National Insurance Co. Ltd. v. Pranay Sethi (నేషనల్ ఇన్సూరెన్స్ v. ప్రణయ్ సేథి)

రోడ్డు ప్రమాదంలో మరణించిన వ్యక్తికి పరిహారం ఎలా లెక్కించాలో మూడు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనాలు వేర్వేరు సమాధానాలు ఇచ్చాయి. ఇద్దరు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం ఈ విభేదాన్ని పెద్ద ధర్మాసనానికి పంపింది. ఐదుగురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం మూడు అంశాలను తేల్చింది. future prospects (మరణించిన వ్యక్తి ఆదాయం భవిష్యత్తులో పెరిగే అవకాశం) ఎలా కలపాలో నిర్ణయించింది. multiplier (వార్షిక నష్టానికి వర్తించే సంఖ్య)ను ఎలా ఎంచుకోవాలో నిర్ణయించింది. నిర్ణీత శీర్షికల కింద ఎంత ఇవ్వాలో నిర్ణయించింది.

త్వరిత పునశ్చరణ

పూర్తి తీర్పు చదవండి: Supreme Court of India (sci.gov.in)

పక్షకారులు

National Insurance Company Limited — Special Leave Petition (Civil) No. 25590 of 2014 లో పిటిషనర్. దీని పాత్ర గురించి తీర్పు ఇంతకుమించి చెప్పలేదు.

Pranay Sethi and Ors. — ప్రధాన పిటిషన్‌లో ప్రతివాదులు. వారి పాత్ర తీర్పులో చెప్పలేదు.

ఇతర పక్షాలు — ప్రధాన పిటిషన్‌తో పాటు ఇంకా చాలా పిటిషన్లు, అప్పీళ్లు విచారించబడ్డాయి. వాటిని cause title లో పేర్కొన్నారు. తీర్పు ఇతర పక్షాల పేర్లు చెప్పలేదు.

విచారణ చరిత్ర

ఈ తీర్పు reference చరిత్రను వివరిస్తుంది. వ్యక్తిగత కేసుల్లో కింది కోర్టుల ఉత్తర్వులను ఇది నమోదు చేయలేదు.

1. claims tribunals (క్లెయిమ్స్ ట్రిబ్యునల్స్), కోర్టులు పరిహారాన్ని లెక్కించడానికి వేర్వేరు పద్ధతులు వాడుతున్నాయి. అవార్డులలో ఏకరూపత, స్థిరత్వం లేకపోవడాన్ని కోర్టు గమనించింది (పేరా 31).
2. Sarla Verma v. Delhi Transport Corporation, (2009) 6 SCC 121 ను ఇద్దరు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం నిర్ణయించింది. క్లెయిమ్‌లను సులభతరం చేయడానికి అది కొన్ని ప్రమాణాలను నిర్దేశించింది (పేరా 2).
3. Reshma Kumari v. Madan Mohan, (2009) 13 SCC 422 లో ఇద్దరు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం, సెక్షన్లు 163-A, 166 కింద లెక్కింపులో భిన్నాభిప్రాయాన్ని గమనించింది. విషయాన్ని పెద్ద ధర్మాసనం కోసం ప్రధాన న్యాయమూర్తికి పంపింది (పేరాలు 3, 6).
4. Reshma Kumari v. Madan Mohan, (2013) 9 SCC 65 లో మూడు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం ఆ reference కు సమాధానం ఇచ్చింది. అది Sarla Verma ను ఆమోదించింది (పేరాలు 7-13, 40-45).
5. ఆ reference పెండింగ్‌లో ఉండగా, ఇద్దరు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం Santosh Devi v. National Insurance Company Limited, (2012) 6 SCC 421 ను నిర్ణయించింది. అది Sarla Verma పై వ్యాఖ్యానించింది (పేరా 14).
6. 12.04.2013 న మూడు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం Rajesh v. Rajbir Singh, (2013) 9 SCC 54 ను నిర్ణయించింది. ఇది Reshma Kumari తర్వాత వచ్చింది (పేరా 26).
7. తరువాత మూడు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం Munna Lal Jain v. Vipin Kumar Sharma, (2015) 6 SCC 347 ను నిర్ణయించింది. అది Rajesh ను అనుసరించింది (పేరాలు 27-28).
8. National Insurance Company Limited v. Pushpa, (2015) 9 SCC 166 లో ఇద్దరు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం Reshma Kumari, Rajesh మధ్య చీలికను గమనించింది. విషయాన్ని పెద్ద ధర్మాసనానికి పంపింది (పేరా 1).
9. విషయాలు ఈ ధర్మాసనం ముందుకు వచ్చాయి. Special Leave Petition (Civil) No. 25590 of 2014 తో పాటు అనుబంధ విషయాలను కలిపి నిర్ణయించారు (పేరా 1).

వాస్తవాలు

ఇది ఒక reference. ఏ ఒక్క క్లెయిమ్‌లోని ప్రమాద వాస్తవాలనూ తీర్పు వివరించలేదు. వాస్తవాలు అంటే ఈ విభేదపు చరిత్రే.

1. Reshma Kumari, Rajesh రెండూ మూడు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసన తీర్పులు. వాటి మధ్య అభిప్రాయ భేదాన్ని కోర్టు గమనించింది (పేరా 1).
2. Pushpa కేసులో ఇద్దరు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం, అధికారిక సమాధానాన్ని పెద్ద ధర్మాసనం ఇవ్వాలని భావించింది (పేరా 1).
3. వివాదం Sarla Verma చుట్టూ తిరుగుతుంది. అందులో ఇద్దరు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం క్లెయిమ్‌ల నిర్ణయాన్ని సులభతరం చేయడానికి ప్రయత్నించింది (పేరా 2).
4. Reshma Kumari reference తీర్పు, మోటార్ వాహన చట్టం, 1988 (the Act) లోని సెక్షన్లు 163-A, 166 కింద లెక్కింపులో భిన్నాభిప్రాయాన్ని గమనించింది. future prospects లెక్కించే పద్ధతిలో కూడా భిన్నాభిప్రాయాన్ని గమనించింది (పేరా 3).
5. Reshma Kumari reference తీర్పు రెండు ఉమ్మడి ప్రశ్నలను రూపొందించింది (పేరా 4):
   • చట్టంలోని Second Schedule లో ఉన్న multiplier ను అన్ని కేసుల్లో తప్పనిసరిగా వర్తింపజేయాలా?
   • ముఖ్యంగా future prospects కు సంబంధించి, multiplicand (ఆధారపడినవారికి కలిగే నికర వార్షిక నష్టం) కు చట్టం ఏదైనా ప్రమాణం ఇస్తుందా?
6. సెక్షన్ 163-A ను ప్రవేశపెట్టిన Act 54 of 1994 యొక్క Statement of Objects and Reasons ను కోర్టు గమనించింది. సెక్షన్ 166 కింద క్లెయిమ్ చేసేవారికి Second Schedule మొత్తం కంటే తక్కువ ఎందుకు రావాలని reference తీర్పు ప్రశ్నించింది (పేరా 5).
7. ఈ కోర్టు సిఫార్సులు చేసినా పార్లమెంట్ ఎలాంటి స్పష్టత ఇవ్వలేదు. విషయాన్ని పెద్ద ధర్మాసనం కోసం ప్రధాన న్యాయమూర్తికి పంపారు (పేరా 6).
8. మూడు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం మొదటి ప్రశ్నకు సమాధానం ఇచ్చింది. సెక్షన్ 166 కింద మరణ క్లెయిమ్‌లకు Sarla Verma multiplier పట్టికను ఆమోదించింది (పేరాలు 11-12).
9. future prospects విషయంలో, 40 ఏళ్ల లోపు వారికి 50%, 40 నుండి 50 ఏళ్ల వారికి 30% కలపడాన్ని ఆమోదించింది. 50 ఏళ్లు దాటినవారికి ఏమీ కలపకూడదని చెప్పింది. స్వయం ఉపాధి లేదా స్థిర జీతం ఉన్నవారికి మాత్రమే వాస్తవ ఆదాయాన్నే ఉంచింది (పేరా 13).
10. Santosh Devi అప్పుడు, Sarla Verma లోని ఆ చివరి నియమానికి ఏ హేతువూ కనిపించడం చాలా కష్టమని చెప్పింది. స్వయం ఉపాధి లేదా స్థిర వేతన వారికి 30% పెరుగుదలను వర్తింపజేసింది (పేరా 14).
11. 12.04.2013 న నిర్ణయించిన Rajesh, Santosh Devi ని వివరించడానికి ప్రయత్నించింది. స్వయం ఉపాధి వారికి వయస్సు వర్గాన్ని బట్టి 50%, 30%, 15% కలిపింది (పేరా 26).
12. Munna Lal Jain, Rajesh ను అనుసరించింది (పేరాలు 27-28).
13. నిర్ణీత శీర్షికల కింద అవార్డులు కేసును బట్టి మారాయి (పేరా 48):
    • Santosh Devi: శవ రవాణాకు Rs. 5,000, అంత్యక్రియల ఖర్చులకు Rs. 10,000, consortium (జీవిత భాగస్వామి సాంగత్యం, సంరక్షణపై హక్కు) నష్టానికి Rs. 10,000.
    • Sarla Verma: loss of estate కు Rs. 5,000, అంత్యక్రియల ఖర్చులకు Rs. 5,000, loss of consortium కు Rs. 10,000.
    • Rajesh: loss of consortium కు Rs. 1,00,000, అంత్యక్రియల ఖర్చులకు Rs. 25,000, మైనర్ పిల్లల సంరక్షణ, మార్గదర్శకత్వ నష్టానికి Rs. 1,00,000.
14. Second Schedule మొత్తాలు: అంత్యక్రియల ఖర్చులకు Rs. 2,000, loss of consortium కు Rs. 5,000, loss of estate కు Rs. 2,500. వైద్య ఖర్చులు వాస్తవంగా అయినంత, గరిష్ఠంగా Rs. 15,000 వరకు చెల్లించాలి (పేరా 51).

లేవనెత్తిన వివాదాంశాలు

1, 2 వివాదాంశాలు Reshma Kumari reference లో రూపొందించిన ప్రశ్నలు (పేరా 4). మిగిలినవి కోర్టు స్వంత విశ్లేషణ, ముగింపుల నుండి వచ్చాయి.

1. చట్టంలోని Second Schedule లో పేర్కొన్న multiplier ను అన్ని కేసుల్లో తప్పనిసరిగా వర్తింపజేయాలా (పేరా 4)?
2. multiplicand కు, ముఖ్యంగా future prospects కు, చట్టం ఏదైనా ప్రమాణం ఇస్తుందా (పేరా 4)?
3. మరణించిన వ్యక్తి స్వయం ఉపాధి చేసేవారు లేదా వార్షిక increment లేని స్థిర జీతం పొందేవారు అయితే, future prospects కింద ఎంత కలపాలి (పేరా 33)?
4. సమాన స్థాయి ధర్మాసన తీర్పుతో విభేదించడంలో Santosh Devi సరైనదేనా (పేరాలు 15, 61)?
5. Reshma Kumari ని గమనించకుండా నిర్ణయించబడిన Rajesh ఒక binding precedent అవుతుందా (పేరాలు 26, 29-30, 61)?
6. loss of estate, loss of consortium, అంత్యక్రియల ఖర్చులు అనే నిర్ణీత శీర్షికలకు కోర్టు మొత్తాలను నిర్ణయించాలా (పేరాలు 48, 52-54)?
7. మరణించిన వ్యక్తి వయస్సు 50 ఏళ్లు దాటితే future prospects కింద ఏదైనా కలపాలా (పేరా 60)?

వాదనలు

తీర్పు వాదనలను సాధారణ రూపంలో నమోదు చేసింది. ప్రతి పక్షం తరఫు న్యాయవాదుల పేర్లు చెప్పలేదు.

బీమా సంస్థల తరఫున

1. స్థిరమైన శాశ్వత ఉద్యోగం, స్వయం ఉపాధికి భిన్నం. future prospects ను శాశ్వత ఉద్యోగం ఉన్న వ్యక్తి legal representatives కు మాత్రమే ఇవ్వడం సమంజసం (పేరా 35).
2. నిర్దిష్టమైన నెలవారీ ఆదాయాన్ని, మారుతూ ఉండే స్వయం ఉపాధి ఆదాయం కంటే భిన్నంగా చూడాలి (పేరా 35).
3. శాశ్వత ఉద్యోగానికి ఆశించిన పదవీ విరమణ తేదీ, నిశ్చయత ఉంటాయి. యజమాని గుర్తించదగినవాడు, స్వయం ఉపాధి వారి హెచ్చుతగ్గులు లేనివాడు (పేరా 35).
4. స్వయం ఉపాధి వారికి standardisation సాధ్యం కాదు. అనేక వర్గాలు ఉన్నాయి, అన్నింటినీ ఒకే వర్గంలో చేర్చడం చాలా కష్టం (పేరా 35).
5. సర్జన్లు, క్రీడాకారులు, తాపీ పనివారు, వడ్రంగులు వంటి కొన్ని వృత్తుల్లో future prospects కలపడం పూర్తిగా ఆమోదయోగ్యం కాదు (పేరా 35).
6. స్వయం ఉపాధి వారిలో నైపుణ్యం లేని కూలీల నుండి నైపుణ్యం కలవారి వరకు ఉంటారు. అనుభవం వల్ల ఆదాయంలో తేడాలు వస్తాయి (పేరా 35).
7. Reshma Kumari ఆమోదించిన Sarla Verma అభిప్రాయాన్ని మార్చకూడదు (పేరా 35).
8. standardisation వాస్తవ నష్టంతో సంబంధం లేకుండా పరిహారం ఇస్తుంది. అది సరైనదే అయినా, కొందరు స్వయం ఉపాధి వారికి విస్తరించడం అన్యాయం (పేరా 36).
9. Rajesh ఒక precedent కాదు, దాన్ని overrule చేయాలి. Sarla Verma పద్ధతినే అంగీకరించాలి (పేరా 36).

క్లెయిమ్‌దారుల తరఫున

1. just compensation (న్యాయసమ్మతమైన పరిహారం) అనే భావనపై, అందులో ఏమేం ఉంటాయనే దానిపై ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు (పేరా 37).
2. Davies పద్ధతి ప్రకారం, ఆర్థిక ప్రయోజనాన్ని ఇవ్వడం భవిష్యత్ ఆర్థిక లాభంలో భాగం కావాలి (పేరా 37).
3. standardisation వర్తింపజేసిన తర్వాత, జీతగాళ్లకు, స్వయం ఉపాధి వారికి మధ్య వివక్ష ఉండకూడదు (పేరా 37).
4. ఒక వర్గంలో సాక్ష్యం అవసరం లేనప్పుడు, మరో వర్గం future prospects నిరూపించడానికి సాక్ష్యం చూపాల్సిన అవసరం ఉండకూడదు (పేరా 37).
5. ఆర్థిక లాభంపై సహేతుకమైన ఆశకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. క్లెయిమ్‌దారులు Taff Vale Railway Co. ను, సింగపూర్ హైకోర్టు తీర్పు Nirumalan V Kanapathi Pillay v. Teo Eng Chuan ను ఆధారంగా చూపారు (పేరా 38).
6. భవిష్యత్ ఆదాయానికి standardisation సూత్రం స్వయం ఉపాధి వారికి వర్తించాలి. ఆధారపడినవారి నష్టాన్ని లెక్కించడానికి అది సమర్థనీయమైన కొలమానం (పేరా 38).

కోర్టు తార్కికం

Dipak Misra, C.J.I. (Constitution Bench తరఫున)

ఈ తీర్పు ఒకే అభిప్రాయం. దీనిలో 62 సంఖ్యల పేరాలు ఉన్నాయి.

1. Reference. Noted: Reshma Kumari, Rajesh అనే రెండు మూడు-న్యాయమూర్తుల ధర్మాసన తీర్పులు విభేదిస్తున్నట్టు కనిపించాయి. Pushpa లో ఇద్దరు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం విషయాన్ని పెద్ద ధర్మాసనానికి పంపింది (పేరా 1).
2. పరిధి. Noted: కోర్టు సుమారు రెండు దశాబ్దాలు వెనక్కి వెళ్తుంది. అది Sarla Verma పై దృష్టి పెడుతుంది. అందులో ఇద్దరు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం ప్రమాణాలు నిర్దేశించి క్లెయిమ్‌ల నిర్ణయాన్ని సులభతరం చేయడానికి ప్రయత్నించింది (పేరా 2).
3. Reshma Kumari reference తీర్పు. Noted: అది సెక్షన్లు 163-A, 166 కింద లెక్కింపులో భిన్నాభిప్రాయాన్ని గమనించింది. అది Sarla Dixit, Abati Bezbaruah, Mallett v. McMonagle (Lord Diplock), Wells v. Wells లను ఆధారంగా తీసుకుంది. future prospects లో ఈ అంశాలను పరిగణించాలని చెప్పింది:
   • ఆధారపడినవారి విద్య, ఉద్యోగ స్వభావం;
   • ప్రైవేట్ సంస్థల్లో అధిక జీతాలు, ప్రయోజనాలు;
   • ద్రవ్యోల్బణం, ఇది సంబంధితం కావచ్చు, కానీ కఠిన నియమం లేదు.
   ద్రవ్యోల్బణంపై ఇంగ్లీష్ తీర్పులను గుడ్డిగా అనుసరించలేమని, చట్టాన్ని మరింత స్పష్టంగా నిర్దేశించాలని అది చెప్పింది (పేరా 3).
4. రూపొందించిన ప్రశ్నలు. Noted: Second Schedule multiplier పై, multiplicand ప్రమాణాలపై రెండు ఉమ్మడి ప్రశ్నలు తలెత్తాయి (పేరా 4).
5. Statement of Objects. Noted: సెక్షన్ 163-A ముందే నిర్ణయించిన సూత్రాన్ని ఇచ్చింది; దానిని Statement of Objects మరింత ఉదారమైనదిగా, హేతుబద్ధమైనదిగా పేర్కొంది. సెక్షన్ 166 క్లెయిమ్‌దారుకు Second Schedule మొత్తం కంటే తక్కువ రావడంలో తర్కం లేదని reference తీర్పు భావించింది (పేరా 5).
6. పెద్ద ధర్మాసనం అవసరం. Noted: విభేదం అలాగే ఉంది, పార్లమెంట్ స్పష్టత ఇవ్వలేదు, అందుకే విషయం పెద్ద ధర్మాసనానికి వెళ్లింది (పేరా 6).
7. Trilok Chandra. Noted: మూడు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం U.P. State Road Transport Corporation v. Trilok Chandra ను ఆధారంగా తీసుకుంది. ఆ కేసు ఇవి నమోదు చేసింది (పేరా 7):
   • Amendment Act 54 of 1994, Chapter XI లో సెక్షన్లు 163-A, 163-B ను చేర్చింది.
   • సెక్షన్ 163-A non obstante clause తో మొదలై Second Schedule ప్రకారం పరిహారం ఇస్తుంది.
   • పట్టికలో multiplier వయస్సు వర్గాన్ని బట్టి 5 నుండి 18 వరకు ఉంది. కాబట్టి గరిష్ఠం 18; Susamma Thomas లో చెప్పినట్టు 16 కాదు.
   • పట్టికలో తప్పులు ఉన్నాయి. 15 ఏళ్ల వ్యక్తికి multiplier 15, multiplicand Rs. 3,000 అయితే మొత్తం Rs. 45,000 కావాలి, కానీ Rs. 60,000 చూపారు. multiplier 16, ఆదాయం Rs. 9,000 అయితే మొత్తం Rs. 1,44,000 కావాలి, కానీ Rs. 1,71,000 చూపారు.
   • ట్రిబ్యునళ్లు, కోర్టులు ఆ రెడీ రెకనర్‌నే అనుసరించలేవు. అది కేవలం మార్గదర్శకం.
   • multiplier కేవలం వయస్సుపై ఆధారపడకూడదు. తల్లిదండ్రులు ఆధారపడిన 45 ఏళ్ల అవివాహితుడి విషయంలో, తల్లిదండ్రుల వయస్సు కూడా ముఖ్యం.
   • multiplier 18 దాటకూడదు. ట్రిబ్యునల్ 24 వాడింది, హైకోర్టు దానిని 34 కు పెంచింది.
8. Supe Dei. Noted: సెక్షన్ 166 కింద పరిహారం నిర్ణయించేటప్పుడు Second Schedule ను మార్గదర్శకంగా తీసుకోవచ్చని Supe Dei చెప్పింది (పేరా 8).
9. Reshma Kumari లోని ఇతర ఆధారాలు. Noted: మూడు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం Patricia Jean Mahajan, Deepal Girishbhai Soni, Jashuben లను కూడా గమనించింది. సెక్షన్ 163-A, సెక్షన్ 166 క్లెయిమ్‌లకు బాధ్యత, పరిహార మొత్తం సూత్రాలు భిన్నమని Sarla Verma చెప్పిందని అది చదివింది. Second Schedule సెక్షన్ 166 కు వర్తించదు. Second Schedule multiplier స్కేలులో తప్పులను కూడా Sarla Verma కనుగొంది (పేరా 9).
10. Sarla Verma multiplier పట్టిక. Noted: Sarla Verma, Susamma Thomas, Trilok Chandra, Charlie లలోని multiplier లను Second Schedule తో పోల్చింది. Column (4) లోని multiplier వర్తిస్తుందని చెప్పింది (పేరా 10):
    • 15 నుండి 20, 21 నుండి 25 ఏళ్లకు 18.
    • 26 నుండి 30 కు 17; 31 నుండి 35 కు 16; 36 నుండి 40 కు 15; 41 నుండి 45 కు 14; 46 నుండి 50 కు 13.
    • 51 నుండి 55 కు 11; 56 నుండి 60 కు 9; 61 నుండి 65 కు 7; 66 నుండి 70 కు 5.
11. just అంటే ఏమిటి. Noted: Reshma Kumari సెక్షన్ 168 ను, just అనే పదాన్ని పరిశీలించింది. just compensation అంటే అంగీకృత చట్ట ప్రమాణాల ప్రకారం న్యాయమైనది, సహేతుకమైనది, సమతుల్యమైనది; అది forensic lottery కాదని చెప్పింది. అది పరిపూర్ణమైన లేదా సంపూర్ణ పరిహారం కాదు. అది Taff Vale Railway Co. v. Jenkins ను ఉదహరించింది. క్లెయిమ్‌దారులు వయస్సు, ఆదాయం, ఆధారపడినవారి సంఖ్యను నిరూపించాలని చెప్పింది. తరువాత ట్రిబ్యునల్ ఆదాయానికి చేర్పులు, తగ్గింపులు, వ్యక్తిగత జీవన ఖర్చుల తగ్గింపు, వయస్సును బట్టి multiplier ను పరిగణించాలి. అది Sarla Verma తో పూర్తిగా ఏకీభవించింది (పేరా 11).
12. పట్టిక ఆమోదం. Noted: సెక్షన్ 166 మరణ క్లెయిమ్‌లకు Reshma Kumari, Sarla Verma పట్టికను ఆమోదించింది. 15 ఏళ్ల వరకు బాధితులకు, ఏ సెక్షన్ వాడినా, multiplier 15, Second Schedule అంచనా (Sarla Verma Column (6) దిద్దుబాటుతో) వర్తిస్తాయి. ఇది మొదటి ప్రశ్నకు సమాధానం (పేరా 12).
13. Reshma Kumari లో future prospects. Noted: అది future prospects standardisation ను ఆమోదించింది. శాశ్వత ఉద్యోగం ఉండి 40 ఏళ్ల లోపు వారికి వాస్తవ జీతంలో 50%, 40 నుండి 50 ఏళ్లకు 30%, 50 దాటితే ఏమీ లేదు. వాస్తవ జీతం అంటే పన్ను తీసివేసిన జీతం. స్వయం ఉపాధి లేదా annual increments లేని స్థిర జీతం ఉన్నవారికి మరణ సమయంలోని వాస్తవ ఆదాయమే వర్తిస్తుంది. ఈ నియమం నుండి వైదొలగడం extraordinary circumstances, very exceptional cases లో మాత్రమే సమర్థనీయం. Held: ఆ విధంగా పెద్ద ధర్మాసనం భవిష్యత్ ఆదాయం విషయంలో Sarla Verma తో ఏకీభవించింది (పేరా 13).
14. Santosh Devi. Noted: reference పెండింగ్‌లో ఉండగా, Sarla Verma పేరా 24 లోని చివరి భాగానికి ఏ హేతువూ కనిపించడం కష్టమని Santosh Devi చెప్పింది. స్వయం ఉపాధి, స్థిర వేతన వారికి కూడా ఆదాయం పెరుగుతుందని చెప్పింది. దర్జీ, మంగలి, కమ్మరి, చెప్పులు కుట్టేవాడు, తాపీ మేస్త్రీ ఉదాహరణలు ఇచ్చింది. వారికి పెరుగుదల 30% ఉండాలని చెప్పింది (పేరా 14).
15. సమాన స్థాయి ధర్మాసనంతో విభేదం. Held: లోతుగా చదివితే, Santosh Devi Sarla Verma కంటే భిన్నమైన అభిప్రాయం వ్యక్తం చేసింది. ఇది స్పష్టమైన విభేదం. binding precedents నియమం దృష్ట్యా ఇది absolutely impermissible (పేరా 15).
16. Binding precedent. Noted: కోర్టు binding precedent భావనపై తీర్పుల వైపు మళ్లింది (పేరా 16).
17. Kalika Kuer. Noted: సమాన అధికార పరిధి గల తరువాతి ధర్మాసనానికి ముందటి తీర్పు తప్పుగా అనిపించినా అది కట్టుబడి ఉంటుందని State of Bihar v. Kalika Kuer చెప్పింది. దానిని per incuriam (కట్టుబడి ఉండాల్సిన ముందటి తీర్పును గమనించకుండా ఇచ్చిన తీర్పు) అనడానికి అది కారణం కాదు. తరువాతి ధర్మాసనం ముందటి తీర్పును అనుసరించాలి లేదా విషయాన్ని పెద్ద ధర్మాసనానికి పంపాలి (పేరా 17).
18. G.L. Batra, Madras Bar Association. Noted: Godfrey Philips, Sundarjas Kanyalal Bhatija, Tribhovandas Purshottamdas Thakkar లను ఆధారంగా తీసుకుని G.L. Batra ఈ సూత్రాన్ని అంగీకరించింది. Madras Bar Association లో Constitution Bench ముందటి Constitution Bench తీర్పును కట్టుబడి ఉండేదిగా పరిగణించింది (పేరా 18).
19. Jaisri Sahu. Noted: పరస్పర విరుద్ధ తీర్పులు చట్టాన్ని అనిశ్చితం చేస్తాయని Jaisri Sahu v. Rajdewan Dubey చెప్పింది. per incuriam గా ఇచ్చిన తీర్పు కట్టుబాటు కాదు. విరుద్ధ తీర్పుల్లో ఒకదాన్ని ఎంచుకోకుండా, విషయాన్ని Full Bench కు పంపడం మంచి మార్గం (పేరా 19).
20. ఆ అభిప్రాయంతో ఏకీభవనం. Held: కోర్టు పూర్తిగా ఏకీభవించింది. precedent ను గౌరవించడం న్యాయ క్రమశిక్షణ యొక్క ప్రాథమిక నియమం (పేరా 20).
21. Pradip Chandra Parija. Noted: అక్కడి Constitution Bench, ఇద్దరు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం మూడు న్యాయమూర్తుల తీర్పును అనుసరించాలని చెప్పింది. ఆ తీర్పు ఏ పరిస్థితుల్లోనూ అనుసరించలేనంత తప్పు అని భావిస్తే, కారణాలు చెబుతూ విషయాన్ని మూడు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనానికి పంపాలి (పేరా 21).
22. Chandra Prakash. Noted: binding precedent సిద్ధాంతం నిశ్చయతను, స్థిరత్వాన్ని పెంచుతుందని అక్కడి Constitution Bench చెప్పింది. Raghubir Singh ప్రకారం, Division Bench తీర్పు అదే లేదా తక్కువ సంఖ్య న్యాయమూర్తుల Division Bench కు కట్టుబడి ఉంటుంది (పేరా 22).
23. ఏకీభవనం. Noted: Chandra Prakash, Raghubir Singh, Pradip Chandra Parija లతో ఏకీభవించింది (పేరా 23).
24. న్యాయ మర్యాద. Noted: న్యాయ క్రమశిక్షణ అత్యంత ముఖ్యమని, సమాన స్థాయి ధర్మాసనం మరో సమాన స్థాయి ధర్మాసనాన్ని గౌరవించాలని Sandhya Educational Society చెప్పింది. Rattiram v. State of Madhya Pradesh, Raghubir Singh ను, Indian Oil Corporation Ltd. v. Municipal Corporation ను గమనించింది. Ratnaprabha Dhanda తనకు కట్టుబడి ఉండదని చెప్పిన హైకోర్టు Division Bench ను ఆ కేసు తప్పుపట్టింది (పేరా 24).
25. Raghubir Singh. Noted: తీర్పు Raghubir Singh పేరా 28 ను ఉటంకించింది. Division Bench నిర్ణయం అదే లేదా తక్కువ సంఖ్య న్యాయమూర్తుల Division Bench కు కట్టుబడి ఉంటుంది. ఆ నిర్ణయం Full Court లేదా Constitution Bench నుండి రావాల్సిన అవసరం లేదు (పేరా 25).
26. Rajesh. Noted: Rajesh 12.04.2013 న, Reshma Kumari తర్వాత నిర్ణయించబడింది. అది Santosh Devi ని వివరించింది. స్వయం ఉపాధి లేదా స్థిర వేతన వారికి పెరుగుదల ఎల్లప్పుడూ 30% కాదని, వయస్సును బట్టి ఉంటుందని చెప్పింది. దాని పేరాలు 8, 9 40 ఏళ్ల లోపు వారికి 50%, 40 నుండి 50 ఏళ్లకు 30% కలపాలని చెప్పాయి. స్వయం ఉపాధి లేదా స్థిర వేతన వారికి 50 నుండి 60 ఏళ్లకు 15% కలిపాయి (పేరా 26).
27. Munna Lal Jain. Noted: చట్టబద్ధమైన లేదా కఠినమైన సూత్రం లేనప్పుడు అస్పష్ట ప్రాంతాలు ఉంటాయని అక్కడి మూడు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం చెప్పింది. సూత్రం సూచించేటప్పుడు కోర్టులు ordinarily, normally వంటి పదాలు వాడతాయని చెప్పింది (పేరా 27).
28. Munna Lal Jain, Rajesh ను అనుసరించింది. Noted: అది Rajesh ను అనుసరించి, 40 ఏళ్ల లోపు స్వయం ఉపాధి వారికి future prospects కింద 50% కలపాలని చెప్పింది (పేరా 28).
29. Munna Lal Jain పై విమర్శ. Held: Munna Lal Jain, Reshma Kumari ని అనుసరించి ఉండాల్సింది, లేదా కేసును పెద్ద ధర్మాసనానికి పంపి ఉండాల్సింది. ముందు వచ్చిన Reshma Kumari binding precedent; Rajesh కాదు (పేరా 29).
30. Rajesh కట్టుబడదు. Held: Sundeep Kumar Bafna ఆధారంగా, సమాన లేదా పెద్ద ధర్మాసన తీర్పుతో ratio సరిపోలకపోతే తీర్పు per incuriam కావచ్చు. Rajesh, Reshma Kumari ని గమనించుకోలేదు, Santosh Devi ని అనుసరించింది. అది సమాన స్థాయి ధర్మాసనంపై binding precedent కాదు. ఒక చట్టం, నియమం లేదా నిబంధన కోర్టు దృష్టికి తేబడకపోతే కూడా తీర్పు per incuriam అవుతుంది. precedent క్రమశిక్షణ ముఖ్యమైనది, ఎందుకంటే అది లేకపోతే చట్టం యొక్క నిశ్చయత, తీర్పుల స్థిరత్వం, కోర్టుల పరస్పర గౌరవం దెబ్బతింటాయి (పేరా 30).
31. Sarla Verma విశ్లేషణ. Noted: Sarla Verma మరణ సందర్భంలో పరిహార అంచనా సూత్రాలను సంక్షిప్తంగా చెప్పింది. Nance, Davies పద్ధతుల మధ్య తేడాను, Susamma Thomas Davies పద్ధతిని ఇష్టపడిందని గమనించింది. ఒకే వాస్తవాలపై ట్రిబ్యునళ్లు వేర్వేరుగా లెక్కిస్తే సామాన్యుడు గందరగోళానికి గురవుతాడని చెప్పింది. multiplier పద్ధతిపై, న్యాయమైన మొత్తం అవసరంపై Trilok Chandra ను ఉటంకించింది (పేరా 31).
32. Sarla Verma లో future prospects. Noted: Susamma Thomas ఆదాయాన్ని దాదాపు 100%, Sarla Dixit 50%, Abati Bezbaruah 7% పెంచాయని Sarla Verma గమనించింది. అది, 40 ఏళ్ల లోపు శాశ్వత ఉద్యోగికి 50%, 40 నుండి 50 ఏళ్లకు 30% ను rule of thumb గా స్వీకరించింది. 50 దాటితే ఏమీ కలపలేదు. స్వయం ఉపాధి లేదా స్థిర జీతం ఉన్నవారికి మరణ సమయంలోని వాస్తవ ఆదాయాన్ని వాడింది; అరుదైన, ప్రత్యేక కేసుల్లో మాత్రమే మినహాయింపు (పేరా 32).
33. ప్రధాన వివాదం. Noted: వివాదపు సారం ఇది: మరణించిన వ్యక్తి స్వయం ఉపాధి లేదా annual increment లేని స్థిర జీతం పొందేవారైతే future prospects కింద ఎంత కలపాలి. తీర్పు ఈ పేరాలో Sarla Verma నియమాన్ని మళ్లీ చెప్పింది (పేరా 33).
34. మొదటి అంశం. Noted: పన్ను పరిధిలోని శాశ్వత ఉద్యోగులకు, స్వయం ఉపాధి లేదా స్థిర జీతం ఉన్నవారికి మధ్య ఉన్న కఠిన విభజనను కోర్టు మొదట పరిశీలించింది (పేరా 34).
35. బీమా సంస్థల వాదనలు. Noted: స్థిర ఉద్యోగాలు, స్వయం ఉపాధి ఆదాయ అనిశ్చితి, standardisation లేకపోవడంపై బీమా సంస్థల వాదనలు Arguments లో నమోదు అయ్యాయి (పేరా 35).
36. బీమా సంస్థల మరిన్ని వాదనలు. Noted: standardisation కు వాస్తవ నష్టంతో సంబంధం లేదని, Rajesh ను overrule చేయాలని బీమా సంస్థలు చెప్పాయి. ఇవి Arguments లో నమోదు అయ్యాయి (పేరా 36).
37. క్లెయిమ్‌దారుల వాదనలు. Noted: just compensation, Davies పద్ధతి, సమాన చికిత్సపై క్లెయిమ్‌దారుల ప్రాధాన్యత Arguments లో నమోదు అయింది (పేరా 37).
38. క్లెయిమ్‌దారుల మరిన్ని వాదనలు. Noted: క్లెయిమ్‌దారులు Taff Vale Railway Co. ను, Nirumalan ను ఆధారంగా చూపారు. standardisation స్వయం ఉపాధి వారికి వర్తించాలని చెప్పారు (పేరా 38).
39. వ్యక్తిగత ఖర్చుల తగ్గింపు. Noted: కోర్టు మూడు అంశాలను స్పష్టం చేయాలనుకుంది; మొదటిది వ్యక్తిగత, జీవన ఖర్చుల తగ్గింపు. Sarla Verma పేరాలు 30 నుండి 32 ఇలా చెబుతాయి (పేరా 39):
    • వివాహితుడైన మృతుడి విషయంలో, ఆధారపడినవారు 2 నుండి 3 అయితే ఒక వంతు, 4 నుండి 6 అయితే నాలుగో వంతు, ఆరుకు మించితే ఐదో వంతు తగ్గించాలి.
    • తల్లిదండ్రులు క్లెయిమ్‌దారులైన అవివాహిత మృతుడి విషయంలో 50% తగ్గించాలి. సాధారణంగా తల్లి మాత్రమే ఆధారపడినవారు; సోదరులు, సోదరీమణులు కాదు.
    • అవివాహితుడి కుటుంబం పెద్దదై అతనిపై ఆధారపడితే, ఒక వంతు తగ్గించి, మూడింట రెండు వంతులను కుటుంబానికి ఇచ్చే వాటాగా పరిగణించాలి.
40. Reshma Kumari లో multiplier, multiplicand. Noted: Reshma Kumari, Sarla Verma multiplier తో ఏకీభవించింది. పట్టిక ఏకరూపతను ఇస్తుందని చెప్పింది. ఆధారపడటాన్ని విలువ కట్టడం కొంతవరకు గణిత ప్రక్రియ అని చెప్పింది. multiplicand అంటే మరణ తేదీన ఆధారపడటం యొక్క నికర వార్షిక విలువ. దానిని multiplier తో గుణిస్తారు (పేరా 40).
41. Reshma Kumari లో తగ్గింపులు. Noted: Reshma Kumari, Sarla Verma పేరాలు 30 నుండి 32 ను పునరుత్పత్తి చేసి ఆమోదించింది. ఒక వ్యక్తి తన కోసమే ఖర్చు చేసేది జీవన ఖర్చు. ఇతరుల కోసం ఖర్చు చేసేది కాదు. Sarla Verma ప్రమాణాలను, వైదొలగడానికి కారణం చూపితే తప్ప, ordinarily అనుసరించాలి (పేరా 41).
42. Reshma Kumari ముగింపులు. Noted: అది ఈ ముగింపులను నమోదు చేసింది (పేరా 42):
    • 43.1: మృతుడి వయస్సు 15 ఏళ్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువైన సెక్షన్ 166 మరణ క్లెయిమ్‌లకు, ఆ తీర్పు పేరా 42 తో కలిపి Sarla Verma Column (4) multiplier వాడాలి.
    • 43.2: 15 ఏళ్ల వరకు వయస్సు గల మృతుడికి multiplier 15, Column (6) ప్రకారం దిద్దిన Second Schedule అంచనా వాడాలి.
    • 43.3: 15 ఏళ్లు దాటిన సెక్షన్ 166 క్లెయిమ్‌లకు ట్రిబ్యునళ్లు Second Schedule పై ఆధారపడాల్సిన అవసరం లేదు.
    • 43.4: Sarla Verma పేరా 19 లోని దశలను అనుసరించాలి.
    • 43.5: future prospects కు Sarla Verma పేరా 24 ను అనుసరించాలి.
    • 43.6: వ్యక్తిగత, జీవన ఖర్చులకు Sarla Verma పేరాలు 30 నుండి 32 ను ordinarily అనుసరించాలి.
43. వ్యక్తిగత ఖర్చులు. Held: వ్యక్తిగత, జీవన ఖర్చుల తగ్గింపుపై ట్రిబ్యునళ్లు, కోర్టులు Reshma Kumari ముగింపు 43.6 ను అనుసరించాలి. ఆ పద్ధతితో కోర్టు ఏకీభవించింది (పేరా 43).
44. Multiplier. Held: ట్రిబ్యునళ్లు, కోర్టులు Sarla Verma పేరా 19 లోని Step 2 ను, పేరా 42 తో కలిపి అనుసరించాలి. తీర్పు పేరా 42 ను పూర్తిగా ఉటంకించింది (పేరా 44).
45. Reshma Kumari ఆమోదం. Noted: multiplier, future prospects, వ్యక్తిగత ఖర్చులకు ప్రామాణిక పద్ధతికి మారాల్సిన సమయం వచ్చిందని చెబుతూ Reshma Kumari దీన్ని ఆమోదించింది. తీర్పు ఈ పేరాలో దాని పేరాను సంక్షిప్తంగా చెప్పింది (పేరా 45).
46. Multiplicand. Held: multiplicand ను legal representatives నిరూపించిన ఆదాయం ఆధారంగా అంగీకరించాలి. future prospects ను శాతంగా కలపాలి. Income అంటే చెల్లించిన పన్ను తీసివేసిన వాస్తవ ఆదాయం. multiplier ను Sarla Verma నిర్ణయించింది, Reshma Kumari ఆమోదించింది (పేరా 46).
47. దీన్ని ఎందుకు అనుసరించాలి. Held: దీన్ని అనుసరిస్తే న్యాయం జరుగుతుంది, ట్రిబ్యునళ్లు, కోర్టుల ముందు అనవసర వివాదాలు తప్పుతాయి (పేరా 47).
48. నిర్ణీత శీర్షికలు. Noted: గందరగోళం కలిగించిన మరో అంశం loss of estate, loss of consortium, అంత్యక్రియల ఖర్చులు. Santosh Devi, Sarla Verma, Rajesh లలో మొత్తాలు భిన్నంగా ఉన్నాయి, అవి Facts లో ఇచ్చాం. సామాజిక ఆర్థిక అంశంపై సూత్రాన్ని కాలానుగుణంగా సమీక్షించాలని Rajesh చెప్పింది. ద్రవ్యోల్బణం, ధరల సూచీ, loss of consortium భావన దానిని కదిలించాయి. consortium ను జీవిత భాగస్వామి సాంగత్యం, సంరక్షణ, సహాయం, ఓదార్పు, మార్గదర్శకత్వం, సమాజం, ఊరట, అనురాగం, లైంగిక సంబంధాలపై హక్కుగా అది వివరించింది. కనీసం Rs. 1,00,000 ఇవ్వాలని చెప్పింది (పేరా 48).
49. Munna Lal Jain. Noted: Munna Lal Jain దీన్ని పరిశీలించలేదు. దాని పరిశీలన multiplier, తగ్గింపులకే పరిమితమైంది (పేరా 49).
50. Second Schedule లోపభూయిష్టం. Noted: సంప్రదాయ మొత్తాలు Second Schedule లో ఉన్నాయి; దానిని Trilok Chandra లోపభూయిష్టమని చెప్పింది. 1994 నాటి Second Schedule redundant, irrational and unworkable గా మారిందని Puttamma v. K.L. Narayana Reddy చెప్పింది (పేరా 50).
51. Second Schedule లో general damages. Noted: multiplier, multiplicand ను గత తీర్పులు నిర్ణయించాయి. Second Schedule పేరా 3 అంత్యక్రియల ఖర్చులు, loss of consortium, loss of estate, వైద్య ఖర్చులకు మొత్తాలను ఇస్తుంది (పేరా 51).
52. అనుసరించలేదు. Noted: Trilok Chandra నుండి Second Schedule ను అనుసరించడం లేదు, దానిని సవరించలేదు. వేర్వేరు కోర్టులు వేర్వేరు మొత్తాలు ఇచ్చాయి. సంప్రదాయ నష్టపరిహార మొత్తాన్ని నిర్ణయించాల్సి ఉంది. Rajesh consortium కు Rs. 1,00,000 ఇచ్చింది (పేరా 52).
53. పద్ధతి పునఃపరిశీలన. Noted: conventional heads (నిర్ణీత పరిహార శీర్షికలు) కింద పరిహారం ఇచ్చే పద్ధతిని Rajesh పునఃపరిశీలించింది (పేరా 53).
54. మొత్తాల నిర్ణయం. Held: conventional heads పై Rajesh తో ఏకీభవించడం కోర్టుకు కష్టంగా అనిపించింది. మైనర్ పిల్లల సంరక్షణ, మార్గదర్శకత్వ నష్టం అనే శీర్షిక లేదు. Rajesh, Santosh Devi ని ప్రస్తావిస్తుంది కానీ దాన్ని అనుసరించినట్టు కనిపించదు. Conventional heads "cannot be determined on percentage basis". వాటికి సహేతుకమైన ఆధారంతో మొత్తం నిర్ణయించాలి. కోర్టు loss of estate కు Rs. 15,000, loss of consortium కు Rs. 40,000, అంత్యక్రియల ఖర్చులకు Rs. 15,000 నిర్ణయించింది. ఈ మొత్తాలు ప్రతి మూడేళ్లకు 10% పెరగాలి. దీనిపై ఒక thumb rule ఉంది. అది లేకపోతే నిర్ణయం చాలా కష్టం, అవార్డులు మారిపోతాయి, ఉత్తర్వులకు మార్గదర్శకం ఉండదు. ధరల సూచీ, బ్యాంకు వడ్డీ తగ్గుదల, రేట్ల పెరుగుదలను గమనించాలి. శీర్షికలను పునఃపరిశీలించే సూత్రం ఆమోదయోగ్యమే, కానీ ఆ పునఃపరిశీలన fact-centric లేదా quantum-centric గా ఉండకూడదు. Why: నిర్ణీత మొత్తాలు స్థిరత్వాన్ని తెస్తాయి (పేరా 54).
55. Future prospects. Noted: multiplicand నిర్ణయించడానికి future prospects కలపడంపై కోర్టు ఇప్పుడు దృష్టి పెట్టింది (పేరా 55).
56. Santosh Devi, Rajesh. Noted: స్వయం ఉపాధి వ్యక్తి జీవితాంతం స్థిర జీతంపైనే ఉంటాడనే సూత్రాన్ని Santosh Devi అంగీకరించలేదు. పెరుగుతున్న జీవన వ్యయం, అదనపు కృషి, ప్రైవేట్ జీతాల పెరుగుదలను అది గమనించింది. స్వయం ఉపాధి లేదా స్థిర వేతనం ఉన్న 15 నుండి 60 ఏళ్ల బాధితుడికి Rajesh 15% కలిపింది (పేరా 56).
57. Just compensation. Held: సెక్షన్ 168 కింద just compensation న్యాయం, సహేతుకత, సమతుల్యతపై ఆధారపడుతుంది. అది ఎప్పటికీ పరిపూర్ణం కాదు. చట్టపరమైన వారసులు అనుకోని లాభం ఆశించలేరు. పరిహారం an apology for compensation లేదా అల్పమొత్తం కాకూడదు. నిర్ణయం వయస్సు, ఆదాయ సాక్ష్యాలపై, తగిన multiplier పై ఆధారపడాలి. standardisation సూత్రాన్ని కోర్టు ఆమోదించింది. "money cannot substitute a life lost" అని చెప్పింది. ట్రిబ్యునల్ విచక్షణ విస్తృతమే, కానీ అది just compensation ద్వారా మార్గనిర్దేశం పొందాలి. లక్ష్యం అంకగణిత కచ్చితత్వానికి ఆమోదయోగ్యమైన సామీప్యం. లెక్కింపు వాస్తవికంగా, వాస్తవానికి దగ్గరగా ఉండాలి. అనుకోని లాభానికి, అల్పమొత్తానికి మధ్య సమతుల్యతను కోర్టు కోరింది. standardisation నిశ్చయత, స్థిరత్వం, ఏకరూపతను, నిర్దిష్టమైన multiplicand ను ఇస్తుంది (పేరా 57).
58. ప్రధాన సమస్య. Noted: ప్రధాన సమస్య స్వయం ఉపాధి లేదా స్థిర జీతం ఉన్న మృతుడికి future prospects. Sarla Verma ఒక మినహాయింపు ఇచ్చి, క్లెయిమ్‌దారులు రికార్డులో ఆధారాలు తేవడానికి అనుమతించింది. ఈ వర్గానికి future prospects ను అది per se అనుమతించలేదు (పేరా 58).
59. స్వయం ఉపాధి, స్థిర జీతం. Held: standardisation ను అంగీకరించాక, దానిని స్వయం ఉపాధి లేదా స్థిర జీతం ఉన్నవారికి వర్తింపజేయకపోవడానికి హేతువు లేదు. మరణ సమయంలోని వాస్తవ ఆదాయాన్నే వాడడం అన్యాయం. ధరల పెరుగుదల స్వయం ఉపాధి వారిని కూడా ప్రభావితం చేస్తుంది, వారు తమ రుసుములను కూడా పెంచుతారు. శాతంతో కూడిన degree-test తప్పనిసరి. మృతుడి వయస్సు 40 లోపు అయితే నిరూపిత ఆదాయంలో 40%, 40 నుండి 50 మధ్య అయితే 25% కలపడం సహేతుకం. శాశ్వత ఉద్యోగానికి ఆమోదయోగ్యమైన నిశ్చయత ఉంది. స్వయం ఉపాధి వారు కూడా ధరల పెరుగుదల బారిన పడతారు, ఆదాయం పెంచుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తూనే ఉంటారు. ప్రైవేట్ యజమానులు జీతాలు పెంచడానికి పోటీ పడతారు. రెండు వర్గాల మధ్య శాతంలో కొంత తేడా ఉండవచ్చని అంగీకరించారు. future prospects ను నిరూపించడాన్ని పక్షాలకే వదిలేస్తే అది అన్యాయం, సమతుల్యత లేనిది అవుతుంది. future prospects ను చేర్చడం వల్ల పద్ధతి సెక్షన్ 168 కింద just compensation పరిధిలోకి వస్తుంది. Why: కాలం గడవడం, మారుతున్న సమాజం, ధరల పెరుగుదల, ధరల సూచీ (పేరా 59).
60. 50 ఏళ్ల తర్వాత. Held: 50 ఏళ్ల తర్వాత ఏమీ కలపకూడదనే నియమం ఆమోదయోగ్యం కాదు, ఎందుకంటే జీతం ఒకేలా ఉండదు. జీతం ఒకేలా ఉండదని, శాశ్వత ఉద్యోగంలో పెరుగుదల ఉంటుందని judicial notice తీసుకోవచ్చు. Sarla Verma 50 తర్వాత ఏ చేర్పూ అనుమతించలేదు, Reshma Kumari దానిని ఆమోదించింది. మృతుడి వయస్సు 50 నుండి 60 మధ్య అయితే 15% కలపాలి, ఆ తర్వాత ఏమీ లేదు. స్వయం ఉపాధి లేదా స్థిర జీతం ఉన్నవారికి 50 నుండి 60 ఏళ్ల మధ్య 10% కలపాలి. ట్రిబ్యునళ్లు, కోర్టుల విధానంలో ఏకరూపత కోసం ఈ కొలమానం నిర్ణయించారు (పేరా 60).
61. ముగింపులు. Held: కోర్టు ఎనిమిది ముగింపులను నమోదు చేసింది. అవి Judgement కింద ఇచ్చాం (పేరా 61).
62. Reference కు సమాధానం. Held: reference కు దానికి అనుగుణంగా సమాధానం ఇచ్చారు. విషయాలు తగిన ధర్మాసనం ముందుకు వెళ్తాయి (పేరా 62).

Authorities

• Reshma Kumari v. Madan Mohan, (2013) 9 SCC 65 (three Judges). అనుసరించి ఆమోదించారు. multiplier, future prospects, తగ్గింపులపై ఇదే binding తీర్పు (పేరాలు 3, 7-13, 40-45).
• Reshma Kumari v. Madan Mohan, (2009) 13 SCC 422 (two Judges). విభేదాన్ని గమనించి ప్రశ్నలను పెద్ద ధర్మాసనానికి పంపిన reference ఉత్తర్వు (పేరాలు 3, 6).
• Rajesh v. Rajbir Singh, (2013) 9 SCC 54. binding precedent కాదని నిర్ణయించారు. ఇది Reshma Kumari ని గమనించకుండా నిర్ణయించబడింది. దాని నిర్ణీత శీర్షికల మొత్తాలను అంగీకరించలేదు (పేరాలు 1, 26, 29-30, 48, 52-54, 56, 61).
• National Insurance Company Limited v. Pushpa, (2015) 9 SCC 166. reference పంపిన ఉత్తర్వు (పేరా 1).
• Sarla Verma v. Delhi Transport Corporation, (2009) 6 SCC 121. ఆమోదించారు. దాని పట్టిక, పేరా 19 లోని దశలు, పేరాలు 24, 30 నుండి 32 మరియు 42 లెక్కింపుకు మార్గదర్శకం (పేరాలు 2, 9-10, 31-33, 39, 44, 58).
• Santosh Devi v. National Insurance Company Limited, (2012) 6 SCC 421. Sarla Verma తో విభేదించింది. విషయాన్ని పెద్ద ధర్మాసనానికి పంపి ఉండాల్సిందని కోర్టు చెప్పింది. దాని 30% విధానాన్ని స్వీకరించలేదు (పేరాలు 14-15, 48, 56, 61).
• Munna Lal Jain v. Vipin Kumar Sharma, (2015) 6 SCC 347. Rajesh ను అనుసరించినందుకు విమర్శించారు (పేరాలు 27-29, 49).
• Sarla Dixit v. Balwant Yadav, (1996) 3 SCC 179. future prospects పై ప్రస్తావించారు; ఆదాయం 50% పెంచారు (పేరాలు 3, 32).
• Abati Bezbaruah v. Dy. Director General, Geological Survey of India, (2003) 3 SCC 148. ప్రస్తావించారు; ఆదాయం 7% పెంచారు (పేరాలు 3, 32).
• Mallett v. McMonagle, 1970 AC 166. Reshma Kumari లో గమనించిన Lord Diplock సూత్రం (పేరా 3).
• Wells v. Wells, (1999) 1 AC 345. Reshma Kumari లో ప్రస్తావించారు (పేరా 3).
• Oriental Insurance Co. Ltd. v. Jashuben, (2008) 4 SCC 162. dearness allowance, ప్రయోజనాలు multiplicand లో లెక్కలోకి వస్తాయి (పేరాలు 3, 9).
• U.P. State Road Transport Corporation v. Trilok Chandra, (1996) 4 SCC 362. Second Schedule multiplier, తప్పులను గమనించారు (పేరాలు 7, 10, 31, 50, 52).
• Susamma Thomas, (1994) 2 SCC 176. multiplier పరిమితి, Davies పద్ధతిని గమనించారు (పేరాలు 7, 10, 31-32).
• Supe Dei v. National Insurance Company Limited, (2009) 4 SCC 513. సెక్షన్ 166 కు Second Schedule మార్గదర్శకంగా (పేరా 8).
• United India Insurance Co. Ltd. v. Patricia Jean Mahajan, (2002) 6 SCC 281. గమనించారు (పేరా 9).
• Deepal Girishbhai Soni v. United India Insurance Co. Ltd., (2004) 5 SCC 385. గమనించారు (పేరా 9).
• New India Assurance Co. Ltd. v. Charlie, (2005) 10 SCC 720. Sarla Verma లో multiplier పోల్చారు (పేరా 10).
• Taff Vale Railway Co. v. Jenkins, 1913 AC 1. just compensation పై Reshma Kumari లో ఉటంకించారు; క్లెయిమ్‌దారులు ఆధారంగా చూపారు (పేరాలు 11, 38).
• State of Bihar v. Kalika Kuer, (2003) 5 SCC 448. ముందటి తీర్పు కట్టుబడి ఉంటుంది; పంపండి, per incuriam అనకండి (పేరా 17).
• G.L. Batra v. State of Haryana, (2014) 13 SCC 759. precedent సూత్రాన్ని అంగీకరించింది (పేరా 18).
• Union of India v. Godfrey Philips India Ltd., (1985) 4 SCC 369. G.L. Batra లో ఆధారంగా తీసుకున్నారు (పేరా 18).
• Sundarjas Kanyalal Bhatija v. Collector, Thane, (1989) 3 SCC 396. G.L. Batra లో ఆధారంగా తీసుకున్నారు (పేరా 18).
• Tribhovandas Purshottamdas Thakkar v. Ratilal Motilal Patel, AIR 1968 SC 372. G.L. Batra లో ఆధారంగా తీసుకున్నారు (పేరా 18).
• Madras Bar Association v. Union of India, (2015) 8 SCC 583. ముందటి Constitution Bench తీర్పును binding గా పరిగణించారు (పేరా 18).
• Union of India v. Madras Bar Association, (2010) 11 SCC 1. ముందటి Constitution Bench తీర్పు (పేరా 18).
• Jaisri Sahu v. Rajdewan Dubey, AIR 1962 SC 83. విరుద్ధ తీర్పులు; per incuriam; పెద్ద ధర్మాసనానికి పంపాలి. కోర్టు ఏకీభవించింది (పేరాలు 19-20).
• Seshamma v. Venkata Narasimharao; Virayya v. Venkata Subbayya; Bilimoria v. Central Bank of India. Jaisri Sahu ఉటంకింపులో చర్చించారు (పేరా 19).
• Halsbury's Laws of England, 3rd Edn., Vol. 22. per incuriam పై Jaisri Sahu లో ఉటంకించారు (పేరా 19).
• Pradip Chandra Parija v. Pramod Chandra Patnaik, (2002) 1 SCC 1. ధర్మాసనం పెద్ద ధర్మాసనాన్ని అనుసరించాలి లేదా పంపాలి (పేరా 21).
• Chandra Prakash v. State of U.P., (2002) 4 SCC 234. binding precedent నిశ్చయతను పెంచుతుంది (పేరాలు 22-23).
• Raghubir Singh, (1989) 2 SCC 754. Division Bench తీర్పు అదే లేదా తక్కువ సంఖ్య ధర్మాసనానికి కట్టుబడి ఉంటుంది (పేరాలు 22-25).
• Sandhya Educational Society v. Union of India, (2014) 7 SCC 701. న్యాయ క్రమశిక్షణ (పేరా 24).
• Rattiram v. State of Madhya Pradesh, (2012) 4 SCC 516. ముందటి తీర్పును విస్మరించిన తరువాతి తీర్పు ప్రభావం (పేరా 24).
• Indian Oil Corporation Ltd. v. Municipal Corporation, (1995) 4 SCC 96. Rattiram లో ఉటంకించారు (పేరా 24).
• Municipal Corporation, Indore v. Ratnaprabha Dhanda. Indian Oil లో ఉటంకించారు (పేరా 24).
• Sundeep Kumar Bafna v. State of Maharashtra, (2014) 16 SCC 623. per incuriam, precedent క్రమశిక్షణ (పేరా 30).
• Nance v. British Columbia Electric Railway Co. Ltd., 1951 SC 601 (PC). నష్టాన్ని లెక్కించే ఒక పద్ధతి (పేరా 31).
• Davies v. Powell Duffryn Associated Collieries Ltd., 1942 AC 601. మరో పద్ధతి; Susamma Thomas దీనిని ఇష్టపడింది (పేరాలు 31, 37).
• Nirumalan V Kanapathi Pillay v. Teo Eng Chuan, (2003) 3 SLR (R) 601. క్లెయిమ్‌దారులు ఆధారంగా చూపిన సింగపూర్ తీర్పు (పేరా 38).
• Puttamma v. K.L. Narayana Reddy, (2013) 15 SCC 45. Second Schedule redundant, irrational and unworkable (పేరా 50).

Also cited in footnotes: none. ఫుట్‌నోట్స్ పై కేసుల reporter citations మాత్రమే ఇచ్చాయి.

Provisions

కింది వివరణలు తీర్పులో ఉపయోగించిన విధంగానే ఉన్నాయి.

• Section 163-A, Motor Vehicles Act, 1988. non obstante clause తో మొదలై Second Schedule ప్రకారం పరిహారం చెల్లిస్తుంది. Act 54 of 1994 ద్వారా చేర్చారు (పేరాలు 3, 5, 7, 9).
• Section 163-B. Chapter XI, Insurance of motor vehicles against third-party risks లో సెక్షన్ 163-A తో పాటు చేర్చారు (పేరా 7).
• Section 166. పరిహారం కోసం క్లెయిమ్; తీర్పులో ఇది just compensation, negligence నిరూపణతో ముడిపడి ఉపయోగించబడింది. Second Schedule దానికి ప్రత్యక్షంగా వర్తించదు (పేరాలు 3, 9, 12, 61).
• Section 168. just అనే పదాన్ని వాడుతుంది. పరిహారం న్యాయం, సహేతుకత, సమతుల్యతపై ఆధారపడాలి (పేరాలు 11, 57, 59).
• Second Schedule. మూడవ పక్ష ప్రమాద క్లెయిమ్‌లకు multiplier లు, పరిహారాల పట్టిక. అంత్యక్రియల ఖర్చులకు Rs. 2,000, loss of consortium కు Rs. 5,000, loss of estate కు Rs. 2,500, వైద్య ఖర్చులకు Rs. 15,000 వరకు general damages కూడా ఇందులో ఉన్నాయి (పేరాలు 7, 51).
• Amendment Act 54 of 1994. సెక్షన్ 163-A ను ప్రవేశపెట్టింది (పేరాలు 5, 7).

తీర్పు

Constitution Bench తరఫున కోర్టు ఒకే తీర్పు ఇచ్చింది. reference కు సమాధానం ఇలా ఉంది (పేరాలు 61-62):

1. Santosh Devi లో ఇద్దరు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం విషయాన్ని పెద్ద ధర్మాసనానికి పంపి ఉండాల్సింది. అది సమాన స్థాయి ధర్మాసన తీర్పు అయిన Sarla Verma కంటే భిన్నమైన అభిప్రాయం తీసుకుంది. కోర్టు మాటల్లో, "a coordinate Bench of the same strength cannot take a contrary view than what has been held by another coordinate Bench" (పేరా 61(i)).
2. Rajesh, అంతకుముందు వచ్చిన Reshma Kumari తీర్పును గమనించలేదు. Rajesh తీర్పు binding precedent కాదు (పేరా 61(ii)).
3. శాశ్వత ఉద్యోగం ఉండి 40 ఏళ్ల లోపు ఉన్న మృతుడికి future prospects కోసం వాస్తవ జీతంలో 50% కలపాలి. వయస్సు 40 నుండి 50 అయితే 30%, 50 నుండి 60 అయితే 15% కలపాలి. వాస్తవ జీతం అంటే పన్ను తీసివేసిన వాస్తవ జీతం (పేరా 61(iii)).
4. మృతుడు స్వయం ఉపాధి లేదా స్థిర జీతం పొందేవారైతే, "an addition of 40% of the established income should be the warrant where the deceased was below the age of 40 years". 40 నుండి 50 ఏళ్లకు 25%, 50 నుండి 60 ఏళ్లకు 10% కలపాలి. Established income అంటే పన్ను భాగాన్ని తీసివేసిన ఆదాయం (పేరా 61(iv)).
5. multiplicand కోసం వ్యక్తిగత, జీవన ఖర్చుల తగ్గింపు Sarla Verma పేరాలు 30 నుండి 32 ను అనుసరిస్తుంది (పేరా 61(v)).
6. multiplier ను Sarla Verma పట్టిక నుండి, దాని పేరా 42 తో కలిపి చదివి ఎంచుకోవాలి (పేరా 61(vi)).
7. multiplier వర్తింపజేయడానికి మృతుడి వయస్సే ఆధారం (పేరా 61(vii)).
8. conventional heads పై సహేతుకమైన మొత్తాలు: loss of estate కు Rs. 15,000, loss of consortium కు Rs. 40,000, అంత్యక్రియల ఖర్చులకు Rs. 15,000. ఈ మొత్తాలు ప్రతి మూడేళ్లకు 10% చొప్పున పెరుగుతాయి (పేరా 61(viii)).
9. reference కు దానికి అనుగుణంగా సమాధానం ఇచ్చారు. విషయాలను తగిన ధర్మాసనం ముందు ఉంచాలి (పేరా 62).

తీర్పు ఖర్చులపై ఎలాంటి ఉత్తర్వు ఇవ్వలేదు. వ్యక్తిగత విషయాల్లో కింది కోర్టుల నిర్ణయాలను అది నమోదు చేయలేదు.

న్యాయసూత్రం / Ratio

మోటార్ ప్రమాదంలో మరణానికి పరిహారం వయస్సు, ఆదాయం, ఆధారపడినవారిపై ఆధారపడుతుంది. ట్రిబ్యునళ్లు Sarla Verma multiplier, తగ్గింపులను వాడాలి. స్వయం ఉపాధి, స్థిర జీతం ఉన్నవారితో సహా అందరికీ future prospects కోసం ప్రామాణిక శాతం కలపాలి. నిర్ణీత శీర్షికలకు నిర్ణీత మొత్తాలు ఉంటాయి.

ముఖ్య నిర్ణయం: "an addition of 40% of the established income should be the warrant where the deceased was below the age of 40 years" (పేరా 61(iv)). అంటే, 40 ఏళ్ల లోపు స్వయం ఉపాధి లేదా స్థిర జీతం ఉన్న మృతుడికి నిరూపిత ఆదాయంలో 40% కలపాలి.

తీర్పు ఏ భాగాన్నీ obiter గా పేర్కొనలేదు. binding precedent, per incuriam తీర్పులపై చర్చ (పేరాలు 16-30) ముగింపులు 61(i), 61(ii) వెనుక ఉన్న తార్కికం. just compensation అనుకోని లాభమూ కాదు, అల్పమొత్తమూ కాదనే వివరణ (పేరా 57) ఈ ప్రక్రియ లక్ష్యాన్ని చెబుతుంది.

తదుపరి పరిణామాలు

ఈ తీర్పును రెండు తదుపరి సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు వర్తింపజేశాయి. వాటి పాఠాన్ని అనుబంధ ఫైళ్ల నుండి చదివాం. కింది అంశాలు ఆ ఫైళ్ల నుండి మాత్రమే. తరువాతి తీర్పులు Pranay Sethi పేరాలకు వేర్వేరు సంఖ్యలు వాడతాయి, కాబట్టి వాటి స్వంత పేరా సంఖ్యలను మాత్రమే ఇచ్చాం.

United India Insurance Co. Ltd. v. Satinder Kaur @ Satwinder Kaur — Civil Appeal No. 2705 of 2020 (arising out of SLP (Civil) No. 28548 of 2014); Supreme Court of India; S. Abdul Nazeer, Indu Malhotra and Aniruddha Bose, JJ.; 30 June 2020.

• వాస్తవాలు: ఖతార్‌లోని దోహాలో పనిచేసే ఒక కూలీ 1998 లో భారతదేశంలో రోడ్డు ప్రమాదంలో మరణించాడు. అతని భార్య, ముగ్గురు మైనర్ పిల్లలు పరిహారం కోరారు (పేరాలు 1-3).
• Multiplier: Pranay Sethi లోని Constitution Bench Sarla Verma పట్టికను ధృవీకరించిందని కోర్టు నమోదు చేసింది. multiplier కు మృతుడి వయస్సే ఆధారమని కూడా నమోదు చేసింది (పేరా 8).
• Future prospects: future prospects కు Constitution Bench ఒక నిర్ణీత ప్రమాణాన్ని రూపొందించిందని కోర్టు నమోదు చేసింది (పేరా 8). మృతుడి వయస్సు 40 కంటే కొద్దిగా ఎక్కువ కాబట్టి అది 30% వర్తింపజేసింది (పేరా 9.3). అతను విదేశంలో నివసించినందున వ్యక్తిగత ఖర్చుల 50% తగ్గింపును కొనసాగించింది (పేరా 9.2).
• మూడు నిర్ణీత శీర్షికలు: loss of estate, loss of consortium, అంత్యక్రియల ఖర్చులు మాత్రమే Rs. 15,000, Rs. 40,000, Rs. 15,000 చొప్పున ఇస్తారని కోర్టు నమోదు చేసింది. ఈ శీర్షికలను ప్రతి మూడేళ్లకు 10% చొప్పున సవరిస్తారని చెప్పింది (పేరా 8).
• విస్తరణ: కోర్టు spousal consortium, ప్రతి బిడ్డకు parental consortium ఇచ్చింది. loss of love and affection ను ప్రత్యేక శీర్షికగా ఇవ్వకూడదని ఆదేశించింది. మొత్తాలు Pranay Sethi ని, consortium కు విస్తృత అర్థం ఇచ్చిన Magma General ను అనుసరిస్తాయి (పేరాలు 8, 9.7).
• ఫలితం: కోర్టు Rs. 39,65,125 ఇచ్చింది; contributory negligence (మృతుడి స్వంత తప్పు వాటా) కోసం 50% తగ్గించి Rs. 19,82,563 అయింది (పేరా 10). పన్నెండు వారాల్లో చెల్లించాలని, సంవత్సరానికి 12% వడ్డీతో చెల్లించాలని ఆదేశించింది (పేరాలు 12-13). Rs. 10 లక్షల డిపాజిట్‌పై ముందటి stay ను ప్రస్తావించింది (పేరా 11). 50% భార్యకు ఇవ్వాలని, 50% ముగ్గురు పిల్లలకు సమానంగా పంచాలని ఆదేశించింది (పేరా 14).

R. Valli v. Tamil Nadu State Transport Corporation Ltd. — Civil Appeal No. 1269 of 2022 (arising out of SLP (Civil) No. 20913 of 2018); Supreme Court of India; Hemant Gupta and V. Ramasubramanian, JJ.; 10 February 2022.

• వాస్తవాలు: 22.02.2011 న ఒక బస్సు ఢీకొనడంతో టూ-వీలర్ నడుపుతున్న 54 ఏళ్ల వ్యక్తి మరణించాడు. ట్రిబ్యునల్ రెండు multiplier లు వాడింది, ఒకటి పదవీ విరమణ వరకు, మరొకటి ఆ తర్వాత (పేరాలు 2-4).
• ఈ కేసు వినియోగం: Pranay Sethi, Sarla Verma ను ధృవీకరించిందని కోర్టు నమోదు చేసింది. multiplier, future prospects, వయస్సు ఆధారంపై Pranay Sethi లోని భాగాలను అది ఉటంకించింది (పేరా 6). multiplier కు మృతుడి వయస్సే ఆధారమని నమోదు చేసింది (పేరా 7). అవివాహితుడి విషయంలో కూడా Satinder Kaur మృతుడి వయస్సునే వర్తింపజేసిందని కూడా గమనించింది (పేరా 10).
• గత హైకోర్టు ఉత్తర్వులు: split multiplier ను సమర్థించిన ఉత్తర్వులు Pranay Sethi కంటే ముందు వచ్చాయని కోర్టు చెప్పింది. అవి ఇక good law కావని చెప్పింది (పేరా 9).
• ఫలితం: split-multiplier పద్ధతి స్పష్టంగా తప్పు, Pranay Sethi కి విరుద్ధం (పేరా 11). కోర్టు 54 ఏళ్ల వయస్సుకు multiplier 11 వర్తింపజేసి, future prospects కు 15% కలిపింది. అది Rs. 24,33,064 ను 9% వడ్డీతో, అన్ని కోర్టుల్లో ఖర్చులతో సహా ఇచ్చింది (పేరాలు 11-14).

విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ

Analysis based on the judgment text.

• Sarla Verma నియమాన్ని పేరా 33, పేరాలు 13 మరియు 32 కంటే భిన్నంగా చెబుతుంది. పేరా 33 శాశ్వత ఉద్యోగానికి 50% చేర్పును 40 వద్ద మొదలయ్యే వయస్సు వర్గంతో ఇస్తుంది. పేరాలు 13 మరియు 32 40 ఏళ్ల లోపు వారికి 50% అంటాయి. పేరా 61 ఆచరణాత్మక ప్రకటన.
• నిర్ణీత శీర్షికల మొత్తాలకు కోర్టు చెప్పిన ఆధారం లేదు. మొత్తాలకు reasonable foundation ఉండాలని పేరా 54 చెబుతుంది. అయినా తీర్పు Rs. 15,000, Rs. 40,000, Rs. 15,000 లను లెక్కింపు చెప్పకుండా నిర్ణయించింది. ధరల సూచీ, బ్యాంకు వడ్డీ తగ్గుదలను కోర్టు విస్మరించలేని అంశాలుగా మాత్రమే పేర్కొంది.
• 10% పెరుగుదల కాలంపై ఆధారపడుతుంది, సూచీపై కాదు. మూడు నిర్ణీత శీర్షికలకు ప్రతి మూడేళ్లకు 10% పెరుగుతుంది (పేరాలు 54, 61(viii)). మూడేళ్లలోపు ధరల స్థాయి మారితే తరువాతి కోర్టు ఏం చేయాలో తీర్పు చెప్పదు.
• తార్కికం నిశ్చయత లోపాన్ని అంగీకరిస్తుంది. స్వయం ఉపాధి వారికి future prospects నిశ్చయంగా ఉండవని పేరా 59 అంగీకరిస్తుంది. దీనికి ప్రతి కేసులో నిరూపణ కాకుండా, శాతం ఆధారిత degree-test తో సమాధానం ఇస్తుంది.

ప్రాముఖ్యత

• ఈ తీర్పు Reshma Kumari, Rajesh మధ్య విభేదాన్ని తేల్చింది. Reshma Kumari ని binding అధికారంగా నిలిపింది (పేరాలు 29-30, 61).
• ప్రామాణిక future prospects ను స్వయం ఉపాధి, స్థిర జీతం ఉన్నవారికి విస్తరించింది. ఇంతకుముందు వారికి వాస్తవ ఆదాయమే ఉంచేవారు (పేరాలు 59-60).
• మూడు నిర్ణీత శీర్షికలకు మొత్తాలను నిర్ణయించి, ప్రతి మూడేళ్లకు 10% పెరుగుదలను ఇచ్చింది (పేరా 54).
• precedent క్రమశిక్షణను మళ్లీ చెప్పింది. సమాన సంఖ్య ధర్మాసనం ముందటి తీర్పును అనుసరించాలి, లేదా విషయాన్ని పెద్ద ధర్మాసనానికి పంపాలి (పేరాలు 15-30, 61(i)).
• ట్రిబ్యునళ్లు అనవసర వివాదాలను నివారించడానికి, నిశ్చయత, ఏకరూపత కోసం ఇది లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది (పేరాలు 46-47, 57).

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు

• నియమం: శాశ్వత ఉద్యోగం: 40 లోపు 50%, 40 నుండి 50 కు 30%, 50 నుండి 60 కు 15%. స్వయం ఉపాధి లేదా స్థిర జీతం: 40%, 25%, 10%. Income అంటే పన్ను తీసివేసిన ఆదాయం (పేరా 61).
• ట్రాప్: స్వయం ఉపాధి వారి శాతాలు Rajesh అంకెలు (50%, 30%, 15%) కావు, Santosh Devi అంకె (30%) కూడా కావు.
• నిర్ణీత శీర్షికలు: loss of estate Rs. 15,000; loss of consortium Rs. 40,000; అంత్యక్రియల ఖర్చులు Rs. 15,000. ప్రతి మూడేళ్లకు 10% పెరుగుదల (పేరా 54).
• Multiplier: Sarla Verma పట్టిక నుండి, మృతుడి వయస్సు ప్రకారం. 15 నుండి 25 ఏళ్లకు 18 నుండి 66 నుండి 70 ఏళ్లకు 5 వరకు (పేరాలు 10, 44, 61).
• Precedent: Santosh Devi విషయాన్ని పంపి ఉండాల్సింది. Rajesh, Reshma Kumari ని విస్మరించినందున binding కాదు (పేరా 61(i)-(ii)).
• ధర్మాసనం: ఐదుగురు న్యాయమూర్తులు. Dipak Misra, C.J.I. ఏకైక అభిప్రాయాన్ని రాశారు (పేరాలు 1-62).
• వాస్తవాల కేసు కాదు: తీర్పు ఒక reference కు సమాధానం ఇస్తుంది, ప్రమాద వాస్తవాలను నమోదు చేయదు (పేరా 1).
• మైనర్ పిల్లల సంరక్షణ, మార్గదర్శకత్వ నష్టం: ఈ శీర్షిక లేదని కోర్టు చెప్పింది (పేరా 54).

ఈ పేజీ తీర్పు పూర్తి పాఠం ఆధారంగా తయారు చేయబడింది.