేవలం కలకత్తాలో అమ్మడానికే అని కాంట్రాక్టు చేసినప్పుడు పక్షాలకు తెలియదు. అందువల్ల ఉల్లంఘన తేదీ నాటి కలకత్తా ధర నష్టపరిహార కొలమానం కాదు (బ్లాక్ 12).
30. Held: కాంట్రాక్టు కాన్పూర్ కోసం అందజేత; కొనుగోలుదారు వస్తువులను తనకు నచ్చిన చోట అమ్ముకునే వీలున్న సాధారణ కాంట్రాక్టు (బ్లాక్ 12).
31. Noted: Chao and others v. British Traders and Shippers Ltd. కేసును కోర్టు సంబంధితమైనదిగా ఉదహరించింది. వ్యాపారికి అమ్మే ప్రతి ఒక్కరికీ అతడు తిరిగి అమ్మడానికే కొన్నాడని తెలుసని Chao చెప్పింది (బ్లాక్ 13).
32. Noted: మార్కెట్ ఉన్న చోట సాధారణ నష్టపరిహార కొలమానంలో దీనివల్ల తేడా రాదని Chao లో అన్నారు. సరకు అందకపోతే వ్యాపారి మార్కెట్‌కు వెళ్లి అలాంటి సరకు కొని తన కాంట్రాక్టును నెరవేరుస్తాడు (బ్లాక్ 13).
33. Noted: Chao పరిశీలన ఇంకా ఇలా సాగుతుంది: మార్కెట్ పడిపోతే కొనుగోలుదారుకు నష్టం లేదు, మరియు "if the market has risen the measure of damages is the difference in the market price" (బ్లాక్ 13).
34. Held: ఉల్లంఘన వల్ల కొనుగోలుదారు కలకత్తాలో లాభం పొందలేకపోతాడని కాంట్రాక్టు చేసినప్పుడు పక్షాలకు తెలియదు (బ్లాక్ 14).
35. Held: ఇది ఎక్కడైనా తిరిగి అమ్మడానికి వస్తువులు కొనే సాధారణ కేసు. అందువల్ల ఆ ఉల్లంఘన నుండి సాధారణ క్రమంలో సహజంగా కలిగే నష్టమే నష్టపరిహారం (బ్లాక్ 14).
36. Held: ఉల్లంఘన తేదీ నాటి సమానమైన వస్తువుల కాన్పూర్ మార్కెట్ ధరను ప్రతివాది నిరూపించాలి. ఆ ధర కాంట్రాక్టు ధర కంటే పెరిగి ఉంటే అదే నష్టపరిహారాన్ని నిర్ణయిస్తుంది (బ్లాక్ 14).
37. Held: ఇది సెక్షన్ 73 రెండో భాగం వర్తించే ప్రత్యేక రకం కేసు కాదు (బ్లాక్ 14).
38. Held: ఇది వ్యాపారుల మధ్య సాధారణ కాంట్రాక్టు కేసు; సెక్షన్ 73 మొదటి భాగం కిందికి వస్తుంది (బ్లాక్ 14).
39. Held: ఉల్లంఘన తేదీ నాటి సమానమైన కాన్వాస్ కాన్పూర్ ధరను ప్రతివాది నిరూపించలేదు. అందువల్ల ఏ నష్టపరిహారానికీ అర్హత లేదు (బ్లాక్ 14).
40. Held: అప్పీలు అనుమతించబడింది. హైకోర్టు decree రద్దయింది, ట్రయల్ కోర్టు decree పునరుద్ధరించబడింది; అన్ని కోర్టులలో ఖర్చులు అప్పీలుదారుకు (బ్లాక్ 14).

Authorities

• British Westinghouse Electric and Manufacturing Company Limited v. Underground Electric Railways Company of London ([1912] A.C. 673, 689): నష్టపరిహారంలో రెండు సూత్రాలకు, అంటే పరిహారం మరియు నష్టాన్ని తగ్గించే కర్తవ్యానికి ఆధారంగా తీసుకున్నారు (బ్లాక్ 9).
• Re. R. and H. Hall Ltd. and W.H. Pim (Junior) & Co.'s Arbitration ([1928] All E.R. 763): distinguished. తిరిగి అమ్మకానికి స్పష్టమైన నిబంధన ఉన్న ప్రత్యేక కేసు, అందువల్ల తిరిగి అమ్మకంలో నష్టం కూడా నష్టపరిహారంలో చేరింది (బ్లాకులు 10, 11).
• Victoria Laundry (Windsor) Ltd. v. Newman Industries Ltd. ([1949] 1 All E.R. 997): distinguished. వస్తువులు అమ్మకందారుకు తెలిసిన ఒక నిర్దిష్ట ప్రయోజనం కోసం కొన్నారు (బ్లాకులు 10, 11).
• Chao and others v. British Traders and Shippers Ltd. ([1954] 1 All E.R. 779, 797): సంబంధితమైనదిగా అనుసరించారు. మార్కెట్ ఉన్న చోట, వ్యాపారి తిరిగి అమ్మే ఉద్దేశం సాధారణ నష్టపరిహార కొలమానాన్ని మార్చదు (బ్లాక్ 13).

Statutory provisions

• Indian Contract Act, 1872 సెక్షన్ 73: కాంట్రాక్టు ఉల్లంఘన జరిగినప్పుడు గాయపడిన పక్షం పరిహారం పొందవచ్చు. మొదటిది, ఉల్లంఘన నుండి సాధారణ క్రమంలో సహజంగా కలిగిన నష్టానికి. రెండోది, కాంట్రాక్టు చేసినప్పుడు పక్షాలకు కలిగే అవకాశం ఉందని తెలిసిన నష్టానికి (బ్లాక్ 7).
• సెక్షన్ 73 Explanation: నష్టాన్ని అంచనా వేసేటప్పుడు, అమలు కాకపోవడం వల్ల కలిగిన అసౌకర్యాన్ని తొలగించడానికి ఉన్న మార్గాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి (బ్లాక్ 7).

తీర్పు

1. అప్పీలు అనుమతించబడింది (బ్లాక్ 14, చివరి వాక్యం).
2. Madhya Bharat హైకోర్టు decree రద్దు చేయబడింది (బ్లాక్ 14).
3. ట్రయల్ కోర్టు decree పునరుద్ధరించబడింది, కాబట్టి దావా కొట్టివేతే కొనసాగుతుంది (బ్లాక్ 14).
4. అన్ని కోర్టులలో ఖర్చులు అప్పీలుదారుకు ఇవ్వబడ్డాయి (బ్లాక్ 14).

న్యాయసూత్రం / Ratio

వస్తువులను తిరిగి అమ్మడానికి కొన్నా, వాటిని ఎక్కడైనా అమ్ముకునే వీలున్నప్పుడు అది సాధారణ కాంట్రాక్టు. నష్టపరిహారం అంటే సాధారణ క్రమంలో సహజంగా కలిగే నష్టం; అది ఉల్లంఘన తేదీన అందజేత చోటి మార్కెట్ ధరతో కొలుస్తారు. ఆ ధరను కొనుగోలుదారు నిరూపించాలి.

కోర్టు ఇది "an ordinary contract in which it was open to the buyer to sell the goods where it liked" అని చెప్పింది.

తదుపరి పరిణామాలు

H.J. Baker v. MMTC — H.J. Baker and Bros. Inc. v. The Minerals and Metals Trade Corporation Ltd., 2023 INSC 747, 2023 ఆగస్టు 18న S. Ravindra Bhat మరియు Aravind Kumar, JJ. తీర్పు.

• పార్టీ మార్కెట్‌కు వెళ్లాల్సిన అవసరం లేదని, కాంట్రాక్టు ధర, మార్కెట్ ధర మధ్య తేడాయే నష్టపరిహారమని Baker వాదించింది. అది Murlidhar Chiranjilal పై ఆధారపడింది (Baker, పేరా 8).
• Baker, Murlidhar Chiranjilal ను ఉపయోగించిన తీరును కోర్టు నమోదు చేసింది. మార్కెట్‌లో కొనని కొనుగోలుదారు కూడా ఉల్లంఘన తేదీ నాటి ధరను నిరూపించవచ్చని Baker చెప్పింది (Baker, పేరా 8).
• సెక్షన్ 73 ప్రకారం నష్టపరిహార కొలమానం ఉల్లంఘన తేదీ నాటి మార్కెట్ ధర, కాంట్రాక్టు ధర మధ్య తేడా అని కోర్టు చెప్పింది (Baker, పేరా 20).
• ఉల్లంఘన తేదీన ఆ చోటి మార్కెట్ ధరను క్లెయిమ్ చేసినవారు నిరూపించాలనే అంశానికి Murlidhar Chiranjilal ను అది ఉటంకించింది (Baker, పేరా 20).
• Murlidhar Chiranjilal లో అమ్మకందారు అందజేత చోటి ధరను నిరూపించలేకపోయాడని, అందువల్ల కోర్టు పరిహారాన్ని నిరాకరించిందని అది చెప్పింది (Baker, పేరా 20).
• award ను పాక్షికంగా రద్దు చేయడంలో సవాలు చేసిన తీర్పు సరైన సూత్రాలను వర్తింపజేసిందని కోర్టు తేల్చింది (Baker, పేరా 20).

Other later cases (not summarized): ఏవీ గుర్తించబడలేదు.

తులనాత్మక విశ్లేషణ

• Murlidhar Chiranjilal లో కొనుగోలుదారు కలకత్తా ధరను కోరి, కాన్పూర్ ధరను నిరూపించలేకపోయాడు. కోర్టు ఏ నష్టపరిహారమూ ఇవ్వలేదు (బ్లాక్ 14).
• Baker లో, తరువాతి కాలానికి నష్టానికి సంబంధించిన తన ఉత్తమ సాక్ష్యాన్ని క్లెయిమ్ చేసినవారు సమర్పించలేదని కోర్టు నమోదు చేసింది (Baker, పేరా 19).
• రెండు తీర్పులూ సెక్షన్ 73 ను వర్తింపజేస్తాయి, ఉల్లంఘన తేదీన మార్కెట్ ధర నిరూపణపై ఆధారపడతాయి (బ్లాక్ 14; Baker, పేరా 20).
• Baker ఒక arbitration అప్పీలు; Murlidhar Chiranjilal ఒక దావా నుండి వచ్చిన civil appeal (Baker, పేరా 2).

విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ

Analysis based on the judgment text.

• అమలు అసాధ్యతను కోర్టు నిర్ణయించలేదు. ఫలితం కాన్పూర్ ధరను నిరూపించకపోవడంపైనే ఆధారపడింది (బ్లాక్ 6).
• కాన్పూర్ ధరను నిరూపించడానికి ప్రతివాది మార్కెట్‌లో కొనడం లేదా ధరను నిరూపించడం తప్ప ఇంకేం చేయవచ్చో తీర్పు చెప్పదు (బ్లాక్ 9).
• కలకత్తాకు బుక్ చేయడం నుండి కలకత్తాలోనే తిరిగి అమ్మకం అనే జ్ఞానాన్ని ఊహించలేమని కోర్టు చెప్పింది. అలాంటి జ్ఞానాన్ని ఇంకా ఏ వాస్తవాలు చూపుతాయో చెప్పదు (బ్లాక్ 12).
• సెక్షన్ 73 Explanation ను తీర్పు ఉటంకించి, రెండు సూత్రాలు దాని నుండి వస్తాయని చెప్పింది. నష్టాన్ని తగ్గించే కర్తవ్యాన్ని British Westinghouse ద్వారా చెప్పింది (బ్లాకులు 7, 9).

ప్రాముఖ్యత

• తిరిగి అమ్మడానికి వస్తువులు అమ్మే కాంట్రాక్టుకు సెక్షన్ 73 లోని రెండు భాగాలు ఎలా వర్తిస్తాయో ఇది చూపిస్తుంది.
• వ్యాపారుల మధ్య సాధారణ కాంట్రాక్టులను, Hall మరియు Victoria Laundry వంటి ప్రత్యేక కేసుల నుండి ఇది వేరు చేస్తుంది.
• సాధారణ కేసులో నష్టపరిహారానికి, ఉల్లంఘన తేదీన అందజేత చోటి మార్కెట్ ధర నిరూపణను షరతుగా చేస్తుంది.
• సుప్రీంకోర్టు దీన్ని Baker (2023) లో మళ్లీ వర్తింపజేసింది.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు

• నియమం: సాధారణ కాంట్రాక్టులో నష్టపరిహారం అంటే ఉల్లంఘన తేదీన అందజేత చోటి మార్కెట్ ధర నుండి కాంట్రాక్టు ధరను తీసివేయగా వచ్చేది.
• ఉచ్చు: కొనుగోలుదారు తిరిగి అమ్మే ఉద్దేశం తెలిసినంత మాత్రాన సెక్షన్ 73 రెండో భాగం రాదు. వస్తువులు ఒకే మార్కెట్‌కు వెళ్తాయని తెలిసి ఉండాలి.
• రెండు సూత్రాలు: కాంట్రాక్టు అమలైనట్లే గాయపడిన పక్షాన్ని ఉంచాలి, మరియు నష్టాన్ని తగ్గించడానికి సహేతుక చర్యలు తీసుకోవాలి.
• distinguished కేసులు: Hall (తిరిగి అమ్మకం నిబంధన) మరియు Victoria Laundry (తెలిసిన నిర్దిష్ట ప్రయోజనం). Chao ను అనుసరించారు.
• ఫలితం: అప్పీలు అనుమతి, ట్రయల్ కోర్టు కొట్టివేత పునరుద్ధరణ, ఖర్చులు అప్పీలుదారుకు. అమలు అసాధ్యతను కోర్టు నిర్ణయించలేదు.
• వాస్తవాలు: గజం Re. 1 కాన్వాస్, f.o.r. Kanpur, అందజేత 1947 ఆగస్టు 5. కలకత్తా ధర Rs. 1-8-3. హైకోర్టు decree Rs. 16,946.

ఈ పేజీ తీర్పు పూర్తి పాఠం ఆధారంగా తయారు చేయబడింది.