Louis De Raedt v. Union of India (లూయిస్ డి రాయెట్ v. కేంద్ర ప్రభుత్వం)

దశాబ్దాలుగా నివాస అనుమతులపై భారతదేశంలో ఉంటున్న విదేశీ మిషనరీలు రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 5(c) కింద భారత పౌరసత్వం కోరారు, తమను వెళ్లిపొమ్మన్న ఉత్తర్వును సవాలు చేశారు. శాశ్వతంగా స్థిరపడాలన్న ఉద్దేశాన్ని వారు చూపలేదని, కాబట్టి భారతదేశంలో domicile లేదని సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది. విదేశీయులను బహిష్కరించే ప్రభుత్వ అధికారం సంపూర్ణమని, ఆర్టికల్ 19(1)(e) కింద విదేశీయుడికి నివసించే హక్కు లేదని కూడా తీర్పు చెప్పింది.

త్వరిత పునశ్చరణ

పూర్తి తీర్పు చదవండి: Indian Kanoon (unofficial copy)

పక్షకారులు

Mr. Louis De Raedt — Writ Petition (Civil) No. 1410 of 1987 లో పిటిషనర్; 1937 లో బ్రిటిష్ వీసాతో బెల్జియన్ పాస్‌పోర్ట్‌పై భారతదేశం వచ్చిన బెల్జియన్ జాతీయుడు, క్రైస్తవ మిషనరీ పనిలో ఉన్నారు.

Mr. B.E. Getter — Writ Petition (Criminal) No. 528 of 1987 లో పిటిషనర్; 1948 లో అమెరికన్ పాస్‌పోర్ట్‌పై వచ్చిన అమెరికన్, ఆయన కూడా క్రైస్తవ మిషనరీ.

Mrs. S.J. Getter — Writ Petition (Civil) No. 1372 of 1987 లో పిటిషనర్; Mr. B.E. Getter భార్య.

Union of India మరియు ఇతరులు — ప్రతివాదులు; Mr. Altar Ahmed, ASG, ఇతరులు ప్రాతినిధ్యం వహించారు.

విచారణ చరిత్ర

1. 1985 లో Mr. De Raedt ను దేశం విడిచి వెళ్లాలని ఒక ఉత్తర్వు కోరింది. ఆయన 20 సెప్టెంబర్ 1985న ప్రాతినిధ్యం (representation) చేశారు (పేరా 3).
2. 1 మార్చి 1986న ఆయన naturalisation కోసం దరఖాస్తు చేశారు, 15 మార్చి 1986న మూడవ దరఖాస్తు దాఖలు చేశారు (పేరా 3).
3. 8 జూలై 1987 నాటి ఉత్తర్వుతో బస మరింత పొడిగింపు అభ్యర్థనను తిరస్కరించి, 31 జూలై 1987 నాటికి వెళ్లిపోవాలని పిటిషనర్లకు చెప్పారు (పేరా 1).
4. పిటిషనర్లు రాజ్యాంగ ఆర్టికల్ 32 కింద మూడు పిటిషన్లు దాఖలు చేశారు. కోర్టు వాటిని 24 జూలై 1991న కొట్టివేసింది (పేరాలు 1, 15).

వాస్తవాలు

1. Mr. De Raedt 1937 లో బ్రిటిష్ వీసాతో బెల్జియన్ పాస్‌పోర్ట్‌పై భారతదేశం వచ్చారు. Mr. Getter 1948 లో అమెరికన్ పాస్‌పోర్ట్‌పై వచ్చారు. ఇద్దరూ క్రైస్తవ మిషనరీ పనిలో ఉన్నారు (పేరా 1).
2. 1966, 1973 లలో బెల్జియంకు రెండు చిన్న సందర్శనలు మినహా, Mr. De Raedt 1937 నుంచి భారతదేశంలో నిరంతరంగా ఉన్నారు (పేరా 2).
3. స్వాతంత్ర్యం తర్వాత, అనేక మంది విదేశీ క్రైస్తవ మిషనరీలకు శాశ్వతంగా ఉండటానికి అనుమతిస్తూ ఉత్తర్వులు ఇచ్చారు. 1950 లో Mr. De Raedt బీహార్‌లోని ఆదివాసీ ప్రాంతంలోని మారుమూల ప్రాంతంలో పనిచేస్తూ అలాంటి ఉత్తర్వు పొందలేకపోయారు. తర్వాత ఆయన చేసిన దరఖాస్తులు పరిష్కారం కాకుండా మిగిలాయి (పేరా 3).
4. మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వ Home Minister కు 20 సెప్టెంబర్ 1985 నాటి దరఖాస్తులో, కాలానుగుణంగా పునరుద్ధరించే నివాస అనుమతిపై ఉన్నానని చెప్పారు. బెల్జియం వెళ్లినప్పుడు No Objection to Return సర్టిఫికెట్ ఇబ్బంది లేకుండా జారీ అయిందని చెప్పారు (పేరా 5).
5. తాను "more Indian than Belgium" అని చెప్పి, తన నివాస అనుమతిని పొడిగించి, జీవితాంతం భారతదేశంలో ఉండటానికి కరుణతో అనుమతించాలని కోరారు. అంటే బెల్జియన్ కంటే ఎక్కువ భారతీయుడినని ఆయన అన్నారు (పేరా 5).
6. Collector, Surguja కు ఆయన 1 మార్చి 1986 దరఖాస్తుకు naturalisation కోసం అభ్యర్థన అనే శీర్షిక ఉంది. అది ఆర్టికల్ 5 ను ఆధారంగా చూపింది, కానీ తన పౌరసత్వం పోయిందని ప్రభుత్వం నిర్ణయిస్తే naturalisation చట్టం కింద దరఖాస్తు చేస్తానని చెప్పింది (పేరా 5).
7. 15 మార్చి 1986 దరఖాస్తులో ఆయన తన వైఖరిని పునరుద్ఘాటించారు (పేరా 5).
8. ప్రశ్నించిన ఉత్తర్వు 25 జనవరి 1980 నాటి మునుపటి దరఖాస్తుపై ఇచ్చినట్లు అధికారిక రికార్డులు చూపాయి. ఆయన అనుమతించిన బస 3 మార్చి 1980న ముగుస్తుందని, మిషనరీగా మరింత సామాజిక సేవ చేయడానికి ఒక సంవత్సరం పొడిగింపు కావాలని అది కోరింది. ఆయన రాక ఉద్దేశం కూడా మిషనరీగా సామాజిక సేవగా పేర్కొన్నారు (పేరా 6).
9. ఆ దరఖాస్తు ఆయన శాశ్వతంగా ఉండాలనుకుంటున్నట్లు సూచించలేదు. ఒక సంవత్సరం పొడిగింపు కోరడం, 1980 నాటికి ఆయన శాశ్వతంగా స్థిరపడాలని నిర్ణయించుకోలేదని చూపింది (పేరా 6).

లేవనెత్తిన వివాదాంశాలు

1. రాజ్యాంగం అమలులోకి రావడానికి ముందు ఐదేళ్లకు పైగా భారతదేశంలో ఉన్న పిటిషనర్లు, భారతదేశంలో domicile ఉండాలనే ఆర్టికల్ 5(c) కింద పౌరులయ్యారా (పేరాలు 4-5)?
2. ఆర్టికల్ 19(1)(e) సహా, బహిష్కరణకు వ్యతిరేకంగా విదేశీయుడికి ఏదైనా ప్రాథమిక హక్కు ఉందా (పేరా 13)? ప్రశ్నలు వాదించిన అంశాల నుంచి తీసుకున్నవి; కోర్టు వివాదాంశాలను రూపొందించలేదు.
3. విచారణ లేకపోవడం వల్ల, లేదా Foreigners Rules రూపొందించకపోవడం వల్ల ఉత్తర్వు చెల్లదా (పేరాలు 2, 7, 13)?
4. ఉత్తర్వుపై సంతకం చేసిన Superintendent of Police కు deportation ఆదేశించే అధికారం ఉందా (పేరాలు 8, 14)?

వాదనలు

పిటిషనర్ల తరఫున (Mr. J.P. Verghese, Mr. Aby T. Varkey, Mr. N.N. Sharma):

• Mr. De Raedt 1937 నుంచి, అంటే రాజ్యాంగానికి ఐదేళ్లకు పైగా ముందు నుంచి భారతదేశంలో ఉన్నారు, కాబట్టి ఆర్టికల్ 5(c) ప్రకారం 26 నవంబర్ 1949న ఆయన పౌరుడయ్యారు, ఆయనను విదేశీయుడిగా బహిష్కరించలేము (పేరా 2).
• Foreigners Act కింద Rules రూపొందించలేదు కాబట్టి, సెక్షన్ 3(2)(c) కింద అధికారాన్ని ఉపయోగించలేరు (పేరా 2).
• పరాయి వ్యక్తిని బహిష్కరించే అధికారాన్ని natural justice ప్రకారం ఉపయోగించాలి, బహిష్కరణకు ముందు విదేశీయుడి వాదన వినాలి. ఉత్తర్వు ఏకపక్షం, రద్దు చేయాలి (పేరా 2).
• స్వాతంత్ర్యం తర్వాత అనేక మంది విదేశీ క్రైస్తవ మిషనరీలకు శాశ్వతంగా ఉండటానికి అనుమతి ఇచ్చారు. Mr. De Raedt మారుమూల ప్రాంతంలో పనిచేసినందున ఉత్తర్వు పొందలేకపోయారు, తర్వాతి దరఖాస్తులు పరిష్కారం కాలేదు (పేరా 3).
• 1937 నుంచి ఆయన బస, బెల్జియంకు రెండు సందర్శనలు domicile ను నిరూపించడానికి సరిపోతాయి, విదేశీ పాస్‌పోర్ట్ కేసును దెబ్బతీయదు. ఆయన Mohd. Ayub Khan v. Commissioner of Police, Madras ([1965] 2 SCR 884), Kedar Pandey v. Narain Bikram Sah ([1965] 3 SCR 793), Union of India v. Ghaus Mohammed ([1962] 1 SCR 744) లపై ఆధారపడ్డారు (పేరా 7).
• Foreigners Act సెక్షన్ 9 కింద ప్రక్రియ ప్రారంభించాలి, అక్కడ పిటిషనర్ వాదించగలడు. అనుమతికి మించి ఉన్న విదేశీయుడు కూడా బహిష్కరణకు ముందు వాదన వినిపించుకోవాలి, అది నిరాకరించారు (పేరా 7).
• ఉత్తర్వుపై సంతకం చేసిన Superintendent of Police కు deportation ఆదేశించే అధికారం లేదు (పేరా 8).
• రాజ్యాంగం కింద విదేశీయులకు కూడా కొన్ని ప్రాథమిక హక్కులున్నాయి (పేరా 13).

ప్రతివాదుల తరఫున (Mr. Altar Ahmed, ASG, Mr. U.N. Bachawat, Mr. R.B. Mishra, Ms. A. Subhashini, Mr. Uma Nath Singh): తీర్పు వారి వాదనలను విడిగా చెప్పలేదు. విచారణ సమయంలో ప్రతివాదుల న్యాయవాది వద్ద అధికారిక రికార్డులు ఉన్నాయి, 25 జనవరి 1980 దరఖాస్తు ఫోటోస్టాట్ కాపీలు దాఖలు చేశారు (పేరా 6).

కోర్టు తార్కికం

L.M. Sharma, Jagdish Saran Verma, JJ. ధర్మాసనం తరఫున L.M. Sharma, J. తీర్పు ఇచ్చారు. పేరా సంఖ్యలు తీర్పులోనివే.

Sharma, J. (ధర్మాసనం తరఫున)

ఆర్టికల్ 5, domicile

1. Noted: మూడు పిటిషన్లు 8 జూలై 1987 ఉత్తర్వును సవాలు చేస్తాయి. మిగతా కేసులు ఇలాంటివేనని చెబుతూ, న్యాయవాదులు Writ Petition (Civil) No. 1410 of 1987 లోని వాస్తవాలను ప్రస్తావించారు. (పేరా 1)
2. Noted: భారతదేశంలో domicile ఉండి, మూడు పరీక్షల్లో ఒకదాన్ని నెరవేర్చే వ్యక్తిని, రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చిన సమయంలో ఆర్టికల్ 5 పౌరుడిగా చేస్తుంది. (పేరా 4)
   • అతను భారతదేశంలో జన్మించాడు.
   • అతని తల్లిదండ్రుల్లో ఎవరైనా భారతదేశంలో జన్మించారు.
   • అమలులోకి రావడానికి ముందు కనీసం ఐదేళ్లు భారతదేశంలో సాధారణంగా నివసించాడు.
3. Held: ఆర్టికల్ 5 లోని ఒక అవసరమైన షరతు, రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చినప్పుడు ఆ వ్యక్తికి భారత భూభాగంలో domicile ఉండాలి. పిటిషనర్ సొంత వాస్తవాలు, ఆయనకు ఇక్కడ domicile లేదనడంలో సందేహానికి తావు ఇవ్వవు. (పేరా 5)
4. Held: ఆయన దరఖాస్తులు, కాలానుగుణంగా పునరుద్ధరించే నివాస అనుమతిపై ఉన్నారని, కరుణతో ఉండటానికి అనుమతి కోరారని చూపుతాయి. 1 మార్చి 1986 దరఖాస్తు ఆర్టికల్ 5 ను ఉదహరించింది, కానీ పౌరసత్వం పోయిందని ప్రభుత్వం భావిస్తే naturalisation చట్టం కింద దరఖాస్తు చేస్తానని కూడా చెప్పింది. (పేరా 5)
5. Held: 25 జనవరి 1980 దరఖాస్తు ఆయన శాశ్వతంగా ఉండాలనుకున్న సూచన ఇవ్వలేదు. 1980 లో ఒక సంవత్సరం పొడిగింపు కోరడం, ఆయన స్థిరపడాలని నిర్ణయించుకోలేదని చూపింది. (పేరా 6)
6. Held: రాజ్యాంగానికి ముందు ఒక దశాబ్దానికి పైగా బస, తనంతట తానే domicile ఇస్తుందని, కాబట్టి పౌరసత్వం ఇస్తుందన్న వాదనకు బలం లేదు. (పేరా 9)
7. Noted: domicile కు సంపూర్ణ నిర్వచనం అసాధ్యమని Central Bank of India v. Ram Narain ([1955] 1 SCR 697) చెప్పింది. ఒక దేశంలో శాశ్వతంగా నివసించాలన్న ఉద్దేశం అక్కడి domicile కు అవసరమైన అంశమని పూర్తిగా స్థిరపడింది. (పేరా 9)
8. Noted: Halsbury's Laws of England (4th ed., Vol. 8), domicile ను ఒక వ్యక్తికి, ప్రత్యేక న్యాయ వ్యవస్థ ఉన్న భూభాగానికి మధ్య ఉన్న చట్టపరమైన సంబంధంగా వర్ణిస్తుంది; ఆ వ్యవస్థను అతను తన వ్యక్తిగత చట్టంగా ఆశ్రయిస్తాడు. (పేరా 9)
9. Noted: ప్రతి వ్యక్తికి domicile ఉండాలి. పుట్టినప్పుడు అతనికి domicile of origin వస్తుంది; కొత్తది, అంటే domicile of choice, పొందేవరకు అతను ఎక్కడికి వెళ్లినా అది అతనితో ఉంటుంది. (పేరా 9)
10. Noted: domicile of origin పుట్టినప్పుడు చట్టం అమలు ద్వారా వస్తుంది. domicile of choice కు ఒక అవసరమైన షరతు అక్కడ శాశ్వతంగా ఉండాలన్న ఉద్దేశం. తన దేశాన్ని శాశ్వతంగా విడిచిపెట్టినా, కొత్తది పొందేవరకు వ్యక్తి తన domicile ను కోల్పోడు. (పేరా 9)
11. Noted: తిరిగి రాకూడదన్న నిస్సందేహ ఉద్దేశంతో తన దేశం విడిచిన వ్యక్తి కూడా, అవసరమైన ఉద్దేశంతో మరో దేశంలో స్థిరపడేవరకు తన domicile of origin ను ఉంచుకుంటాడని Central Bank of India చెప్పింది. అతనికి ఒక దేశంలో ఇల్లు ఉన్నా, మరో దేశంలో domiciled గా భావించవచ్చని Halsbury చెబుతుంది. (పేరా 9)
12. Held: domicile of choice పొందేవరకు domicile of origin కొనసాగుతుందన్న ప్రతిపాదన బాగా స్థిరపడింది, అది "does not admit of any exception", అంటే ఏ మినహాయింపునూ అంగీకరించదు. (పేరా 9)
13. Held: domicile of choice పొందడానికి, వ్యక్తి ఒక నిర్దిష్ట మానసిక స్థితిని, animus manendi ను చూపాలి. ఒక నిర్దిష్ట సమయంలో కొత్త domicile పొందానని చెబితే, అక్కడ శాశ్వత ఇల్లు చేసుకోవాలని, శాశ్వతంగా నివసిస్తూనే ఉండాలని ఉద్దేశం ఏర్పరచుకున్నానని రుజువు చేయాలి. "Residence alone, unaccompanied by this state of mind, is insufficient", అంటే ఈ మానసిక స్థితి లేకుండా కేవలం నివాసం సరిపోదు. (పేరా 10)
14. Held: రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చినప్పుడు పిటిషనర్లకు శాశ్వతంగా ఉండాలన్న ఉద్దేశం ఉందా అన్నదే ప్రశ్న. ఆ ఉద్దేశాన్ని రుజువు చేసే భారం వారిదే. (పేరా 11)
15. Held: పిటిషనర్లకు అలాంటి ఉద్దేశం లేదనడంలో రికార్డులు సందేహానికి తావు ఇవ్వవు. అత్యంత ఎక్కువగా చెబితే, తమ శాశ్వత ఇల్లు గురించి వారు అనిశ్చితిలో ఉన్నారు. (పేరా 11)
16. Held: ఆ కాలంలో ముఖ్యమైన రాజకీయ, సామాజిక మార్పులు జరిగాయి, భారతదేశాన్ని స్వీకరించాలని నిర్ణయించుకున్నవారు చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకున్నారు. పిటిషనర్లు నిర్దిష్ట కాలాలకు భారత అధికారుల అనుమతితో, విదేశీ పాస్‌పోర్ట్‌లపైనే ఉండటానికి ఇష్టపడ్డారు. వారి దరఖాస్తుల్లో ఏదీ శాశ్వతంగా నివసించాలన్న ఉద్దేశాన్ని సూచించదు. (పేరా 11)

పిటిషనర్లు ఆధారపడిన కేసులు

1. Held: పిటిషనర్లు ఆధారపడిన కేసుల్లో ఏవీ వారికి సహాయపడవు. (పేరా 12)
2. Noted: Mohd. Ayub Khan లో, తన పౌరసత్వ నిర్ణయం కోసం Indian Citizenship Act, 1955 సెక్షన్ 9(2) కింద అప్పీలుదారు దరఖాస్తు చేశారు. 26 జనవరి 1950 నుంచి ఆ Act ప్రారంభం మధ్య మరొక దేశ పౌరసత్వం పొందిన పౌరుడు పౌరుడిగా ఉండడని సెక్షన్ 9(1) చెబుతుంది. ఆయన రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చినప్పుడు పౌరుడు, పాకిస్తానీ పాస్‌పోర్ట్ ఉన్నందుకు వెళ్లిపోవాలని చెప్పారు. ప్రశ్న పూర్తిగా భిన్నమైనది. (పేరా 12)
3. Noted: Kedar Pandey v. Narain Bikram Sah లో, హైకోర్టు నిర్ధారణలో animus manendi నిరూపితమైందని ఈ కోర్టు నిర్ణయించింది. Narain Bikram Sah కు భారతదేశంలో విస్తృత ఆస్తులున్నాయి, ఆయన వ్యాజ్యం హైకోర్టులు, Privy Council వరకు వెళ్లింది. ఆయన బనారస్‌లో పుట్టి, అక్కడే పెళ్లి చేసుకుని, భారతదేశంలో పిల్లలను పెంచి, భారతీయ పాస్‌పోర్ట్ చూపించారు. (పేరా 12)
4. Held: ఇక్కడ, పిటిషనర్ల కేసుకు మద్దతిచ్చే ఒక్క సాక్ష్యాన్నీ న్యాయవాది చూపలేకపోయారు. భారత అధికారుల అనుమతితో విదేశీ పాస్‌పోర్ట్‌లపై ఉండటానికి వారు ఎంచుకున్నారు, కాబట్టి వారి క్లెయిమ్ తిరస్కరించాలి. (పేరా 12)

విదేశీయుడి హక్కులు, బహిష్కరణ

1. Held: విదేశీయులకు కూడా కొన్ని ప్రాథమిక హక్కులున్నాయన్న వాదన పిటిషనర్లకు పెద్దగా ఉపయోగపడదు. (పేరా 13)
2. Held: విదేశీయుడి ప్రాథమిక హక్కు ఆర్టికల్ 21, జీవితం, స్వేచ్ఛకు పరిమితం. ఆర్టికల్ 19(1)(e) కింద భారతదేశంలో నివసించి స్థిరపడే హక్కు అందులో లేదు; అది పౌరులకే వర్తిస్తుంది. (పేరా 13)
3. Noted: Hans Muller of Nurenburg v. Superintendent, Presidency Jail, Calcutta ([1955] 1 SCR 1284) లో Constitution Bench "the power of the Government in India to expel foreigners is absolute and unlimited" అని నిర్ణయించింది. అంటే విదేశీయులను బహిష్కరించే భారత ప్రభుత్వ అధికారం సంపూర్ణం, అపరిమితం. ఈ విచక్షణను రాజ్యాంగంలోని ఏ నిబంధనా నియంత్రించదు. (పేరా 13)
4. Noted: దేశాల మధ్య చట్టపరమైన స్థితి భిన్నంగా ఉంటుంది, కానీ భారతదేశంలో విదేశీయుడిని బహిష్కరించే అపరిమిత హక్కు కార్యనిర్వాహక ప్రభుత్వానికి ఉంది. (పేరా 13)
5. Held: వాదన వినే హక్కుపై, ఒక వ్యక్తి తన కేసును ఎలా చెప్పుకునే అవకాశం ఇవ్వాలన్న కఠిన నియమం లేదు. నోటీసు ఇచ్చి ఉంటే, నోటీసు లేకుండా చూపడంలో విఫలమైన పౌరసత్వానికి మద్దతిచ్చే సామగ్రిని పిటిషనర్లు సమర్పించగలిగేవారని చెప్పలేదు. (పేరా 13)
6. Held: Superintendent of Police కు deportation ఆదేశించే అధికారం లేదన్న వాదనకు అర్హత లేదు. ఉత్తర్వు Superintendent ఇచ్చింది కాదు. అది కేంద్ర ప్రభుత్వ నిర్ణయం, ఉత్తర్వే చూపినట్లు, Superintendent అమలు చేశారు. (పేరా 14)
7. Held: పిటిషన్లకు అర్హత లేదు, ఖర్చులు లేకుండా కొట్టివేయబడ్డాయి. (పేరా 15)

ఆధారాలు (Authorities)

• Central Bank of India v. Ram Narain ([1955] 1 SCR 697): domicile కు శాశ్వతంగా నివసించాలన్న ఉద్దేశం అవసరం; domicile of choice పొందేవరకు domicile of origin కొనసాగుతుంది. ఆధారపడ్డారు (పేరా 9).
• Halsbury's Laws of England, 4th Edn., Vol. 8: domicile భావన. ప్రస్తావించారు (పేరా 9).
• Mohd. Ayub Khan v. Commissioner of Police, Madras and Another ([1965] 2 SCR 884): Citizenship Act సెక్షన్ 9(2) కింద కేసు; భిన్నమైన ప్రశ్న. వేరు చేశారు (పేరాలు 7, 12).
• Kedar Pandey v. Narain Bikram Sah ([1965] 3 SCR 793): బలమైన వాస్తవాలపై animus manendi నిరూపితమైంది. వేరు చేశారు (పేరాలు 7, 12).
• Union of India v. Ghaus Mohammed ([1962] 1 SCR 744): Foreigners Act సెక్షన్ 9 కింద ప్రక్రియ కోసం పిటిషనర్లు ఉదహరించారు. ప్రస్తావించారు (పేరా 7).
• Hans Muller of Nurenburg v. Superintendent, Presidency Jail, Calcutta and Ors. ([1955] 1 SCR 1284): విదేశీయులను బహిష్కరించే ప్రభుత్వ అధికారం సంపూర్ణం, అపరిమితం. ఆధారపడ్డారు (పేరా 13).
• మూల పాఠంలో ఉన్న పేర్ల రూపాలు: Mr. Louis De Raedt & Ors vs Union Of India And Ors (కేసు శీర్షిక); Mohd. Ayub Khan v. Commissioner of Police, Madras and Another; Hans Muller of Nurenburg v. Superintendent, Presidency Jail, Calcutta and Ors.

ప్రస్తావించిన నిబంధనలు

• Article 5, Constitution: భారతదేశంలో domicile ఉండి, భారతదేశంలో జన్మించిన, తల్లిదండ్రుల్లో ఒకరు భారతదేశంలో జన్మించిన, లేదా ముందు ఐదేళ్లు సాధారణంగా నివసించిన వ్యక్తికి రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చినప్పుడు పౌరసత్వం (పేరా 4).
• Article 19(1)(e), Article 21, Constitution: భారతదేశంలో నివసించి స్థిరపడే పౌరుల హక్కు; విదేశీయులకు అందుబాటులో ఉండే జీవించే హక్కు, స్వేచ్ఛ (పేరా 13).
• Article 32, Constitution: పిటిషన్లు దాఖలు చేసిన రిట్ ఉపశమనం (పేరా 1).
• Section 3(2)(c), Section 9, Foreigners Act, 1946: Rules లేకుండా సెక్షన్ 3(2)(c) కింద అధికారాన్ని ఉపయోగించలేరని (పేరా 2), సెక్షన్ 9 కింద వాదించడానికి వీలున్న ప్రక్రియ ప్రారంభించాలని (పేరా 7) పిటిషనర్లు వాదించారు. కోర్టు ఈ రెండు అంశాలనూ విడిగా నిర్ణయించదు.
• Section 6, Third Schedule, Citizenship Act, 1955: headnote లో మాత్రమే ప్రస్తావించారు, తీర్పు పాఠంలో చర్చించలేదు.
• Section 9(1), Section 9(2), Indian Citizenship Act, 1955: మరొక దేశ పౌరసత్వం పొందినప్పుడు పౌరసత్వం కోల్పోవడం, నిర్ణయించే అధికారం (పేరా 12).

తీర్పు

1. రిట్ పిటిషన్లు (Writ Petition (Civil) No. 1410 of 1987, Writ Petition (Criminal) No. 528 of 1987, Writ Petition (Civil) No. 1372 of 1987) కొట్టివేయబడ్డాయి (పేరా 15).
2. ఖర్చుల గురించి ఉత్తర్వు లేదు (పేరా 15).

న్యాయసూత్రం / Ratio

శాశ్వతంగా ఉండాలన్న ఉద్దేశంతో మాత్రమే వ్యక్తి domicile of choice పొందుతాడు, దానిని రుజువు చేసే భారం అతనిదే. విదేశీయుడికి ఆర్టికల్ 19(1)(e) కింద నివసించే హక్కు లేదు, కార్యనిర్వాహక ప్రభుత్వం అతడిని బహిష్కరించవచ్చు. Hans Muller లోని నియమాన్ని కోర్టు వర్తింపజేసింది: "the power of the Government in India to expel foreigners is absolute and unlimited". అంటే విదేశీయులను బహిష్కరించే భారత ప్రభుత్వ అధికారం సంపూర్ణం, అపరిమితం.

విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ

తీర్పు పాఠం ఆధారంగా చేసిన విశ్లేషణ.

domicile పై నిర్ధారణ పిటిషనర్ల సొంత దరఖాస్తులపై ఆధారపడింది. అనుమతి పొడిగింపు, naturalisation దరఖాస్తులపై కోర్టు ఆధారపడింది. స్థిరపడినట్లు చూపే ఇతర సాక్ష్యాలను తీర్పు పరిశీలించలేదు.

వాదన వినే హక్కును సరళంగా వదిలేశారు. కఠిన నియమం లేదని, నోటీసు ఇచ్చి ఉంటే సామగ్రి సమర్పించేవారని చెప్పలేదని కోర్టు అంటుంది. ఇతర కేసుల్లో విచారణ అవసరమా అని అది చెప్పలేదు.

బహిష్కరణ అధికారానికి 1955 Constitution Bench పై కోర్టు ఆధారపడింది. విదేశీయుడికి ఆర్టికల్ 21 హక్కు ఉందని చెప్పడం తప్ప, బహిష్కరణకు సంబంధించి ఆర్టికల్ 21 ను అది పరిశీలించలేదు.

ప్రాముఖ్యత

• domicile of origin, domicile of choice, animus manendi అవసరాన్ని కోర్టు వివరించింది.
• కేవలం నివాసం ఆర్టికల్ 5 కింద పౌరసత్వం ఇవ్వదని చెప్పి, భారాన్ని క్లెయిమ్ చేసేవారిపై పెట్టింది.
• విదేశీయుడి ప్రాథమిక హక్కు ఆర్టికల్ 21 కు పరిమితమని, ఆర్టికల్ 19(1)(e) అందులో ఉండదని చెప్పింది.
• విదేశీయులను బహిష్కరించే ప్రభుత్వ అధికారం సంపూర్ణమని ధృవీకరించింది.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు

• ఒక వాక్యంలో వాస్తవాలు: విదేశీ పాస్‌పోర్ట్‌లపై దశాబ్దాలుగా భారతదేశంలో ఉన్న మిషనరీలు ఆర్టికల్ 5(c) కింద పౌరసత్వం కోరారు. వారికి domicile లేదని, వారిని బహిష్కరించవచ్చని కోర్టు చెప్పింది.
• నియమం: domicile of choice కు animus manendi అవసరం, భారం క్లెయిమ్ చేసే వ్యక్తిపై ఉంటుంది.
• నియమం: విదేశీయుడికి ఆర్టికల్ 21 ఉంది, కానీ ఆర్టికల్ 19(1)(e) లేదు.
• ఉచ్చు: రాజ్యాంగానికి ముందు ఐదేళ్లకు పైగా బస, domicile లేకుండా పౌరసత్వం ఇవ్వదు.
• ఉచ్చు: Superintendent of Police ఉత్తర్వు కేంద్ర ప్రభుత్వ నిర్ణయం, కాబట్టి అది చెల్లుతుంది.
• ఖర్చులు: లేవు.

ఈ పేజీ తీర్పు పూర్తి పాఠం ఆధారంగా తయారు చేయబడింది.