Surjit Lal Chhabda v. Commissioner of Income Tax (సుర్జిత్ లాల్ చాబ్డా v. ఆదాయపు పన్ను కమిషనర్)

కొడుకులు లేని, సోదరులు లేని, ఆస్తిని పంచుకోవడానికి మరే ఇతర పురుష బంధువూ లేని ఒక వ్యక్తి, తన వ్యక్తిగత లాడ్జ్‌ను తనకు, తన భార్యకు, తన అవివాహిత కుమార్తెకు "ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తి"గా మారుస్తున్నానని మేజిస్ట్రేట్ ముందు ప్రమాణం చేశారు. పన్ను శాఖ ఎగతాళి చేసింది: ఖచ్చితంగా ఒక్క పురుషుడు మాత్రమే ఉన్న "ఉమ్మడి" కుటుంబం ఎలా ఉంటుంది? ఉమ్మడితనం తలల సంఖ్యపై కాక హోదాపై ఆధారపడిన విషయమని సుప్రీంకోర్టు జవాబు శాశ్వతంగా స్థిరపరిచింది.

పక్షకారులు

సుర్జిత్ లాల్ చాబ్డా — అప్పీలుదారు (అసెస్సీ); తన స్వయంగా ఆర్జించిన ఆస్తిని తనకు, తన భార్యకు, తన అవివాహిత కుమార్తెకు చెందిన హిందూ అవిభక్త కుటుంబానికి చెందినదిగా ప్రకటించారు, దానికి అనుగుణంగా పన్ను విధించాలని కోరారు.

ఆదాయపు పన్ను కమిషనర్, బొంబాయి — ప్రతివాది; అసెస్సీ ఉమ్మడి కుటుంబ హోదా క్లెయిమ్‌ను అంగీకరించడానికి నిరాకరించి, అతన్ని వ్యక్తిగా అంచనా వేయడం కొనసాగించిన పన్ను అధికారం.

వాస్తవాలు

సుర్జిత్ లాల్ చాబ్డాకు మూడు ఆదాయ వనరులు ఉన్నాయి: రెండు భాగస్వామ్య సంస్థల లాభాల్లో వాటా, బ్యాంక్ ఖాతాల నుంచి వడ్డీ, "కథోకే లాడ్జ్" అనే స్థిరాస్తి నుంచి అద్దె. 1956-57 అంచనా సంవత్సరం వరకు, ఈ ఆదాయం మొత్తం స్వయంగా ఆర్జించిన ఆస్తి, ఎల్లప్పుడూ అతను వ్యక్తిగా ఆదాయపు పన్నుకు అంచనా వేయబడ్డారు. 26 జనవరి 1956న, చాబ్డా బొంబాయిలోని ప్రెసిడెన్సీ మేజిస్ట్రేట్ ముందు ప్రమాణ ప్రకటన చేశారు, కథోకే లాడ్జ్ ఆస్తిని "కుటుంబ హాచ్‌పాట్"లోకి విసిరేశానని, దానికి ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తి లక్షణాన్ని ముద్రిస్తూ, తనకు, తన భార్యకు, తన ఒక్క సంతానానికి — అవివాహిత కుమార్తెకు — చెందిన హిందూ ఉమ్మడి కుటుంబ కర్తగా ఇక నుంచి దాన్ని కలిగి ఉంటానని. తత్ఫలితంగా కథోకే లాడ్జ్ నుంచి వచ్చే అద్దె ఆదాయం అతని వ్యక్తిగత హోదాలో కాక హిందూ అవిభక్త కుటుంబం చేతుల్లో అంచనా వేయాలని అతను క్లెయిమ్ చేశారు. ఆదాయపు పన్ను అధికారులు ఈ క్లెయిమ్‌ను తిరస్కరించారు, చాబ్డాకు కొడుకు లేరని, మరే ఇతర పురుష కోపార్సెనర్ లేరని, ప్రారంభంలో ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తికి పూర్వీక కేంద్రం లేదని, కాబట్టి ఈ ఆస్తిని ఉమ్మడిగా కలిగి ఉండగల కోపార్సినరీ ఉండదని, తద్వారా వాలిడ్ హిందూ అవిభక్త కుటుంబం ఉండదని వాదిస్తూ.

లేవనెత్తిన వివాదాంశాలు

1. హిందూ ఉమ్మడి కుటుంబం ఖచ్చితంగా ఒక్క పురుష సభ్యుడు, తన భార్య, అవివాహిత కుమార్తెతో కూడి, కొడుకు లేకుండా, మరే ఇతర పురుష కోపార్సెనర్ లేకుండా వాలిడ్‌గా ఉనికిలో ఉండి, ఆస్తిని ఉమ్మడిగా కలిగి ఉండగలదా?
2. స్వయంగా ఆర్జించిన ఆస్తిని ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తిలోకి బ్లెండింగ్ చేసే వాలిడ్ చర్యకు ఒకటికి మించిన పురుష సభ్యుల కోపార్సినరీ, లేదా పూర్వీక కేంద్రం ముందుగా ఉనికిలో ఉండటం అవసరమా?
3. తన ప్రకటన ద్వారా కథోకే లాడ్జ్ ఆస్తికి చాబ్డా ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తి లక్షణాన్ని వాలిడ్‌గా ముద్రించిన తర్వాత, ఫలితమైన ఆదాయం అతని వ్యక్తిగత హోదాలో కాక హిందూ అవిభక్త కుటుంబం చేతుల్లో సరిగ్గా అంచనా వేయదగినదా?

వాదనలు

ఆదాయపు పన్ను కమిషనర్ (ప్రతివాది) తరపు వాదన: ఒక కోపార్సినరీకి, విస్తరణగా సంబంధిత చట్టపరమైన అర్థంలో ఆస్తిని ఉమ్మడిగా కలిగి ఉండగల హిందూ అవిభక్త కుటుంబానికి, కోపార్సెనర్‌లుగా సంబంధించిన కనీసం ఇద్దరు పురుష సభ్యులు అవసరమని, ఒక్క పురుష సభ్యుడు, భార్య, అవివాహిత కుమార్తె మాత్రమే — ఆ సమయంలో వీరిద్దరూ శాస్త్రీయ మితాక్షర చట్టం కింద కోపార్సెనర్లు కారు — వ్యక్తి నుంచి ప్రత్యేక చట్టపరమైన ఉనికి కలిగిన ఉమ్మడి కుటుంబంగా ఉండలేరని, బ్లెండింగ్ ప్రకటన తత్ఫలితంగా చాబ్డా వ్యక్తిగత ఆదాయాన్ని ప్రత్యేక పన్ను విధించదగిన సంస్థ ఆదాయంగా మార్చడంలో అసమర్థంగా ఉందని, ఆస్తి, దాని ఆదాయం అతనికి వ్యక్తిగా సరిగ్గా అంచనా వేయదగినదిగా మిగిలిందని వాదన.

సుర్జిత్ లాల్ చాబ్డా (అప్పీలుదారు) తరపు వాదన: హిందూ ఉమ్మడి కుటుంబం ఉనికిలోకి రావడానికి కనీస సభ్యుల సంఖ్య అవసరమయ్యే ఒప్పందం లేదా భాగస్వామ్యం కాక, ఒక హోదా అని, చట్టం ఊహ ద్వారా హిందూ కుటుంబం ఆహారం, పూజ, ఎస్టేట్‌లో ఉమ్మడిగా మిగులుతుందని, భార్య, అవివాహిత కుమార్తె ఉనికి, ఇద్దరూ కుటుంబ ఆస్తి నుంచి భరణం పొందడానికి, దానిపై కొన్ని హక్కులకు అర్హులైన కుటుంబ సభ్యులు, రెండో పురుష కోపార్సెనర్ తాత్కాలికంగా లేకపోయినా ఆస్తిని కలిగి ఉండగల ఉమ్మడి కుటుంబాన్ని ఏర్పరచడానికి సరిపోతుందని, మేజిస్ట్రేట్ ముందు నిర్దేశిత పద్ధతిలో చేసిన బ్లెండింగ్ ప్రకటన తత్ఫలితంగా కథోకే లాడ్జ్‌ను ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తి లక్షణంతో ముద్రించడానికి వాలిడ్, ప్రభావవంతమైనదని వాదన.

కోర్టు తార్కికం

హిందూ ఉమ్మడి కుటుంబం కోపార్సినరీ కంటే చాలా విశాలమైన సంస్థ అని Chandrachud, J. ద్వారా సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది; ఖచ్చితమైన సాంకేతిక అర్థంలో కోపార్సినరీ (విభజన కోరే హక్కు, జననం ద్వారా పూర్వీక ఆస్తికి హక్కు ప్రయోజనాల కోసం) నిజంగా ఉమ్మడి పూర్వీకుడి నాలుగు తరాల్లోని పురుష సభ్యులకే పరిమితం అయినప్పటికీ, ఉమ్మడి కుటుంబం స్వయంగా అలా పరిమితం కాదు — ఇందులో భార్యలు, అవివాహిత కుమార్తెలు ఉంటారు, ఒక నిర్దిష్ట సమయంలో కేవలం ఒక్క పురుష సభ్యుడు మాత్రమే ఉన్నప్పుడు కూడా చట్టపరమైన హోదాగా ఉనికిలో ఉండగలదు. ఉమ్మడితనం అనేది సామాజిక, చట్టపరమైన యూనిట్‌గా కుటుంబానికి జోడించే హిందూ చట్టం ఊహ అని, బహువచన కోపార్సినరీ ఉనికిలో ఉన్నప్పుడు మాత్రమే ఉనికిలోకి వచ్చేది కాదని, తమ మధ్య విభజన కోరగల ఇద్దరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పురుష కోపార్సెనర్లు ప్రస్తుతం లేనందున మాత్రమే కుటుంబం ఉమ్మడిగా ఉండటం మానేయదని కోర్టు తర్కించింది.

దీన్ని వాస్తవాలకు వర్తింపజేస్తూ, చాబ్డా కుటుంబం — తాను, తన భార్య, తన అవివాహిత కుమార్తెతో కూడినది — చట్టంలో హిందూ ఉమ్మడి కుటుంబంగా ఉండగలదని, మేజిస్ట్రేట్ ముందు స్పష్టమైన, నిస్సందేహమైన ఉద్దేశంతో చేసిన అతని ప్రకటన కథోకే లాడ్జ్‌ను ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తి లక్షణంతో వాలిడ్‌గా ముద్రించిందని కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది. కొడుకు లేదా మరే ఇతర పురుష కోపార్సెనర్ లేకపోవడం, స్వయంగా, కుటుంబం ఉమ్మడిగా ఉండటాన్ని అసమర్థం చేయదని కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది, ఎందుకంటే భార్య, కుమార్తె, ఖచ్చితమైన అర్థంలో కోపార్సెనర్లు కాకపోయినా, దాని ఆస్తిలో భరణం, ఇతర హక్కులు కలిగిన ఉమ్మడి కుటుంబ సభ్యులు; కథోకే లాడ్జ్ నుంచి ఆదాయం తత్ఫలితంగా చాబ్డా వ్యక్తిగతంగా కాక హిందూ అవిభక్త కుటుంబం చేతుల్లో సరిగ్గా అంచనా వేయదగినది — అయితే ఈ పన్ను విధింపు విషయంలో కోర్టు అంతిమ ఉత్తర్వు కుటుంబ హోదాకు సంబంధించిన ఈ నిర్ధారణపై గణనీయంగా ఆధారపడింది.

తీర్పు

హిందూ ఉమ్మడి కుటుంబం ఖచ్చితంగా ఒక్క పురుష సభ్యుడు తన భార్య, అవివాహిత కుమార్తెతో కూడి, మరే ఇతర కోపార్సెనర్ లేకుండా కూడా వాలిడ్‌గా ఉనికిలో ఉండి, ఆస్తిని ఉమ్మడిగా కలిగి ఉండగలదని సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది; చాబ్డా ప్రకటన కథోకే లాడ్జ్‌ను ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తి లక్షణంతో వాలిడ్‌గా ముద్రించింది, ఒకటికి మించిన పురుష కోపార్సెనర్ ఉనికిపై హోదాగా కుటుంబ ఉమ్మడితనం ఆధారపడలేదు.

న్యాయసూత్రం / Ratio

హిందూ ఉమ్మడి కుటుంబం చట్టం గుర్తించిన హోదా, ఖచ్చితమైన సాంకేతిక అర్థంలో కోపార్సినరీ కంటే విశాలమైనది, దాని నుంచి వేరైనది; ఒక్క పురుష సభ్యుడు మాత్రమే ఉన్నప్పుడు కూడా ఉనికిలో ఉండగలదు, ఆస్తిని ఉమ్మడిగా కలిగి ఉండగలదు, అతనికి భార్య లేదా కుటుంబ యూనిట్‌లో భాగమైన ఇతర కుటుంబ సభ్యులు (అవివాహిత కుమార్తె వంటివి) ఉంటే చాలు. ఒక వ్యక్తి స్వయంగా ఆర్జించిన ఆస్తిని ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తిలోకి వాలిడ్‌గా బ్లెండ్ చేసేముందు ఉమ్మడితనానికి ఇద్దరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పురుష కోపార్సెనర్లు లేదా ఆస్తికి ఏదైనా పూర్వీక కేంద్రం ముందుగా ఉనికిలో ఉండాల్సిన అవసరం లేదు.

ప్రాముఖ్యత

హిందూ ఉమ్మడి కుటుంబాన్ని, హోదాగా, ఇరుకైన కోపార్సినరీ నుంచి వేరు చేయడానికి, ఒక్క పురుష సభ్యుడితో కూడా ఉమ్మడి కుటుంబం ఉనికిలో ఉండగలదని ధృవీకరించడానికి Surjit Lal Chhabda v. Commissioner of Income Tax ప్రముఖ భారత అధికారం — విద్యార్థులు తరచుగా కోపార్సినరీ కూర్పు నియమాలతో గందరగోళపరిచే ప్రతిపాదన. కోపార్సినరీని స్వయంగా "చట్టం యొక్క సృష్టి"గా, దాని సొంత విభిన్న లక్షణాలతో వర్ణించే State Bank of India v. Ghamandi Ram (1969)తో పాటు ఇది క్రమం తప్పకుండా చదవబడుతుంది, కాబట్టి ఉమ్మడి కుటుంబం, కోపార్సినరీ ఒకదానితో ఒకటి ఎలా సంబంధం కలిగి, ఎలా భిన్నంగా ఉంటాయనే దానిపై రెండు కేసులు కలిసి పూర్తి సిద్ధాంతపరమైన చిత్రాన్ని ఇస్తాయి. హిందూ ఉమ్మడి కుటుంబం కూర్పు లేదా కనీస పరిమాణం ప్రశ్నలో ఉన్నప్పుడల్లా హిందూ చట్టం, పన్ను చట్టం రెండింటిలోనూ ఈ కేసు ప్రామాణిక ఉటంకింపుగా మిగిలింది.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు

• ఒక్క వాక్యంలో వాస్తవాలు: కొడుకు లేని ఒక వ్యక్తి తనకు, తన భార్యకు, అవివాహిత కుమార్తెకు తన వ్యక్తిగత ఆస్తిని ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తిలోకి బ్లెండ్ చేసినట్లు ప్రకటించారు; రెండో పురుష కోపార్సెనర్ లేకుండా వాలిడ్ ఉమ్మడి కుటుంబం ఉండదని పన్ను శాఖ వాదించింది.
• తీర్పు: హిందూ ఉమ్మడి కుటుంబం ఒక్క పురుష సభ్యుడు, అతని భార్య, అవివాహిత కుమార్తెతో కూడి ఉండగలదు — ఉమ్మడితనం ఒక హోదా, బహువచన కోపార్సెనర్లపై ఆధారపడదు.
• ముఖ్యమైన సూత్రం: ఉమ్మడి కుటుంబం కోపార్సినరీ కంటే విశాలమైనది — 2005కి ముందటి ఖచ్చితమైన అర్థంలో కోపార్సెనర్లు కాకపోయినా, భార్యలు, అవివాహిత కుమార్తెలు హక్కులు కలిగిన కుటుంబ సభ్యులు.
• క్లాసిక్ పరీక్ష ఉచ్చు: విద్యార్థులు తరచుగా "ఉమ్మడి కుటుంబం", "కోపార్సినరీ"ని పర్యాయపదాలుగా గందరగోళపరుస్తారు — అవి ఒకేలాంటివి కాదని దీనికి ఈ కేసు ప్రామాణిక ఉటంకింపు.
• ఎల్లప్పుడూ State Bank of India v. Ghamandi Ram (1969)తో కలిపి చదవండి — ఇక్కడి విశాలమైన ఉమ్మడి కుటుంబ భావనతో విరుద్ధంగా, కోపార్సినరీ సొంత విభిన్న లక్షణాలు.

వాస్తవాలు, బెంచ్, సైటేషన్ IndianKanoon సుప్రీంకోర్టు తీర్పు నివేదిక, స్వతంత్ర కేస్-లా సారాంశాలతో (B&B Associates, Legal Vidhiya, CourtKutchehry) సరిపోల్చి ధృవీకరించబడ్డాయి — సైటేషన్ 1976 AIR 109; (1975) 101 ITR 776 (SC), బెంచ్ (Chandrachud, Sarkaria మరియు Gupta, JJ.), 6 అక్టోబర్ 1975 తీర్పు తేదీ అన్ని మూలాల్లో ధృవీకరించబడ్డాయి.